121วัชริญา เกตุนันท์

LITERLECTURE
BY WCHRY

บั น ทึ ก ก า ร เ รี ย น รู้ ร า ย วิ ช า
แ น ว ท า ง ก า ร ศึ ก ษ า ว ร ร ณ ค ดี ไ ท ย

คำนำ

PREFACE

เลคเชอร์ฉบับนี้ ผู้จัดทำทำขึ้นมาเพื่อรายวิชาแนวทางการศึกษา
วรรณคดีไทย คณะครุศาสตร์ สาขาวิชาการสอนภาษาไทย
มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร มีจุดประสงค์เพื่อบันทึกความรู้
ความเข้าใจที่เรียนในรายวิชานี้ ซึ่งมีความรู้เกี่ยวกับ ปฐมนิ เทศ
ความหมายและองค์ประกอบของการเรียนวรรณคดีไทย ปัจจัยที่
มีผลต่อการสร้างสรรค์วรรณคดีไทย ยุคสมัยของวรรณคดีไทย
การศึกษาขนบของวรรณคดีไทย นำเสนองานขนบในวรรณคดี
ไทย วรรณคดีกับชีวิต นำเสนอวรรณคดีในวิถีไทย บทบาทและ
คุณค่าของวรรณคดีไทย วิธีการศึกษาวรรณคดีไทย และ
สร้างสรรค์ผลงานที่ได้รับแรงบันดาลใจจากวรรณคดีไทย

๑ ประวัติส่ วนตัว ส า ร บั ญ
๒
๖ ปฐมนิ เทศ CONTENTS
๘
ความหมายและองค์ประกอบของ
๑๑ การเรียนวรรณคดีไทย
๑๔ ปัจจัยที่มีผลต่อการสร้างสรรค์
วรรณคดีไทย
ยุคสมัยของวรรณคดีไทย

การศึ กษาขนบของวรรณคดีไทย

นำเสนองานขนบในวรรณคดีไทย

๑๗ วรรณคดีกับชีวิต
๑๙ นำเสนอวรรณคดีในวิถีไทย
๒๔ บทบาทและคุณค่าของวรรณคดีไทย

๒๖ วิธีการศึ กษาวรรณคดีไทย

๒๙ สร้างสรรค์ผลงานที่ได้รับแรงบันดาลใจ
จากวรรณคดีไทย

PROFILE ..วัชริญานี้ หนานามของฉัน
ตามหาฝันที่สาขาภาษาไทย
ป ร ะ วั ติ ส่ ว น ตั ว
อนาคตอีกสี่ ปีนี้ ไม่ไกล
อ ย า ก จ ะ ไ ป เ ป็ น ค รู รู้ ส ร้ า ง ง า น . .

ช่องทางการติดต่อ ชื่อ: นางสาววัชริญา เกตุนั นท์
ชื่อเล่น: อาย
๐๘๐-๑๗๐๗๘๓๘ อายุ: ๑๙ ปี
Watchariya Ketnan รหัสนั กศึ กษา: ๖๔๑๑๕๒๔๕๑๒๑
wwatchariya วันเกิด: ๓๑ ก.ค. ๒๕๔๕
wk.8609 สี ที่ชอบ: สี ดำ
สิ่ งที่ทำเวลาว่าง: อ่านนิ ยาย ฟัง
เพลง ดูซีรีย์
วงไอดอลที่ชื่นชอบ: TREASURE /
BIGBANG
ที่อยู่: ๒๐๙ ม.๘ ต.ปทุมวาปี
อ.ส่ องดาว จ.สกลนคร ๔๗๑๙๐

คติประจำใจ

"Make the best
out of everyday
ทำให้ดีที่สุดในทุกๆวัน"

๗ ก.ค. ๒๕๖๔ ๑

สืบค้น วิเคราะห์ความรู้พื้นฐาน เข้าเรียน+ร่วมกิจกรรม ๑๐
ทางวรรณคดี บันทึกการเรียนรู้(O) ๑๐
งานนำเสนอเกร็ดความ(G) ๑๐
ความหมาย ลักษณะของ งานนำเสนอตัวละครใวรรณ
วรรณกรรมประเภทต่าง ๆ คดี(G)๑๐
งานนำเสนอวรรณคดีไม่ใช่เรื่องไกล
ศัพท์วรรณคดี ปกิณกะ ตัว(G) ๑๐
และหลักการวิเคราะห์วรรณคดี สร้างสรรค์ผลงานแรงบันดาลใจ(G)
๑๕
สอบกลางภาค ๑๕
สอบปลายภาค ๒๐

รวม ๑๐๐

COLUMN FROM MY HEART

ความรู้สึ ก
รู้สึกประหม่า เพราะเป็นการเจอกันครั้งแรกกับอาจารย์และ
เป็นการพบกันแบบออนไลน์ อีกด้วย แต่อาจารย์น่ ารักดีค่ะ

มีกิจกรรมตอนเช็คชื่อให้ทำอีกด้วย

เรื่องที่อยากรู้ การนำไปประยุกต์ใช้

อยากรู้จักวรรณคดี นำหลักเกณฑ์ต่าง ๆ ในวันนี้
ไทยให้มากขึ้น นำไปใช้กับการเรียนรายวิชานี้

ปัญหาอุปสรรค ประเมินตนเอง (๑-๔)
ไม่มีค่ะ ๓/๔ เพราะรู้สึกประหม่านิ ดหน่ อย

๒

๑๔ ก.ค. ๒๕๖๔




การเรียนวรร
ณคดีไทยในอดีต



วรรณคดีไทยมีบทบาทในหมู่ชนชั้น
สูง เป็นสื่อชี้นำในการกำกับความ

คิดประชาชน




ชนชั้นของสั งคมจะเป็นผู้ได้ศึ กษา
เล่าเรียน เรียนเพราะเป็นแบบเรียน
เป็นตำราประพันธศาสตร์






การเรียนวรรณค
ดีไทยในปัจจุบัน
เพราะเป็นศาสตร์แขน
งหนึ่ ง

เพราะเป็นหนึ่ งในหลักสูตร
เพื่อสร้างและสื บสานองค์ความรู้
- เข้าใจสังคม+วัฒนธรรม
- เข้าใจภาษา
- เข้าใจ+เข้าถึงวรรณศิลป์
เพื่อเข้าใจชีวิต
วรรณคดีไทย = เครื่องชี้นำทางปัญญา
เครื่องแสดงอัตลักษณ์ ของมนุษย์




ความสำคัญของวรรณคดีไทย

วรรณคดีมีความสำคัญที่เป็นมรดกทางวัฒนธรรม
สะท้อนแนวคิดวิถีชีวิตสั งคมและวัฒนธรรม
เป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์
ช่วยให้เรารับรู้เรื่องราวในอดีต

ส่ งเสริมสุนทรียภาพกับผู้อ่านเมื่ออ่านแล้วเกิดความ
รู้สึ กร่วมตลอดจนเสริมสร้างความเข้าใจโลก
และชีวิตให้เกิดขึ้นกับผู้อ่าน

๓

๑๔ ก.ค. ๒๕๖๔
ตัวอย่างวรรณคดี

ลักษณะเฉพาะของวรรณคดี

แต่งดีมีศิลปะในการเสนอเรื่อง
มีอารมณ์ สะเทือนใจ(emotion)ทำให้ผู้อ่านเกิดความรู้สึ กหรือคล้อย-
ตาม
มีประโยชน์ ต่อผู้อ่านอาจอ้างอิงได้ แต่ไม่ถึงกับเป็นตำราทางวิชาการ
ให้ความบันเทิงแก่ผู้อ่าน ให้รู้เห็นแง่ชีวิตในด้านต่าง ๆ ตามละคร
ท้องเรื่องต้องเผชิญหรือให้บทสอนใจตามสมควร แต่มิใช่เทศนา

องค์ประกอบของวรรณคดี

รู ปแบบ เนื้ อหา ภาษา

ร้อยแก้ว เนื้ อเรื่อง คำ ประโยค
ร้อยกรอง ตัวละคร และความหมาย
อื่นๆ ฉาก กลวิธีและ
เวลา ท่วงทำนอง-
แนวคิด การเขียน

