48
การประชุมวฒุ ิสภา คร้ังที่ 2 (สมัยสามัญประจําปี คร้ังทส่ี อง)
วาระ การบริการสุขภาพปฐมภูมิ (Primary Health Care)
(คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข)
อภปิ รายโดย ศาสตราจารย์เกยี รติคุณ นายแพทย์ไกรสิทธ์ิ ตันตศิ ิรินทร์
วนั องั คารท่ี 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2563
ณ ห้องประชุมใหญ่วฒุ ิสภา ช้ัน 2 อาคารรัฐสภา (เกยี กกาย)
กราบเรียนท่านประธานท่ีเคารพ ผม ศาสตราจารยเ์ กียรติคุณไกรสิทธ์ิ ตนั ติศิรินทร์ ตอ้ งขอขอบคุณ
ที่ไดม้ ีโอกาสแสดงความคิดเห็น ท่ีเจตนาจะแสดงความคิดเห็นเพราะ ประธานกรรมาธิการบอกวา่ รายงานน้ี
เป็ นรายงานที่จะตอ้ งมีการเพิ่มเติมให้เกิดความสมบูรณ์ ก็เห็นประเด็นหลายประเด็นท่ีคิดว่าน่าจะทาํ ให้
สมบูรณ์ข้ึน
ประเด็นแรก การบริการสุขภาพปฐมภูมิ เร่ืองน้ีเป็นเรื่องของการวิวฒั นาการมานาน โดยเฉพาะอยา่ ง
ย่ิงในช่วงต้งั แต่แผนพฒั นาระยะท่ี 5(แผนพฒั นาเศรษฐกิจและสังคมฉบบั ท่ี5) ที่ไดม้ ีความพยายามในการ
ให้บริการข้นั พ้ืนฐาน จนกระทง่ั ไปถึงครบถ้วน มีการต้งั โรงพยาบาลอาํ เภอให้ครบถ้วนจากที่ไม่เคยมี
จาํ นวน 246 อาํ เภอและก่ิง และขณะเดียวกนั ขยายลงไปจากสถานีอนามยั เป็ นโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ
ตาํ บล (ซ่ึงจริงๆควรเป็ นศูนยส์ ่งเสริมสุขภาพตาํ บล) ในการบริการไม่อยากให้เน้นการรักษาอย่างเดียว
อยากให้เน้นมิติอ่ืนๆดว้ ย เช่น การป้องกนั การส่งเสริมสุขภาพและ การฟ้ื นฟู ซ่ึงสิ่งเหล่าน้ีควรจะทาํ และ
ท่ีประเทศไทยไดร้ ับการยอมรับ ก็เพราะมีโครงสร้างการบริการพ้ืนฐานไปถึงชุมชน ครอบครัว จึงไดเ้ ป็ นท่ี
ยอมรับวา่ การบริการสุขภาพถว้ นหนา้ ( Universal health care coverage) ดีเป็นอนั ดบั ตน้ ๆของโลกและเป็ น
ตวั อยา่ งท่ีสําคญั และโครงสร้างน้ีสามารถนาํ ไปสู่ความร่วมมือกบั ดา้ นการเกษตร เช่น เมื่อมีไขห้ วดั นกก็มี
อาสาสมคั รแจง้ วา่ ไก่ที่ไหนติดโรคใหก้ ระทรวงเกษตรและสหกรณ์ไปดูแลและขจดั ได้
ประเด็นท่ี 2 รายงานน้ีไมไ่ ดก้ ล่าวถึงผูร้ ับบริการ เมื่อมีการบริการตอ้ งมีผูร้ ับบริการ ทาํ อยา่ งไรจึงจะ
จูนให้ 2 ดา้ นให้มาเจอกนั ซ่ึงผูร้ ับบริการก็ตอ้ งเตรียมตวั ในการรับบริการในวงจรชีวิตมนุษย์ นน่ั คือการมี
