บ้านสวนอุ่นรักฮักแพง

เอกสารประกอบการตรวจประเมินผลงาน
ระดบั จงั หวดั

ศูนยก์ ารเรยี นรู้ขยายผล
โครงการอันเน่ืองมาจากพระราชดาริ
ระดับอาเภอ (อาเภอเชียงคาน จงั หวัดเลย)

ศูนยส์ ัมมาชพี ชมุ ชนบ้านเชยี งคาน หมทู่ ี่ 2
ศนู ยเ์ ครือข่ายเพิ่มประสิทธิภาพการผลติ สนิ คา้ เกษตร (ดา้ นปศสุ ตั ว์)
ศูนย์ป้องกันกาจัดศัตรพู ชื แบบผสมผสาน
ศนู ย์ให้คาปรกึ ษา SMEs และ OTOP

บา้ นสวนอนุ่ รกั ฮกั แพง
@เชียงคาน

Ounrakhakpang

ศนู ย์การเรียนรู้ขยายผล
โครงการอนั เนือ่ งมาจากพระราชดาริ
อาเภอเชยี งคาน จังหวัดเลย

ศูนยส์ มั มาชีพชมุ ชนบ้านเชยี งคาน หมู่ท่ี 2
ศนู ย์เครือขา่ ยเพิม่ ประสทิ ธิภาพการผลติ สนิ ค้าเกษตร (ด้านปศุสตั ว์)
ศนู ย์ป้องกันกาจัดศตั รูพชื แบบผสมผสาน
ศนู ย์ใหค้ าปรกึ ษา SMEs และ OTOP

บ้านสวนอนุ่ รกั ฮกั แพง
@เชียงคาน

Ounrakhakpang



เส้นทางของศนู ย์การเรยี นรู้
เศรษฐกจิ พอเพียง 9 ฐานเรียนรู้

ผลการดาเนนิ งานรว่ มกับเครือข่าย
การถา่ ยทอดเทคโนโลยี
การบริหารจัดการรายได้

เส้นทาง..ของศูนย์การเรยี นรู้ขยายผล
โครงการอนั เนื่องมาจากพระราชดาริ

“ตน้ กล้าความด”ี ทีไ่ ด้ผ่านกระบวนการบ่มเพาะทางปัญญาและวถิ ีชีวิตของ
ไทเชยี งคานสู่รุน่ แลว้ ร่นุ เลา่ ในครอบครวั สง่ ผลให้เกดิ การถา่ ยโอนความคดิ ความรู้สกึ
และจนิ ตนาการมากมายท่กี ลนั่ กรองวิถแี หง่ การแบง่ ปนั และปันสขุ ใหแ้ กเ่ พื่อนๆ พ่ีๆ
น้องๆ ในครอบครวั และชุมชน

อาเภอเชยี งคาน จังหวัดเลย ได้น้อมนาเศรษฐกจิ พอเพียงทเี่ ป็นปรัชญาของ
พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศรมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราชบรมนาถบพิตร
มีพระราชดารัสช้ีแนะแนวทางการดาเนินชีวิตแก่พสกนิกรชาวไทยมาโดยตลอดกว่า
30 ปี ตั้งแต่ก่อนเกิดวิกฤตการณ์ทางเศรษฐกิจ และเมื่อภายหลังได้ทรงตรัสย้าแนว
ทางการแก้ไขเพ่ือให้รอดพ้น และสามารถดารงอยู่ได้อย่างม่ันคงและย่ังยืน ภายใต้
กระแสโลกาภวิ ัฒน์และความเปลย่ี นแปลงตา่ ง ๆ

-1-

อาเภอเชียงคานตั้งอยู่ทิศเหนือของจังหวัดเลย มีพ้ืนที่ทั้งหมด 867 ตาราง
กิโลเมตร แบ่งเขตการปกครองออกเป็น 8 ตาบล 78 หมู่บ้าน มีอาณาเขตติดกับ
สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว มีแม่น้าโขงและแม่น้าเหืองก้ันพรมแดน
ราษฎรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม รับจ้างและค้าขาย ตามลาดับ
จานวนประะชากรท้ังส้นิ 69,949 คน จานวนครัวเรอื น 22,083 ครัวเรือน

ปัจจุบัน เชียงคานเป็นท่ีรู้จักกันในฐานะท่ีเป็นเมืองท่องเท่ียวในเชิง
วัฒนธรรม และความสงบของวิถีชีวิตผู้ท่ีอาศัยในท้องถิ่น กอรปกับความงดงามของ
ทัศนียภาพท่ีอยู่ติดกับแม่น้าโขง มีเกสเฮาส์หลายแห่งให้บริการ มีถนนคนเดินให้
นกั ท่องเท่ยี วได้มาเทีย่ วชม มแี หลง่ ทอ่ งเท่ียวท่ีเชื่อมโยงในอาเภอเชยี งคานหลายแหล่ง
สามารถซมึ ซบั โอบกอดวัฒนธรรมและอากาศอันบริสุทธ์ภายใต้ทะเลหมอกและความ
หนาวเยน็ ของขนุ เขาท่ีรายรอบเมอื ง