๑๔ ก.ค. ๒๕๖๔ ๔

เกณฑ์การจำแนกประเภทวรรณคดีไทย



๑.จำแนกตามลักษณะ ๒.จำแนกตามจุดมุ่ง
ของการเขียน หมายสำคัญ

ร้อยแก้ว วรรณคดีบริสุท
ธิ์
งานเขียนที่มีลักษณะเป็นความ
เรียงธรรมดา ไม่มีการบังคับ มุ่งจะให้เกิดสุทรียภาพทาง
ฉั นทลักษณ์ อารมณ์ ให้ความรู้สึ ก
เช่น นิ ยาย นิ ทาน บทความ เพลิดเพลิน
ตำนาน เป็นต้น วรรณคดีประยุกต์
มุ่งในการนำไปใช้ประโยชน์
ร้อยกรอง อย่างใดอย่างหนึ่ งมิได้ให้
งานเขียนที่บังคับรูปแบบ ความรู้สึ กทางอารมณ์
ฉั นทลักษณ์ บางครั้งเรียกงาน
ประเภทนี้ ว่า กวีนิ พนธ์ หรือคำ
ประพันธ์

๓.จำแนกตามลักษณะ ๔.จำแนกตามหลักฐาน
ของเนื้ อหา ที่ได้มา

วรรณคดีพุท
ธศาสนา วรรณคดีลายลักษณ์อักษร


วรรณคดีคำสอน คือวรรณคดีที่จารึกหรือเขียนไว้
วรรณคดีเกี่ยวกับประเพณี และ เป็นหลักฐาน อาจจารึกไว่ในใบ
พิธีกรรม ลาน สมุดข่อย ศิลา เป็นต้น
วรรณคดีประวัติศาสตร์ วรรณคดีมุขปาฐะ
วรรณคดีเพื่อความบันเทิง คือวรรณคดีที่ไม่มีการบันทึก
วรรณคดีแสดงอารมณ์ เป็นหลักฐาน เป็นการจดสืบ
ต่อ ๆ กันมาโดยถ่ายทอดทาง
ปาก

๕

COLUMN FROM MY HEART ๑๔ ก.ค. ๒๕๖๔

ความรู้สึ ก

รู้สึกตื่นเต้นนิ ดหน่ อยค่ะเพราะว่าเป็นคาบเรียนแรกที่เริ่มเรียน
และรู้สึ กได้ความรู้เกี่ยวกับวรรณคดีเพิ่มมากยิ่งขึ้นค่ะ

ปัญหาอุปสรรค เรื่องที่อยากรู้

อินเทอร์เน็ ตช้านิ ดหน่ อยค่ะ วรรณคดีไทยมีความน่ าเชื่อถือ
มากน้ อยแค่ไหนว่าสะท้อนวิถี

ชีวิตของคนไทยในอดีต

การนำไปประยุกต์ใช้ ประเมินตนเอง (๑-๔)

นำความรู้ที่ได้เรียนในวันนี้ ๓/๔ เพราะง่วงนิ ดหน่ อยค่ะ
ไปปรับใช้กับการเรียนใน

ครั้งต่อๆไป

๒๑ ก.ค. ๒๕๖๔ ๖

ปัจจัยที่มีผลต่อการสร้างสรรค์วรรณคดีไทย




สั งคมและวัฒนธรรม

พระพุทธศาสนาและความเชื่ออันเนื่ องด้วยศาสนามี

อิทธิพลทำให้กวีไทยนิ ยมสร้างสรรค์วรรณคดีเพื่อ

เป็นพุทธบูชา วัฒนธรรมอันดีงามของไทยทำให้กวี

ภาคภูมิใจจนนำไปแต่งเป็นวรรณคดี เศรษฐกิจและ

การเมืองมีผลกระทบต่อการศึกษาของคนไทย ทำให้

มีอิทธิพลต่อรูปแบบและเนื้ อหาของวรรณคดีไทย

อิทธิพลของวรรณกรรมตะวันออก ที่ปรากฏในวรรณคดีไทยได้แก่
วรรณกรรมอินเดีย ได้แก่ ฝ่ายพุทธและฝ่ายฮินดู เช่น รามายณะ รามเกียรติ์
โคลงพาลีสอนน้ อง โคลงทศรถสอนพระราม มหาภารตะ
วรรณกรรมเปอร์เซีย ได้แก่ นิ ทานสิบสองเหลี่ยม อาหรับราตรี พันหนึ่ งทิวา
วรรณกรรมจีน ได้แก่ สามก๊ก
วรรณกรรมชวา ได้แก่ อิเหนา
วรรณกรรมมอญ ได้แก่ ราชาธิราช

อิทธิพลของวรรณกรรมตะวันตก
ไทยเริ่มรับอิทธิพลวรรณกรรมตะวันตกในสมัย
รัชกาลที่๕อันเป็นสมัยที่มีการปฏิรูปทางการ
เมืองและสั งคมครั้งสำคัญวรรณกรรมตะวันตก
ทำให้กวีไทยสร้างสรรค์งานร้อยแก้วมากขึ้น
ทำให้เกิดวรรณคดีประเภทเรื่องสั้นนวนิ ยาย
และบทละครพูดขึ้นมา

อิทธิพลวรรณกรรมพื้นบ้าน ผู้สร้างสรรค์วรรณคดี
มักมีเรื่องราวลึกซึ้งตรึงใจ หรือ กวีหรือผู้ประพันธ์มีมีอิทธิพล
เป็นตำนานของการตั้งถิ่นฐาน ต่อการสร้างสรรค์วรรณคดี
ของคนไทยโบราณที่ดูน่ า มากที่สุด เกิดจาก
อัศจรรย์ใจแต่ส่ อเค้าความจริง ประสบการณ์ ความประทับใจ
อยู่ ทำให้กวีไทยติดใจจนนำ ความรู้สึกนึ กคิด ลักษณะนิ สัย
เนื้ อเรื่องมาแต่งขึ้นใหม่ ภูมิหลังและจินตนาการ ของ
กวีหรือผู้ประพันธ์มาแต่งขึ้น
เป็นวรรณคดีที่แต่งด้วยภาษา
ของกวี

๗

COLUMN FROM MY HEART ๒๑ ก.ค. ๒๕๖๔

ความรู้สึ ก

ได้รู้ปัจจัยที่มีผลต่อการสร้างสรรค์วรรณคดีไทย
รู้สึ กว่าตัวเองมีความรู้เพิ่มมากขึ้นจากเดิมค่ะ

ปัญหาอุปสรรค เรื่องที่อยากรู้

สัญญาณอินเทอร์เน็ ต ถ้าไม่มีผู้สร้างสรรค์วรรณคดีจะ
ขาดๆหายๆ ยังมีวรรณคดีอยู่หรือไม่ใน
ปัจจุบัน

การนำไปประยุกต์ใช้ ประเมินตนเอง (๑-๔)

นำสิ่งที่ได้รับในวันนี้ มาเพิ่มพูน ๓/๔ เพราะตัวเองไม่ตั้งใจเรียนเลยค่ะ
ความรู้ให้ตัวเองอยู่สมำ่เสมอ

๔ ส.ค. ๒๕๖๔ ๘

ยุคสมัยของวรรณคดีไทย อาณาจักรล้านนา
ค้นพบ จารึกล้านนา / ตำนาน
(การสถาปนาอาณาจักรไทย) พื้นเมืองเชียงใหม่ / ชินกาลมาลี
ปกรณ์
อาณาจักรสุโขทัย พ.ศ.๑๘๓๙ : พ่อขุนมังรายสร้าง
ค้นพบ จารึกวัดศรีชุม นครเชียงใหม่
ประมาณ พ.ศ.๑๗๙๒ : พ่อขุนศรี ประดิษฐ์อักษรธรรมล้านนา(คำ
อินทราทิตย์ ครองกรุงสุโขทัย เมือง,อักษรยวน)
พ.ศ.๑๘๒๖: พ่อขุนรามคำแหง ประมวณกฎหมาย “มังราย
มหาราชประดิษฐ์ลายสื อไทย ศาสตร์”
พ.ศ.๑๘๘๘: พระมหาธรรม ศิลปกรรมล้านนา
ราชาธิราชที่๑(ลิไทย)นิ พนธ์
ไตรภูมิพระร่วง อาณาจักรอยุธยา
พ.ศ.๒๐๐๖: ถูกผนวกเข้ากับ ค้นพบ พระราชพงศาวดารกรุง
อยุธยาอย่างสมบูรณ์ ศรีอยุธยา
พ.ศ.๑๘๙๓ : พระเจ้าอู่ทอง
อาณาจักรธนบุรี (สมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๑ )
ค้นพบ พระราชพงศาวดาร สถาปนากรุงศรีอยุธยา
กรุงธนบุรี พ.ศ.๑๙๙๘ : สมเด็จพระบรม
พ.ศ.2310 : สมเด็จ ไตรโลกนาถ ปฏิรูปการ
พระเจ้าตากสินมหาราช กู้ ปกครองตรา “ศักดินา” และ
เอกราชจากพม่าและสถาปนา “กฎมณเฑียรบาล”
กรุงธนบุรี พ.ศ.๒๒๒๘ : สมเด็จพระ
พ.ศ.2313 : รวบรวมบ้านเมือง นารายณ์ มหาราชส่ งคณะทูตไป
เป็นปึกแผ่น ฝรั่งเศส
พ.ศ.2325 : เกิดการจลาจลจึง พ.ศ.๒๓๑๐ : กรุงศรีอยุธยาเสีย
ถูกปราบดาภิเษกเปลี่ยนแปลง กรุงครั้งที่ ๒
อำนาจการปกครอง

