แนวปฏิบัติในการสร้างสรรค์ผลงานนวัตกรรมทางการพยาบาลที่มีคุณภาพ

ช่อื ผลงาน แนวปฏิบัติในการสร้างสรรค์ผลงานนวตั กรรมทางการพยาบาลท่มี คี ุณภาพ
ชื่อเจา้ ของผลงาน นายดิษฐพล ใจซ่ือ

สงั กดั วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม คณะพยาบาลศาสตร์สถาบันพระบรมราชชนก
เบอร์โทร 087-9508076 E-mail [email protected]

1. ความเปน็ มาและความสาคัญของวิธีหรือแนวทางปฏิบัติทีด่ ี / ทเี่ ปน็ เลิศ
การเปลีย่ นแปลงอย่างรวดเร็วและความซับซ้อนของปัญหาสุขภาพในยุคศตวรรษ

ที่ 21 จาเปน็ ต้องมกี ารพัฒนาทักษะการเรียนรู้และวิธีปฏิบัติใหม่ ๆ ให้สอดคล้องกับความ
เป็นจริงมากท่ีสุด การนากระบวนการจัดการความรู้มาใช้อย่างต่อเนื่องและเป็นระบบจึง
เป็นส่ิงสนับสนุนสาคัญท่ีก่อให้เกิดการเรียนรู้และการสร้างสรรค์สิ่งใหม่ ๆ ให้เกิดขึ้นและ
ก้าวทันต่อการเปลีย่ นแปลง

บริบทของวิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม เป็นสถาบันการศึกษาพยาบาล ใน
สังกัดคณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก กระทรวงสาธารณสุข ก่อตั้งเมื่อปี
พ.ศ. 2526 จัดการศึกษาสาขาพยาบาลศาสตร์ในหลักสูตรพยาบาลศาสตรบัณฑิต มี
ปณิธานของวิทยาลัย คือ “ปัญญาเลิศ เทิดคุณธรรม นาคุณภาพ” และดาเนินการ
ภายใต้พันธกิจหลัก 4 ด้าน ได้แก่ การผลิตบัณฑิตให้มีคุณภาพ การวิจัยและพัฒนาองค์
ความรู้ด้านการศึกษาและสุขภาพ การบริการวิชาการด้านสุขภาพแก่สังคม และการทานุ
บารุงศิลปวฒั นธรรมและภูมปิ ัญญาทอ้ งถ่นิ

โดยพันธกิจด้านการวิจัยและพัฒนาองค์ความรู้ด้านการศึกษาและสุขภาพ มีการ
พัฒนาและขับเคลื่อนอย่างต่อเนื่อง ซ่ึงกาหนดยุทธศาสตร์สาคัญ คือ การผลิตวิจัยและ
ผลงานสร้างสรรค์เพ่ือพัฒนาและสร้างองค์ความรู้ทางการพยาบาลและศาสตร์ท่ีเกี่ยวข้อง
เพ่ือประโยชน์ในการพัฒนาสังคมและประเทศชาติ สู่การพัฒนาท่ียั่งยืนอย่างไรก็ตามจาก
ผลการดาเนินการท่ีผ่านมายังพบปัญหาอุปสรรคในการดาเนินการ คือ การมีรูปแบบหรือ
วิธีปฏบิ ัติในการสร้างสรรค์นวัตกรรมทางการพยาบาลท่ียังไม่ชัดเจนเป็นรูปธรรมเพียงพอ
คนในองค์กรส่วนใหญ่ยังขาดทักษะ ประสบการณ์และแนวทางในการนาองค์ความรู้จาก

งานวิจยั และการประยุกต์ใช้หลักฐานเชิงประจักษ์ไปสู่ขั้นตอนการสร้างนวัตกรรม รวมทั้ง
ผลงานนวัตกรรมทางการพยาบาลยังมีข้อจากัดในการใช้กับผู้รับบริการจริง ส่งผลให้
จานวนผลงานสร้างสรรค์และนวตั กรรมทางการพยาบาลไม่เป็นไปตามเป้าหมายท่ีกาหนด
และมคี ุณภาพไม่เพยี งพอในการพยาบาลกบั ผู้รบั บรกิ ารจริง

จากปัญหาดงั กล่าวชมุ ชนนกั ปฏิบตั กิ ารกลมุ่ งานวิจัยและวิเทศสัมพันธ์จึงได้ศึกษา
และนาแนวคิดการจัดการความรู้มาใช้เพื่อการพัฒนาแนวปฏิบัติการสร้างสรรค์ผลงาน
นวัตกรรมทางการพยาบาลท่ีมีคุณภาพ โดยเริ่มต้นกระบวนการตั้งแต่ปีพ.ศ.2561-2563
ซึ่งผลจากการดาเนินการก่อให้เกิดการพัฒนาอย่างต่อเน่ืองจนเกิดแนวปฏิบัติที่ดีในการ
สรา้ งสรรค์ผลงานนวัตกรรมทมี่ ีคณุ ภาพ สามารถตอบสนองปัญหาและสอดคล้องกับความ
ตอ้ งการชององค์กร ผรู้ ับบริการและชมุ ชนไดเ้ ป็นอยา่ งดี

2. วัตถุประสงค์
1. เพื่อพัฒนาแนวปฏิบัติในการสร้างสรรค์ผลงานนวัตกรรมทางการพยาบาลที่มี