-2-

ศูนย์เรียนรู้ขยายผลโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดาริอาเภอเชียงคาน
จังหวัดเลย จัดต้ังขึ้นเม่ือปี พ.ศ.2562 ตามฉันทามติของที่ทาการปกครองอาเภอเชียง
คาน ให้ “บ้านสวนอุ่นรักฮักแพง” ได้รับคัดเลือกให้เป็นศูนย์การเรียนรู้ระดับอาเภอ
ต่อยอดเศรษฐกิจพอเพียงน้อมสานึกในพระมหากรุณาธิคุณต่อแนวทาง ในการ
วางแผนชีวิตครอบครัวให้สมาชิกในครอบครัว และขยายผลสู่ชุมชน บน 3 ห่วง
(พอประมาณ มเี หตุผล มีภมู ิค้มุ กันในตวั ท่ีดี) 2 เงอ่ื นไข (ทางสายกลาง ความพอเพียง)
สมาชิกรว่ มขับเคล่ือนหลักมจี านวนท้ังสิ้น 10 คน ด้วยแนวคิดตรงกันว่า “อยู่อย่างเป็น
สุข&แบ่งปัน” ทาให้เกิดการตกผลึกทางความคิด “เกษตรทฤษฎีใหม่” ที่จะสร้าง
ภูมิคุม้ กันให้กับสมาชิก และเมื่อเราเข้มแข็ง เราพร้อมท่ีจะแบ่งปันความสุขสู่ครัวเรือน
พน่ี อ้ ง และชมุ ชนอนื่ ๆ ให้ไดม้ ีความสุขเหมอื นกันเรา

ศนู ย์การเรยี นรฯู้ นอ้ มนาเกษตรทฤษฎใี หม่ ทงั้ 3 ลาดบั ข้ัน พัฒนาสู่
แหลง่ ท่องเทยี่ วเชิงเกษตร ที่พร้อมถา่ ยทอดแก่ครวั เรอื นท่สี นใจในการทาเกษตร
ตามแนวคดิ เศรษฐกิจพอเพียง พออยู่ พอกนิ พอประมาณ ยนิ ดตี อ้ นรบั คณะศึกษา
ดงู านหลากหลายรูปแบบองค์การปกครองสว่ นท้องถ่นิ หนว่ ยงานภาครฐั และ
ภาคเอกชน สถาบนั การศึกษา และประชาชนผสู้ นใจด้านหลกั กสิกรรมธรรมชาติ
ในการแลกเปลย่ี นแนวคิด ทฤษฎแี ละวถิ ีปฏบิ ตั ทิ แ่ี ตกต่างอยา่ งลงตัว สงิ่ ทส่ี าคัญ

ทสี่ ุดในการดาเนนิ งานในแผนงานปันสขุ คือ การปลูกฝงั และสรา้ งยวุ เกษตร

ในจังหวัดเลย และพนื้ ที่อนื่ ที่สนใจ โดยเน้นวธิ ีการปฏิบัติและเรยี นรู้ (Learning by
doing) ซึ่งจะเป็นพลงั ทางความคดิ พฒั นาการปฏบิ ตั ิ พัฒนาสงั คมของ
ประเทศชาติตอ่ ไปในอนาคต

-3-

เร่ืองเล่าของ.. นาสีดา เป็นชื่อท่ีคุ้นเคยและรู้จักของชาวเชียงคานกับ
ที่ดินมรดกพ้ืนท่ี จานวน 9 ไร่ สืบทอดมาจากคุณตาทวดอุ่น
การขับเคลื่อน และคุณยายทวดแพง ส่งต่อคุณยายไพเราะ (ทายาทรุ่นที่ 2)
สู่ สู่ไร่ไมด้ อกไม้ประดับและนาข้าว

เศรษฐกจิ ตอ่ มาในปี พ.ศ.2551 ได้น้อมนาหลักปรัชญาเศรษฐกิจ
พอเพยี ง พอเพียงและขยายผลโครงการอันเน่ืองมาจากพระราชดาริ
เป็นเกษตรผสมผสานจนถึงปัจจุบันส่งต่อทายาท รุ่นท่ี 3
รุ่นท่ี 4 เพื่อก้าวสู่ Young Smart Farmer เพ่ือพัฒนา
คุณภาพชีวิตแบบองค์รวม ในนาม “บ้านสวนอุ่นรักฮักแพง”
เ ป็ น ต้ น แ บ บ ช า ว เ ชี ย ง ค า น แ ล ะ พั ฒ น า โ ค ร ง ก า ร ร่ ว ม กั บ
หอการคา้ จงั หวดั เลยจดั ตงั้ ศนู ย์ใหค้ าปรกึ ษาและพฒั นา SMEs
และ OTOP จนกระท่ังปี พ.ศ.2562 ได้รับคัดเลือกจาก
อาเภอเชียงคาน จังหวัดเลย ให้เป็นศูนย์เรียนรู้ขยายผล
โครงการอนั เน่ืองมาจากพระราชดาริ อาเภอเชียงคาน จังหวัด
เลย สืบสาน รักษา และต่อยอด ขยายผลส่ชู มุ ชน

-4-

สมาชกิ ..บ้านสวนอนุ่ รักฮักแพง 10 คน

Gen B : Gen X :

คณุ ตาอานวย ดีเสือ คณุ ลุงอรรถพันธ์ ธงชยั (ลงุ นาญ)
คุณยายไพเราะ สมจันทร์
ผู้นาต้นแบบ : การพัฒนาคุณภาพชีวิต ประธานกลมุ่ วสิ าหกิจชมุ ชนฯ
ตามหลักทฤ ษฎีใหม่รูปแบบประยุก ต์
“โคก หนอง นา โมเดล” (กรมพฒั นาชมุ ชน) ว่าท่รี อ้ ยตรีหญิงธนั ยนันท์ ธงชัย (ปลัดโบ)้
และแหล่งเรียรกู้ ารเลี้ยงสัตวแ์ บบผสมผสาน
ปลดั อาเภอเชยี งคาน
(กรมปศุสตั ว์)
ผชู้ ่วยศาสตราจารย์ณัชชา สมจันทร์ (อ.อน๋ั )