อาณาจักรรัตนโกสิ นทร์
ค้นพบ พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์
พ.ศ.2325 : สมเด็จพระยามหากษัตริย์ศึกสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์
“พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช”
พ.ศ.2435 : พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวปฏิรูปประเทศและ
สังคมไทย รักษาอธิปไตยของชาติและมีพัฒนาการสืบสานมาจนถึง
ปัจจุบัน

๔ ส.ค. ๒๕๖๔ ๙

ตัวอย่างวรรณคดีไทยในแต่ละยุคสมัย สมัยอยุธยา พ.ศ. ๑๘๙๓-๒๓๑๐

ตอนต้น

สมัยสุโขทัย พ.ศ. ๑๘๐๐-๑๙๒๐ ลิลิตโองการแช่งน้ำ
ศิลาจารึกหลักที่ ๑ มหาชาติคำหลวง
สุภาษิตพระร่วง ลิลิตพระลอ
ไตรภูมิพระร่วง ลิลิตยวนพ่าย
นางนพมาศ กาพย์มหาชาติ

สมัยธนบุรี พ.ศ. ๒๓๑๐-๒๓๒๕ ตอนกลาง
รามเกียรติ์ โคลงนิ ราศหริภุญชัย
ลิลิตเพชรมงกุฎ สมุทรโฆษคำฉั นท์
โคลงยอพระเกียรติสมเด็จ เสื อโคคำฉั นท์
พระเจ้ากรุงธนบุรี จินดามณี
อิเหนาคำฉั นท์ โคลงกำสรวลศรีปราชญ์
กฤษณาสอนน้ องคำฉันท์ อนิ รุทธ์คำฉันท์
นิ ราศพระยามหานุภาพไปเมือง โคลงอักษรสามหมู่
จีน กาพย์ห่อโคลงประภาสธาร
ทองแดง
สมัยรัตนโกสินทร์ พ.ศ.๒๓๒๕-๒๔๖๘ โคลงของทวาทศมาส
รัตนโกสิ นทร์(ร.1-ร.4) คำฉั นท์ดุษฎีสั งเวยกล่อมช้าง
ราชาพิลาปคำฉั นท์
บทละครเรื่องสั งข์ทอง นิ ราศนครสวรรค์
พระอภัยมณี โคลงภาษิตพาลีสอนน้ อง
บทเสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน
โคลงโลกนิ ติ ตอนปลาย
นิ ราศภูเขาทอง โคลงชลอพระพุทธไสยาสน์
กาพย์เรื่องพระไชยสุริยา จินดามณี ฉบับพระเจ้าบรมโกศ
ราชาธิราช อิเหนาใหญ่หรือดาหลัง
บทละครเรื่องอิเหนา อิเหนาเล็กหรืออิเหนา
สามก๊ก นั นโทปนั นทสูตรคำหลวง
ลิลิตตะเลงพ่าย พระมาลัยคำหลวง
นิ ราศนรินทร์ บทเห่เรือ บทเห่เรื่องกากี
รัตนโกสิ นทร์(ร.5-ร.6) บทเห่สังวาส บทเห่ครวญ
บทละครเรื่องเงาะป่า เพลงยาว
นิ ทานทองอิน กาพย์ห่อโคลงนิ ราศ
บทละครเรื่องพระร่วง ปุณโณวาทคำฉั นท์
สามัคคีเภทคำฉั นท์ โคลงนิ ราศพระพุทธบาท
หัวใจชายหนุ่ ม ศิริวิบุลกิตติ

๑๐

COLUMN FROM MY HEART ๔ ส.ค. ๒๕๖๔

ความรู้สึ ก

สนุกสนานตั้งแต่เริ่มคาบเลยค่ะ เพราะได้เล่นเกมแล้วได้
คะแนนโบนั สด้วย เลยเรียนรู้เรื่องทั้งคาบเลยค่ะ

ปัญหาอุปสรรค เรื่องที่อยากรู้

ไม่มีค่ะ หากไม่แบ่งวรรณคดีตามยุคสมัย
วรรณคดีจะเป็นอย่างไร

การนำไปประยุกต์ใช้ ประเมินตนเอง (๑-๔)

นำไปปรับใช้กับการเรียน ๔/๔ เพราะเข้าใจมาก ๆ ค่ะ
ของเราค่ะ

๑๑ ส.ค. ๒๕๖๔ ๑๑

การศึ กษาขนบวรรณคดีไทย

คำว่า “ขนบ” หมายถึง
ตัวอย่างจารีตนิ ยมในวรรณคดีไทย น. แบบอย่าง แผน
บทพรรณนา ระเบียบจารีตนิยม คือวิธี
แบบแผนทางฉั นทลักษณ์ การแสดงออกต่าง ๆ ที่
คำประณามพจน์ และการลงท้าย เกิดขึ้นซ้ำ ๆ กันในการ
แบบฉบับของตัวเอก ประพันธ์วรรณคดี
ความเปรียบในเชิงต่าง ๆ



ขนบวรรณคดีไทย



บทพรรณนาธรรมชาติ
บทพรรณนาธรรมชาติสามารถจำแนกได้ ๓ ประเภท ได้แก่

๑.บทพรรณนาธรรมชาติโดยตรง
๒.เปรียบเทียบนางอันเป็นที่รัก
๓.บทพรรณนาธรรมชาติเพื่อแสดงความคิดของกวี
กวีแต่งบทพรรณนาธรรมชาติเหล่านั้ น เพื่อสื่อถึงความอุดมสมบูรณ์ ความ-
สงบและความผ่อนคลาย การพรรณนาธรรมชาติแสดงให้เห็นถึงความงาม
ความละเอียดลออของธรรมชาติ เพราะการพรรณนาจะทำให้ผู้อ่านเห็นความจริง
หรือสภาพจริงของธรรมชาตินั้ นๆ




บทอัศจรรย์ บทชมโฉม
กวีในแต่ละยุคสมัยจะมีขนบใน สามารถจำแนกได้ ๒ ประเภท
การแต่งบทอัศจรรย์ บทอัศจรรย์
ถือเป็นศิลปะในการแสดงออก ได้แก่
ทางเพศ เกี่ยวกับเรื่องความรัก ๑.ชมแบบภาพรวม
และเพศสัมพันธ์ ที่เป็นเรื่อง ๒.ชมแบบละเอียด
ธรรมชาติของมนุษย์ ซึ่งเป็น
สั ญลักษณ์ แทนการแสดง กวีแต่งบทชมโฉมธรรมชาติเพื่อ
พฤติกรรมทางเพศ ช่วยทำให้ การเล่าชมความงามของตัวละคร
วรรณคดีครบรส ดังนั้ น บท ในเรื่อง ซึ่งอาจเป็นตัวละครที่เป็น
อัศจรรย์เป็นการแสดงความ มนุษย์ อมนุษย์ หรือสัตว์ ซึ่งการชม
สามารถของกวีและศิลปะการใช้ นี้ อาจจะเป็นการชมความเก่งกล้า
ภาษาไม่ใช่อนาจาร ของกษัตริย์ ความงามของปราสาท
ราชวังหรือความเจริญรุ่งเรืองของ

บ้านเมือง เพราะทำให้ผู้อ่าน
สามารถนึ กภาพตามเนื้ อหาได้และ
เพิ่มอรรถรสในการอ่านบทกลอน

๑๑ ส.ค. ๒๕๖๔ ๑๒

บทพรรณนาขบวนทัพ
บทพรรณนาขบวนทัพมี 3 รูปแบบ ได้แก่
1.พลช้าง/พลม้า
2.พลรถ
3.ทัพทหารเดินเท้า
กวีมีขนบในการแต่ง เพ
ราะกวีมีการจัดลำดับ

ขบวนทัพเป็นลำดับขั้นตอน โดยเริ่มจากทัพช้าง ม้า รถ แล้วก็พลทหารเดินเท้า
ด้านการสร้างตัวละครและบทบาทตัวละครในสงคราม ด้านความคิดใน
สงคราม

และกวีแต่งบทพรรณนาขบวนทัพขึ้นเพื่อให้ผู้อ่านได้รู้สึ กถึงความยิ่งใหญ่
เกรียงไกรของขบวนทัพ ความมีอำนาจของจอมทัพและจินตนาการกลวิธีการสู้
รบในบทพรรณนานั้ น ซึ่งช่วยเน้ นความสำคัญของเหตุการณ์ที่ตามให้เห็นเด่น
ชัดขึ้น




บทสระสรงทรงเครื่อง
บทสระสรงทรงเครื่อง เป็นบทพรรณนาการอาบน้ำแต่งกายของตัว

ละคร(ล่าง-บน)มักพบในการแสดงละคร โดยเฉพาะละครใน
กวีมีขนบบทสระสรงทรงเครื่องในการแต่ง เพราการแต่งบทสระสรงทรง

เครื่อง ในแต่ละยุคสมัยนั้ นมีเอกลักษณ์ของตน ทำให้ผู้อ่านจินตนาการภาพของ
ตัวละครได้ชัดเจน และแต่งขึ้นเพื่อจะได้เห็นถึงวัฒนธรรมรูปแบบลักษณะเครื่อง
ทรงของตัวละคร เหตุที่มีบทสระสรงทรงเครื่องคือจะได้รู้ถึงความวิจิตรในการ
แต่งกายของตัวละคร


๑.เข้าใจลักษณะ
สำคัญของ
ประโยชน์ของการศึ กษาขนบการ วรรณคดีไทย
สร้างบทพรรณนาในวรรณคดีไทย (สี สันวรรณคดี)




๔.เป็นความรู้พื้น ๓.แสดงให้ ๒.เข้าใจแนวคิดกา
ฐานสำคัญที่มี เห็นอัจฉริยภาพ รสร้างสรรค์งานขอ
ประโยชน์ ต่อการวิ ทางภาษาของกวี งกวีแต่ละยุคสมัย
จักษ์ วิจารณ์ วิจยั ไทย (สื บทอด+
วรรณคดีและ สร้างสรรค์)
วรรณกรรม

๑๓

COLUMN FROM MY HEART ๑๑ ส.ค. ๒๕๖๔

ความรู้สึ ก

รู้สึกว่าตัวเองเรียนรู้เรื่อง เข้าใจในบทเรียน และเป็นครั้งแรกที่ได้เรียน
เรื่องขนบในวรรณคดีเลยรู้สึกว่าตัวเองเต็มที่กับคาบเรียนนี้ มาก และได้

ทำงานร่วมกับเพื่อน ๆ ด้วยเลยเพลิดเพลินไปกับการเรียนค่ะ

ปัญหาอุปสรรค เรื่องที่อยากรู้

อินเเทอร์เน็ ตมีปัญหา ทำไมถึงต้องมีขนบในวรรณคดี
ช้านิ ดหน่ อยค่ะ ไทยขึ้นมา



การนำไปประยุกต์ใช้ ประเมินตนเอง (๑-๔)

ในการเรียนในครั้งต่อๆไปค่ะ ๔/๔ เพราะเข้าใจในตอนเรียนค่ะ

๑๘ ส.ค. ๒๕๖๔ ๑๔

การศึ กษาขนบวรรณคดีไทย พระเอกแบบฉบับในวรรณคดีไทย
(นำเสนอกลุ่ม) มีจิตวิญญาณการผจญภัย เพราะ
การออกไปใช้ชีวิตข้างนอกทำให้
นางเอกนอกขนบ(หญิงร้าย)ใน เติบโตได้ประสบการณ์ และเห็น
วรรณคดีไทย โลกที่แท้จริง เช่น พระอภัยมณี
การออกไปใช้ชีวิตเพื่อแสวงหา
นางกากี จากเรื่อง กากีคำ อัตลักษณ์ โดยเฉพาะเด็กที่เกิด
กลอน หญิงหลายใจ มาในครอบครัวที่ไม่สมบูรณ์
นางประแดะ จากเรื่อง ระเด่น การแสวงหาอัตลักษณ์ ที่แท้จริง
ลันได หญิงละม้ายอูฐ ของตน เช่น พระรถเสนและพระ
กะหลาป๋า สั งข์
นางโมรา จากเรื่อง จันทะโค การครองคู่ ครองดินแดน ครอง
รพ หญิงฆ่าผัว ทรัพย์สิน เป็นสิ่งที่คาดหวังใน
นางวันทอง จากเรื่อง ขุนช้าง ตัวชายมากที่สุด เช่น ไกรทอง
ขุนแผน หญิงสองใจ หรือขุนแผน ที่เกิดมายากจน
นางผีเสื้อสมุทร จากเรื่อง ทำให้ต้องดิ้นรนหาความรู้เพื่อจะ
พระอภัยมณี หญิงรูปชั่วตัวดำ ได้มาซึ่งทรัพย์สิน ดินแดน และ
คู่ครองที่แสดงถึงอำนาจบบารมี



นางเอกแบบฉบับในวรรณคดีไทย
มีความขยัน เก่งงานบ้านงานเรือน

นางรจนา ทำงานบ้าน งานเรือนและทำอาหารเก่ง
มีรู ปร่างและใบหน้ างดงาม

นางละเวงวัณฬา งามแบบหญิงฝรั่ง มีเสน่ ห์
นางสีดา เป็นสตรีที่มีความงามยิ่งกว่านางฟ้าในสวรรค์ ผู้ใดพบเห็นก็ต่าง
พากันตะลึงในความงดงาม
นางบุษบา เป็นหญิงที่งามล้ำเลิศกว่านางใดในแผ่นดินชวา
มีมารยาทงามวาจาดี
นางบุษบา มีกิริยามารยาทเรียบร้อย เฉลียวฉลาด
มีความซื่อสั ตย์จงรักภักดีและรักเดียวใจเดียว
นางตะเภาทอง มีความจงรักภักดีต่อสามี แม้ไหกรทองนั้ นจะเจ้าชู้
นางมัทรี ซื่อสัตย์จงรักภักดีเหมือนเป็นบิดา ปรนิ บัติ เช่น ภรรยาที่ดีพึง
ปฏิบัติต่อสามี

๑๘ ส.ค. ๒๕๖๔ ๑๕

ตัวละครฝ่ายปฏิปักษ์ในวรรณคดีไทย
เป็นตัวต่อต้านตัวละครหลักตัวโกง/ศัตรู

และยังมาในรูปแบบภัยคุกคามหรืออุปสรรค
สำคัญของตัวละครหลักทำให้เนื้ อเรื่องน่ าอ่าน
มากยิ่งขึ้นอีกด้วย

ทศกัณฐ์ ตัวร้าย มีนิ สัยเจ้าชู้มีพระชายาและสนมมากมาย
สุเทษณ์ ไม่คำนึ งถึงความรู้สึกผู้อื่น หมกมุ่นในตัณหาราคะ เอาแต่
ใจตนเอง เจ้าอารมรมณ์
ขุนช้าง มีนิ สัยโหดร้าย รักเดียวใจเดียวกับนางวันทอง ร่ำรวยมี
ภรรยาหลายคน
ท้าวกระหมังกุหนิ ง รักลูกยิ่งชีวิต ยอมทุกอย่างเพื่อลูกแม้ตนจะ
ต้องตาย เป็นคนตัดสินใจเด็ดขาด เด็ดเดี่ยว กล้าหาญในการรบ
เป็นคนประมาทคาดการณ์ผิด ไม่รู้จักคิดวิเคราะห์ข้าศึก
รามสูร เป็นตัวกลางดำเนิ นเรื่องราวให้น่ าอ่านมากยิ่งขึ้น อาวุธคู่
กายคือขวาน
มีนิ สัยดุร้ายและอหังการ เป็นศัตรูกับนางเมขลา
นางอ้าย ไม่ชอบให้ใครได้ดีกว่าตน พูดจาว่าร้ายต่อผู้อื่น มีนิ สัย
อิจฉาริษยา แสดงอารมณ์เกี้ยวกราดออกมาอย่างแจ่มแจ้ง

พระเอกนอกขนบในวรรณคดีไทย
พระเอกในขนบวรรณคดีไทย หมายถึง ตัวละครชายที่มักเป็นกษัตริย์