คุณภาพ
2. เพ่ือพัฒนาศักยภาพอาจารย์ในการผลิตผลงานสร้างสรรค์และนวัตกรรม

ทางการพยาบาล
3. เพ่ือเพ่ิมจานวนการผลิตผลงานสร้างสรรค์นวัตกรรมทางการพยาบาลที่มี

คุณภาพ

3. เป้าหมาย
1. เกิดแนวปฏิบัติในการสรา้ งสรรค์ผลงานนวตั กรรมทางการพยาบาลที่มีคณุ ภาพ
2. อาจารย์ได้รับการพัฒนาศักยภาพในการผลิตผลงานสร้างสรรค์และนวัตกรรม

ทางการพยาบาลอย่างนอ้ ย ร้อยละ 80
3. ผลงานสร้างสรรค์นวตั กรรมทางการพยาบาลมีจานวนเพ่ิมขน้ึ อยา่ งน้อย 5

ผลงานภายใน 3 ปี

4. แนวคดิ /โมเดลท่นี ามาใช้ในการพฒั นาวธิ /ี แนวปฏบิ ตั ทิ ่ีด/ี ที่เป็นเลศิ
การจัดการความรู้สูแ่ นวปฏบิ ัติในการสรา้ งสรรคผ์ ลงานนวัตกรรมทางการพยาบาล

ทมี่ ีคุณภาพ ของวทิ ยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม ได้นากรอบแนวคดิ ท่หี ลากหลายมา
บูรณาการและผสมผสานให้เกิดรูปแบบการจัดการความรู้ท่าสอดคลอ้ งกับบริบทของ
องค์กร โดยยึดแนวคิดการจดั การความรู้แบบ Tuna Model เปน็ หลัก โดยให้การจดั การ
ความร้เู ปรียบเสมอื นปลา ซ่งึ ประกอบไปดว้ ย ส่วนหวั และตา (Knowledge Vision – KV)
ส่วนกลางลาตัว (Knoledge Sharing – KS) ส่วนหาง (Knowledge Assets – KA) และ
นากระบวนการคณุ ภาพ PDCA และขน้ั ตอนการจัดการความรู้ 7 ข้นั ตอน ได้แก่ Plan คือ
มอบหมายแต่งตัง้ ผู้รบั ผดิ ชอบ(KM Team) ระบุหรอื เลอื กความร้(ู Knowledge) และ
วางแผนการแสวงหาความรู้ DO คอื การแสวงหาความรู้ จดั ระบบข้อมลู กลนั่ กรอง
ความรู้ เขา้ ถงึ ความรู้ แบง่ ปนั และเรียนรู้ Check คอื การตดิ ตาม ตรวจสอบ ประเมนิ ผล
การนาความรู้ไปใช้ในการดาเนินงาน Action คอื นาผลการประเมินไปปรบั ปรุงพัฒนา
นอกจากนัน้ ผสมผสานรปู แบบกจิ กรรมกลุม่ คุณภาพในการแลกเปลีย่ นเรยี นรู้ ทเี่ รียกว่า
“Bee Mission ภาระกิจผง้ึ ” ซงึ่ เป็นกิจกรรมกลุ่มคณุ ภาพที่พฒั นาขึน้ เพ่ือขบั เคล่ือนให้
เกิดกระบวนการอยา่ งต่อเน่ือง โดยเป็นกจิ กรรมในการทากลุ่มเพื่อการจัดการความรทู้ ม่ี ุ่ง
ใหเ้ กิดการแลกเปลย่ี นเรียนรู้ แบ่งปนั ความรู้ ประสบการณ์ เทคนิคการทางาน รวมทั้งการ
แลกเปลีย่ นข้อเสนอแนะตา่ งๆ เพ่อื การพัฒนาผลงานให้บรรลตุ ามวตั ถุประสงค์ ซึ่ง
เปรียบเสมอื นภารกิจของผึง้ ในการแสวงหาน้าหวานเพื่อนามาสรา้ งรังผง้ึ ดงั แผนภาพที่ 1
ท่แี สดงกรอบแนวคดิ และรปู แบบการจดั การความรขู้ องวทิ ยาลัยพยาบาลศรมี หาสารคาม

5. ขอบเขตและระยะเวลาดาเนินการ
กลุม่ เปา้ หมาย :
-ชมุ ชนนักปฏบิ ตั ิกลมุ่ งานวจิ ยั และวเิ ทศสมั พันธ์ จานวน 8 คน
-อาจารยแ์ ละบุคลากร จานวน 46 คน
ระยะเวลาในการดาเนินการ : ปี พ.ศ. 2561 - 2563

6. กระบวนการท่ที าใหเ้ กิดวธิ ี/แนวปฏบิ ตั ิทด่ี /ี ที่เปน็ เลศิ
การจัดการความรู้ในประเดน็ การสร้างสรรคผ์ ลงานนวัตกรรมทางการพยาบาลท่ีมี