อาจารยส์ าขาวิศวกรรมการจัดการอตุ สาหกรรม
คณะเทคโนโลยอี ุตสาหกรรม มหาวทิ ยาลัยราชภฏั เลย

Gen Y : Gen Z :

นายณฐั พัชร ธงชัย (พเ่ี อ็ม) ด.ญ.ศจรี ตั น์ ธงชยั (นอ้ งไอซ์)
นายศุภกฤต ใหม่คามิ (พโ่ี อม)
กาลังศกึ ษา มธั ยมศึกษาปีที่ 2 รร.เชยี งคาน
กาลังศกึ ษา ชนั้ ปที ่ี 2 สาขาเทคโนโลยหี ลังการเกบ็ เกี่ยว
คณะวิศวกรรมและอตุ สาหกรรมเกษตร มหาวิทยาลยั แมโ่ จ้ ด.ญ.ธันยธร ใหม่คามิ (นอ้ งเอิงเอย)

นายสุทธพิ จน์ ธงชยั (พอ่ี ่มิ ) กาลงั ศึกษา ประถมศกึ ษาปีที่ 6 รร.บ้านเชียงคาน
วิจติ รวทิ ยา
กาลงั ศกึ ษา มธั ยมศกึ ษาปที ่ี 5 รร.เชยี งคาน

-5-

เศรษฐกิจพอเพียง

9 ฐานเรยี นรู้

-7-

๑

เร่อื งเล่าของบ้านสวน...

ฮักบ้าน

บ้านสวนอ่นุ รกั ฮกั แพง น้อมนาเกษตรทฤษฎใี หม่ ท้งั 3 ลาดับข้ัน
โดยลาดับแรกได้จัดสรรและบริหารจัดการ 30:30:30:10 น้า นา พืชไร่
ทอ่ี ยู่อาศัยและอน่ื ๆ ลาดบั สอง เริ่มแบ่งปันองค์ความรู้สู่ชนชนและสร้าง
ความเขม้ แข็ง ท้งั 6 ดา้ น (ผลิต ตลาด ความเป็นอยู่ สวสั ดิการ การศึกษา
สังคมและศาสนา) ร่วมกับเครือข่ายหน่วยงานภาครัฐและเอกชนในพ้ืนที่
และลาดับสาม ก้าวสู่การสร้างเครือข่ายเพ่ือสร้างมูลค่าเพ่ิมให้ชุมชน
แปรรูปผลผลิตทางการเกษตร สู่ศูนย์ให้คาปรึกษา SMEs และ OTOP
อาเภอเชยี งคาน

-8-

๒

เรือ่ งเลา่ ของบา้ นสวน...

ฮักเห็ด

บ้านสวนอุ่นรักฮักแพง เลือก
เพาะเลยี้ งเห็ดนางฟ้าภูฏานในวงบ่อซีเมนต์
ท่ดี แู ลรกั ษาง่าย เป็นทางเลอื กแหล่งอาหาร
โปรตีนจ ากธ รร มชาติที่มีคุณค่าทาง
โภชนาการสูง สามารถปรุงอาหารได้หลาย
อย่างหลายประเภท “ทานอาหารให้เป็น
ยา” สามารถควบคุมความดันโลหิต และ
ป้องกันโรคอัลไซเมอร์ อีกท้ังยังเป็นแหล่ง
ฝึกสัมมนาชีพชุมชน สร้างมูลค่าผลผลิต
ทางการเกษตร แปรรูปเพ่ือสร้างรายได้
จาหน่ายผลิตภณั ฑ์จากเห็ดอีกทาง

-9-

๓

เรื่องเลา่ ของบ้านสวน...

ฮักผกั

บ้านสวนอุ่นรักฮักแพง ผลิตผัก
อินทรียส์ ูค่ วามแตกต่างทลี่ งตวั ด้วยเทคนิค
การตลาดนาการผลิต “จิงจูฉ่าย” หรือ
“โกศจุฬาลัมพา ” พืชยาเย็น ท่ีนิยม
รับประทานพร้อมอาหารเช้าเกาเหลา
เลือดหมู ผสมผสานกบั อาหารถิ่น “ข้าวปุ้น
น้าแจ่ว” ช่วยในการไหลเวียนของโลหิต
และสามารถสร้างรายได้อยา่ งต่อเนื่อง

พร้อมพืชผักสมุนไพรในบ้านสวน ปลูกทุกอย่างท่ีกิน กินทุกอย่างท่ีปลูก บารุงด้วย
ป๋ยุ มูลไส้เดอื น ปุย๋ ในบา้ นสวน และสารสกัดสมุนไพรไล่แมลงท่ที าขึน้ เอง

- 10 -

๔

เรอ่ื งเล่าของบา้ นสวน...

