คําราชาศัพท์ “หมวดร่างกาย”
“หมวดร่างกาย”
คําราชาศัพท์ หมายถึง คําศัพท์ที่ใช้กับ พระมหากษัตริย์ พระบรมวงศานุวงศ์ เจ้านายตั้งแต่ หม่อมเจ้าขึ้นไป ขุนนางมียศบรรดาศักดิ์ สมเด็จ พระสังฆราช และพระภิกษุที่เป็นพระราชวงศ์ ถือเป็นวัฒนธรรมทางภาษาในการใช้คําสุภาพให้ เหมาะสมตามชั้นฐานะของบุคคล
คําราชาศัพท์หมวดร่างกาย เป็นหมวดหมู่หนึ่ง ของคําราชาศัพท์ เพื่อใช้เรียกอวัยวะส่วนต่าง ๆ ของ ร่างกายแทนคําศัพท์ธรรมดาที่คนทั่วไปใช้เรียกกัน โดยคําราชาศัพท์หมวดร่างกายส่วนใหญ่ จะเป็นศัพท์ ที่รับมาจากภาษาบาลี สันสกฤต เขมร และภาษาอื่น ๆ นํามาประสมคําและความหมาย จนกลายเป็น "คําราชาศัพท์" ในภาษาไทย คําราชาศัพท์หมวดร่างกาย
คําราชาศัพท์หมวดร่างกาย มีทั้งศัพท์ที่ใช้เรียกอวัยวะภายในและภายนอกของร่างกาย การรู้จักและเข้าใจ คําราชาศัพท์เหล่านี้ จะช่วยให้เราเข้าใจระดับภาษาของการใช้ภาษาไทยได้มากขึ้น เพื่อจะได้นําไปใช้อย่างถูกต้องและเหมาะสม
คําราชาศัพท์ : หมวดร่างกาย 1. พระเศียร หมายถึง หัว ศีรษะ 2. เส้นพระเจ้า หมายถึง เส้นผม 3. พระโมลี หมายถึง มวยผม 4. พระนลาฏ หมายถึง หน้าผาก 5. พระขนง, พระภมู หมายถึง คิ้ว 6. พระเนตร, พระนัยนะ, พระจักษุ หมายถึง ดวงตา 7. พระกนีนิกา, พระเนตรดารา หมายถึง แก้วตา 8. ดวงพระเนตรดํา หมายถึง ตาดํา 9. ดวงพระเนตรขาว หมายถึง ตาขาว 10. พระโลมจักษุ, ขนพระเนตร หมายถึง ขนตา
คําราชาศัพท์ : หมวดร่างกาย 11. นํ้าพระเนตร หมายถึง นํ้าตา 12. พระนาสิก หมายถึง จมูก 13. สันพระนาสิก หมายถึง สันจมูก 14. ขนพระนาสิก หมายถึง ขนจมูก 15. พระมังสา หมายถึง เนื้อ 16. พระมัสสุ หมายถึง หนวด 17. พระปัสสาสะ หมายถึง ลมหายใจเข้า 18. พระอัสสาสะ หมายถึง ลมหายใจออก 19. พระโอษฐ์ หมายถึง ปาก 20. พระตาลุ, เพดานพระโอษฐ์ หมายถึง เพดานปาก
คําราชาศัพท์ : หมวดร่างกาย 21. พระทาฐะ, พระทาฒะ หมายถึง เขี้ยว 22. พระทนต์ หมายถึง ฟัน 23. พระชิวหา หมายถึง ลิ้น 24. พระปราง หมายถึง แก้ม 25. พระกําโบล หมายถึง กระพุ้งแก้ม 26. พระกรรณ หมายถึง หู 27. พระพักตร์ หมายถึง ใบหน้า 28. พระศอ หมายถึง คอ 29. พระกัจฉะ หมายถึง รักแร้ 30. พระกร หมายถึง แขน
คําราชาศัพท์ : หมวดร่างกาย 31. ข้อพระกร หมายถึง ข้อมือ 32. พระหัตถ์ หมายถึง มือ 33. ฝ่าพระหัตถ์ หมายถึง ฝ่ามือ 34. พระองคุลี หมายถึง นิ้วมือ 35. พระดัชนี หมายถึง นิ้วชี้ 36. พระมัชฌิมา หมายถึง นิ้วกลาง 37. พระอังคุฐ หมายถึง นิ้วหัวแม่มือ 38. พระกนิษฐา หมายถึง นิ้วก้อย 39. พระนขา, พระกรชะ หมายถึง เล็บ 40. พระปีฬกะ หมายถึง ไฝ, ขี้แมลงวัน
คําราชาศัพท์ : หมวดร่างกาย 41. พระอสา หมายถึง สิว 42. พระฉายา หมายถึง เงา 43. พระโลมา หมายถึง ขน 44. พระอังคาร หมายถึง กระดูก 45. พระเสโท หมายถึง เหงื่อ 46. พระเขฬะ หมายถึง นํ้าลาย 47. พระกัณฐมณี หมายถึง ลูกกระเดือก 48. พระรากขวัญ หมายถึง ไหปลาร้า 49. พระอุระ หมายถึง อก 50. พระกษิรธารา หมายถึง นํ้านม
คําราชาศัพท์ : หมวดร่างกาย 51. สายพระสกุล หมายถึง สายรก 52. พระปรัศว์ หมายถึง สีข้าง 53. กล้ามพระมังสา หมายถึง กล้ามเนื้อ 54. พระพาหา, พระพาหุ หมายถึง บ่า 55. พระชีพจร หมายถึง ชีพจร 56. พระยอด หมายถึง หัวฝี 57. พระพาหัฐิ หมายถึง กระดูกแขน 58. พระคีวัฐิ หมายถึง กระดูกคอ 59. พระชังฆัฐิ หมายถึง กระดูกแข้ง 60. พระปาทัฐิ หมายถึง กระดูกเท้า
คําราชาศัพท์ : หมวดร่างกาย 61. พระโสณี หมายถึง ตะโพก 62. พระวัตถิ หมายถึง กระเพาะปัสสาวะ 63. พระเขฬะ หมายถึง นํ้าลาย 64. หลอดพระวาโย หมายถึง หลอดลม 65. พระนหารู หมายถึง เส้น, เอ็น 66. พระปัปผาสะ หมายถึง ปอด 67. พระปิหกะ หมายถึง ม้าม 68. พระธมน หมายถึง เส้นประสาท 69. พระยกนะ (อ่านว่า ยะ-กะ-นะ) หมายถึง ไต 70. พระอันตะ หมายถึง ไส้ใหญ่
คําราชาศัพท์ : หมวดร่างกาย 71. พระหทัย, พระกมล หมายถึง หัวใจ 72. พระอุทร หมายถึง ท้อง 73. พระกษิรธารา หมายถึง นํ้านม 74. เส้นพระโลหิต หมายถึง เส้นเลือด 75. พระกิโลมกะ หมายถึง พังผืด 76. พระลสิกา หมายถึง นํ้าในไขข้อ 77. พระปิตตะ หมายถึง ดี, นํ้าดี 78. พระเสมหะ หมายถึง เสลด 79. พระบุพโพ หมายถึง นํ้าหนอง 80. พระเพลา หมายถึง ขา, ตัก
คําราชาศัพท์ : หมวดร่างกาย 81. พระชงฆ์ หมายถึง แข้ง 82. หลังพระชงฆ์ หมายถึง น่อง 83. พระบาท หมายถึง เท้า 84. นิ้วพระบาท หมายถึง นิ้วเท้า 85. พระโคปผกะ หมายถึง ตาตุ่ม 86. พระบังคนหนัก หมายถึง อุจจาระ 87. พระบังคนเบา หมายถึง ปัสสาวะ 88. พระอังคาร, พระสรีรางคาร หมายถึง เถ้ากระดูก 89. มูลพระนขา หมายถึง ขี้เล็บ 90. พระผาสุกะ หมายถึง ซี่โครง