คุณภาพ ได้ดาเนินการอย่างต่อเน่ือง โดยขับเคล่ือนการดาเนินงานด้วยกระบวนการ
คุณภาพ PDCA และข้ันตอนการจัดการความรู้ 7 ขั้นตอน ผสมผสานรูปแบบกิจกรรม
คุณภาพในการแลกเปล่ียนเรียนรู้ ที่เรียกว่า“Bee Mission ภาระกิจผึ้ง” จนเกิดแนว
ปฏิบัติในการสรา้ งสรรคผ์ ลงานนวตั กรรมทางการพยาบาลท่ีมี
คุณภาพ ซึง่ ในแตล่ ะขน้ั ตอนมรี ายละเอียดการดาเนินการดังน้ี

6.1 การสรา้ งและแสวงหาความรู้
ชุมชนนักปฏิบัติการได้แสวงหาความรู้ท่ีสาคัญและ
จาเป็นในการจัดการความรู้ คือ ความรู้ในการสร้างสรรค์
ผลงานนวัตกรรมทางการพยาบาลท่ีมีคุณภาพ โดยเริ่มต้น
จาก ปี พ.ศ.2561 ได้ร่วมกันการศึกษารวบรวมองค์ความรู้
เกี่ยวกับแนวคิด ทฤษฏี และแนวทางปฏิบัติของการ
สร้างสรรค์ผลงานนวัตกรรมทางการพยาบาลจากแหล่ง
ความรู้ต่าง ๆ ท้ังความรู้จากตาราและความรู้จากตัวบุคคลของผู้เชี่ยวชาญหรือผู้มี
ประสบการณ์ภายในวิทยาลัย ต่อมาปีพ.ศ. 2562-2563 ได้มีการแสวงหาความรู้เพิ่มเติม
โดยเน้นองค์คว ามรู้จากประส บการณ์จริงจากการปฏิบัติ ของบุคคล แล ะผู้ เช่ียว ช าญ
ภายนอก โดยได้จัดกิจกรรมประชุมเชิงปฏิบัติการแลกเปล่ียนองค์ความรู้และ
ประสบการณ์ในการพัฒนาผลงานสร้างสรรค์นวัตกรรมทางการพยาบาล โดยมีวิทยากร
ผู้เชีย่ วชาญภายนอกเปน็ ผ้รู ่วมแลกเปลยี่ นประสบการณ์ ซึ่งมีวธิ ีการและเคร่ืองมือ ที่นามาใช้ใน
การจัดการความรู้ คือ Storytelling, Lesson Learned, AAR เป็นต้น จนเกิดองค์ความรู้ท่ี
หลากหลายในการสร้างสรรค์ผลงานนวัตกรรมการพยาบาล เช่น แนวคิดหลักการพัฒนา

นวตั กรรมทางการพยาบาล การประยกุ ต์ใช้รูปแบบและข้ันตอนการพัฒนานวัตกรรมของ
Flemming และ Fenton การสร้างสรรค์ผลงานนวัตกรรมทางการพยาบาลจากการ
ประยุกตใ์ ช้ภูมปิ ญั ญาท้องถ่ิน การใช้ผลการวิจัยสู่การพัฒนาผลงานนวัตกรรม การพัฒนา
นวัตกรรมจากการแก้ไขปัญหาการปฏิบัติงานในคลินิก และแนวทางการจัดการเรียนการ
สอนทีส่ ง่ เสริมการพัฒนานวัตกรรมทางการพยาบาล เป็นตน้

6.2 การจดั ระบบขององคค์ วามรู้
เมื่อองค์ความรู้ท่ีเกิดจากการสร้างและการแสวงหาเกิดข้ึนอย่างหลากหลาย
ชุมชนนักปฏิบัติได้ร่วมกันจัดระบบองค์ความรู้โดยการนาประเด็นความรู้ท้ังหมดจากการ
อภิปรายและการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ มาพิจารณาร่วมกันและสรุปตามแบบฟอร์มหรือ
รปู แบบท่ีกาหนดของวทิ ยาลัย จากน้นั จดั เกบ็ อยา่ งเปน็ ระบบด้วยเทคโนโลยสี ารสนเทศ
6.3 การประมวลกล่ันกรองตรวจสอบองค์ความรู้
ภายหลังจากการจัดองค์ความรู้อย่างเป็นระบบแล้ว ชุมชนปฏิบัติได้ร่วมกัน
พิจารณาและตรวจสอบความรู้ท้ังจาก tacit Knowledge และ Explicit Knowledge
จากนั้นไดว้ เิ คราะหแ์ ละกล่นั กรองความรู้ทสี่ าคญั และมีคุณภาพท่ีจะช่วยพัฒนาให้เกิดแนว
ปฏิบัติการสร้างสรรค์ผลงานนวัตกรรมทางการพยาบาลท่ีมีคุณภาพ โดยประมวลความรู้
ออกมาเปน็ ความรหู้ ลักของวทิ ยาลยั
6.4 การดาเนินการแลกเปลย่ี นเรยี นรู้และเผยแพร่
การดาเนินการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ เริ่มต้นจากชุมชนนักปฏิบัตินาองค์ความรู้ที่ได้
จากการประมวลกลั่นกรอง มาสรุปเป็นแก่นความรู้ท่ีสาคัญหรือแนวปฏิบัติที่จาเป็นท่ีจะ
ส่งเสริมให้เกิดการสร้างสรรค์ผลงานนวัตกรรมทางการพยาบาลอย่างมีคุณภาพ โดยมี
รายละเอยี ด ดังนี้
ปี พ.ศ. 2561 ได้สรุปแก่นความรู้ในการพัฒนานวัตกรรมทางการพยาบาล โดย
ประยุกต์ใช้รูปแบบแนวคิดของการปฏิบัติโดยใช้หลักฐานเชิงประจักษ์ของ Flemming
และ Fenton เป็นแนวทางในการพัฒนาสร้างสรรค์นวัตกรรมทางการพยาบาล ซ่ึง
ประกอบดว้ ย 6 ขนั้ ตอน ไดแ้ ก่
1) ระบุสถานการณ์ปัญหา (identifying uncertainty situations)
2) ตงั้ คาถาม (asking answerable questions)