ฮักปุ๋ย

บา้ นสวนอุ่นรักฮักแพง ผลิตปุ๋ยใช้เอง

ด้ ว ย เ ห ตุ ผ ล ต้ อ ง ก า ร ใ ห้ คุ ณ ต า แ ล ะ คุ ณ ย า ย

ลดการใช้สารเคมี มีอาหารบริโภคปลอดภัย

เน้นการนาสมุนไพร พืชผัก ในบ้านสวน

มาผ่านกระบวนการหมัก สกัด และวิธีอื่นๆ

ด้ ว ย อ ง ค์ ค ว า ม รู้ ข อ ง ส ถ า บั น ก า ร ศึ ก ษ า

หน่วยงานภาครัฐ เพื่อพลิกฟ้ืนผืนดินเหนียว

ปนทราย บนพ้นื ทที่ ีม่ คี วามแตกตา่ ง โคก หนอง

และนา และสรา้ งรายไดจ้ ากการจาหน่ายปุ๋ยมูล

ไส้เดือนและขยายผลไปยังชุมชนอื่นๆ ใน
ปัจจุบัน
- 11 -

๕

เรอ่ื งเล่าของบ้านสวน...

ฮกั

ไก่เป็ด
และฮักงัว

บ้านสวนอุ่นรักฮักแพง มีการเล้ียง
สัตว์โดยเน้นบริโภคผลผลิตในครัวเรือน เช่น
ไข่และจาหน่ายลูกเป็ด ลูกไก่ นาแนวคิด
เกษตรสมัยใหม่ เพื่อเป็นแนวทางตั้งแต่การ
ผลิต แปรรูป เก็บเก่ียว การสร้างมูลค่าเพ่ิม
การจัดการสินค้าเกษตรให้ได้มาตรฐาน เน้น
สัตว์เศรษฐกิจท่ีมีมูลค่าสูง เช่น ไก่ดาภูพาน
1 และ 2 ไก่งวง เป็ดไข่พันธุ์กากีแคมป์เบลล์
(Khaki Campbell) การเล้ียงวัวเน้นการนา
มลู สัตว์มาใช้ประโยชน์ในบ้านสวน

- 12 -

๖

เรื่องเล่าของบา้ นสวน...

ฮกั

เทคโนโลยี

บ้านสวนอ่นุ รักฮักแพงนาเทคโนโลยีมาปรับปรุง
ประสิทธิภาพและเพิ่มผลผลิตด้านการยกระดับการ
ผลิต พัฒนาสู่การเป็นเกษตรอัจฉริยะ เกษตรแม่นยา
และเทคโนโลยชี วี ภาพ สร้างหว่ งโซค่ ุณคา่ ของผลติ ทาง
เกษตร ด้วยการนาหลักการทางวิศวกรรมมา
ประยุกตใ์ ช้

• ระบบสบู นา้ พลงั งานแสงอาทิตย์ (Solar cell)

• ตู้อบแหง้ พลงั งานแสงอาทิตย์

• เครื่องสีขา้ วแบบครัวเรือน

• เครือ่ งสกดั สมุนไพรและน้ามันหอมระเหย

• เคร่อื งสับ ย่อย อเนกประสงค์ - 13 -

๗

เร่ืองเลา่ ของบ้านสวน...

ฮัก

โคก

หนอง

นา

“โคก หนอง นาโมเดล”

การจัดการพ้ืนท่ีซึ่งเหมาะกับพ้ืนที่การเกษตร เป็นการ
ผสมผสานเกษตรทฤษฎีใหม่ เข้ากับภูมิปัญญาพ้ืนบ้านท่ีอยู่
อย่างสอดคล้องกับธรรมชาติในพ้ืนท่ีน้ันๆ เป็นการให้
ธรรมชาติจัดการตัวเองโดยมีมนุษย์เป็นส่วนส่งเสริมให้มัน
สาเรจ็ เรว็ ข้นึ อยา่ งเปน็ ระบบ

เกษตรยั่งยนื คนื แผน่ ดิน เคยี งคูบ่ า้ นสวนอุ่นรักฮกั แพง

• โคก : ป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง ตามแนวพระราชดาริ
• หนอง : แหล่งเกบ็ กกั นา้ หลุมขนมครก คลองไสไ้ ก่ ฝายทดน้า
• นา : นาข้าวอินทรีย์ ปลกู พืชอาหารตามคันนา

- 142 -

๘

เร่ืองเลา่ ของบ้านสวน...

ฮกั

คนเอาถ่าน

บ้านสวนอุ่นรักฮักแพง นาเศษ
วัสดุท่ีเหลือจากการตัดแต่งกิ่ง การคัดท้ิง
ของผลผลิตทางการเกษตรที่ไม่ก่อให้เกิด
มู ล ค่ า ป รั บ ดั ด แ ป ล ง สู่ ก า ร น า
ก ร ะ บ ว น ก า ร ค า ร์ บ อ ไ น ซ์ เ ซ ชั่ น
(Carbonization) และกระบวนการอ่ืนๆ
ร่วม ในการแปลงร่างให้เป็นถ่าน เพ่ือ
นามาหงุ ตม้ ในครัวเรือน สร้างเศรษฐกิจใน
ชุมชน เช่น ถ่านกะลาแมคคาเดเมีย ถ่าน
มังคุด ถ่านซังข้าวโพด ซ่ึงสามารถนาไปสู่
ผลิตภัณฑ์ดูดความชื้นและกล่ินอับ สร้าง
รายไดแ้ กผ่ ูผ้ ลติ และผู้สนใจ

- 15 -

๙

เรอื่ งเลา่ ของบา้ นสวน...

ฮกั

ผลิตภณั ฑ์

เกษตรครบวงจรตลอดหว่ งโซอ่ ุปทาน จาก
การผลิต แปรรูป และจัดจาหน่าย เป็นส่ิงที่ท้า
ท า ย ข อ ง บ้ า น ส ว น อุ่ น รั ก ฮั ก แ พ ง ต่ อ ก า ร น า
เทคโนโลยี ความคดิ สร้างสรรค์ ภูมิปัญญา มาสู่
การเพิ่มมูลค้าด้วยการ แปรรูปผลผลิตทาง
ก า ร เ ก ษ ต ร จ า ก วั ต ถุ ดิ บ ใ น บ้ า น ส ว น ถื อ เ ป็ น
ประเด็นสาคัญในการพัฒนาปลายน้าผ่านการ
ออกแบบพัฒนาผลิตภัณฑ์และบรรจุภัณฑ์ท่ี
ดึงดูดใจผู้บริโภค ท่ีจะสร้างรายได้ให้แก่
ครัวเรือนและชุมชน

- 16 -

ผลการดาเนนิ งาน

ภายใตห้ ลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

ศูนยเ์ รยี นรขู้ ยายผลโครงการอันเน่อื งมาจากพระราชดาริ
อาเภอเชยี งคาน จังหวัดเลย

ศนู ย์สมั มาชีพชุมชนบา้ นเชียงคาน หมู่ท่ี 2 อาเภอเชยี งคาน
ศูนย์เครอื ขา่ ยเพิม่ ประสทิ ธิภาพการผลติ สนิ ค้าเกษตร (ด้านปศุสัตว์) อาเภอเชยี งคาน
ศนู ย์ปอ้ งกันกาจัดศตั รูพืชแบบผสมผสาน อาเภอเชยี งคาน

ดาเนนิ งานรว่ มกับ
เครอื ขา่ ยศนู ย์การเรยี นร้ขู ยายผลโครงการอนั เนอื่ งมาจากพระราชดาริ

อาเภอเชยี งคาน จังหวัดเลย

- 18 -

1) ความพอเพียงด้านเศรษฐกิจ

ลดรายจา่ ย สรา้ งรายได้ พ่งึ พาตนเอง

เห็ดสวรรค์

การเล้ยี งเหด็ ในวงบ่อซเี มนต์ สร้างโปรตีนจากพืช /การเลีย้ งเปด็ เลี้ยงไก่
ผลิตอาหารสาหรบั ทกุ คนในครอบครวั

- 19 -

ความพอเพียงด้านเศรษฐกจิ

ลดรายจ่าย สร้างรายได้ พึง่ พาตนเอง

การปลูกผกั ปลอดภัย ไร้สารพิษ
อาหารในบ้านสวนบนความพอเพยี ง

- 20 -

ความพอเพียงดา้ นเศรษฐกิจ

ลดรายจา่ ย สร้างรายได้ พงึ่ พาตนเอง

การผลิตปุ๋ยอนิ ทรีย์ นา้ หมกั ชีวภาพ 9 สตู ร ปรับธาตุในดินและสร้างความอดุ มสมบูรณอ์ าหารของพชื
ส่งเสริมการใชป้ ๋ยุ เพ่อื ความปลอดภยั ในการผลิตอาหารในชุมชน สาหรับครอบครวั

กลุม่ วสิ าหกจิ ชมุ ชนปลกู ผกั กองรอ้ ยทหารพราน โครงการอาหารกลางวันในโรงเรยี น ฯลฯ

- 21 -

ความพอเพียงด้านเศรษฐกิจ

ลดรายจา่ ย สร้างรายได้ พ่งึ พาตนเอง

โครงการอบรมเพ่ิมประสทิ ธภิ าพเกษตรกร ด้านปศุสัตว์ เพ่ือผลติ อาหาร
จาก มูลนิธิชยั พัฒนา อ.ดา่ นซา้ ย และปศุสัตว์ อ.เชยี งคาน จ.เลย
ส่งเสรมิ การเล้ียงไกไ่ ข่อนิ ทรีย์ในสถานศกึ ษาและครัวเรือนเกษตรกร

- 22 -

การผลติ ปยุ๋ มูลไส้เดอื นเพ่ือใช้ในสวนผลไม้

ศนู ยเ์ ครอื ขา่ ยเพ่ิมประสทิ ธิภาพการผลติ สนิ ค้าเกษตร (ดา้ นปศุสตั ว์) อาเภอเชียงคาน

การปรับพฤตกิ รรมลดการใชส้ ารเคมี บารงุ ดนิ บารงุ พืช มงุ่ สกู่ ารผลิตผลไมป้ ลอดภัย
และเพมิ่ ผลผลติ ลดตน้ ทนุ ในสวนผลไมข้ องเกษตรกร อ.เชียงคาน และ อ.นาดว้ ง

- 23 -

การผลติ สารสกดั สมุนไพรเพื่อกาจัดและปอ้ งกนั แมลง
เพือ่ ใชใ้ นสวนผลไม้

ศนู ย์ป้องกันกาจัดศัตรพู ชื แบบผสมผสาน อาเภอเชียงคาน

การผลิตสารสกัดสมุนไพรไลแ่ มลงจากพชื 12 ชนิด เพอื่ กาจดั ศตั รพู ืชระยะตา่ งๆ
เพอื่ ลดการใชส้ ารเคมี และนาไปสตู่ ลาดผลไม้ปลอดภัยในอนาคต

- 24 -

การเล้ียงปลาและผลิตอาหารแบบลดตน้ ทนุ
ศนู ย์วิจัยและพฒั นาการเพาะเล้ียงสัตวน์ ้าจืดเลย

ทรพั ยใ์ นดิน สินในนา้ สู่อาหารหลอ่ เล้ยี งทุกคน
ในครัวเรือน พรอ้ มแบ่งปนั เพอ่ื นบ้าน

- 25 -

ความพอเพียงดา้ นเศรษฐกิจ

ลดรายจ่าย สรา้ งรายได้ พ่งึ พาตนเอง

การผลติ แปรรปู และจาหนา่ ยผลผลติ ผลผลิตทางการเกษตร
การพัฒนาผลติ ภณั ฑ์และบรรจุภณั ฑ์ รวม 30 ชนดิ (ของกิน ของใช้ ของสด)

- 26 -

2) ความพอเพียงด้านสงั คม

ชว่ ยเหลอื เกื้อกูล รู้รกั สามคั คี สร้างความเข้มแข็งใหค้ รอบครวั และชุมชน

รบั ซอ้ื วตั ถดุ ิบจากสมาชิก เครือขา่ ย เพอ่ื ผลิตต่อ
และแลกเปล่ียนความร้เู พื่อผลิตในครวั เรือนของตนเอง

ซื้อก้อนเหด็ จากศนู ย์เรียนรเู้ ศรษฐกิจพอเพยี ง ต.ตาดขา่ อ.หนองหนิ เพอื่ บริโภคในครวั เรือน และจาหนา่ ย
รับซ้ือสมุนไพรกลุ่มสมาชิก เพื่อสกัดนา้ มันหอมระเหย และสารสกัดสมุนไพรไล่แมลง
การแปรรูปผลิตภณั ฑ์ เพ่อื จาหนา่ ยเป็นอาหารวา่ งสาหรับนกั ท่องเที่ยว และรบั คณะศึกษาดูงาน
แลกเปล่ยี นวตั ถุดบิ ไม้ไผ่เพ่อื นบา้ น กบั ไข่เปด็ ไข่ไก่ ปุ๋ยมูลไส้เดือน ผลติ ผลทางการเกษตร

การกระจายรายไดส้ สู่ มาชิกวสิ าหกจิ ชมุ ชน และคนในชุมชน ดว้ ยการรับซอื้ ผลผลติ
การกระจายงาน กระจายรายได้ แลกเปลี่ยนและซอ้ื ผลิตภัณฑ์ในเครอื ข่าย

- 27 -

การจดั ตงั้ กลุ่มวสิ าหกจิ ชมุ ชน สู่การก้าวเปน็ วสิ าหกจิ เพอื่ สงั คม

ช่วยเหลือเก้ือกูล รรู้ กั สามัคคี สร้างความเข้มแขง็ ใหค้ รอบครัวและชุมชน

จากเกษตรรุ่นพี่ สรู่ ุน่ น้อง สู่รนุ่ ลกู หลาน สรา้ งความเกือ้ กลู รจู้ ักให้และรูจ้ ักรบั
สร้างความเขม้ แข็งให้ครอบครัว และแบ่งปันสู่สังคมชมุ ชน

- 28 -

3) ความพอเพยี งดา้ นจิตใจ

มจี ิตสานึกท่ดี ี มคี วามเอ้อื อาทร นกึ ถงึ สว่ นรวมเปน็ หลัก
ซ่อื สตั ย์สจุ ริต มคี วามอดทนและมีความเพยี ร

สังคมแห่งการใหแ้ ละการแบ่งปนั
สู่ทานบารมี

การปลูกฝังจากรุ่นปู่ย่าตายาย เพื่อบ่มเพาะให้
ลกู หลานเปน็ คนดีของครอบครัวและสังคม หลังจากเรา
ตั้งไข่ในครอบครัวได้แล้ว ต้องแบ่งปันสู่เพื่อน ญาติ
ชุมชน สร้างเยาวชนให้เติบโตไปพร้อมกับลูกๆ ของเรา
ดูแลผู้สูงวัยเสมือนพ่อแม่ของเรา มีความประหยัด อด
ออม ไม่เป็นหน้ี มีจิตอาสา เป็นคนซ่ือสัตย์สุจริต หม่ัน
เพียรสะสมความดี มีความมานะอดทน เป็นตัวอย่างที่ดี
ของลกู หลาน และผ้ใู ตบ้ งั คบั บญั ชา ต่อไป
คาสอนของตาทวดอนุ่ และยายทวดแพง

- 29 -

การเตรยี มพร้อม ตามหลักการ 3 ครอง

(ครองตน ครองคน ครองงาน)

สรา้ งแบบอยา่ งที่ดี เตรยี มความพรอ้ มตนเอง ก่อนถา่ ยทอดองค์ความรสู้ ู่ผู้อ่นื

- 30 -

การเตรียมพรอ้ ม ตามหลักการ 3 ครอง

(พัฒนาตนเอง โคกหนองนาโมเดลตามหลักกสิกรรมธรรมชาติ)

การอบรมหลกั สูตรการพัฒนากสิกรรมสรู่ ะบบเศรษฐกิจพอเพียง
โครงการพฒั นาพ้ืนที่ตน้ แบบการพัฒนาคุณภาพชีวติ ตามหลักทฤษฎใี หม่

- 31 -

การเตรยี มพรอ้ ม ตามหลักการ 3 ครอง

(พฒั นาตนกา้ วสู่ Smart Farmer)