นั กรบ หรือเทพ ต้องหน้ าตาดี มีความกล้าหาญ มีความสามารถในการต่อสู้
การปกครองบ้านเมือง และที่สำคัญคือต้องมีเมียมากเพื่อแสดงบารมี หรือ
เจ้าชู้ก็ได้ไม่ใช่เรื่องผิด เป็นต้น

พระเอกนอกขนบวรรณคดีไทย หมายถึง เจ้าชายที่รูปงามมาก ๆ แล้วยัง
ต้องบอบบาง รูปร่างอรชรอ้อนแอ้น เอวบาง แสดงถึงความเป็นผู้ดีมีสกุล ที่
สำคัญพระเอกส่วนใหญ่จะไม่เก่งด้านการรบ การต่อสู้ หรือการทำสงคราม
แต่จะเก่งและมีความสามาถทางด้านอื่นๆแทน

พระอภัยมณี เป็นพระเอกนอกขนบเพราะ เป็นพระเอกที่แตกต่างจากขนบ
ของพระเอกทั้งหลายในวรรณคดีไทย ที่ส่วนมากล้วนเรียนวิชาการต่อสู้
และการปกครองบ้านเมือง แต่พระอภัยมณีเลือกที่จะเรียน วิชาเป่าปี่ ดัง
นั้ นพระอภัยมณีจึงเป็น พระเอกนั กดนตรีคนแรกของไทย
พระปิ่ นทอง เป็นพระเอกนอกขนบเพราะ พระปิ่ นทองเป็นผู้ที่มีความเจ้า
เล่ห์และไม่มีความสามารถทางด้านการรบ แต่กลับกลายเป็นความ
สามารถทางด้านการใช้ความเจ้าเล่ห์เป็นเครื่องหลอกล่อเพื่อวางแผน
กำจัดนางแก้วหน้ าม้า
มะกะโท หรือพระเจ้าฟ้ารั่ว เป็นพระเอกนอกขนบเพราะ มีความเฉลียว
ฉลาดทางด้านสติปัญญา ไม่มีความสามารถทางด้านการสู้รบ

๑๖

COLUMN FROM MY HEART ๑๘ ส.ค. ๒๕๖๔

ความรู้สึ ก

รู้สึ กตื่นเต้นตอนนำเสนอค่ะเพราะได้เป็นคนนำเสนอคนแรกของกลุ่ม
เลยตื่นเต้นนิ ดหน่ อยแล้วต้องทำเวลาด้วยแต่พอนำเสนอเสร็จคือโล่ง

เลยค่ะ เพื่อนทุกกลุ่มทำงานกันเต็มที่มากๆเลยค่ะ



ปัญหาอุปสรรค เรื่องที่อยากรู้

ไม่มีค่ะ ถ้าไม่มีตัวละครฝ่ายปฏิปักษ์

วรรณคดีจะยังครบรสอยู่หรือไม่

การนำไปประยุกต์ใช้ ประเมินตนเอง (๑-๔)

นำประสบการณ์ การนำเสนอ ๔/๔ เพราะตัวเองทำเต็มที่แล้ว
งานกลุ่มในวันนี้ ไปประยุกต์ใช้

กับการนำเสนอครั้งต่อไป

๑ ก.ย. ๒๕๖๔ ๑๗

วรรณคดีกับชีวิต

รามเกียรติ์ในวิถีไทย(อดีต) รามเกียรติ์ในวิถีไทย(ปัจจุบัน)
สำนวนและภาษา ไอเดียงานออกแบบของฝากเอกลักษณ์
คติชนวิทยา ไทย(page แรงบันดาลไทย)
ศิลปะแขนงต่าง ๆ ของฝากเอกลักษณ์ไทย(บริษัท HOLEN)
เอกลักษณ์ของประเทศไทย เช่น ทศพักตร์

นารีศรีสยาม,BANJERD LEKKONG A SOLO
EXHIBITION AT NEW YORK,
ยักษ์วัดพระแก้ว
รามเกียรติ์กับหน่ วยงานราชการ
รามเกียรติ์กับสถาบันกษัตริย์ไทย
รามเกียรติ์กับสื่ อสมัยใหม่




รามายณะในอินเดีย(ปัจจุบัน)
ทำไมรามเกียรติ์ยังเป็นมรดกวรรณคดีที่ยังมีชีวิต

มรดกวรรณคดี ตัวเรื่อง ตัวบท รูปแบบศิลปะที่ถ่ายทอดวรรณคดีเรื่องนี้ มา
แต่โบราณยังคงได้รับการสื บทอดและตกทอดมาจรถึงปัจจุบันยังคงอยู่ใน
การรับรู้ของคนยุคนี้
มรดกวรรณคดีที่มีชีวิต วรรณคดีเรื่องนี้ ไม่ได้ตกทอด ดำรงอยู่อย่างนิ่ ง ๆ
เฉย ๆ แบบไร้ชีวิต แต่ว่าตกทอดมาแล้วเป็นที่สนใจของผู้คน จนมีการนำมา
ดัดแปลง พลิกแพลง ตีความ นำเสนอในลักษณะต่าง ๆ อย่างหลากหลาย
สะท้อนให้เห็นมุมมอง อารมณ์ความรู้สึกต่าง ๆ ของผู้คนที่มีต่อวรรณคดี
เรื่องนี้ ปรากฏการณ์ดังกล่าวที่เรื่องรามเกียรติ์มีการเปลี่ยนแปลงมีการถูก
กล่าวถึง มีการนำไปปรับใช้ จึงทำให้เรื่องนี้ เป็นวรรณคดีที่ยังมีชีวิต

๑๘

COLUMN FROM MY HEART ๑ ก.ย. ๒๕๖๔

ความรู้สึ ก

รู้สึกว่าวรรณคดีดีในทุกวันนี้ ไม่จำเป็นต้องอยู่ในเฉพาะตำราเรียนหรือ
อยู่ในจิตรกรรมฝาผนั ง แต่วรรณคดีสามารถนำมาปรับให้เข้ากับสังคม

ในยุคปัจจุบันได้เป็นอย่างดี

ปัญหาอุปสรรค เรื่องที่อยากรู้

ไม่มีค่ะ ยังมีวรรณคดีเรื่องใดบ้างหรือไม่

ที่ไม่สามารถนำมาปรับให้เข้ากับ

วิถีไทยในปัจจุบันได้

การนำไปประยุกต์ใช้ ประเมินตนเอง (๑-๔)

สามารถนำวรรณคดีไทยมา ๔/๔ เพราะเรียนรู้เรื่องค่ะ
ประยุกต์ให้เข้ากับสั งคมในยุค

ปัจจุบันได้ในหลาย ๆ ด้าน

๘ ก.ย. ๒๕๖๔ ๑๙

นำเสนอวรรณคดีในวิถีไทย

ขุนช้างขุนแผนในวิถีไทยปัจจุบัน

ศิ ลปะร่วมสมัย
การแต่งกาย เช่น การแต่งกายเรียนแบบตัวละครในเรื่องขุนช้างขุนแผน
ในวันภาษาไทยแห่งชาติในหลาย ๆ โรงเรียน
ของกิน มีการนำตัวละครหลักจากเรื่องขุนช้างขุนแผน อย่างนางวันทอง
มาปรับเป็นชื่อร้านอาหารและนำชื่อเดิมของนางวันทองมาเป็นชื่อเมนู
เครื่องดื่มแนะนำของร้าน และยังมีการนำตัวละครขุนช้างมาปรับใช้กับ
การสร้างผลิตภัณฑ์อาหาร ซึ่งเป็นงานสร้างสรรค์วรรณคดีให้เข้ากับวิถี
ชีวิตปัจจุบัน
ของใช้ มีการนำตัวละครนางวันทองมาเป็นสื่อในการขายผลิตภัณฑ์
เครื่องใช้ต่าง ๆ เช่น ลิปสติกสีพิมพิลาลัย ครีมกันแดด น้ำตบ และชุด
ของฝาก พวงกุญแจหน้ ากากนางวันทองซึ่งเป็นของฝากได้อย่างสวยงาม
และยังมีของฝาก หุ่นกระบอกมือขุนช้างขุนแผนอีกด้วย
ความเชื่อ(เครื่องราง) เช่น พระขุนแผนและผ้ายันต์ เครื่องรางที่ให้อิทธิ
คุณอำราจเมตตามหานิ ยม เสน่ ห์ คนชื้นชมรักใคร และ พระขุนช้าง วัตถุ
มงคลแห่งโชคลาภ

การเมืองการปกครอง
รัฐศาสตร์คือการเมืองการปกครอง ขุนช้างขุนแผน ก็คือเรื่อง การเมือง
การปกครองของไทย โดย ทวี สุรฤทธิกุล

หน่ ายงานราชการ
พิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติ สุพรรณบุรี ห้องวรรณกรรมเมืองสุพรรณ มีการ
จัดแสดงเรื่องราว เสภาเรื่องขุนช้างขุนแผนที่ได้รับการยกย่องจาก
วรรณคดีสโมสร

สื่ อสมัยใหม่
ภาพยนตร์ มีมากมายหลายเรื่องที่นำเสนอเรื่องราวขุนช้างขุนแผน เช่น
ขุนแผนฟ้าฟื้ น วันทอง๒๐๒๑
ละคร เช่น ละครเสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน ละครเวทีเรื่องขุนช้างขุนแผน
และละครพื้นบ้านขุนช้างขุนแผน เป็นต้น
เพลง เช่น เพลงขุนช้างฮ้างฮัก เพลงสองใจ และเพลงน้ำตาขุนแผน
การ์ตูน มีเนื้ อหาจากวรรณคดี เรื่องขุนช้างขุนแผน ตอนขุนช้างถวายฎีกา
ซึ่งเป็นการนำมาทำการ์ตูนในรูปแบบแอนิ เมชั่น ทำให้ได้รับความสนใจ
อย่างมาก และทำให้หลาย ๆ คนเกิดความอยากดู

๘ ก.ย. ๒๕๖๔ ๒๐

พระอภัยมณี ในวิถีไทย

ละครภาพยนตร์ เรื่องสุดสาคร ละครบุรำปรัมปรา การ์ตูนเรื่องสุดสาคร
บทเพลง เพลงมารักอย่าหลอก เพลงผีเสื้อสมุทร เพลงเงือกทอง
รายการโทรทัศน์ รายการเก่งจริงชิงค่าเทอม ตอบคำถามพระอภัยมณี
รายการศิ ลป์สโมสร พูดถึงปี่ ของพระอภัยมณี รายการ infinity เป็นการตอบ
คำถามเกี่ยวกับพระอภัยมณี
ประติมากรรมและแหล่งท่องเที่ยว

เงือกทอง แหลมสมิหลา จังหวัดสงขลาเป็นรูปปั้ นนางเงือกนั่ งหวีผมบน
โขดหิน
รูปปั้ นพระอภัยมณี นางเงือก และนางผีเสื้อสมุทร หากทรายแก้ว เกาะ
เสม็ด จังหวัดระยอง
ชายหาดปึกเตียน รูปปั้ นนางผีเสื้อสมุทรแสดงอ้อนวอนต่อพระอภัยมณี
งานออกแบบสร้างสรรค์ เช่น นำชื่อพระอภัยมณีมาเป็นชื่อสินค้า ชุด
ครอบครัวพระอภัยมณีหินทราย ตกแต่ง ออกแบบตัดเย็บเสื้อผ้าเป็นนาง
เงือก การนำรูปนางเงือกมาทำเป็นโลโก้ผลิตภัณฑ์
ข้อคิดคติคำสอนและความจรรโลงใจ เช่น การรู้จักเคารพผู้ใหญ่ สินสมุทร
ขอขมาเงือกชราก่อนยกขึ้นบ่าก่อนหนี แม่
การนำไปใช้ในชีวิตจริง เช่น เลือกคบคนที่ภายในจิตใจไม่ใช่ภาพลักษณ์
นางยักษ์รักพระอภัยมณีเพียงเพราะหล่อ การพึ่งพาอาศัยกัน เงือกให้การ
ช่วยเหลือ

วรรณคดีไทยใน the mask วรรณคดีไทย
เป็นรายการโทรทัศน์ ตอ
นพิเศษซึ่งมีการผสมผสานความเป็นไทยเข้าไป

โดยการนำตัวละครในวรรณคดีมามาทำเป็นหน้ ากากของนั กร้อง
หน้ากากามัจฉานุ ตัวละครจากเรื่องรามเกียรติ์ เป็นลิงผิวกายสีขาวมีหาง
เป็นปลา
หน้ากากชาละวัน ตัวละครจากเรื่องไกรทอง เป็นจระเข้อยู่ถ้ำใต้บาดาลที่
แปลงกลายร่างเป็นคนได้
หน้ากากม้านิลมังกร ตัวละครจากเรื่องพระอภัยมณี เป็นสัตว์พาหนะของ
สุดสาคร
หน้ากากเวตาล ตัวละครจากนิ ทานเรื่องเวตาล ภายนอกดูน่ ากลัว เป็นภูตผี
ปีศาจ แต่ภายในคือมีสติปัญญาที่ชาญฉลาดสูงมาก
หน้ากากนางเมขลา ตัวละครที่รากฎในเรื่องรามสูร พระมหาชก และสมุทร
โฆษคำฉั นท์
หน้ากากโสนน้อยเรือนงาม จากวรรณคดีโสนน้ อยเรือนงาม

สรุป วรรณคดีไทยไม่ใช่เรื่องไกลตัว เช่นเดียวกับรายการ the mask วรรณคดี
ไทย ก็ทำให้วรรณคดีไทยได้นำกลับมาใช้ในยุคปัจจุบันนี้

๘ ก.ย. ๒๕๖๔ ๒๑

วรรณคดีไทยไม่ใช่เรื่องไกลตัว ตอนสัตว์ป่าในหิมพานต์

ป่าหิมพานต์ หรือ หิมวันต์ เป็นป่าในวรรณคดีตามคติความเชื่อในศาสนา
พราหมณ์และพุทธศาสนาแถบชมพูทวีป ในป่าหิมพานต์นี้ เต็มไปด้วยสัตว์
นานาชนิ ดซึ่งล้วนแปลกประหลาต่างจากสัตว์ที่มนุษย์ทั่วไปรู้จัก จำแนกออก
เป็น ๓ หมู่ ได้แก่ ๑.สัตว์ทวิบาท (มีสองขา) ๒.สัตว์จตุบาท (มีสี่ขา) แบ่งออก
เป็น ๑๕ ประเภท ๓.จำพวกปลา

เป็นสัตว์หลายอย่างผสมกันแล้วตั้งชื่อขึ้นใหม่ เช่น
ไกรสรจำแลง มีหัวเป็นมังกร ร่างเป็นราชสีห์
คชสีห์ เป็นสิงห์ผสม มีช่วงหัวเป็นช้าง
ไกรสรคาวี ผสมระหว่างสิงโตและวัว จิตรกรบางงท่าวาดให้มีหางเหมือนม้า
สัตว์หิมพานต์ในปัจจุบันนั้ นมีความเชื่อมโยงกับวิถีชีวิตขิงคนไทยในปัจจุบัน
ไม่ว่าจะเป็นการนำมาสร้างเป็นละคร ภาพยนตร์ หนั งสือ การ์ตูน หนั งสือ หรือ
แม้แต่ประติมากรรมต่าง ๆ งานแกะสลัก ที่ปรากฏให้เห็น ทำให้เรารู้ว่าสิ่ง
เหล่านี้ ยังมีอยู่ในวิถีไทยปัจจุบัน
ภาพยนตร์ เรื่อง ครุฑมหายุทธ หิมพานต์ เป็นภาพยนตร์แนวแอคชั่นผจญภัย
เป็นการนำครุฑมาเป็นตัวดำเนิ นเรื่อง
ละคร เรื่อง พิภพหิมพานต์เป็นเรื่องเกี่ยวกับป่าหิมพานต์อันเป็นดินแดนอัน
ศั กดิ์สิ ทธิ์
การ์ตูน เรื่อง ปังปอนด์ตะลุยโลกหิมพานต์

Miss universe Thailand ๒๐๒๐ กับวรรณคดีไทย

๕ ชุดประจำชาติ กับวรรณคดีไทย
ชุดอสุรี ศรีสมุทร นำเสนออัตลักษณ์ที่เด่นชัดของนางยักษ์ผีเสื้อสมุทร
เทคนิ คการแปลงกายสู่นางวรรณคดีผู้เลอโฉม
ชุดออกรบ แนวคิดชุดมาจากตอน สุวรรณมาลียกทัพเพื่อปกป้องเมืองผลึก
สื่อถึงพลังของผู้หญิงที่เปี่ ยมไปด้วยความเข้มแข็งและกล้าหาญ
ชุดไตรรงค์อนงค์นาถสุพรรณมัจฉา จากความงดงามของนางสุพรรณมัจฉา
นางในวรรณคดีเรื่องรามเกียรติ์ จึงเกิดเป็นแรงบันดาลใจในการออกแบบ
ชุดลำหับชมไพร (THE JUNGLE GIRL) ชนเผ่าทางภาคใต้ที่รู้จักกันในบท
ประพันธ์ เงาะป่า แท้จริงแล้วเค้าคือมันนิ ซึ่งแปลว่ามนุษย์ แรงบันดาลใจ
ของชุดนี้ เพื่อให้รู้ว่าไม่ว่าจะอยู่ส่วนไหนบนโลกก็เป็นมนุษย์ที่เท่าเทียมกัน
ชุดรจนารี (ROTCHANAREE) นางรจนาเปรียบดั่งประชาชน มาลัยเปรียบ
ดั่งประชาธิปไตย การเสี่ยงมาลัยคือการเลือกตั้ง ซึ่งนำเสนอเรื่องราวของชุด
นี้ ผ่านงานหัตกรรมไทย

สรุป จากการประกวดผู้ออกแบบชุดได้แสดงให้เห็นถึงการส่งเสริมและ
อนุรักษ์ความเป็นไทยซึ่งชุดนั้ นมีความเกี่ยวข้องกับวรรณคดีไทย
และที่สำคัญเวทียังเป็นธีมที่เกี่ยวกับวรรณคดีไทยอีกด้วย

๒๒

COLUMN FROM MY HEART ๘ ก.ย. ๒๕๖๔

ความรู้สึ ก

รู้สึกตื่นเต้น และเต็มที่ตอนนำเสนอมาก ๆ กลัวนำเสนอได้ไม่ตรงเวลา
แต่ผลที่ออกมากลุ่มเราทำหน้ าที่กันได้ดีมาก ๆ และเพลิดเพลินไปกับ

คาบนี้ มาก รู้สึกตัวเองได้มองวรรณคดีได้หลายแง่มุมค่ะ

ปัญหาอุปสรรค เรื่องที่อยากรู้

ฝนตก กลัวไฟดับ


อยากรู้ว่าวรรณคดีมีชีวิตคืออะไร




การนำไปประยุกต์ใช้ ประเมินตนเอง (๑-๔)

วรรณคดีในปัจจุบันเป็นที่นิ ยม ๔/๔ เพราะทำทุกอย่าง อย่างเต็มที่
มาประยุกต์ใช้กับชีวิตประจำวัน
ของคนไทยในปัจจุบันเยอะมาก

๑๕ ก.ย. ๒๕๖๔ ๒๓

บทบาทและคุณค่าของวรรณคดีไทย

๑.บทบาทของวรรณคดีไทย

๑.เป็น ๒.วรรณคดี ๓.ใช้ประ ๔.วรรณคดี ๕.วรรณคดี
เครื่อง มีไว้ กอบการ มีไว้ เป็นส่ วน
บันเทิง หนึ่ ง
สั่ งสอน แสดง ส่ งสาร
ใจ ของพิธีต่างๆ

๒.คุณค่าของวรรณคดีไทย



วรรณคดีช่วยนำเสนอภาพสั งคมไทยบางแง่มุม
วรรณคดีไทยช่วยยกระดับจิตใจของผู้อ่าน (ความเชื่อเรื่องความดี
ความเชื่อเรื่องกรรม)
วรรณคดีไทยแสดงให้เห็นภูมิปัญญาทางภาษาและวัฒนธรรมของ
คนไทย

๓.ศิ ลปะการประพันธ์ในวรรณคดีไทย





การเล่นเสียง คือ การสรรคำให้มีเสียงสัมผัสเป็นพิเศษกว่าปกติ
เพื่อให้เกิดทำนองที่ไพเราะ น่ าฟัง และเพื่ออวดฝีมือของกวี มีทั้งการ
เล่นเสียงพยัญชนะ เล่นเสียงสระ และเล่นเสียงวรรณยุกต์

การเล่นคำ คือ การสรรคำมาเรียงร้อยในคำประพันธ์โดยพลิก
แพลงให้เกิดความหมายพิเศษและแปลกออกไปจากที่ใช้กันอยู่ เพื่อ
อวดฝีมือของกวี เช่นเดียวกับการเล่นเสียง เช่น

การเล่นคำเชิงถาม คือ การเรียงร้อยถ้อยคำให้เป็นประโยคเชิง
คำถาม แต่เจตนาที่แท้จริงไม่ได้ถาม เพราะไม่ต้องการคำตอบ
แต่ต้องการเน้ นให้ข้อความมีน้ำหนั กดึงดูดความสนใจและให้ผู้ฝัง
คิดตาม
การเล่นคำซ้ำ คือ การนำคำคำเดียวมาใช้ซ้ำ ๆ ในที่ใกล้ ๆ กัน เพื่อ
ย้ำความหมายของข้อความให้หนั กแน่ นขึ้น
การเล่นคำพ้อง เช่น เบญจวรรณจับวัลย์ชาลี เหมือนวันเจ้าวอนพี่
ให้ตามกวาง(พ้องเสี ยง)
ถึงเมาเหล้าเข้าสายก็หายไป แต่เมาใจนี้ ประจำทุกค่ำคืน(พ้องรูป)

๑๕ ก.ย. ๒๕๖๔ ๒๔

การใช้ภาพพจน์ คือ การใช้ถ้อยคำเพื่อสร้างจินตภาพ(ภาพในใจ) แก่ผู้
อ่านโดยการเรียบเรียงถ้อยคำด้วยวิธีการต่าง ๆ ให้พิเศษกว่าการเรียงลำดับ
คำหรือการใช้ความหมายของคำตามปกติ

อุปมา คือ การเปรียบเทียบว่าสิ่งหนึ่ งเหมือนอีกสิ่งหนึ่ ง โดยนำสองสิ่งที่
ต่างจำพวกกันแต่มีลักษณะเด่นเหมือนกันมาเปรียบเทียบกัน และใช้คำ
แสดงความเปรียบเทียบว่า เหมือน คล้าย ดัง ฯลฯ
อุปลักษณ์ คือ การเปรียบเทียบว่าสิ่งหนึ่ งเป็นอีกสิ่งหนึ่ ง โดยนำสิ่งสอง
สิ่งที่ต่างจำพวกกัน แต่มีลักษณะเด่นเหมือนกันมาเปรียบเทียบกันเช่น
เดียวกับอุปมา แต่ไม่ใช้คำแสดงความเปรียบว่า เหมือน คล้าย ดัง ฯลฯ
อย่างอุปมา ในความเปรียบแบบอุปลักษณ์ มักมีคำแสดงความเปรียบว่า
เป็น หรือ คือ อยู่ด้วย
บุคคลวัต คือ การสมมติสิ่งไม่มีชีวิต พืช สัตว์ หรือความคิดที่เป็น
นามธรรมให้มีความคิด ความรู้สึก และแสดงออกเยี่ยงมนุษย์
เลียนเสียงธรรมชาติ คือ กลวิธีการประพันธ์อย่างหนึ่ งที่ถ่ายทอดเสียง
ต่าง ๆ ที่มิใช่คำพูด เช่น เสียงสัตว์ร้อง เสียงดนตรี ฯลฯ ไว้ในบท
ประพันธ์เพื่อให้ผู้อ่านเกิดความรู้สึกได้ยินเสียงนั้ นๆ ตามเนื้ อความใน
เรื่องไปด้วย

๒๕

COLUMN FROM MY HEART ๑๕ ก.ย. ๒๕๖๔

ความรู้สึ ก

รู้สึกเอ็นจอยกับการเรียน เพราะอาจารย์มีเปิดวิดีโอ ละครนอก และละคร
ในให้ดูด้วย และอาจารย์ให้หาเพลงที่มีการเล่นเสียง ซึ่งเป็นการเปิด

ประสบการณ์ ที่ท้าทายอีกแบบสำหรับการเรียนวรรรคดีสำหรับหนูเลยค่ะ

ปัญหาอุปสรรค เรื่องที่อยากรู้

ไม่มีค่ะ ถ้าหากไม่มีการเล่น
เสียง การเล่นคำ

การใช้ภาพพจน์ ต่าง ๆ วรรณคดีไทย

จะยังมีความสละสลวยหรือไม่



การนำไปประยุกต์ใช้ ประเมินตนเอง (๑-๔)

เราสามารถนำวรรณคดีหรือ ๔/๔ เพราะสนุกกับการเรียนค่ะ
เรื่องที่เรียนในวันนี้ ไปประยุกต์
ใช้กับสื่ อการเรีนการสอนในยุค

ปัจจุบันนี้ ได้มากยิ่งขึ้น

๒๒ ก.ย. ๒๕๖๔ ๒๖

วิธีการศึ กษาวรรณคดีไทย

การอ่านวรรณคดีไทย

จุดมุ่งหมายในการอ่านวรรณคดี
อ่านเพื่อความเพลิดเพลินอารมณ์
อ่านเพราะชอบว่าเป็นเรื่องที่ถูกกับนิ สัยและชีวิตของตน
อ่านเพราะชอบว่าเป็นเรื่องที่แปลกและต่างกับที่ตนเคยประสบ
อ่านอย่าเพ็งเล็งข้อเท็จจริงเหมือนอย่างตำรา
อ่านเพื่อเพิ่มพูนประสบการณ์ ชีวิต
อ่านเพื่อรับรสความงาม ความไพเราะของบทประพันธ์

การวิจักษ์วรรณคดี

การวิจักษ์วรรณคดีหมายความว่าอย่างไร
วิจักษ์ = แปลตามรูปศัพท์ได้ว่า การเห็น หรือการมองเห็น
= ความเข้าใจและตระหนั กในคุณค่าของศิลปกรรมและวรรณกรรม

ความนิ ยม ความซาบซึ้ง เช่น วรรณคดีวิจักษ์ (APPRECIATION)
วิจักษ์ = ความเข้าใจ + ความตระหนั กในคุณค่า (เข้าถึง)
วรรณคดีวิจักษ์ หมายถึง การทำความเข้าใจและเข้าถึงวรรณกรรมทุกแง่

ทุกมุม เกิดความรู้ ความคิด ความเข้าใจ รู้แจ้งในคุณค่าของวรรณคดีในฐานะ
ศิลปกรรมทางภาษา ซึ่งมีความงดงามความไพเราะ ผสานกับความลึกซึ้งทาง
อารมณ์และความคิด อันทำให้ผู้อ่านเกิดความเข้าใจโลกและชีวิตอย่างลุ่มลึก

ประโยชน์ ของการวิจักษ์ วรรณคดี

ทำให้ผู้อ่านแยกแยะงานเขียนชั้นเยี่ยมออกจากงานเขียนพื้น ๆ ทั่วไปได้
ทำให้เกิดการสร้างรสนิ ยมสุนทรีย์ในศิลปะ
เกิดการเปรียบเทียบและมีพื้นฐานในการประเมินคุณค่าหนั งสือได้ต่อไป

ทำอย่างไรถึงจะเข้าใจและเข้าถึงวรรณคดี

อ่านอย่างละเอียด
ศึกษาข้อมูลพื้นฐาน
พิจารณาประเภทเนื้ อหา + จุดมุ่งหมาย
พิจารณาเนื้ อหาในภาพรวม
พิจารณาองค์ประกอบของวรรณคดีตาม
ประเภทนั้ น ๆ
วินิ จสาร (ตีความ)
พิจารณากลวิธี

๒๒ ก.ย. ๒๕๖๔ ๒๗

แนวทางการศึ กษาวรรณคดีไทย

๑.การศึ กษาวรรณคดีไทยเชิงประวัติ
การศึ กษาโดยใช้เหตุการณ์ ทางประวัติศาสตร์ที่เกี่ยวข้องมาเป็นเครื่องมือ

หรือที่เรียกว่า การศึกษาประวัติวรรณคดี
ศึกษาการก่อกำเนิ ดของวรรณคดี
ศึ กษาเหตุการณ์ ที่มีอิทธิพลต้อวรรณคดี
ศึกษาผู้แต่งวรรณคดี
ศึกษาประวัติวรรณคดีและการชำระวรรณคดี

๒.การศึ กษาวรรณคดีไทยเชิงวิเคราะห์เนื้อหาและวรรณศิ ลป์
วิเคราะห์เนื้ อหาและวรรณศิลป์ของวรรณคดีไทยเฉพาะเรื่อง
การวิเคราะห์เนื้ อหาและวรรณศิลป์ในงานของนั กเขียนเฉพาะบุคคล
การวิเคราะห์เนื้ อหาและวรรณศิลป์ในวรรณคดีเฉพาะประเภท

๓.การศึ กษาวรรณคดีไทยเชิงเปรียบเทียบ
ข้ามชาติ
ข้ามศาสตร์
ข้ามศิลป์

๒๘

COLUMN FROM MY HEART ๒๒ ก.ย. ๒๕๖๔

ความรู้สึ ก

รู้สึกสนุกสนานที่ได้เล่นเกมและมีความรู้สอดแทรก และเพื่อน ๆ มีการนำ
เสนอแบบสุ่มจากอาจารย์คือ การนำบทเพลงมาวิเคราะห์ประกอบการ
เรียนอีกด้วย

ปัญหาอุปสรรค เรื่องที่อยากรู้

ไม่มีค่ะ ปกติ หนั งสือวรรณค
ดีมีกี่รูปแบบ

อย่างไรบ้าง

การนำไปประยุกต์ใช้ ประเมินตนเอง (๑-๔)

นำเรื่องที่เรียนวันนี้ มาปรับใช้ ๔/๔ เพราะเล่นเกมได้โบนั ส
กับวิชาวรรณคดี

๒๐ ต.ค. ๒๕๖๔ ๒๙

สร้างสรรค์ผลงานที่ได้รับแรงบันดาลใจจากวรรณคดีไทย
(นำเสนองานกลุ่ม)

นางสิบสอง MEETINGZOOM COVER รักติดไซเรน
เพลง : ความรักทำให้คนตาบอด นางสิบสองสอนใจ ทำนองรักติดไซเรน

สร้างสรรค์วรรณคดีโดยการนำเรื่องราวในวรรณคดีเรื่องนางสิ บสอง
มาแต่งเนื้ อเพลงใหม่ ให้เป็นบทเพลงโดยใช้ทำนองของเพลงรักติดไซเรน

ศึ กแห่งศั กดิ์ศรี ROV ในดินแดนหิมพานต์
สร้างสรรค์วรรณคดีโดยการนำตัวละครต่าง ๆ ในป่าหิมพานต์มาสร้าง

สรรค์เป็นตัวละครในเกมที่เป็นที่นิ ยมกันอย่างมากในปัจจุบัน

เมื่อพระเอกในวรรณคดีมาเกิดใหม่เป็นโอ้ปป้าเกาหลี
@THLITERARYBORN2KROPPA

สร้างสรรค์วรรณคดีโดยการนำพระเอกในวรรณคดีไทยมาเปรียบเทียบ
กับพระเอกในซีรีส์เกาหลี โดยการนำลักษณะนิ สัยของตัวละคร รูปร่าง ลักษณะ
เด่นและคาแรคเตอร์ที่เหมือนกันมาเปรียบเทียบกัน

เพลงทุกข์ระทมปมรัก
สร้างสรรค์วรรณคดีโดยการนำมาจากวรรณคดีที่ได้รับการยกย่องจาก

วรรณคดีสโมสร ด้านบทละครพูดคำฉันท์ บทเพลงที่ถ่ายทอดเรื่องราว ความ
ทุกข์ที่เกิดจากความรัก วรรณคดีเรื่อง มัทนะพาธา ตำนานแห่งดอกกุหลาบขาว
ถ่ายทอดออกมาในรูปแบบบทเพลง ที่มีวิดีโอภาพประกอบ

MAKE UP แก้วหน้าม้า & มณีรัตนาสวยไม่มากท่ายากหนูเยอะ ๒๐๒๑
สร้างสรรค์วรรณคดีโดยการนำเสนอเล่าเรื่องราววรรณคดีเรื่องแก้วหน้ า

ม้าประกอบกับการแต่งหน้ าเป็นตัวละครแก้วหน้ าม้า

๓๐

COLUMN FROM MY HEART ๒๐ ต.ค. ๒๕๖๔

ความรู้สึ ก

ตื่นเต้นตอนนำเสนอผลงานค่ะ แล้วก็รู้สึกว้าวว่าเพื่อนแต่ละกลุ่มมีความ
คิดสร้างสรรค์กันมาก ทำให้เรามองเห็นว่าวรรณคดีสร้างสรรค์เป็นผล

งานอื่น ๆ ได้หลากหลาย

ปัญหาอุปสรรค เรื่องที่อยากรู้

ไม่มีค่ะ อยากรู้ว่าตัวละค
รเอกฝ่ายหญิงที่

เหมือนนางเอกซีรีส์ เกาหลีจะเป็น

ใครได้บ้าง

การนำไปประยุกต์ใช้ ประเมินตนเอง (๑-๔)

สร้างสรรค์ผลงานวรรณคดีให้ ๔/๔ เพราะทำเต็มที่แล้ว
เข้ากับวิถีชีวิตปัจจุบันได้