3) คน้ หาหลกั ฐานเชงิ ประจกั ษ์ (searchingforresearch evidence)

4) ประเมินคุณภาพผลงานวจิ ัย (critically appraising the research)

5) นาไปปฏบิ ัติ (implementation)

6) ตรวจสอบผลการปฏิบัติ (auditing)

ต่อมา ปี พ.ศ. 2562 ได้ทบทวนองค์ความรู้ในการพัฒนานวัตกรรมทางการ

พยาบาล จาก 6 ขั้นตอน เป็น 8 ข้ันตอน โดยแยกรายละเอียดของขั้นตอนท่ี 5 ออกเป็น

2 ข้ันตอน คือการออกแบบและการประดิษฐ์หรือสร้างสรรค์ผลงาน และขั้นตอนการ

ทดลองหรือทดสอบใช้ก่อนการนาไปปฏิบัติจริง และในปี พ.ศ. 2563 ได้เพิ่มเติมประเด็น

และสาระในขั้นตอนท่ี 1 การระบุสถานการณ์ปัญหา เพ่ิมเติมการศึกษาความต้องการและ

ทุนทางทรัพยากรหรือภูมิปัญญาท่ีมีในท้องถิ่น และขั้นตอนท่ี 3 การค้นหาหลักฐานเชิง

ประจักษ์ เพ่มิ เตมิ การค้นหาหลักฐานเชิงประจักษ์ที่เกี่ยวข้องกับการประยุกต์ใช้ทรัพยากร

และภูมิปัญญาท้องถ่ินในการดูแลสุขภาพ เพ่ือให้เกิดความครอบคลุมในการพัฒนา

นวัตกรรมทางการพยาบาลท่ีตอบสนองความต้องการของผู้รับบริการทั้งในคลินิกและใน

ชุมชน ซึ่งปัจจุบันมีแนวปฏิบัติในการสร้างสรรค์ผลงานนวัตกรรมทางการพยาบาลที่มี

คุณภาพท่ีสรปุ เป็นแกน่ ความรู้ ดังน้ี

สรปุ แก่นความรู้แนวปฏบิ ตั ิในการสร้างสรรคผ์ ลงานนวตั กรรมทางการพยาบาลทีม่ คี ณุ ภาพ

ปี พ.ศ. 2561 ปี พ.ศ. 2562 ปี พ.ศ. 2563

1) ระบุสถานการณ์ปัญหา 1) ระบุสถานการณป์ ัญหา 1) ระบุปัญหา ความต้องการ

และทนุ ภูมิปัญญาท้องถ่ิน

2) ต้ังคาถาม 2) ตง้ั คาถาม 2) ตงั้ คาถาม

3) คน้ หาหลักฐานเชงิ ประจักษ์ 3) คน้ หาหลักฐานเชิงประจกั ษ์ 3) คน้ หาหลกั ฐานเชิงประจกั ษ์

4) ประเมนิ คณุ ภาพผลงานวจิ ัย 4) ประเมนิ คณุ ภาพผลงานวิจัย 4) ประเมนิ คณุ ภาพผลงานวิจัย

5) นาไปปฏิบัติ 5 ) ก า ร อ อ ก แ บ บ แ ล ะ ก า ร 5) การออกแบบและการ

ประดิษฐห์ รือสรา้ งสรรคผ์ ลงาน ประดษิ ฐ์หรือสร้างสรรค์ผลงาน

6) ตรวจสอบผลการปฏิบตั ิ 6) การทดลองหรือทดสอบใช้ 6) การทดลองหรือทดสอบใช้

ก่อนการนาไปปฏบิ ตั จิ ริง กอ่ นการนาไปปฏบิ ัตจิ ริง

7) นาไปปฏิบัติ 7) นาไปปฏบิ ตั ิ

8) ตรวจสอบผลการปฏิบัติ 8) ตรวจสอบผลการปฏบิ ตั ิ

เม่ือเกิดแนวปฏิบัติในการสร้างสรรค์ผลงานนวัตกรรมทางการพยาบาลที่มี
คุณภาพแล้ว ชุมชนปฏิบัติ ได้เผยแพร่องค์ความรู้ โดยนาแนวทางปฏิบัติและคู่มือการ
สร้างสรรค์นวัตกรรมทางการพยาบาลที่มีคุณภาพของวิทยาลัย มาแลกเปล่ียนเรียนรู้และ
เผยแพรอ่ งคค์ วามรตู้ ามช่องทางต่าง ๆ ดังน้ี

1) แลกเปล่ียนเรียนรู้และเผยแพร่องค์ความรู้โดยการนาเสนอในช่ัวโมงการ
จดั การความรู้ที่กาหนดจากทางวทิ ยาลยั ใหก้ บั อาจารย์ เจา้ หน้าท่สี ายสนับสนุนที่เก่ียวข้อง
รวมถงึ ผูท้ สี่ นใจ

