0F14C619-2D0C-4EDD-B098-CDF0528EB0A4

ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับ

ศิลปะภาพ
พิมพ์

GRAPHIC ART

จัดทำโดย
นายภูริชกานต์ คงนาค 035
นางสาวเปรมฤดี ซ้อนกัน 049
นางสาวมัญชรี รุ่งเรือง 052

มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์

คำนำ

E-BOOK เล่มนี้จัดทำขึ้นเพื่อเป็นส่วนหนึ่งของวิชา
นวัตกรรม เทคโนโลยีสารสนเทศเและดิจิทัลเพื่อการศึกษา
.ชั้นปีที่ 2 เพื่อให้ได้ศึกษาหาความรู้ในเรื่องภาพพิมพ์และ
ได้ศึกษาอย่างเข้าใจเพื่อเป็นประโยชน์กับการเรียน
ผู้จัดทำหวังว่า E-BOOK เล่มนี้จะเป็นประโยชน์กับผู้อ่าน
หรือนักเรียน นักศึกษา ที่กำลังหาข้อมูลเรื่องนี้อยู่ หากมี
ข้อแนะนำหรือข้อผิดพลาดประการใด ผู้จัดทำขอน้อมรับไว้
และขออภัยมา ณ ที่นี้ด้วย

ผู้จัดทำ
1.นายภูริชกานต์ คงนาค
2.นาวสาวเปรมฤดี ซ้อนกัน
3.นางสาวมัญชรี รุ่งเรือง
วันที่ 12 ก.ย. 2565

สารบัญ

01 ภาพพิมพ์หมายถึง
02 ประเภทของภาพพิมพ์.
04 รวมภาพพิมพ์ ศิลปินคิวบา
09 ประวัติความเป็นมาของภาพพิมพ์
11 เทคนิคการพิมพ์ภาพเบื้องต้น
12 ภาพพิมพ์แกะไม้ในประเทศญี่ปุ่น
14 ศิลปินแห่งประเทศไทย (ภาพพิมพ์)
17 อ้างอิง
18 สมาชิกในกลุ่ม

01

การพิมพ์ภาพ
หมายถึง

การถ่ายทอดรูปแบบ การพิมพ์ภาพมีองค์
จากแม่พิมพ์ออกมา ประกอบที่สำคัญดังนี้

เป็นผลงานที่มี 1.แม่พิมพ์เป็นสิ่งที่สำคัญ
ลักษณะเหมือนกัน ที่สุดในการพิมพ์
2. วัสดุที่ใช้พิมพ์ลงไป
01กับแม่พิมพ์ทุก 3. สีที่ใช้ในการพิมพ์
4. ผู้พิมพ์
ประการ และได้ภาพ
ที่เหมือนกันมีจำนวน
ตั้งแต่ 2 ชิ้นขึ้นไป





ผลงานที่ได้จากการพิมพ์ มี 2 ชนิด คือ

1. ภาพพิมพ์ เป็นผลงานพิมพ์ที่เป็นภาพ
ต่างๆเพื่อความสวยงามหรือบอกเล่าเรื่อง
ราวต่าง อาจมีข้อความตัวอักษรหรือตัวเลข
ประกอบหรือไม่มีก็ได้

2. สิ่งพิมพ์ เป็นผลงานพิมพ์ที่ใช้บอกเล่า
เรื่องราวต่างๆ เป็นตัวอักษร ข้อความ
ตัวเลขอาจมี ภาพประกอบหรือไม่มีก็ได้

02

ประเภทของการพิมพ์ การพิมพ์แบ่งออกได้หลาย
ประเภทตามลักษณะต่าง ดังนี้

1.1 ศิลปภาพพิมพ์ ( GRAPHIC ART ) เป็นงานพิมพ์ภาพ 2.1 ภาพพิมพ์ต้นแบบ ( ORIGINAL PRINT )
เพื่อให้เกิดความสวยงามเป็น งานวิจิตรศิลป์ เป็นผลงานพิมพ์ที่สร้างจากแม่พิมพ์และวิธี

การพิมพ์ที่ถูก สร้างสรรค์และกำหนดขึ้นโดย
ศิลปินเจ้าของผลงาน และเจ้าของผลงาน จะ
1.2 ออกแบบภาพพิมพ์ ( GRAPHIC DESIGN ) เป็นงาน ต้องลงนามรับรองผลงานทุกชิ้น บอกลำดับที่
พิมพ์ภาพประโยชน์ใช้สอยนอก เหนือไปจากความ ในการพิมพ์ เทคนิคการพิมพ์ และ วัน เดือน ปี
สวยงาม ได้แก่ หนังสือต่างๆ บัตรต่างๆ ภาพโฆษณา
ปฏิทิน ฯลฯ จัดเป็นงาน ประยุกต์ศิลป์ ที่พิมพ์ด้วย


