การจัดสวัสดิการแรงงาน

การจัดสวัสดิการแรงงาน

ประเพชื่าอชน

สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจังหวัดอุทัยธานี

การจัดสวัสดิการแรงงาน

สวัสดิการแรงงาน คือ การดำเนินการใดๆ ไม่ว่าโดยนายจ้างสหภาพแรงงาน(ลูกจ้าง)หรือรัฐบาลที่มี
ความมุ่งหมายเพื่อให้ลูกจ้างสามารถมีระดับความเป็นอยู่ที่ดี มีความผาสุกทั้งกายและใจ มีสุขอนามัย
ที่ดี มีความปลอดภัยในการทำงาน มีความเจริญก้าวหน้า มีความมั่นคงในการดำเนินชีวิตไม่เฉพาะแต่
ตัวลูกจ้างเท่านั้น แต่รวมไปถึงครอบครัวของลูกจ้างด้วย

การจัดสวัสดิการในสถานประกอบการ
กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานดำเนินภารกิจ 3 ประการ
1. กำหนดและพัฒนารูปแบบการจัดสวัสดิการ
2. ส่งเสริม สนับสนุน และดำเนินการให้มีการจัดสวัสดิการ
3. ปฏิบัติงานร่วมกับหรือสนับสนุนการปฏิบัติงานของหน่วย
งานอื่นที่เกี่ยวข้องหรือที่ได้รับมอบหมาย

กำหนดและพั ฒนารูปแบบการจัดสวัสดิการ

สวัสดิการแรงงานแบ่งออกเป็น 2 ประเภท

1. สวัสดิการแรงงานตามที่กฎหมายกำหนด แบ่งได้ 2 ประเภท
1.1 ประกาศกระทรวงมหาดไทย
1.2 กฎกระทรวง
2. สวัสดิการแรงงานนอกเหนือจากที่กฎหมายกำหนด

สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจังหวัดอุทัยธานี

การจัดสวัสดิการแรงงาน

สวัสดิการแรงงานตามที่กฎหมายกำหนด

1.1 ประกาศกระทรวงมหาดไทย

สถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 1 คนขึ้นไปต้องมีการจัดสวัสดิการดังนี้
- ให้นายจ้างจัดให้มีน้ำสะอาดสำหรับดื่ม ห้องน้ำ ที่ถูกต้องตามสุขลักษณะและ
มีปริมาณที่เพียงพอแก่ลูกจ้าง
- นายจ้างต้องจัดให้มีบริการเพื่อช่วยเหลือลูกจ้างเมื่อประสบอันตรายหรือ
เจ็บป่วยในการปฐมพยาบาลหรือในการรักษา (กรณีไม่เกิน 10 คน)

สวัสดิการแรงงานตามที่กฎหมายกำหนด

1.1 ประกาศกระทรวงมหาดไทย (มากกว่าสิบคน)

- สถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 10 คนขึ้นไป ต้องมีปัจจัยในการปฐมพยาบาล
- สถานที่ทำงานอุตสาหกรรมนอกจากมีปัจจัยในการปฐมพยาบาล ต้องจัดให้มีห้อง
รักษาพยาบาล พยาบาล และแพทย์ดังต่อไปนี้

สวัสดิการแรงงานตามที่กฎหมายกำหนด

1.1 ประกาศกระทรวงมหาดไทย (มากกว่าสองร้อยคน)

- สถานที่ทำงานอุตสาหกรรม กรณี มากกว่าสองร้อยคนขึ้นไป ต้องจัดให้มี
1) ห้องรักษาพยาบาลพร้อมเตียงพักคนไข้หนึ่งเตียง และเวชภัณฑ์ที่จำเป็นเพียงพอแก่การรักษาพยาบาล
2) พยาบาลไว้ประจำอย่างน้อยหนึ่งคน
3) แพทย์แผนปัจจุบันชั้นหนึ่งอย่างน้อยหนึ่งคนเพื่อตรวจรักษาเป็นครั้งคราว

สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจังหวัดอุทัยธานี

การจัดสวัสดิการแรงงาน

สวัสดิการแรงงานตามที่กฎหมายกำหนด

1.1 ประกาศกระทรวงมหาดไทย (มากกว่าหนึ่งพั นคน)

