ข้อมูล ต้นหม่อน

ตน้ หม่อน

ช่ือวิทยาศาสตร์ : Morus alba L.
วงศ์ : Moraceae
ชอ่ื สามัญ : Mulberry Tree, White Mulberry
ชือ่ อ่ืน : หม่อน (ทัว่ ไป)

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : ต้น ไม้พุ่ม สูง 2-5 เมตร แตกก่ิงก้านมาก ต้น
แก่ สีน้าตาล กิ่งอ่อนสีเขียวอมเหลือง ใบ ใบเดี่ยว เรยงสลับ ขอบใบหยัก
และเป้นริวเล็กน้อย ปลายใบแหลม ใบกว้าง 8-14 เซนติเมตร ยาว 12-16
เซนติเมตร ผิวใบเกลียงแต่สาก ดอก ดอกช่อ สีครีมอมเขียว ช่อดอกรูป
ทรงกระบอก ออกบริเวณซอกใบ ดอกย่อยมีขนาดเล็กมีกลีบดอก 4 กลีบ
ดอกแยกเพศแต่อยู่บนต้นเดียวกัน ผล ผลรวม รูปทรางกระบอกป้อม ๆ
ขนาดกว้าง 0.5-1 เซนติเมตร ยาว 2-3 เซนติเมตร ผลน่ิมอวบน้าเมื่อสุกสี
แดงอมมว่ ง

แหล่งเรยี นรู้วถิ ชี มุ ชนบ้านแห้ว

วัดโนนสูง ตาบลบา้ นโนน อาเภอซาสูง จงั หวัดขอนแก่น
หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรบณั ฑติ วิทยาลัยสงฆ์ขอนแก่น
มหาวทิ ยาลัยมหาจฬุ าลงกรณราชวทิ ยาลัย วิทยาเขตขอนแกน่

ต้นหมอ่ น

ชือ่ วทิ ยาศาสตร์ : Morus alba L.
วงศ์ : Moraceae
ช่ือสามญั : Mulberry Tree, White Mulberry
ช่อื อ่ืน : หมอ่ น (ทว่ั ไป)

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : ตน้ ไมพ้ ุ่ม สงู 2-5 เมตร แตกกิ่งก้านมาก
ต้นแก่ สีน้าตาล กิง่ อ่อนสเี ขยี วอมเหลือง ใบ ใบเด่ียว เรยงสลับ ขอบใบหยัก
และเป้นริวเล็กน้อย ปลายใบแหลม ใบกว้าง 8-14 เซนติเมตร ยาว 12-16
เซนติเมตร ผิวใบเกลียงแต่สาก ดอก ดอกช่อ สีครีมอมเขียว ช่อดอกรูป
ทรงกระบอก ออกบริเวณซอกใบ ดอกย่อยมีขนาดเล็กมีกลีบดอก 4 กลีบ
ดอกแยกเพศแต่อยู่บนต้นเดียวกัน ผล ผลรวม รูปทรางกระบอกป้อม ๆ
ขนาดกว้าง 0.5-1 เซนติเมตร ยาว 2-3 เซนติเมตร ผลน่ิมอวบน้าเม่ือสุกสี
แดงอมม่วง

แหลง่ เรยี นร้วู ิถีชุมชนบ้านแห้ว

วดั โนนสงู ตาบลบา้ นโนน อาเภอซาสูง จงั หวัดขอนแก่น
หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรบัณฑติ วทิ ยาลยั สงฆ์ขอนแกน่
มหาวทิ ยาลยั มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลยั วิทยาเขตขอนแกน่

ตน้ หมอ่ น

ประโยชน์ : การศึกษาในสัตวท์ ดลองหรือในหลอดทดลอง พบวา่ สาร
สกดั หรือสารส้าคญั ของหม่อนมฤี ทธ์ทิ างยาหลายประการ ดังนี

1. ฤทธิ์ต้านอนุมูลอินสระ น้าคันและสารสกัดจากใบมีสารต้านอนุมูล
อิสระหลายชนิด และมสี ารส้าคัญที่ยบั ยงั oxidation ของ LDL ได้

2. ฤทธ์ิยับยังการสร้างเมลานิน (melanin) สาร 2-oxyresveratrol
จากก่ิงหม่อน และสาร mulberroside F จากใบและสารสกัดจากเปลือก
ราก มีฤทธ์ยิ ับยังเอนไซม์ tyrosinase ซึ่งเกี่ยวข้องในขบวนการสร้างเม็ดสีท่ี
ผิวหนัง จึงมีการน้าสารสกัดรากหม่อนมาใช้เป็น whitening agent ใน
เครื่องสา้ อาง

3. ฤทธ์ิลดน้าตาลในเลือด สารสกัดด้วยน้าและสาร 2-O- ? -D-
galactopyranosyl-1-deoxynojirimycin (GAL-DNJ) จากใบหมอ่ น มีฤทธิ์
ลดน้าตาลในสัตว์ทดลองที่เป็นเบาหวาน และสาร 1-deoxynojirimycin ,
ฤทธิ์แรงในการยับยังเอนไซม์ ?-glucosidase ของสัตว์เลียงลูกด้วยนม จึง
ช่วยยับยังการย่อยแป้งในอาหารช่วยลดระดับนา้ ตาลในเลือด ท้าให้ใบหม่อน
มีศกั ยภาพในการนา้ มาใชใ้ นผปู้ ว่ ยเบาหวาน หรอื ใช้ควบคุมนา้ หนัก

แหล่งเรียนรูว้ ถิ ชี ุมชนบ้านแหว้

วดั โนนสงู ตาบลบา้ นโนน อาเภอซาสูง จงั หวดั ขอนแกน่
หลกั สตู รรฐั ประศาสนศาสตรบัณฑิต วิทยาลัยสงฆ์ขอนแก่น
มหาวิทยาลยั มหาจฬุ าลงกรณราชวทิ ยาลัย วทิ ยาเขตขอนแกน่

ตน้ หมอ่ น

4. ฤทธลิ์ ดความดันโลหิต สารสกัดเอธานอลจากใบและบิวทานอลจาก
เปลือกราก มีสารฟลาโวนอยด์ท่ีมฤี ทธล์ิ ดความดนั โลหิต
ในหนู

5. ฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาอื่น ๆ เม่ือศึกษาในหลอดทดลองสารสกัดและ
สารส้าคัญจากเปลือกรากหม่อนมีฤทธิ์ยับยังเอนไซม์ของเชือเอชไอวี ฤทธ์ิ
ต้านเชือรา และต้านเชือไวรัสท่ีก่อโรคเริมท่ีอวัยวะเพศ ส่วนการศึกษาใน
สัตว์ทดลอง พบฤทธ์ิแก้ไอ ขับปัสสาวะ ลดอาการบวม และฤทธ์ิสงบ
ประสาท

แหล่งเรียนรู้วิถชี มุ ชนบ้านแหว้

วัดโนนสูง ตาบลบ้านโนน อาเภอซาสูง จงั หวัดขอนแก่น
หลักสตู รรัฐประศาสนศาสตรบณั ฑิต วทิ ยาลัยสงฆข์ อนแกน่
มหาวทิ ยาลยั มหาจุฬาลงกรณราชวทิ ยาลยั วทิ ยาเขตขอนแก่น

ต้นหมอ่ น

ทีม่ าของขอ้ มลู : สถาบนั แพทยแ์ ผนไทย

แหลง่ เรียนรู้วิถชี ุมชนบา้ นแหว้

วดั โนนสงู ตาบลบ้านโนน อาเภอซาสงู จังหวดั ขอนแก่น
หลกั สูตรรฐั ประศาสนศาสตรบัณฑติ วทิ ยาลยั สงฆข์ อนแก่น
มหาวิทยาลยั มหาจุฬาลงกรณราชวทิ ยาลัย วิทยาเขตขอนแกน่