แบ่งตามจุดมุ่งหมายในการ พิมพ์ ได้
1 2 ประเภท คือ 2.2 ภาพพิมพ์จำลองแบบ
( REPRODUCTIVE PRINT ) เป็นผลงานพิมพ์ที่
สร้างจากแม่พิมพ์ หรือวิธี การพิมพ์วิธีอื่น ซึ่ง
ไม่ใช่วิธีการเดิมแต่ได้รูปแบบเหมือนเดิม บาง
กรณีอาจเป็นการ ละเมิดลิขสิทธิ์ผู้อื่น

3.1 ภาพพิมพ์ถาวร เป็นภาพพิมพ์ที่พิมพ์ออกมา แบ่งตามกรรมวิธีในการพิมพ์ ได้ 2
จากแม่พิมพ์ใดๆ ที่ได้ผลงานออกมามีลักษณะ 2 ประเภท คือ

เหมือนกันทุกประการ ตั้งแต่ 2 ชิ้นขึ้นไป



3.2 ภาพพิมพ์ครั้งเดียว เป็นภาพพิมพ์ที่พิมพ์ออก
มาได้ผลงานเพียงภาพเดียว ถ้าพิมพ์อีกจะ ได้

ผลงานที่ไม่เหมือนเดิม

แบ่งตามจำนวนครั้งที่พิมพ์ ได้ 2
3 ประเภท คือ

03

แบ่งตามประเภทของแม่พิมพ์
ได้ 4 ประเ
ภท คือ

แม่พิมพ์นูน ( RELIEF PROCESS ) เป็นการพิมพ์โดย แม่พิมพ์ร่องลึก ( INTAGLIO PROCESS ) เป็นการพิมพ์
ให้สีติดอยู่บนผิวหน้าที่ทำให้นูน ขึ้นมาของแม่พิมพ์ โดยให้สีอยู่ในร่องที่ทำให้ลึกลง ไปของแม่พิมพ์โดยใช้
ภาพที่ได้เกิดจากสีที่ติดอยู่ในส่วนบนนั้น แม่พิมพ์ แผ่นโลหะทำเป็นแม่พิมพ์ ( แผ่นโลหะที่นิยมใช้คือแผ่น
นูนเป็นแม่พิมพ์ ที่ทำขึ้นมาเป็นประเภทแรก ภาพ ทองแดง ) และทำให้ลึกลงไปโดยใช้น้ำกรดกัด ซึ่งเรียก
พิมพ์ชนิดนี้ได้แก่ ภาพพิมพ์แกะไม้ ( WOOD-CUT ) ว่า ETCHING แม่พิมพ์ร่องลึกนี้พัฒนาขึ้นโดย ชาว
ตะวันตก สามารถพิมพ์งานที่มีความ ละเอียด คมชัด
ภาพพิมพ์แกะยาง ( LINO-CUT ) ตรายาง ( สูง สมัยก่อนใช้ในการพิมพ์ หนังสือ พระคัมภีร์ แผนที่
RUBBER STAMP ) ภาพพิมพ์จากเศษวัสดุต่างๆ เอกสารต่างๆ แสตมป์ ธนบัตร ปัจจุบันใช้ในการพิมพ์

ข้อความในย่อหน้าของคุณแม่พิมพ์พื้น งานที่เป็นศิลปะ และธนบัตร
ราบ ( PLANER PROCESS ) เป็นการพิมพ์
โดยให้สีติดอยู่บนผิวหน้า ที่ราบเรียบของ “ภาพประกอบทางวิทยาศาสตร์คือ
แม่พิมพ์ โดยไม่ต้องขุดหรือแกะพื้นผิวลง อะไร”Illustraciencia, 25 มิถุนายน 2563,
ไป แต่ใช้สารเคมีเข้าช่วย ภาพพิมพ์ ชนิด illustraciencia.info/en/que-es-la-
นี้ได้แก่ ภาพพิมพ์หิน ( LITHOGRAPH ) ilustracion-cientifica/ซีเบิร์ต, จอห์น“วิวัฒนาการ
การพิมพ์ออฟเซท ( OFFSET ) ภาพพิมพ์ ของการพิมพ์: ประวัติย่อ”PRINT, PRINT, 15 ก.ย. 2563,
กระดาษ ( PAPER-CUT ) ภาพพิมพ์ครั้ง www.printmag.com/post/evolution-
typography-historyเพอร์ลิ, คาร่า“ภาพประกอบทาง
เดียว ( MONOPRINT ) วิทยาศาสตร์: คืออะไร”สถาบันแฟรงคลิน, 6 ส.ค. 2562,
www.fi.edu/blog/scientific-illustration-

what-is-it

04

รวมภาพพิมพ์ ‘ศิลปินคิวบา’



โดย อฐิณป ลภณวุษ

ณ พิพิธภัณฑ์ศิลปะสปริงฟิลด์ รัฐมิสซูรี กำลังมีนิทรรศการภาพพิมพ์จาก
ศิลปินชาวคิวบา ไปจนถึงวันที่ 17 มี.ค.นี้ โดยนิทรรศการEl Grabado :

Contemporary Cuban Printmaking นับเป็นการรวบรวมผลงานภาพพิมพ์
จากศิลปินชาวคิวบาเอาไว้ได้มากมายที่สุดครั้งหนึ่ง ด้วยจำนวนเจ้าของผลงาน

มากกว่า 30 ท่าน



ผลงานศิลปะทั้งหมดเกิดจากแหล่งที่มาร่วมกัน คือ การทำงานกับ เดอะ ทอล
เลอร์ เอกซ์เพอริเมนทัล เด กราฟิกา เด ฮาบานา (The Taller Experimental
de Grafica de Habana) ศูนย์เวิร์กช็อปด้านศิลปะการพิมพ์ที่เก่าแก่ที่สุดใน
คิวบา ซึ่งภาพพิมพ์กว่า 70 ชิ้นงาน จากอาร์ติสต์ 33 ท่าน มาจากคอลเลกชั่น

ส่วนตัวของ ดร.อันโตนิโอ และลูซ ราเซลา

05

สำหรับ เดอะ ทอลเลอร์ เอกซ์เพอริเมนทัล เด กราฟิกา เด ฮาบานา
ก่อตั้งขึ้นตั้งแต่ปี 1962 โดยนักวาดจิตรกรรมฝาผนัง อย่าง ออร์ลัน
โด ซัวเรซ ที่ได้รับการสนับสนุนจากเช เกวารา ที่ขณะนั้นดำรงตำแหน่ง

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรมของคิวบา
ภาพพิมพ์ที่เป็นผลจากการทำงานกับ เดอะ ทอลเลอร์ เอกซ์เพอริเม
นทัล เด กราฟิกาเด ฮาบานา แบบต่างกรรมต่างวาระกันของ33 อาร์ติ
สต์ มีทั้งเทคนิคแบบดั้งเดิมและเทคนิคใหม่ๆ นอกจากนี้โรงพิมพ์ยัง
กลายเป็นชุมชน สถานที่พบปะ แบ่งปันความคิด ทั้งแง่มุมศิลปะ การ
ทดลองสร้างสรรค์สิ่งใหม่ๆ และไอเดียอื่นๆ ไม่ว่าจะเป็นด้านการเมือง
หรือวัฒนธรรมด้วย โดยในปัจจุบัน เดอะ ทอลเลอร์ เอกซ์เพอริเมนทัล
เด กราฟิกา เด ฮาบานา ยังคงเป็นสถานที่สำคัญของเหล่าบรรดา

ศิลปินไม่แพ้ วันนั้นในอดีต

06

สำหรับครอบครัวราเซลาเริ่มสะสมภาพพิมพ์ของศิลปินที่สร้างสรรค์ ณ เวิร์กช็
อปการพิมพ์แห่งนี้มาเป็นเวลานาน โดยผ่านที่ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญอย่าง ฟิลิป
ลาเบอร์ จากมหาวิทยาลัยนอร์ทเวสต์ แห่งมิสซูรี หลังจากประทับใจในผลงาน
ศิลปะภาพพิมพ์ของศิลปินชาวคิวบา เมื่อครั้งที่เดินทางไปเยือนกรุงฮาวาน่ากับ

มูลนิธิการกุศลเพื่ อการศึกษาราเซลา
ก่อนหน้านี้ El Grabado : Contemporary Cuban Printmaking เคยจัด

แสดงทั้ง 70 ภาพ และจัดแสดงภาพบางส่วนมาแล้วที่มหาวิทยาลัย
นอร์ทเวสต์แห่งมิสซูรี โคลอมเบียคอลเลจ สถาบันศิลปะแคนซัสซิตี และศูนย์

ศิลปะลาติโนในมิลวอกี

07

นิค เนลสัน ผู้อำนวยการพิพิธภัณฑ์ศิลปะสปริงฟิลด์ กล่าว
ขอบคุณ ดร.อันโตนิโอและลูซ ราเซลา ที่ทำให้เกิด

นิทรรศการEl Grabado : Contemporary Cuban
Printmaking ครั้งนี้

“นับเป็นผลงานที่น่าทึ่ง เป็นมรดกทางศิลปะของคิวบาโดยแท้
ที่ช่วยทำให้เราเข้าใจ และได้สัมผัสสุนทรีย์ทางวัฒนธรรมและ

นวัตกรรมภาพพิมพ์อันรุ่มรวยที่เกิดขึ้น ณ ศูนย์เวิร์กช็อ
ปด้านศิลปะการพิ มพ์ ที่เก่าแก่ที่สุดของพวกเขา

08

เรายังภูมิใจที่จะประกาศว่า นี่คือนิทรรศการสองภาษาครั้งแรก ณ พิพิธภัณฑ์
ศิลปะสปริงฟิลด์ด้วย งานนี้ต้องขอบคุณ โยลันดา ลอร์เก ประธานกลุ่มกรุปโป
ลาติโนอเมริกาโน (Grupo Latinoamericano) ที่ดูแลงานแปลภาษาอังกฤษ-
ภาษาสเปนให้ถูกต้องครบถ้วน เหมาะสมในการจัดนิทรรศการครั้งนี้ ซึ่งจะทำให้