ส่วนร่วมในการรับบริการ การมีความรู้อยา่ งนอ้ ยข้นั ต่าํ เพือ่ ใหก้ ารรับบริการไดม้ ีประสิทธิภาพ ประสิทธิผล
เพิม่ ข้ึน
ประเด็นที่ 3 อยา่ งท่ีนายแพทยอ์ าํ พล จินดาวฒั นะ กล่าวถึง พิจารณาเรื่องการส่งต่อจากปฐมภูมิไป
สู่ข้นั ตอ่ ๆไป ซ่ึงเรื่องน้ีน่าจะกล่าวถึงบา้ ง
ประเด็นที่ 4 การโอนภารกิจให้องค์การปกครองท้องถ่ิน ระยะยาวควรจะเป็ นแบบน้ัน ขณะน้ี
ประเด็นคือ รายงานระบุวา่ ผูท้ าํ งานไม่มีโอกาสกา้ วหน้า ตาํ แหน่งติดแค่น้นั ในอนาคตควรศึกษาปัจจยั ว่ามี
อะไรที่จะทาํ ให้การกระจายการบริการไปสู่ทอ้ งถิ่นได้ เพราะในท่ีสุดจะควบคู่ไปกบั การกระจายอาํ นาจการ
49
บริหารส่วนราชการ ประเทศไทยในขณะน้ียงั รวมศูนยท์ ี่ส่วนกลาง หรืออยา่ งนอ้ ยก็รวมศูนยท์ ี่เขตไม่มีการ
กระจายอาํ นาจอย่างแทจ้ ริง ประชาชนไม่มีส่วนร่วมอย่างแทจ้ ริง ขอเน้นในอนาคตถา้ มีการบริการไปสู่
ขา้ งล่างให้มากข้ึน ก็อาจจะสามารถโอนได้ ตวั อยา่ งการมอบอาํ นาจในการดูแลโควดิ -19 เป็ นตวั อยา่ งที่ดีมี
ประสิทธิภาพสูงสุดในการควบคุมป้องกนั โรค เรื่องน้ีอยากจะใหพ้ จิ ารณาใหล้ ะเอียดวา่ มีปัจจยั อะไรบา้ ง ตรง
จุดไหนจะลองขยายหรือกระจายโอนถ่ายไปไดบ้ า้ ง
อีกประเด็นคือ ภารกิจในการบริการรักษาสุขภาพท่ีจะเพ่ิมข้ึนเรื่อยๆ อยากเห็นภารกิจท่ีโรงพยาบาล
ส่วนปลายคือ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตาํ บล หรือที่น่าจะเรียกวา่ ศูนยส์ ่งเสริมสุขภาพตาํ บล หรือศูนย์
สุขภาพ ใหเ้ นน้ การส่งเสริมสุขภาพใหม้ ากข้ึนในวงจรชีวติ มนุษย์ ถา้ ทาํ ไดค้ ่าใชจ้ ่ายลดลง
ประเด็นสุดทา้ ย เห็นดว้ ยกบั นายแพทยอ์ าํ พล จินดาวฒั นะท่ีไม่เห็นดว้ ยกบั การต้งั กรมใหม่ มนั อุย้
อา้ ย เพราะเรามีแนวคิดท่ีจะกระจายอาํ นาจอยแู่ ลว้ แต่กลบั อยากจะทาํ ให้ส่วนกลางหวั โตข้ึนมาอีก แต่เรื่องน้ี
เป็นเรื่องที่เจรจาถกเถียงกนั ได้ อยากใหม้ ีการศึกษาใหล้ ะเอียดอีกคร้ัง ผมใชเ้ วลาพอสมควรแลว้ ขอจบเทา่ น้ี
ขอขอบคุณ
50
การประชุมวุฒิสภา คร้ังที่ 2 (สมัยสามัญประจําปี คร้ังทส่ี อง)
วาระ รายงานผลการปฏิบัติงานประจําปี 2562 ของ ส.ส.ท. (Thai PBS )
อภิปรายโดย ศาสตราจารย์เกียรตคิ ุณ นายแพทย์ไกรสิทธ์ิ ตันตศิ ิรินทร์
วนั องั คารท่ี 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2563
ณ ห้องประชุมใหญ่วฒุ ิสภา ช้ัน 2 อาคารรัฐสภา (เกยี กกาย)
กราบเรียนท่านประธานท่ีเคารพ ผม ศาสตราจารยเ์ กียรติคุณไกรสิทธ์ิ ตนั ติศิรินทร์ ก่อนอื่นผมตอ้ ง
ขอขอบคุณที่ให้เวลาและให้โอกาสผมในการแสดงความคิดเห็นต่อรายงานประจาํ ปี 2562 ของไทยพีบีเอส
( องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย คาํ ยอ่ ส.ส.ท.) จากรายงานประจาํ ปี และท่ี
นาํ เสนอโดย รองศาสตราจารย์ ดร.วลิ าสินี พิพิธกุล ผูอ้ าํ นวยการไทยพีบีเอส แสดงให้เห็นวา่ ไทยพีบีเอสได้
ทาํ หนา้ ท่ีเป็ นอยา่ งดี เป็ นสื่อท่ีมีคุณภาพสูง และคุณนิพนธ์ นาคสมภพ ก็ยืนยนั วา่ เป็ นองคก์ รที่มีคุณภาพและ
ทาํ งานตามวสิ ัยทศั น์ “ไทยพีบีเอส มุง่ มน่ั เป็นสถาบนั ส่ือสาธารณะที่สร้างสรรคส์ ังคมคุณภาพและคุณธรรม"
และเน้นสร้างสรรค์สังคมแห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิต ซ่ึงคาํ เหล่าน้ีมีความสําคญั เป็ นอย่างย่ิง ขณะเดียวกนั
เหตุผลเชิงประจกั ษก์ ็คือ ไทยพีบีเอสไดร้ ับรางวลั ตลอดปี ที่ผา่ นมาถึง 44 รางวลั และมีการประเมินความ
โปร่งใสจากสํานักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ ได้คะแนนถึง 85.7%
ซ่ึงแสดงว่าส่ือไดท้ าํ งานให้สารที่ดี และกระบวนการทาํ งานเพื่อส่ือสารเป็ นไปไดด้ ีและมีส่วนร่วมกบั ภาคี
เครือข่าย
อยา่ งไรกต็ ามผมมีขอ้ ซกั ถามและขอ้ เสนอแนะซ่ึง รองศาสตราจารย์ ดร.วลิ าสินี พิพธิ กุล กไ็ ดอ้ ธิบาย
อยู่แลว้ แต่ตอ้ งการจะทราบรายละเอียดเก่ียวกบั เรื่องออนไลน์และออนกราวด์ เพราะต่อไปจะมีน้าํ หนัก
มากข้ึน โดยเฉพาะอยา่ งยง่ิ สื่อสาํ หรับเยาวชนและวยั รุ่น ซ่ึงขณะน้ีที่มีประเด็นตา่ งๆ ส่วนหน่ึงเกิดจากอุดมคติ
ทศั นคติ และความเช่ือท่ีไม่ตรงกนั และขณะเดียวกนั สื่อท่ีเคา้ รับมาส่วนใหญ่จะเช่ือถือไม่ได้มนั เป็ นการ
ปลุกระดม เพราะฉะน้นั บทบาทตรงจุดน้ีจะเป็ นส่ือด้ังเดิม ส่ือออนไลน์ หรือส่ือออนกราวด์ต่างๆ จะมี
ความสําคญั มากข้ึน โดยเฉพาะอย่างยิ่งตอนหลงั จะใชร้ ะบบ Podcast หรือระบบออนไลน์ต่างๆ จึงอยากจะ
ทราบรายละเอียดเพ่มิ ข้ึน
สาํ หรับขอ้ เสนอแนะท่ีอยากจะเนน้ ก็คือ