2) แลกเปลี่ยนเรียนรู้และเผยแพร่องค์ความรู้โดยการ
นาเสนอในเวทีการจัดการความรู้ ในช่วงสัปดาห์การจัดการความรู้
ท่จี ัดขึ้นภายในวทิ ยาลยั

3) จัดส่งแนวทางและคู่มือการสร้างสรรค์นวัตกรรม
ทางการพยาบาลของวิทยาลัยให้กับกลุ่มงาน และหัวหน้ากลุ่มวิชา
เพ่ือนาแนวปฏิบัติในการสร้างสรรค์ผลงานนวัตกรรมทางการ
พยาบาลท่ีมีคุณภาพไปประยุกต์ใช้ในการจัดการเรียนการสอนใน
รายวิชาตา่ ง ๆ

4) เผยแพรผ่ า่ นบอรด์ ประชาสัมพันธภ์ ายในวิทยาลัย
5) เผย แพร่ ผ่า น เว็บไ ซต์วิทย าลัยพย าบาลศ รี
มหาสารคาม
6) นาแนวปฏิบัติในการสร้างสรรค์ผลงานนวัตกรรม
ทางการพยาบาลท่ีมีคุณภาพ แลกเปล่ียนเรียนรู้กับหน่วยงานและ
องค์กรด้านสุขภาพอืน่ ๆ เชน่ โรงพยาบาลมหาสารคาม โรงพยาบาลร้อยเอ็ด และรพ.สต.
ในพน้ื ท่ี
6.5 การเรียนรู้และการนาความร้ไู ปใชป้ ระโยชน์ภายในหน่วยงาน
คณะกรรมการการจัดการความรู้จัดกิจกรรมเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ให้คณาจารย์
และผู้สนใจได้ร่วมแลกเปล่ียนเรียนรู้เก่ียวกับแนวทางและคู่มือการสร้างสรรค์นวัตกรรม
ทางการพยาบาลของวิทยาลัย นอกจากน้ันกลุ่มวิชาการและกลุ่มพัฒนานักศึกษาได้นา
องคค์ วามรูแ้ ละแนวทางไปใชใ้ นการดาเนนิ การพัฒนาการผลติ ผลงานสร้างสรรค์นวัตกรรม

ทางการพยาบาลโดยบูรณาการกับการจัดการเรียนการสอนและโครงการพัฒนานักศึกษา
ของวิทยาลยั

6.6 การเรยี นร้แู ละการนาความรไู้ ปใชป้ ระโยชน์ภายนอกหน่วยงาน
ชุมชนนักปฏิบัตินาองค์ความรู้เผยแพร่ประชาสัมพันธ์ในช่องทางต่างๆ เพื่อให้
ผู้สนใจภายนอกได้เรียนรู้และศึกษาแนวทางและคู่มือการสร้างสรรค์นวัตกรรมทางการ
พยาบาลของวิทยาลัย นอกจากนั้นในระหว่างการจัดการเรียนการสอนภาคปฏิบัติได้นา
แนวปฏิบัติในการสร้างสรรค์ผลงานนวัตกรรมทางการพยาบาลท่ีมี
คุณภาพไปแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับหน่วยงานและองค์กรด้านสุขภาพ
อ่ืน ๆ เช่น โรงพยาบาลมหาสารคาม โรงพยาบาลร้อยเอ็ด และ รพ.
สต.ในเขตพนื้ ทอี่ าเภอวาปีปทุม เปน็ ต้น
6.7 สรุป
กระบวนการจดั การความรู้ของชุมชนนักปฏิบัติวิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม
ประเด็นพันธะกิจด้านการวิจัย มีจุดมุ่งหมายเพ่ือพัฒนาแนวปฏิบัติในการสร้างสรรค์
ผลงานนวัตกรรมทางการพยาบาลที่มีคุณภาพ โดยการประยุกต์ใช้แนวคิด ทฤษฎีในการ
จัดการความรู้แบบ Tuna Model ขับเคลื่อนการดาเนินงานด้วยกระบวนการคุณภาพ
PDCA และข้ันตอนการจัดการความรู้ 7 ข้ันตอน ผสมผสานรูปแบบกิจกรรมคุณภาพใน
การแลกเปลีย่ นเรียนรู้ ทีเ่ รยี กว่า“Bee Mission ภาระกิจผ้ึง” ซง่ึ ชมุ ชนนักปฏิบัติได้พัฒนา
กิจกรรมเพื่อเป็นกลไกในการจัดและกระตุ้นให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้อย่างต่อเน่ือง
โดยการจดั การความร้ดู าเนินการต้ังแต่ปพี .ศ. 2561-2563 เน้นการนาองค์ความรู้ที่ได้จาก
การแสวงหาท้ังที่เป็น tacit Knowledge และ Explicit Knowledge มาจัดองค์ความรู้
อยา่ งเป็นระบบและสร้างเปน็ องคค์ วามรู้หลักของวิทยาลัย และร่วมกันประมวลกล่ันกรอง
และดาเนินการแลกเปลี่ยนความรู้อย่างต่อเนื่องจนเกิดเป็นแนวปฏิบัติในการสร้างสรรค์
ผลงานนวัตกรรมทางการพยาบาลท่ีมีคุณภาพ และเผยแพร่ท้ังภายในและภายนอก
วิทยาลัย ส่งผลให้เกิดการเรียนรู้และนาแนวปฏิบัติไปใช้ทั้งในรูปแบบการสร้างสรรค์
ผลงาน การจัดการเรียนการสอน และการพัฒนานวัตกรรมเพื่อดูแลผู้รับบริการทั้งใน
คลินิกและในชมุ ชน

7. อธิบายกระบวนการ/ข้นั ตอนการดาเนินการวิธีการ/นวัตกรรมที่เป็นแนวปฏิบัติที่ดี/

ท่ีเปน็ เลศิ

กระบวนการจดั การความรแู้ นวปฏบิ ัตใิ นการสรา้ งสรรคผ์ ลงานนวัตกรรมทางการพยาบาลทมี่ คี ุณภาพ

ปัจจัยนาเขา้ (input) กระบวนการ ผลผลติ (output) การตอบสนองและการ
(process) พฒั นาขององค์กร

แนวคิด ทฤษฎี (A) ผลงานสรา้ งสรรค์ ผ้รู ับบรกิ าร/
นวัตกรรมทีม่ ี เครอื ขา่ ยภายนอก
ปญั หา/ความ นาผลการประเมิน คุณภาพ
ตอ้ งการของ ไปปรับปรุงพฒั นา พฒั นาองค์กร
รปู แบบ เคร่ืองมือ ศักยภาพในการ
(C) ผลติ ผลงาน การใชแ้ นวปฏบิ ตั ิฯ
ชุมชนนักปฏบิ ตั ิ นวตั กรรม
-การติดตาม พฒั นางาน
-ตรวจสอบ แนวปฏบิ ัติกาi
สร้างสรรค์ผลงาน แนวปฏบิ ตั ิที่ดี
(D) -ประเมินผล นวัตกรรมทางการ
พฒั นาคน
-การแสวงหา พยาบาลท่ีมี
-จัดระบบขอ้ มูล การเรยี นรู้ชมุ ชนนัก
-กล่นั กรองความรู้ ปฏิบัติ
-เขา้ ถึงความรู้
-แบง่ ปันเรียนรู้

(P)

KM Team
Knowledge
KM plan

8. อธิบายคลังความรู้ท่ไี ด้ดาเนนิ การ
ชุมชนนักปฏิบัติได้รวบรวมและจัดเป็นคลังความรู้ในรูปแบบคู่มือแนวปฏิบัติใน

การสร้างสรรค์นวัตกรรมทางการพยาบาลท่ีมีคุณภาพ ซ่ึงมีเน้ือหาท่ีสาคัญประกอบด้วย
แนวคิดและความสาคัญของการการพัฒนานวัตกรรมทางการพยาบาล ขั้นตอนและแนว
ปฏิบัติในการพัฒนาผลงานนวัตกรรมทางการพยาบาล การนาแนวปฏิบัติไปใช้ในการ
สร้างสรรค์ผลงานนวัตกรรม และตัวอย่างผลงานนวัตกรรมที่ประยุกต์ใช้แนวทางในการ
พัฒนา

9. ผลการดาเนินการตามตัวช้วี ดั /ผลสมั ฤทธิ์/ประโยชน์ท่ีไดร้ ับ
ผลลัพธ์ท่ีเกิดจากกระบวนการจัดการความรู้เพื่อสร้างสรรค์นวัตกรรมทางการ

พยาบาล ก่อให้เกิดองค์ความรู้และแนวปฏิบัติในการสร้างสรรค์ผลงานนวัตกรรมทางการ
พยาบาลท่ีมีคุณภาพท่ีเกิดจากการแลกเปลี่ยนความรู้ อาจารย์ในวิทยาลัยได้รับการ
พัฒนาศักยภาพในการผลิตผลงานสร้างสรรค์และนวัตกรรมทางการพยาบาล เพ่ิมขึ้นใน
ทกุ ๆ ปี จากเป้าหมายทต่ี ้งั ไว้อย่างน้อยร้อยละ 80 เป็น ร้อยละ 86.95 89.13 และ93.47
ตามลาดับ นอกจากน้ันผลงานสร้างสรรค์นวัตกรรมทางการพยาบาลมีจานวนเพ่ิมขึ้น
จาก ปี 2561 จานวน 1 ผลงาน เป็น 5 ผลงาน และมีผลงานมากกว่า 20 ผลงาน ท่ี
อาจารยไ์ ดน้ าแนวปฏบิ ัติไปใช้ในการพัฒนาผลงานนวัตกรรมทางการพยาบาล ในรายวิชา
ภาคปฏิบัติ และได้รับคัดเลือกให้นาเสนอผลงานในเวทีระดับเครือข่าย ระดับชาติและ
นานาชาติ ท้ังยังได้รบั รางวัลในการนาเสนอในเวทีต่าง ๆ มากมาย