รางวลั นักบริหารดีเดน่ สาขาสง่ เสรมิ นวตั กรรมท้องถน่ิ
จากมูลนธิ เิ พื่อสงั คมไทย โครงการหนงึ่ ลา้ นกลา้ ความดีตอบแทนคุณแผน่ ดนิ

และ
อบรมเกษตรอัจฉริยะ จากคณะเกษตรศาสตร์ คณะวศิ วกรรมศาสตร์ มหาวทิ ยาลัยขอนแกน่

การถ่ายทอดเทคโนโลยี

• หลกั สตู รอบรมและถ่ายทอดเทคโนโลยี ศูนยก์ ารเรียนรแู้ ละขยายผลโครงการอนั เนอื่ งมาจาก

พระราชดาริ
• โครงการรว่ มกับหนว่ ยงานเครอื ข่าย
• การถา่ ยทอดองคค์ วามรแู้ ละเทคโนโลยแี กค่ ณะศกึ ษาดงู าน ครอบครวั เกษตรกร

โรงเรียน เยาวชน

สถิติการถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคโนโลยี
(17 พฤศจิกายน 2562- ปัจจุบนั )

จานวนของผู้รับการถา่ ยทอดเทคโนโลยี

ศูนย์การเรยี นรขู้ ยายผลโครงการอนั เนอ่ื งมาจากพระราชดาริ อ.เชยี งคาน จ.เลย
แยกประเภทตามประเภทผรู้ ับองคค์ วามรู้

จำนวน (ครงั้ ) 13
28
10

34

631

จำนวน (คน) 304
124

1414

0 200 400 600 800 1000 1200 1400 1600

กิจกรรมพฒั นาศูนยก์ ารเรียนรู้ ประชาชน/ผู้สนใจ ภาครัฐ/วิสาหกจิ โครงการร่วมดาเนินงาน คณะศกึ ษาดงู าน

จากการเกบ็ สถติ ิของศูนย์การเรียนรขู้ ยายผลโครงการอันเนือ่ งมาจากพระราชดาริ
ต้ังแต่เปิดดาเนินการ 17 พฤศจิกายน 2562 รวมระยะเวลา 1 ปี 3 เดือน (ภายใต้
สถานการณ์ Covid-19) มีประชาชนเข้ารว่ มกจิ กรรม 3,007 คน แบ่งเป็น 5 ประเภท โดยมี
กลุม่ เปา้ หมายทีใ่ หค้ วามสนใจ คือ กล่มุ คณะศกึ ษาดูงาน จานวน 1,414คน คิดเป็น 47.02%
ของจานวนทัง้ หมด

“รู้จักให้และรู้จักรับ” ส่งต่อองค์ความรู้ร่วมเป็นวิทยาการถ่ายทอดเศรษฐกิจ
พอเพียงร่วมกับหน่วยงานต่างๆ และพัฒนาตนเองอย่างไม่หยุดนิ่ง จานวน 13 คร้ัง มี
สมาชิกเครอื ขา่ ยร่วม 631 คน

จากขอ้ สังเกต จานวนคร้ังที่มีลาดับรองลงมา คือ กลุ่มประชาชน/ผู้สนใจ จานวน
28 ครั้งที่มีความถ่ีในการเข้ามาเรียนรู้ในศูนย์การเรียนรู้ฯ มีความต้องการนาหลักปรัชญา
เศรษฐกิจพอเพยี ง ไปประยกุ ต์ใชใ้ นชีวิต และครอบครัว ทาให้ศูนยเ์ รียนรตู้ ้องให้ความสาคัญ
กับกล่มุ เปา้ หมายลาดบั รองลงมา
(รายละเอียดการถา่ ยเทคโนโลยี ดังภาคผนวก)

- 34 -

การถา่ ยทอดเทคโนโลยีสู่เครอื ข่ายของศูนย์เรยี นรู้

แยกตามประเภทการเรยี นรู้

• โรงเรยี นประถม-มธั ยม ภาครฐั / •องค์การบรหิ าร
• การศึกษาตามอัธยาศัย (กศน.) องคก์ าร สว่ นตาบล
• มหาวทิ ยาลัย (ผนู้ า นศ./สาขา ปกครองสว่ น •เทศบาล
ทอ้ งถ่นิ •ท่ที าการปกครอง
เกษตรศาสตร์)
สถาบนั กลุ่ม •กลุ่มวิสาหกจิ ปลูกผกั
การศึกษา วสิ าหกิจ •กลมุ่ วสิ าหกจิ ผลิตขา้ ว
ธุรกิจ •และกลุ่มอน่ื ๆ
ประชาชน เกษตร

• ข้าราชการก่อน/ หลงั เกษียณ
• ครอบครวั ท่ีสนใจทาเกษตร
• เยาวชน

หลกั สตู รอบรมของศูนยเ์ รยี นรูฯ้

❑ การบรหิ ารจดั การโดยใชอ้ งคค์ วามรแู้ ละเทคโนโลยี เกษตรทฤษฎใี หม่ การวางผงั องคก์ ร การเตรียมความพร้อมเกษตรกร
มอื ใหม่ สู่ยุค 4.0 การสร้างแบรนด์ (Brand) การวินิจฉยั องค์กรธรุ กจิ และ Lean canvas

❑ การผลิตปยุ๋ อินทรีย์ 9 สูตร การผลติ ปุ๋ยมลู ไสเ้ ดอื น และสารสกดั สมนุ ไพร ด้วยเตากลน่ั สมุนไพร
❑ การปลกู ผักอินทรีย์
❑ การเลี้ยงเหด็ สาหรบั บริโภคในครวั เรอื น และเปน็ อาชีพเสริม
❑ การผลติ ถ่าน การผลติ ถ่านจากกิ่งไมท้ ี่ทาการตดั แต่งกิง่
❑ การเลี้ยงสัตวเ์ ศรษฐกจิ การเลี้ยงปลาการผลติ อาหารเพอื่ ลดตน้ ทนุ ลดรายจา่ ยในครวั เรือน
❑ การปลูกข้าวอนิ ทรยี ์ และการเพิม่ ผลผลิตขา้ ว เคร่ืองสีขา้ วในครวั เรือน
❑ การแปรรปู ผลผลิตทางการเกษตร เพ่อื สร้างมลู ค่าเพ่มิ การพัฒนาผลติ ภณั ฑแ์ ละบรรจภุ ณั ฑ์ การตลาดสาหรับธุรกิจขนาด

ย่อม
❑ การเลอื กใชเ้ ทคโนโลยกี ารผลติ ทางการเกษตรท่ีเหมาะสม
❑ งานฝมี ือ ตุงอสี าน การผลติ สบู่ การผลิตชา

- 35 -

หลกั สูตร : การผลิตปุ๋ยอินทรยี ์ และน้าหมักชีวภาพ

กลุม่ วสิ าหกจิ ชมุ ชนปลกู ผักอินทรีย์และเล้ียงสัตว์ บ้านโนนสวา่ ง ต.เชยี งคาน
เรียนรกู้ ระบวนการผลิตป๋ยุ เพือ่ ใช้ในแปลงผกั 15 ครัวเรือน

- 36 -

หลกั สตู ร : การผลติ ปุ๋ยมูลไส้เดอื น และนา้ หมักมลู ไสเ้ ดอื น

การสร้างมลู ค่าเพม่ิ ให้กบั ปุ๋ยคอก (มูลวัว กระบือ แพะ ไก่)
และผลิตธาตอุ าหาร NPK ใหก้ ับพืช

- 37 -

หลกั สูตร : การผลติ นา้ มนั หอยระเหย และน้าสกดั สมนุ ไพร
การผลติ เตากล่นั สมนุ ไพร

กล่มุ วสิ าหกจิ ชุมชนธนาคารพฒั นาเกษตรกรบฮุ ม ต.บฮุ ม อ.เชยี งคาน
และ ธูปหอม by สังกะรี อ.ภูเรือ

- 38 -

หลกั สตู ร : การเลี้ยงเห็ดในทอ่ ซเี มนต์ และการแปรรปู เพื่อการคา้

การสรา้ งมูลค่าเพมิ่ ใหก้ บั การผลิตเหด็ ดว้ ยการพฒั นาสเู่ หด็ สวรรค์ 3 รส
และการนาก้อนเห็ดเก่าไปใช้ประโยชน์

- 39 -

หลกั สตู ร : การผลิตเตาเผาถา่ น 200 ลิตร แนวตั้งและแนวนอน
การผลิตถา่ นตามหลักการคาร์บอไนเซชนั่

การผลิตถา่ นใช้ในครัวเรือน และจาหน่าย
จากเศษกง่ิ ไม้ทต่ี ัดทอนตามสวน ไร่ ของเกษตรกร

- 40 -

หลกั สตู ร : การเลย้ี งไก่ เลี้ยงเปด็ เลี้ยงววั เลีย้ งปลา

และการผลิตอาหารลดตน้ ทนุ

วิธีการฟักไข่แบบภมู ิปญั ญาชาวบา้ น การอนุบาลไก่ เปด็ เลก็
การผลติ อาหารลดต้นทุนเพอื่ ลดรายจา่ ย

- 41 -

หลกั สูตร : ธนาคารน้าใตด้ ิน

หลักการเติมน้าไปเก็บในชั้นใตด้ ิน โดยขดุ บ่อในบรเิ วณพื้นทนี่ ้าท่วม น้าขงั น้าหลาก
หรอื จดุ รวมของน้าเพอื่ กกั น้าให้ซมึ ลงไปชัน้ หิน เป็นการพกั น้ารวมไวเ้ หมือนธนาคาร

- 42 -

หลกั สตู ร : โคก หนอง นา โมเดล

ขยายผล โคก หนอง นา โมเดล สู่ชมุ ชน
“เอาม้ือสามัคคี”

- 43 -

หลกั สูตร : การปลูกขา้ วอนิ ทรยี ์

การสง่ เสริมการปลูกขา้ วอินทรีย์ แกเ่ ยาวชน และการใชเ้ ทคโนโลยีการเกษตร
- 44 -

ผลการดาเนนิ งาน

โครงการร่วมกับหน่วยงานเครือขา่ ย

โครงการพัฒนาผลิตภณั ฑ์เชงิ สรา้ งสรรค์
ดว้ ยหลกั การ Zero waste

กลุม่ เกษตรกรคกมาดพฒั นา ต.เชยี งคาน อ.เชียงคาน จ.เลย
พฒั นาผลิตภณั ฑ์จากปลานลิ ทงั้ ตวั ตงั้ แตห่ วั หาง ครีบ กา้ ง เนื้อ
นาไปสู่ผลิตภัณฑป์ ลานลิ แดดเดยี ว, นา้ พริกปลานลิ , ขนม
ครองแครงปลานลิ เพ่ือเป็นอตั ลกั ษณ์ของที่ระลกึ เชยี งคาน

- 46 -