- สถานที่ทำงานอุตสาหกรรมกรณี มากกว่าหนึ่งพันคนขึ้นไป ต้องจัดให้มี
1) ห้องรักษาพยาบาลพร้อมเตียงพักคนไข้สองเตียง และเวชภัณฑ์ที่จำเป็น
เพียงพอแก่การรักษาพยาบาล
2) พยาบาลไว้ประจำอย่างน้อยสองคน
3) แพทย์แผนปัจจุบันชั้นหนึ่งอย่างน้อยสองคนประจำตามเวลาที่กำหนดใน
เวลาทำงานปกติคราวละไม่น้อยกว่าสองชั่วโมง
4) ยานพาหนะพร้อมที่จะนำส่งลูกจ้างส่งสถานพยาบาล โรงพยาบาล หรือ
สถานีอนามัยชั้นหนึ่งที่นายจ้างได้ตกลงไว้เพื่อให้การรักษาพยาบาลลูกจ้างที่
ประสบอันตรายหรือเจ็บป่วยได้โดยพลัน

สวัสดิการแรงงานตามที่กฎหมายกำหนด 1) สนานที่ทำงานของลูกจ้าง ให้นายจ้าง
จัดให้มี
1.2 กฎกระทรวง 1.1)น้ำสะอาดสำหรับดื่มไม่น้อยกว่าหนึ่งที่
ต่อลูกจ้างสี่สิบคน และเพิ่มขึ้นในอัตราส่วน
กฎกระทรวงมีผลบังคับใช้แทนประกาศกระทรวงมหาดไทย หนึ่งที่สำหรับลูกจ้างทุกๆสี่สิบคน เศษของ
ตั้งแต่วันที่ 25 กันยายน 2548 จากการลงนามในกฎกระทรวง สี่สิบคนถ้าเกินยี่สิบคนให้ถือเป็นสี่สิบ
ของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน ว่าด้วยการจัดสวัสดิการ 1.2) ห้องน้ำตามแบบและจำนวนที่กำหนด
ในสถานประกอบกิจการ พ.ศ. 2548 ในกฎหมายว่าด้วยการควบคุมอาคารและ
กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานดำเนินภารกิจ 3 ประการ กฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง แยกห้องน้ำชาย
สรุปได้ดังต่อไปนี้ และหญิง และกรณีมีลูกจ้างคนพิการ ให้มี
ห้องน้ำคนพิการแยก และดูแลสุขลักษณะ
เป็นประจำทุกวัน

สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจังหวัดอุทัยธานี

การจัดสวัสดิการแรงงาน

สวัสดิการแรงงานตามที่กฎหมายกำหนด

1.2 กฎกระทรวง (มากกว่าสิบคน)

2) สถานที่ทำงานของลูกจ้าง ให้นายจ้างจัดให้มีสิ่งจำเป็นในการปฐมพยาบาล

และรักษาพยาบาล ดังต่อไปนี้

2.1) กรณีที่สถานประกอบกิจการมีลูกจ้างตั้งแต่สิบคนขึ้นไป ต้องจัดให้มี

เวชภัณฑ์และยาเพื่อใช้ในการปฐมพยาบาลในจำนวนที่เพียงพอ หรืออย่างน้อย

ตามรายการดังต่อไปนี้ - ผ้าพันยืด
- กรรไกร - ถ้วยน้ำ

- แก้วยาน้ำ - ที่ป้ายยา - ผ้าสามเหลี่ยม

และแก้วยาเม็ด - ปรอทวัดไข้ - สายยางรัดห้ามเลือด

- เข็มกลัด - ปากคีบปลายทู่ - สำลี ผ้าก๊อซ ผ้าพันแผล

สวัสดิการแรงงานตามที่กฎหมายกำหนด

1.2 กฎกระทรวง (มากกว่าสิบคน)

- หลอดหยดยา - ยาธาตุน้ำแดง - น้ำกรดบอริคล้างตา

- ขี้ผึงแก้ปวดบวม - ยาบรรเทาปวดลดไข้ - ยาหยอดตา

- ทิิงเจอร์ไอโอดีนหรือโพวิโดน-ไอโอดีน - ยารักษาแผลน้ำร้อนลวก

- น้ำยาโพวิโดน-ไอโอดีนชนิดฟอกแผล - ยาลดกรดในกระเพาะอาหาร

- ผงน้ำตาลเกลือแร่ - เหล้าแอมโมเนียหอม

- ยาแก้ผดผื่นที่ไม่ได้มาจากการติดเชื้อ - แอลกอฮอล์เช็ดแผล

- ยาแก้แพ้ - ขี้ผึ้งป้ายตา

- ยาทาแก้ผดผื่นคัน - ถ้วยล้างตา

สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจังหวัดอุทัยธานี

การจัดสวัสดิการแรงงาน

สวัสดิการแรงงานตามที่กฎหมายกำหนด

1.2 กฎกระทรวง (มากกว่าสองร้อยคน)