ช่วยขยายกลุ่มผู้เข้าชมนิทรรศการเพิ่ มมากยิ่งขึ้น”
พิพิธภัณฑ์ศิลปะสปริงฟิลด์ ตั้งอยู่ที่ 1111 ถนนอีสต์บรูคไซดไดรฟ์ เมือง

สปริงฟิลด์ รัฐมิสซูรี สหรัฐ ค่าเข้าชมฟรีตลอดกาล

09

ประวัติความเป็นมา
ของภาพพิมพ์

ความเป็นมาของทัศนศิลป์ประเภทภาพพิมพ์ มีหลักฐานการสร้างสรรค์ผลงานมาตั้งแต่ครั้งก่อนประวัติศาสตร์
มนุษย์โครมันยอง (Cro-Magnon)เป็นมนุษย์เผ่าพันธุ์แรกที่เริ่มสร้างผลงานศิลปะภาพพิมพ์ มีปรากฏอยู่ที่ถ้ำลาส
โก (Las-caux Cave)ประเทศฝรั่งเศษ และถ้ำอัลตามิรา (Altamira Cave) ประเทศสเปน เป็นภาพลายเส้นรูปสัตว์
นับเป็นหลักฐานของกระบวนการพิมพ์ของมนุษย์เมื่อครั้งบรรพกาล นอกจากนี้ ยังปรากฏหลักฐานเริ่มต้นของการ
พิมพ์ผ่านฉากพิมพ์(Stencil)ด้วยการใช้มือวางเป็นลวดลายบนผนังถ้ำ โดยให้มือเป็นแม่พิมพ์แล้วพ่นหรือเป่าสีลง
บนหลังมือ ส่วนที่เป็นมือจะบังสีไว้ สีจะพ่นผ่านช่องว่างของนิ้ว ปรากฏเป็นภาพแสดงขอบเขตรูปนอกของฝ่ามืออย่าง

ชัดเจน นับเป็นกรรมวิธีการพิมพ์แบบง่าย
ภาพพิมพ์มีประวัติความเป็นมาเริ่มตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ (200,000 ปีก่อน คริสตกาล) โดยมนุษย์โครมัน
ยอง ดังพบภาพพิมพ์รูปมือบนผนังถ้ำในถ้ำลาสโควซ์ ประเทศฝรั่งเศสและถ้ำอัลตามิรา ประเทศสเปน ต่อมาชาว
อียิปต์และชาวเมโสโปเตเมียรู้จักการพิมพ์ภาพแบบใช้แรงกดประทับบนผิววัสดุที่อ่อนนิ่ม เช่น ดิน ขี้ผึ้ง จากนั้นมนุษย์
คิดค้นกระดาษขึ้นได้จึงเปลี่ยนวัสดุรองรับที่เป็นดินหรือขี้ผึ้งมาเป็นกระดาษแทน นับแต่นั้นมาภาพพิมพ์ก็ได้พัฒนา

มาอย่างต่อเนื่อง ทั้งในด้านรูปแบบ กลวิธีการพิมพ์ตามวิวัฒนาการของมนุษย์และความเจริญก้าวหน้าด้าน
วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมาจนถึงปัจจุบัน

ความเจริญก้าวหน้าทางด้านการพิมพ์เป็นสิ่งที่ช่วยส่งเสริมความเจริญก้าวหน้าทางด้านศิลปะวิทยาการ เพราะว่า
มนุษย์สร้างสรรค์กระบวนการพิมพ์ภาพขึ้นมาก็เพื่อตอบสนองความต้องการ ในการเผยแพร่ความคิดและความรู้
ของมนุษย์ให้กระจายไปได้อย่างแพร่หลาย ตลอดจนเพื่อเก็บรักษาความรู้ต่างๆ ไว้ให้คนรุ่นหลังได้ศึกษาถึงความ
เป็นมาของความรู้ในเรื่องต่างๆ ดังนั้นเพื่อให้เห็นภาพรวมของพัฒนาการทางด้านการพิมพ์ภาพที่ก่อประโยชน์ให้

มนุษย์อย่างมากในปัจจุบัน จึงขอกล่าวถึงประวัติความเป็นมาของภาพพิมพ์ในกลุ่ม



ประเทศตะวันออก กลุ่มประเทศตะวันตกหรือยุโรปและในประเทศไทย
วิวัฒนาการด้านการพิมพ์ในกลุ่มประเทศตะวันออก คือ จีน ญี่ปุ่นนั้น แสดงให้เห็นว่า จีนเป็นชนชาติแรกที่
คิดค้นการทำภาพพิมพ์ขึ้น โดยการแกะสลักลงบนหิน หยก งาช้าง กระดูกสัตว์ และเขาสัตว์ เพื่อทำเป็นแม่พิมพ์แล้ว
กดแม่พิมพ์ลงบนดินเหนียว ครั่ง ขี้ผึ้งหรือกระดาษให้เกิดลักษณะเป็นรอย ความรู้การพิมพ์นี้ได้เผยแพร่ไปยัง
ประเทศตะวันตกและประเทศเพื่อนบ้านที่สำคัญได้แก่ ประเทศญี่ปุ่น เกาหลี ซึ่งประเทศเกาหลีได้พัฒนาความรู้เรื่อง
การพิมพ์นี้จนสามารถทำตัวเรียงพิมพ์ เป็นโลหะสำเร็จ ในส่วนของประเทศญี่ปุ่นก็ได้พัฒนาการพิมพ์ขึ้นจนเป็นที่
ยอมรับ ในด้านของภาพพิมพ์ที่มีคุณค่า ซึ่งมีสกุลช่างภาพพิมพ์แกะไม้ที่มีชื่อเสียง คือ สกุลช่างอูกิโยเอะที่สามารถ
สร้างสรรค์ผลงานภาพพิมพ์ได้อย่างงดงามและมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ดังจะเห็นได้จากประเทศญี่ปุ่นได้ให้อิทธิพลแก่
ศิลปะของประเทศทางตะวันตกหรือยุโรปในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 19ส่วนภาพพิมพ์ในกลุ่มประเทศตะวันตกมี
พัฒนาการมาอย่างยาวนานและต่อเนื่อง นับตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ที่รู้จักกระบวนการพิมพ์โดยการวางมือ
ทาบบนผนังถ้ำแล้วเป่าสี หรือทาสีบนฝ่ามือ จากนั้นกดประทับเป็นรูปมือไว้บนผนังถ้ำ ต่อมาอารยธรรมอียิปต์ได้
รู้จักนำ ภาพแกะสลักเล็กๆ กดลงบนดินให้เกิดเป็นรอยขึ้น ส่วนในดินแดนเมโสโปเตเมียค้นพบการใช้ ดินเหนียวแกะ
เป็นตราสัญลักษณ์และนำไปตากแดดให้แห้งหรือนำไปเผาไฟ เพื่อให้เกิดเป็นแม่พิมพ์กดประทับ ต่อมาในปี ค.ศ. 1450
โจฮัน กูเต็นเบิร์ก ได้คิดประดิษฐ์แท่นพิมพ์อย่างง่ายขึ้น จากนั้นในช่วง ค.ศ. 15 อัลเบรชท์ ดือเรอร์ ได้คิดค้นกลวิธี

ภาพพิมพ์ร่องลึก พอถึง ค.ศ. 16 ทอมัส บิวิค ได้คิดค้นกลวิธีภาพพิมพ์ลายแกะไม้ได้สำเร็จ

10

ต่อ

หลังจากนั้นวิลเลียม เบลก ได้พยายามปรับปรุงภาพพิมพ์ผิวนูน ด้วยวิธีการสร้างภาพผลงาน ลงบนแผ่นโลหะโดยให้กรด
ทำปฏิกิริยากับแผ่นโลหะจนได้แม่พิมพ์ผิวนูนและในประเทศเยอร์มัน ได้มีการคิดค้นกลวิธีภาพพิมพ์มัชฌิมรงค์ ในปี ค.ศ.
1660 เฮอร์คิวลิส ซีเกอร์ ได้คิดกลวิธีภาพพิมพ์อย่างสีน้ำ พอถึงค.ศ. 1793 อะลัวส์ เซเนเฟลเดอร์ ได้ค้นพบกลวิธีภาพพิมพ์
หิน และในระหว่างปี ค.ศ. 1864-1901 อองรี เดอ ตูลูส โลเตรก ได้นำกลวิธีภาพพิมพ์หินมาพัฒนาให้เข้ากับระบบธุรกิจ โดย
ทำ โปสเตอร์หลายๆ สีออกสู่สาธารณชน ค.ศ. 1907 ซามูเอล ไซมอน ได้พัฒนาและปรับปรุงกลวิธีภาพพิมพ์ผ่านฉาก โดย
ใช้เส้นไหมมาทำเป็นแม่พิมพ์จนสำเร็จ เรียกอีกอย่างว่า “กลวิธีภาพพิมพ์ตะแกรงไหม” ซึ่งกลวิธีนี้เป็นที่นิยมอย่างมากของ

ศิลปินใน ค.ศ. 20 เช่น รอเบิร์ต เราเชนเบิร์ก แอนดี วอร์โฮล เป็นต้น
สำหรับภาพพิมพ์ในประเทศไทยนั้น ระยะเริ่มแรกทำขึ้นเพื่อประโยชน์ใช้สอยเชิงพาณิชย์ศิลป์ โดยพิมพ์เป็นภาพ
ประกอบหนังสือและหนังสือเป็นส่
วนใหญ่ หลังจากนั้นได้รับการพัฒนาจนกลายเป็นงานภาพพิมพ์ระยะต่อมาในระบบการ
ศึกษา โดยมีคณะจิตรกรรมและประติมากรรม มหาวิทยาลัยศิลปากรเป็นผู้บุกเบิกการเรียนการสอนทางด้านภาพพิมพ์
เป็นแห่งแรก และก็มีสถาบันอื่นๆ เปิดตามมา จนกระทั่งปัจจุบันภาพพิมพ์ของศิลปินไทยเป็นที่ยอมรับในระดับนานาชาติ
การพิมพ์ภาพเป็นงานที่พัฒนาต่อเนื่องมาจากการวาดภาพ ซึ่งการวาดภาพไม่สารถสร้างผลงาน๒ชิ้น ที่มีลักษณะ
เหมือนกันทุกประการได้ จึงมีการพัฒนาภาพพิมพ์ขึ้นมา โดยจีนถือว่าเป็นชาติแรกที่นำเอาวิธีการพิมพ์มาใช้อย่างแพร่
หลายมานานนับพันปี จากนั้นจึงได้แพร่หลายออกไปในภูมิภาคต่างๆ ของโลกส่วนชาติตะวันตกถือเป็นผู้พัฒนาการพิมพ์

ภาพแบบสมัยใหม่ มีการนำเอาเครื่องจักรกลต่างๆ เข้ามาช่วยในการพิมพ์ ทำ
ให้การพิมพ์มีการพัฒนาไปอย่างรวดเร็วในปัจจุบัน ในช่วงสมัยก่อนประวัติศาสตร์ ได้พบหลักฐานเป็นจำนวนมากเกี่ยวกับ
วิธีการแกะสลักอันเป็นพื้นฐานของการสร้างภาพพิมพ์ เช่นการนำภาพแกะสลักขนาดเล็กไปกดลงบนดินให้เกิดให้เกิดเป็น
รอยในแถบลุ่มแม่น้ำไทกรีส-ยูเฟรทีสหรือดินแดนเมโสโปเตเมีย และได้พัฒนาจนเกิดอักษรรูปลิ่ม (cuneiforms) ขึ้นมา
ทางแถบเอเชีย จีนเป็นชนชาติแรกที่รู้จักสร้างสรรค์งานภาพพิมพ์ มาอย่างยาวนาน ตั้งแต่ต้นพุทธกาล เช่น การรู้จักแกะ

สลักตราประทับบนวัตถุต่างๆ ตั้งแต่เมื่อประมาณ ๑,๘๐๐ ปีล่วงมาแล้ว นอกจากนี้ ชาวจีนยังรู้จักภาพพิมพ์นูน คือ การ
พิมพ์ภาพที่ต้องใช้แม่พิมพ์ที่มีผิวนูน โดยนำกระดาษวางทาบลงบนแม่พิมพ์และใช้ผ้าแตะลงบนกระดาษ ส่วนนูนของแม่
พิมพ์จะทับกระดาษให้ติดสีซึ่งจะได้ภาพงานศิลปะที่ต้องการศิลปะการพิมพ์ภาพที่เกิดขึ้นตั้งแต่สมัยโบราณ ไม่จำกัดว่าจะ
เป็นภาพหรืออักษรเพียงอย่างเดียว แต่มีการใช้ภาพและอักษรผสมกันด้วย ในประเทศจีนมีการแกะแม่พิมพ์ไม้เป็นตัวอักษร
และภาพประกอบสำหรับพระพุทธศาสนามาตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ ๕-๖สำหรับการพิมพ์ภาพในประเทศไทย มีมานานแล้ว
ดังปรากฏการพิมพ์ภาพบนผนังถ้ำ เชิงผาในจังหวัดอุดรธานีและกาญจนบุรี มีการค้นพบภาชนะดินเผาที่มีรอยพิมพ์จาก
ลูกกลิ้ง และลูกกลิ้งดินเผาที่นำมาพิมพ์เป็นภาพต่อเนื่องได้อย่างสวยงาม นอกจากนี้ ยังมีการใช้เชือกพิมพ์บนภาชนะดิน

เผาอีกด้วย ในด้านของสิ่งที่นำมาใช้สีจากยางไม้ เปลือกไม้ แร่ ดิน

11

เทคนิคการพิ มพ์
ภาพเบื้องต้น

การออกเเบบสำหรับ การออกแบบสำหรับ
การพิ มพ์ ภาพเบื้องต้น การพิ มพ์ ภาพจากวัสดุ

การทำงานศิลปะ ไม่ว่าจะเป็นงานวาดภาพ งานปั้ น ธรรมชาติ
หรืองานพิมพ์ภาพ ควรออกเเบบภาพร่างหลายๆ
เป็นการออกแบบที่ใช้ตัววัสดุเป็นแม่พิ มพ์
รูปแบบ เพื่อหาจุดดีเเละจุดบกพร่อง เเล้วปรับ ซึ่งมีรูปทรงจากธรรมชาติ เพียงแต่ต้อง
เเก้เเบบจนลงตัว เมื่อลงมือปฏิบัติจริงจะทำให้งานที่ เลือกแล้วนำมาจัดองค์ประกอบ เช่น จะ
สำเร็จออกมามีความสมบูรณ์เเละมีคุณค่าทางด้านสุ พิมพ์ภาพจากแม่พิมพ์ใบไม้ ในการออกแบบ
จะต้องเลือกสรรใบไม้ที่มีรูปทรง ขนาด หรือ
นทรีนภาพ รูปร่างที่แปลกแตกต่างกัน หรืออาจเป็น
การออกเเบบสำหรับการพิ มพ์ ภาพหมายถึง ใบไม้ที่มีรูหรือมีรอยแหว่งเว้าจากการถูก
การสร้างแนวทางในการพิมพ์ โดยเลือกเเละนำวัสดุ หนอนเจาะ เมื่อเลือกได้แล้ว จึงนำมาจัด
ต่างๆ อาจเป็นวัสดุธรรมชาติหรือวัสดุสังเคราะห์ทา
คิดรูปแบบหรือดัดเเปลงรูปทรงของวัสดุ เเล้วจัด องค์ประ
วางตามหลักการออกเเบบให้ได้ความงามตามหลัก
องค์ประกอบศิลป์ คือ มีความเป็นเอกภาพ มีความ การออกเเบบสำหรับ
สมดุล มีความกลมกลืน เเละมีการสร้างจุดเด่นของ การพิ มพ์ ภาพจากวัสดุ
ภาพให้น่าสนใจ ซึ่งนอกจากจะใช้ความคิดสร้าง
สรรค์เเล้ว ยังต้องอาศัยทักษะเเละวิธีการในการ สังเคราะห์
พิมพ์ตลอดจนการใช้เทคนิคต่างๆ ของกรรมวิธี
การพิมพ์ภาพเบื้องต้นสามารถกระทำได้ ดังนี้

วัสดุสังเคราะห์ คือ สิ่งที่มนุษย์ได้นำเอาวัสดุธรรมชาติมาดัดแปลงหรือใช้สารเคมีต่างๆนำมาผสมผสาน หรือประกอบกันให้เกิด
เป็นรูปทรงใหม่ เป็นวัสดุเเบบใหม่ ซึ่งเเต่ละชนิดจะมีลักษณะพื้นผิวที่เเตกต่างกัน คือ ผิวเรียบ หยาบ ขรุขระ เป็นต้น
การพิมพ์ภาพจากวัสดุสังเคราะห์ เป็นการออกเเบบโดยการเลือกสรรวัสดุต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นผ้า โลหะ พลาสติก กระดาษ

เชือก หนัง ฯลฯ ที่มีรูปทรง ขนาด พื้นผิวที่เหมาะสม ซึ่งถ้ามีรูปทรงที่เเปลกใหม่อาจนำมาจัดองค์ประกอบในการพิมพ์ภาพได้
เลยโดยไม่ต้องดัดเเปลง ทั้งนี้การออกแบบสร้างเเม่พิมพ์จากวัสดุสังเคราะห์ อาจใช้วิธีหัก ตัด เจาะ เพื่อเปลี่ยนรูปทรงเดิมให้

เข้ากับเเบบเเละองค์ประกอบศิลป์ที่ต้องการ
การสร้างเเม่พิ มพ์ จากวัสดุสังเคราะห์ควรสังเกตความเเตกต่างด้านขนาดเเละด้านพื้ นผิวจากนั้นนำมาจัดวางดูความ
หมายเหมาะสมของตำเเหน่งของวัสดุเเต่ละชิ้น ตามความคอดที่ออกเเบบไว้โดยใช้หลักมาจัดวางดูความเหมาะสมจองตำเเหน่ง

ของวัสดุเเต่ะชิ้น ตามความคิดที่ออกเเบบไว้โดยใช้หลักของการจัดองค์ประกอบศิลป์
ส่วนไม้ชนิดต่างๆ จะมีผิวสัมผัสที่แตกต่างกัน เช่น เรียบ หยาบ ขรุขระ เป็นต้น ลักษณะการนำไม้มาเป็นแม่พิมพ์ อาจนำมา
ออกแบบและแกะเป็นลวดลายหรือรูปภาพ จะได้แม่พิมพ์ที่มีรอยนูน แล้วใช้รอยนูนเป็นส่วนพิมพ์ให้ปรากฏเป็นภาพอย่างที่เรียก

กันว่าภาพพิ มพ์ แกะไม้นั่นเองเเบบเเล้วจึงนำเข้าสู่กระบวนการพิ มพ์ ภาพต่อไป

12

ภาพพิมพ์แกะไม้ในประเทศญี่ปุ่น
(Woodblock printing in Japan)

หน้าจากหนังสือจากคริสต์ศตวรรษที่ 18
โดยนิชิคะวะ ซุเคะโนะบุ เป็นภาพเทศกาลตุ๊กตา

13

นักแสดงคะบุกิ บิจิงะ
“Shikan Nakamura IV ”ในบท Umejiro Nitta อุตะกะวะ คุนิโยะชิ

โดย คุนิชิคะ โตะโยะฮะระ

木版画ภาพพิมพ์แกะไม้ในประเทศญี่ปุ่น (ญี่ปุ่น:, moku

hanga, อังกฤษ: Woodblock printing in Japan) เป็นวิธีที่

ใช้ในการสร้างงานศิลปะที่เรียกว่า “ภาพอุกิโยะ” และใช้อย่างแพร่

หลายในการพิมพ์หนังสือในช่วงเวลาเดียวกัน การพิมพ์แกะไม้

เป็นสิ่งที่ทำกันในประเทศจีนมาเป็นเวลาหลายร้อยปีในการพิมพ์

หนังสือ ก่อนที่จะมีการประดิษฐ์แท่นพิมพ์กันขึ้น

แต่ไม่ได้นำมาใช้ในประเทศญี่ปุ่นจนกระทั่งมาถึงสมัยเอะโดะ (ค.ศ.

1603-ค.ศ. 1867) วิธีการพิมพ์ก็คล้ายคลึงกันกับที่เรียกว่าแกะไม้

ในการสร้างพิมพ์ทางตะวันตก

14

ศิลปินแห่งชาติ สาขา
ทัศนศิลป์ (ภาพพิมพ์)

ประหยัด พงษ์ดำ

เพิ่มข้อความในส่วนเนื้อหาเล็กน้อย ศาสตราจารย์เกียรติคุณ
ประหยัด พงษ์ดำ (28 ตุลาคม พ.ศ. 2477 - 19 กันยายน พ.ศ.
2557) ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (ภาพพิมพ์) พ.ศ. 2541,
อดีตคณบดีคณะจิตรกรรมประติมากรรมและภาพพิมพ์ มหาวิทยาลัย

ศิลปากร, ศิลปินชั้นเยี่ยม ในการแสดงศิลปกรรมแห่งชาติ

15

ศิลปินแห่งชาติ สาขา
ทัศนศิลป์ (ภาพพิมพ์)

ศาสตราจารย์พัดยศ พุทธเจริญ
ศาสตราจารย์พัดยศ พุทธเจริญ อาจารย์ประจำภาควิชาภาพ
พิมพ์และศิลปินศิลปาธร ปี 2552 จบการศึกษาระดับปริญญาตรีและ
ปริญญาโทจากภาควิชาภาพพิมพ์ คณะจิตรกรรมประติมากรรมและ

ภาพพิมพ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร
เริ่มต้นแนวทางการสร้างสรรค์จากความสัมพันธ์ของธรรมชาติ
กับความรู้สึกภายใน นำมาสร้างรูปทรงที่สัมพันธ์กับปรากฎการ
ธรรมชาติที่เปลี่ยนแปลงไป ภายหลังได้พัฒนาสร้างศิลปะของตัวเอง
เพื่อเป็นพุทธบูชาในแบบร่วมสมัย ขณะเดียวกันก็สอดแทรกปริศนา
ธรรมให้ผู้คนได้เรียนรู้ผ่านกลวิธีทางศิลปะอันหลากหลาย ที่ไม่ได้

จำกัดอยู่เพียงภาพพิมพ์เท่านั้น

16

ศิลปินแห่งชาติ สาขา
ทัศนศิลป์ (ภาพพิมพ์)

ศาสตราจารย์ถาวร โกอุดมวิทย์ เกิดเมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม 2499 ณ
กรุงเทพมหานคร สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีและปริญญาโทสาขาภาพ
พิมพ์ จาก คณะจิตรกรรม ประติมากรรมและภาพพิมพ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร
เคยได้รับรางวัลจากการแสดงภาพพิมพ์นานาชาติทั่วโลกกว่า 10 รางวัล อาทิ

รางวัล “Special Commended Prize” Young Art in Asia Now 1980,
Hong Kong

รางวัล “Special Award” Biennale of Graphic Design
Czechoslovakia 1982, U.S.A

Friend of Bradford Art Galleries and Museum 9th International
Print Biennia, Bradford, England

Grand Prize 4th Asian Art Biennale Bangladesh
1st Prize, 4th Biennale Exhibition of Printing, Wakayama, Japan

17

อ้างอิง

https://m.facebook.com/SilpakornUniversityThailand/
photos/a.128459731252/10152398811756253/?
type=3

https://th.wikipedia.org/w/index.php?
title=Fernand_Braudel&action=edit&redlink=1

https://www.google.co.th/url?
sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=&ved=2ahUKEwjF3pb-
1Y36AhWe7zgGHco3A9AQFnoECAQQAw&url=https%3A%2F%2Fsit
es.google.com%2Fsite%2Fkarsrangsrrkhphlnganthasnsilp%2Fkhwa

m-hmay-laea-khwam-pen-ma-keiyw-kab-phaph-
phimph&usg=AOvVaw16KfODMIPpqd1RwscmwPla

18

สมาชิกในกลุ่ม

นายภูริชกานต์ คงนาค 035
นางสาวเปรมฤดี ซ้อนกัน 049
นางสาวมัญชรี รุ่งเรือง 052

ขอบคุณ