นอกจากน้ันเครือข่ายด้านสุขภาพ ได้แก่ โรงพยาบาลมหาสารคาม โรงพยาบาล
รอ้ ยเอด็ โรงพยาบาลวาปปี ทุม และโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพในเขตอาเภอวาปีปทุม ได้
นาแนวปฏิบัติในการสร้างสรรค์ผลงานนวัตกรรมทางการพยาบาลที่มีคุณภาพ ไป
ประยุกต์ใช้ในการสร้างสรรค์ผลงานนวัตกรรมทางการพยาบาล และสามารถผลิตผลงาน
น วั ต ก ร ร ม ท า ง ก า ร พย า บ า ล เ พ่ื อ ดู แ ล แ ล ะใ ห้ บ ริ ก า ร แ ก่ ผู้ รั บ บ ริ ก า ร ใ น พื้ น ท่ี อี ก ด้ ว ย
นอกจากนั้นผลงานท่ีเกิดจากการพัฒนาได้ถูกนาเสนอในเวทีระดับต่าง ๆ รวมทั้งบาง
ผลงานได้พัฒนาสู่งานวิจัยและตีพิมพ์เผยแพร่ก่อให้เกิดความภาคภูมิใจ สร้างคุณค่าและ
ประโยชน์อย่างมากท้ังต่อผู้รับบริการ เจ้าของผลงานรวมทั้งหน่วยงานและวิทยาลัย
พยาบาลศรมี หาสารคามอีกด้วย

10. ปจั จยั ความสาเร็จ (ส่งิ ท่ชี ่วยให้งานประสบความสาเร็จ)
1. การสร้างบรรยากาศองค์กรแห่งการเรียนรู้สนับสนนุ ใหเ้ กิดวัฒนธรรมองค์กร

ในการเรียนรู้แบ่งปันความรู้ และนาความรูท้ ี่มอี ยู่มาเปน็ ฐานในการต่อยอดองคค์ วามรู้
ตอ่ ไป

2. ผ้นู าในทุกระดบั ของวิทยาลยั ให้ความสาคญั และการสรา้ งกลยุทธ์ในการจดั ทา
ระบบการจดั การความรู้ที่นาไปสกู่ ารพัฒนาองค์กรอย่างต่อเน่อื ง

3. การสนบั สนนุ การดาเนนิ งานและการเรียนรู้ของชมุ ชนนักปฏิบัติในวิทยาลยั
ด้วยเทคโนโลยีและความพร้อมของอุปกรณ์ ตลอดจนสถานท่แี ละการกาหนดชว่ั โมงใน
การจัดการเรยี นรู้

4. การรวมกลมุ่ ของชมุ ชนนกั ปฏิบัติท่เี กดิ จากความสนใจและมีองค์ความรู้
ประสบการณ์ในการพัฒนาผลงานนวตั กรรมทางการพยาบาล ทาให้เกดิ การแลกเปลย่ี น
และเรียนรจู้ ากการปฏบิ ัติจริง

5. การจัดระบบการกากบั ตดิ ตามและการวดั ผลและการนาไปใช้ของการจดั การ
ความร้แู ละประโยชน์จากการนาไปใช้ สร้างแรงขับเคลื่อนให้เกดิ ความสนใจและกระตุน้ ให้
เกิดการเรียนรู้และการพฒั นาอยา่ งต่อเนอ่ื ง

11. บทเรยี นที่ไดร้ ับ
บทเรียนที่ได้รับจากการจัดการความรู้การพัฒนาผลงานสร้างสรรค์นวัตกรรม

ทางการพยาบาลที่มีคุณภาพนี้ ได้เรียนรู้จากกระบวนการดาเนินการจัดการความรู้และ
การพัฒนาผลงานจากการร่วมแรงร่วมใจในการแบ่งปันองค์ความรู้ การแสวงหาและการ
สร้างองค์ความรู้ใหม่ ๆ ให้เกิดข้ึนเพื่อการพัฒนาให้เกิดแนวปฏิบัติที่ดี โดยใช้ แนวคิด
กระบวนการและวิธีการท่ีหลากหลายและต่อเนื่อง จนเกิดแนวปฏิบัติและมีการเผยแพร่
เพื่อนาไปใช้ทั้งภายในและภายนอกวิทยาลัย ก่อให้เกิดความสาเร็จและความภาคภูมิใจ
ท้ังตัวเองและหน่วยงาน แต่อย่างไรก็ตามแนวปฏิบัติดังกล่าวต้องได้รับการพัฒนาอย่าง
ต่อเน่อื งเพม่ิ เตมิ ให้เหมาะสมสอดคล้องกับบริบทในการทางานของแต่ละหน่วยงาน โดยมี
ขอ้ เสนอแนะในการนาแนวปฏบิ ัติไปใช้ดังน้ี

1.ด้านการพัฒนาผลงานสร้างสรรค์นวัตกรรมของอาจารย์ภายในวิทยาลัย ควร
กาหนดให้ตรงกับความเชี่ยวชาญเฉพาะสาขาของตน เพ่ือให้เกิดผลงานท่ีมีความจาเพาะ
และสามารถแกไ้ ขปญั หาได้อย่างเหมาะสม

2.ด้านการพัฒนาผลงานสร้างสรรค์นวัตกรรมของผู้ปฏิบัติการพยาบาลในคลินิก
ควรกาหนด/ระบุปัญหาที่เกิดขึ้นและพบได้บ่อยจากการปฏิบัติการพยาบาล และต้อง
สอดคล้องกับความต้องการของผู้รับบริการ ซ่ึงจะช่วยสนับสนุนการปฏิบัติงานให้มี
คณุ ภาพมากยงิ่ ข้ึน