2.2) กรณีที่สถานประกอบกิจการมีลูกจ้างตั้งแต่สองร้อยคนขึ้นไป ต้องจัดให้มี
- เวชภัณฑ์และยาเพื่อใช้ในการปฐมพยาบาลในจำนวนที่เพียงพอ ตาม (2.1)
- ห้องรักษาพยาบาลพร้อมเตียงพักคนไข้อย่างน้อยหนึ่งเตียง
- พยาบาลตั้งแต่ระดับพยาบาลเทคนิคขึ้นไปอย่างน้อยหนึ่งคนตลอดเวลา
ทำงาน
- แพทย์แผนปัจจุบันอย่างน้อยหนึ่งคน เพื่อตรวจรักษาพยาบาลไม่น้อยกว่า
สัปดาห์ละสองครั้งและเมื่อรวมเวลาต้องไม่น้อยกว่าสัปดาห์ละหกชั่วโมง
ในเวลาทำงาน

สวัสดิการแรงงานตามที่กฎหมายกำหนด

1.2 กฎกระทรวง (มากกว่าหนึ่งพั นคน)

2.3) กรณีที่สถานประกอบกิจการมีลูกจ้างตั้งแต่หนึ่งพันคนขึ้นไป ต้องจัดให้มี
- เวชภัณฑ์และยาเพื่อใช้ในการปฐมพยาบาลในจำนวนที่เพียงพอ ตาม (2.1)
- ห้องรักษาพยาบาลพร้อมเตียงพักคนไข้อย่างน้อยหนึ่งเตียง
- พยาบาลตั้งแต่ระดับพยาบาลเทคนิคขึ้นไปอย่างน้อยสองคนตลอดเวลาทำงาน
- แพทย์แผนปัจจุบันอย่างน้อยหนึ่งคน เพื่อตรวจรักษาพยาบาลไม่น้อยกว่าสัปดาห์ละสองครั้ง
และเมื่อรวมเวลาต้องไม่น้อยกว่าสัปดาห์ละหกชั่วโมงในเวลาทำงาน
- ยานพาหนะซึ่งพร้อมที่จะนำลูกจ้างส่งสถานพยาบาลได้ โดยพลัน

สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจังหวัดอุทัยธานี

การจัดสวัสดิการแรงงาน

ส่งเสริม สนับสนุน และดำเนินการให้มีการจัดสวัสดิการ

พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 96 ให้นายจ้างของ
สถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ห้าสิบคนขึ้นไป ต้องจัดให้มีคณะกรรมการ
สวัสดิการในสถานประกอบกิจการประกอบด้วยลูกจ้างอย่างน้อยห้าคน โดยที่
กรรมการสวัสดิการในสถานประกอบกิจการให้มาจากการเลือกตั้งตามหลัก
เกณฑ์ และวิธีการที่อธิบดีกำหนด และกรณีที่สถานประกอบกิจการใดของ
นายจ้างมีคณะกรรมการลูกจ้างตามกฎหมายว่าด้วยแรงงานสัมพันธ์แล้วให้คณะ
กรรมการลูกจ้างทำหน้าที่เป็นคณะกรรมการสวัสดิการสถานประกอบกิจการ

ส่งเสริม สนับสนุน และดำเนินการให้มีการจัดสวัสดิการ

วัตถุประสงค์ของการจัดตั้งคณะกรรมการสวัสดิการในสถานประกอบกิจการ

เพื่อเปิดโอกาสให้ลูกจ้างได้มีการหารือกับนายจ้างในการจัดสวัสดิการอื่นๆซึ่งนอกเหนือจากที่
กฎหมายกำหนดได้อย่างเหมาะสมแก่สถานประกอบกิจการ และเป็นสวัสดิการที่ลูกจ้างก็ต้องการ

ส่งเสริม สนับสนุน และดำเนินการให้มีการจัดสวัสดิการ

หน้าที่ของคณะกรรมการสวัสดิการในสถานประกอบกิจการที่กฎหมายกำหนด

1. ร่วมหารือกับนายจ้างจัดสวัสดิการแก่ลูกจ้าง
2. ให้คำปรึกษาหรือเสนอแนะความเห็นแก่นายจ้างในการจัดสวัสดิการสำหรับลูกจ้าง
3. ตรวจตรา ควบคุม ดูแล การจัดสวัสดิการที่นายจ้างจัดให้แก่ลูกจ้าง
4. เสนอข้อคิดเห็น และแนวทางในการจัดสวัสดิการที่เป็นประโยชน์สำหรับลูกจ้างต่อคณะกรรมการ
สวัสดิการแรงงาน (ตามมาตรา 97)

สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจังหวัดอุทัยธานี

การจัดสวัสดิการแรงงาน

ส่งเสริม สนับสนุน และดำเนินการให้มีการจัดสวัสดิการ

ตามมาตรา 98 กำหนดไว้ว่านายจ้างต้องจัดประชุมหารือกับคณะกรรมการ
สวัสดิการในสถานประกอบกิจการอย่างน้อยสามเดือนต่อหนึ่งครั้ง หรือเมื่อ
กรรมการสวัสดิการในสถานประกอบกิจการเกินกึ่งหนึ่งของกรรมการทั้งหมด
หรือสหภาพแรงงานร้องขอโดยมีเหตุผลสมควร

ปฏิบัติงานร่วมกับหรือสนับสนุนการปฏิบัติงานของหน่วยงานอื่น
ที่เกี่ยวข้องหรือที่ได้รับมอบหมาย

การส่งเสริมและสนับสนุนการจัดสวัสดิการนอกเหนือจากกฎหมายกำหนดเป็นการที่เจ้าหน้าที่
ภาครัฐเข้าไปในสถานประกอบกิจการเพื่อแนะนำรูปแบบของสวัสดิการต่างๆที่กฎหมายไม่ได้
กำหนดไว้ กำหนดไว้แต่หากสถานประกอบกิจการใดที่มีความพร้อมเพียงพอสามารถจัดให้เป็น
ไปตามความต้องการของลูกจ้างได้

ปฏิบัติงานร่วมกับหรือสนับสนุนการปฏิบัติงานของหน่วยงานอื่น
ที่เกี่ยวข้องหรือที่ได้รับมอบหมาย

สวัสดิการนอกเหนือกฎหมายกำหนดที่เป็นทางเลือกสำหรับสถานประกอบกิจการจะสอดคล้องกับ
หัวข้อที่ 2 ของการกำหนดและพัฒนารูปแบบการจัดสวัสดิการโดยแบ่งเป็นหมวดได้ 6 หมวดดังนี้

1. สวัสดีการที่มุ่งพัฒนาลูกจ้าง 4. สวัสดีการที่พัฒนาสถาบันครอบครัวของลูกจ้าง

2. สวัสดิการที่ช่วยเหลือค่าครองชีพ 5. สวัสดิการที่ส่งเสริมความมั่นคงในอนาคต

3. สวัสดิการที่ช่วยเหลือการออมของลูกจ้าง 6. สวัสดิการนันทนาการและสุขภาพอนามัย

สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจังหวัดอุทัยธานี

การจัดสวัสดิการแรงงาน

1. สวัสดีการที่มุ่งพั ฒนาลูกจ้าง

- การส่งเสริมการศึกษาทั้งในและนอกเวลาทำงาน
- การจัดตั้งโรงเรียนในโรงงาน
- การอบรมความรู้เกี่ยวกับการทำงานทั้งในและนอกสถานที่ทำงาน
- การจัดให้มีห้องสมุดและมุมอ่านหนังสือ

2. สวัสดิการที่ช่วยเหลือค่าครองชีพ

- จัดตั้งร้านค้าสวัสดิการหรือสหกรณ์ร้านค้า
- การให้เงินช่วยเหลืต่างๆ เช่นงานแต่งงาน งานอุปสมบท งานศพ
- การจัดชุดทำงาน
- การจัดหอพัก
- การจัดให้มีรถรับส่ง
- เงินโบนัส ค่าครองชีพ เบี้ยขยันอค่าเข้ากะ

3. สวัสดิการที่ช่วยเหลือการออมของลูกจ้าง

- สหกรณ์ออมทรัพย์
- กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ

สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจังหวัดอุทัยธานี

การจัดสวัสดิการแรงงาน

4. สวัสดีการที่พั ฒนาสถาบันครอบครัวของลูกจ้าง

- การจัดสถานเลี้ยงดูบุตรของลูกจ้าง
- การช่วยค่ารักษาพยาบาลบุคคลในครอบครัว
- การช่วยเหลือค่าเล่าเรียนบุตรของลูกจ้าง
- การประกันชีวิตให้กับลูกจ้าง

5. สวัสดิการที่ส่งเสริมความมั่นคงในอนาคต

- เงินบำเหน็จ
- เงินรางวัลทำงาน
- ให้ลูกจ้างซื้อหุ้นของบริษัท
- กองทุนฌาปนกิจ
- เงินกู้เพื่อสวัสดิการที่พักอาศัย

6. สวัสดิการนันทนาการและสุขภาพอนามัย

- การจัดทัศนศึกษา
- การแข่งขันกีฬา
- การจัดงานเลี้ยงสังสรรค์พนังงาน
- การให้ความรู้เรื่องสุขภาพอนามัย

สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจังหวัดอุทัยธานี