การเขียนย่อความ ครูสุฐิณี ยอดแก้ว
ย่อความ หมายถึง การเก็บสาระสำ คัญของเนื้อเรื่องให้ครบถ้วน แล้วนำ ข้อความที่ยังไม่จัดระเบียบมาเรียบเรียง ใหม่ให้กะทัดรัด ด้วยสำ นวน ภาษาของตนเอง มีใจความสำ คัญครบ เพื่อให้ผู้อ่านเข้าใจเนื้อหาได้สะดวก รวดเร็ว หลักการเขียนย่อความ มีดังนี้ ใจความสำ คัญ หมายถึง ประโยคหรือข้อความสำ คัญในแต่ละย่อหน้า ซึ่งอาจ จะอยู่ตอนต้น ตอนกลาง ตอนท้าย หรือทั้งตอนต้นและตอนท้ายของย่อหน้าก็ได้
พลความ คือ ข้อความที่เป็นส่วนขยายความ หากตัดออกก็ยังคง ใจความสำ คัญเดิม เป็นการบอกคำ นิยาม รายละเอียด ยกตัวอย่างประกอบ ข้อมูล ทาง สถิติ ซึ่งทั้งหมดนี้ไม่ใช่รายละเอียดที่สำ คัญ
การเขียนย่อความที่ดี ผู้ย่อต้องอ่านเรื่องให้เข้าใจและจับใจความสำ คัญให้ได้ โดยตัด ส่วนที่เป็นพลความ คือ คำ นิยาม รายละเอียด ยกตัวอย่างประกอบ ข้อมูล ทางสถิติ ทิ้งไป ในการอ่านต้องจับประเด็นให้ได้ว่า ใคร ทำ อะไร ที่ไหน เมื่อไหร่ อย่างไร นำ ใจความสำ คัญนั้นมาเขียนเป็นสำ นวนของตนเอง เน้นการ ใช้คำ ที่มีความหมายกระชับตรงไปตรงมาและไม่ใช้อักษรย่อ
เปลี่ยนสรรพนามในเรื่องให้เป็นสรรพนามบุรุษที่ 3 เช่น ฉัน ผม ข้าพเจ้า คุณ เธอ เปลี่ยนเป็น พระองค์ ท่าน เขา ฯลฯ ไม่ใช้เครื่องหมายอัญประกาศ “_” ในข้อความที่ย่อแล้ว
วิธีการเขียนย่อความ 1. อ่านเรื่องที่จะย่อความให้จบอย่างน้อย 2 ครั้ง เพื่อให้ทราบว่าเรื่องนั้นกล่าวถึง ใคร ทำ อะไร ที่ไหน อย่างไร เมื่อไร และผลเป็นอย่างไร 2. บันทึกใจความสำ คัญของเรื่องที่อ่าน แล้วนำ มาเขียนเรียบเรียงใหม่ด้วยสำ นวนของ ตนเอง 3. อ่านทบทวนใจความสำ คัญที่เขียนเรียบเรียงแล้ว จากนั้นแก้ไขให้สมบูรณ์ ตัด ข้อความที่ซ้ำ ซ้อนกันออก เพื่อให้เนื้อหากระชับ 4. เขียนย่อความให้สมบูรณ์ โดยเขียนแบบขึ้นต้นของย่อความตามรูปแบบของ ประเภทข้อความนั้นๆ เช่น การย่อนิทาน การย่อบทความ 5. การเขียนย่อความไม่นิยมใช้สรรพนามบุรุษที่ 1 บุรุษที่ 2 แต่จะใช้สรรพนามบุรุษที่ 3 และไม่เขียนโดยใช้อักษรย่อ นอกจากนี้ หากมีการใช้คำ ราชาศัพท์ต้องเขียนให้ถูกต้อง ไม่ตัดทอนแก้ไข
รูปแบบของการเขียนย่อความ สิ่งที่นำ มาย่อความนั้น เป็นได้ทั้งงานเขียนประเภทต่างๆ เช่น ข้อเขียนใน หนังสือ อินเทอร์เ ร์ น็ต ฯลฯ และข้อความที่ได้ฟังมา เช่น ข้อความที่ได้ฟัง จากวิทยุ โทรทัศน์ และการอภิปราย ฯลฯ การย่อความจึงต้องมีคำ นำ และ ที่มา เพื่ออธิบายประเภทของเรื่องที่นำ มาย่อนั้น ดังนั้น ย่อความจึง ประกอบด้วยส่วนสำ คัญ 2 ส่วน คือ 1. ส่วนที่เป็นคำ นำ ใช้เขียนนำ เป็นย่อหน้าแรก มีจุดมุ่งหมายให้ทราบ รายละเอียดว่า ย่อหน้านี้ประกอบด้วยส่วนสำ คัญๆ ดังนี้ (ก) ลักษณะของเรื่องที่นำ มาย่อ (ข) ข้อมูลเกี่ยวกับผู้แต่ง (ค) แหล่งข้อมูล
ย่อความประกอบด้วยส่วนสำ คัญ 2 ส่วน คือ 1. ส่วนที่เป็นคำ นำ เป็นส่วนที่เขียนเป็นย่อหน้าแรก เพื่อให้ผู้อ่านทราบที่มาของเรื่องว่าเรื่องที่นำ มาย่อความนั้นเป็น เรื่องประเภทใด ถ้าเรื่องที่นำ มาย่อไม่มีชื่อเรื่อง ต้องตั้งชื่อเรื่อง เอง 2. ส่วนที่เป็นใจความสำ คัญของเรื่อง เป็นส่วนเนื้อความ ที่เรียบเรียงแล้วตามด้วยวิธีการเขียนย่อความ เวลาเขียนให้ เขียนติดต่อกันเป็นย่อหน้าเดียว ไม่ต้องย่อหน้าตามเรื่องเดิม
การเขียนคำ นำ ย่อความ
การเขียนคำ นำ ในการย่อความ มีดังนี้ 1. เรื่องที่ย่อเป็นร้อยแก้ว เช่น นิทาน บทความ สารคดี นิยาย เรื่องสั้น ข่าว ระบุประเภท ชื่อเรื่อง ชื่อผู้แต่ง ที่มา ของเรื่อง
ย่อ……....(ประเภทของงานเขียน)….….เรื่อง…..…(ชื่อเรื่อง)………….… ของ….(ชื่อผู้แต่ง)…..จาก……(ชื่อหนังสือ)……หน้า…..(เลขหน้า)…..ความว่า (ใจความ)..................................................................................... ............................................................................................................ ............................................................................................................ ............................................................................................................ ............................................................................................................
2. เรื่องที่ย่อเป็นประกาศ แจ้งความ แถลงการณ์ ระเบียบคำ สั่ง กำ หนดการ ระบุชื่อประเภท เรื่อง อะไร ของใคร ให้แก่ใคร วัน เดือน ปี ดังนี้
ย่อ……....(ประเภทของงานเขียน)….….เรื่อง…..………... (ชื่อเรื่อง)………….…ของ……......(ชื่อผู้แต่ง)…….…....ลงวัน ที่………………(ว/ด/ป)…….……ความว่า (ใจความ)………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… .…………………………………………………………………………………… ………………………….………………………………………………………… …………………………………………….……
3. เรื่องย่อที่เป็นพระราชดำ รัส พระบรมราโชวาท ปาฐกถา คำ ปราศรัย สุนทรพจน์ ระบุชื่อประเภท เรื่องอะไร ของใคร ให้แก่ใคร วัน เดือน ปี ดังนี้
ย่อ……....(ประเภทของงานเขียน)….….ของ…..………...(ชื่อผู้แต่ง)………………………….… (พระราชทาน) แก่…..(ผู้รับสาร)……...เรื่อง……………………(ชื่อเรื่อง)………………… เนื่องในโอกาส…………………ณ เมื่อวันที่……..(ว/ด/ป)……………….ความว่า (ใจความ)………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………… … ……………………………………………………………………………………………………………………
4. ย่อจดหมาย ระบุของใคร ถึงใคร เรื่อง วัน เดือน ปี ดังนี้
ย่อจดหมายของ……....(ผู้เขียนจดหมาย)….….ถึง…..………(ผู้รับ)……………… เรื่อง…………(ชื่อเรื่อง)… …...ลงวันที่………(ว/ด/ป)……………………....ความว่า (ใจความ)............................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... ....................................................................................................................
5. เรื่องที่ย่อเป็นบทร้อยกรองประเภทต่าง ๆ เช่น โคลง ฉันท์ กาพย์ กลอน ร่าย ระบุชื่อประเภท เรื่องอะไร ของ ใคร ที่มา วัน เดือน ปี ดังนี้
ย่อ.......(ประเภทของบทร้อยกรอง).......เรื่อง.................... (ชื่อบทร้อยกรอง)...................................... ของ......(ชื่อผู้แต่ง)......ตอน....ชื่อตอน....จาก......(ชื่อหนังสือ)............. หน้า....(เลขหน้า)....ความว่า (ใจความ)..................................................................................... ................................................................................................... ................................................................................................... ...................................................................................................
ประโยชน์ของการย่อความ 1. ช่วยให้เข้าใจเนื้อหาได้ในระยะเวลาสั้น ๆ 2. ช่วยให้จดบันทึกสาระได้อย่างรวดเร็ว 3. เป็นพื้นฐานในการจับใจความสำ คัญของเรื่อง 4. ช่วยทบทวนความรู้ และสรุปสาระรวบยอด