คําราชาศัพท์ : หมวดร่างกาย 91. พระผาสุกัฐิ หมายถึง กระดูกซี่โครง 92. พระมัตถลุงค์ หมายถึง มันในสมอง 93. ส้นพระบาท หมายถึง ส้นเท้า 94. ฝ่าพระบาท หมายถึง ฝ่าเท้า 95. หลังพระบาท หมายถึง หลังเท้า 96. กล่องพระสกุล หมายถึง มดลูก 97. พระกฤษฎี, บั้นพระองค์ หมายถึง เอว 98. พระที่นั่ง หมายถึง ก้น, ที่นั่งทับ 99. พระนาภี หมายถึง สะดือ, ท้อง 100. อุณหภูมิพระวรกาย หมายถึง อุณหภูมิร่างกาย
“หมวดเครื่องใช้”
คําราชาศัพท์ : หมวดเครื่องใช้ ค ำรำชำศัพท์ ควำมหมำย ค ำรำชำศัพท์ ควำมหมำย ฉลอง พระองค์ เสื้อ พระสนับเพลำ กำงเกง ซับพระองค์ ผ้ำเช็ดตัว ซับพระพักตร์ ผ้ำเช็ดหน้ำ รัดพระองค์ เข็มขัด ฉลองพระ เนตร แว่นตำ พระฉำย กระจก ฉลองพระ บำท รองเท้ำ พระมำลำ หมวก กระเป๋ำทรง กระเป๋ำถือ ธำรพระกร ไม้เท้ำ พระเขนย หมอน
“หมวดเครือญาติ”
คําราชาศัพท์ : หมวดเครือญาติ ค ำรำชำศัพท์ ควำมหมำย ค ำรำชำศัพท์ ควำมหมำย พระปัยกำ ปู่ทวด ตำทวด พระปัยยิกำ ย่ำทวด ยำย ทวด พระอัยกำ ปู่ ตำ พระอัยยิกำ ย่ำ ยำย พระชนก พระ บิดำ พ่อ พระชนนี พระ มำรดำ แม่ พระปิตุลำ ลุงหรืออำ (ฝ่ำยพ่อ) พระปิตุจฉำ ป้ำหรืออำ (ฝ่ำยพ่อ) พระมำตุลำ ลุงหรือน้ำ (ฝ่ำยแม่) พระมำตุจฉำ ป้ำหรือน้ำ (ฝ่ำยแม่) พระเชษฐำ พ ี่ชำย พระเชษฐภคินี พ ี่สำว พระอนุชำ น้องชำย พระกนิษฐำ พระขนิษฐำ น้องสำว พระมเหสี พระ ชำยำ ภรรยำ พระสวำมี พระ ภัสดำ สำมี พระโอรส ลูกชำย พระธิดำ ลูกสำว พระชำมำดำ ลูกเขย พระสุณิสำ ลูกสะใภ้ พระนัดดำ หลำน พระปนัดดำ เหลน
“หมวดกริยา”
คําราชาศัพท์ : หมวดกริยา
“หมวดสรรพนาม”
คําราชาศัพท์ : หมวดสรรพนาม สถานะในการพูด ค าราชาศัพท์ ใช้กับ แทนชื่อผู้พูด (บุรุษที่ 1) ข้าพระพุทธเจ้า พระมหากษัตริย์ ข้าพระพุทธเจ้า พระมหากษัตริย์ กระผม, ดิฉัน ผู้ใหญ่, พระสงฆ์ กระผม, ดิฉัน ผู้ใหญ่, พระสงฆ์ แทนชื่อผู้ที่เราพูดด้วย (บุรุษที่ 2) ใต้ฝ่าละอองธุลีพระ บาท ใต้ฝ่าละอองธุลีพระ บาท ฝ่าพระบาท เจ้านายชั้นสูง พระคุณเจ้า พระสงฆ์ผู้ทรง สมณศักดิ์ แทนชื่อผู้ที่เรากล่าวถึง (บุรุษที่ 3) พระองค์ พระมหากษัตริย์ แทนผู้ที่เรากล่าวถึงทั่วไป ท่าน ผู้ใหญ่ (ซึ่งถือว่า เป็นการให้เกียรติ)