3.ด้านการพัฒนาผลงานสร้างสรรค์นวัตกรรมของผู้ปฏิบัติการพยาบาลในชุมชน
ควรกาหนดประเด็นในการพัฒนานวัตกรรมการบริการท่ีมุ่งการทางานเชิงรุก และ
ประยกุ ตใ์ ชท้ นุ ทางสังคม ทุนด้านภูมิปัญญาและทรัพยากรท่ีมีในชุมชน มาเป็นฐานในการ
พฒั นานวัตกรรม

4.ด้านการกาหนดนโยบายของวิทยาลัยหรือหน่วยงานอ่ืน ๆ ควรส่งเสริม
สนบั สนุนให้ใช้แนวทางปฏบิ ัตไิ ปใช้ในการพฒั นางานท้งั ด้านการพัฒนาองค์ความรู้งานวิจัย
และงานสร้างสรรค์นวัตกรรม และด้านการจัดการเรียนการสอนในรายวิชาทางการ
พยาบาลต่าง ๆ

ในส่วนขอ้ จากัดของการนาแนวปฏบิ ตั ิไปใชน้ ้ี ควรคานงึ ถึงความสอดคลอ้ งและ
ความเหมาะสมของสภาพบริบทในหนว่ ยงานหรอื องค์กรรวมทงั้ พนื้ ที่การบริการ โดยควร
ปรบั หรอื พฒั นาใหม้ ีความสอดคล้องเหมาะสมต่อไป

12. การเผยแพร่
ผลงานการพัฒนานวัตกรรมทางการพยาบาลท่ีเกดิ จากการนาแนวปฏิบตั ิไปใช้ใน

การพัฒนา มีดังน้ี
1. ผลงานเฉพาะบุคคลของอาจารยใ์ นวทิ ยาลยั พยาบาลศรีมหาสารคาม
Vibulchai, N.. (2562). การวิจยั และพฒั นานวัตกรรมของเลน่ รถถังเพ่ือกระตนุ้

พฒั นาการด้านการเคลือ่ นไหวในเด็กอายุ 3-5 ปี ที่มพี ฒั นาการสงสยั ลา่ ช้า. Bulletin of
the Department of Medical Services , 44(2), 24-29

Vibulchai, N., ปรเมษฐ์ ปุริมายะตา, ถิตาพร วงษาไฮ, วันเพ็ญ วรามติ ร.
(2559). การวจิ ยั และพฒั นานวตั กรรมชุดที่นอนลมจากถุงน้ายาลา้ งไตเพื่อป้องกันแผลกด
ทับในผู้ปว่ ยกระดูกตน้ ขาหกั ท่ีไดร้ ับการดึงถว่ งน้าหนกั ท่ีขา . Thai Journal of Nursing
and Public Health Central II, 26(3), 104-117.

-นวตั กรรมช่วยแปลผลการวเิ คราะหแ์ ก๊สในเลือด : Easy ABG เจ้าของผลงาน อ.
อนชุ า ไทยวงษ์ และ อ.ดษิ ฐพล ใจซอ่ื ไดร้ ับรางวัลรองชนะเลิศ ในการนาเสนอผลงานวิชาการ

ในการประชุมสามญั และประชุมวชิ าการ สมาคมพยาบาลแห่งประเทศไทยฯ สาขาภาค
ตะวนั ออกเฉียงเหนือ

-นวตั กรรมนวัตกรรมการสรา้ งเสรมิ สุขภาพที่รดั เขา่ สมนุ ไพร:การเพิ่มคุณค่าภมู ิ
ปญั ญาไทยสู่การดูแลผ้สู งู อายุ และนวัตกรรมตุ๊กตาจาลองการตรวจคัดกรองมะเร็งปาก
มดลกู “Cervical Cancer Model” เจา้ ของผลงาน อ.ดษิ ฐพล ใจซ่อื ไดร้ บั รางวัลชมเชย

ในการนาเสนอผลงานวิชาการ ในการประชมุ สามญั และประชุมวชิ าการ สมาคมพยาบาลแหง่ ประเทศ
ไทยฯ สาขาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

2. ผลงานจากการนาแนวปฏิบัตไิ ปใชใ้ นการจัดการเรยี นการสอนรายวชิ าทางการ
พยาบาล

ในงานประชุมวิชาการ BCNSP National and International Conference
2018 "Global Health: Trends and Innovation in Healthcare ได้รับรางวัล The
best poster presentation นวตั กรรม เรื่อง การสนับสนุนและส่งเสริมความสามารถใน
การดูแลสาหรับผปู้ ว่ ยทีผ่ ่าตดั ทาทวารเทียม ได้รับรางวัล The best oral presentation
นวัตกรรม เร่ือง การสนับสนุนและส่งเสริมการดูแลตนเองท่ีจาเป็นแก่ผู้ป่วยที่ใส่สาย
ระบายนา้ ดี

การประชุมวิชาการระดับนานาชาติ The Third Health, Research, &
Innovation Student Forum: Today’s Students, Tomorrow’s Health
Professionals. ได้รับรางชนะเลิศ นวัตกรรมเรื่อง “Applying Local wisdom for
strengthening back and arm muscle in rice farmer group” ได้รับรางวัลรอง
ชนะเลิศ นวัตกรรมเรื่อง “Applying Local Wisdom for Strengthening Leg and
Quadriceps Muscl es in the Elderly”