1. ควรจะนาํ ผลการประเมินของ บริษทั ทริส คอร์ปอเรชนั่ จาํ กดั มาสู่การปฏิบตั ิ เช่น การสื่อสาร
ภายในองค์กร การสร้างค่านิยมและวฒั นธรรมองค์กรให้มีคุณภาพและเป็ นประโยชน์ต่อ
ประเทศอย่างยง่ั ยืน ซ่ึงเราควรจะคาํ นึงถึงความยง่ั ยืน เพราะเมื่อเป็ นองค์กรท่ีดีข้ึนมาคนก็
คาดหวงั มากข้ึน เพราะฉะน้นั เพื่อใหเ้ กิดความยงั่ ยนื ตอ้ งนาํ ส่ิงท่ีบริษทั ทริส คอร์ปอเรชนั่ จาํ กดั
ได้นําเสนอมาปรับใช้ และน่าจะนําแนวคิดจากนานาชาติมาใช้ คือ การสร้างคุณค่า
51
ร่วมกนั (Creating Shared Value: CSV) ซ่ึง Michael Porter ไดน้ าํ มาใช้ในด้านของธุรกิจและ
หน่วยบริการ สร้างองคก์ รใหเ้ ขม้ แข็งเพื่อประโยชน์ต่อประเทศและองคก์ รเอง และการทาํ งาน
ต้องเกิดความยงั่ ยืน วสั ดุท่ีนํามาใช้หรือสิ่งท่ีออกไปต้องให้เกิดความยงั่ ยืนไม่เบียดเบียน
สิ่งแวดลอ้ ม และขณะเดียวกนั บุคคลท่ีทาํ งานในองคก์ รตอ้ งไดป้ ระโยชน์ดว้ ยมีความภาคภูมิใจ
มากข้ึน ซ่ึงผมเช่ือวา่ มีอยแู่ ลว้
2. การปรับผงั รายการทีวีและออนไลน์ ควรจะมีความยืดหยุ่นมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งช่วง
Covid-19 ชัดเจนเลยว่ามีความยืดหยุน่ และขณะเดียวกนั ลงทุนลงแรงใช้วิชาการ และเรียนรู้
เพราะประเทศไทย สังคมที่สื่อสาร (ขออภยั ) บางทีไร้สาระเยอะมาก และเป็ นเท็จมาก ไทยพีบี
เอสจะเป็ นที่พ่ึงได้ เพราะฉะน้ันควรให้มีความยืดหยุ่นในประเด็นท่ีร้อนๆ สําหรับประเด็น
หลกั ๆ กค็ งตอ้ งทาํ งานตามวสิ ัยทศั นท์ ่ีวางไว้
3. ถ้าคิดหัวเรื่องไม่ออกให้นาํ แนวคิดทฤษฎีปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงของล้นเกลา้ รัชกาลท่ี 9
มาใช้ ใหค้ นอยูพ่ อเพียง พอประมาณ มีเหตุและผล และมีภูมิคุม้ กนั บนพ้ืนฐานของความรู้และ
ปัญญา (Knowledge base) ขณะเดียวกนั บนพ้ืนฐานของจริยธรรมและคุณธรรม ประยุกต์ได้
ตลอดเวลาทุกระดบั ระดบั โลก ระดบั ชาติ ระดบั ประเทศ ครอบครัว ชุมชน
4. แผนหรื อผังในการนํามาใช้อีกเร่ื อง คือ การนําเป้าหมายในการพัฒนาที่ย่ังยืน ของ
สหประชาชาติ Sustainable Development Goals (SDGs) ที่ประเทศไทยได้ไปร่วมคิดด้วย
เพราะโลกน้ีจะอยู่ไม่ได้แล้วถ้ามีการใช้ทรัพยากรอย่างฟ่ ุมเฟื อย ซ่ึงเม่ือวานก็มีการรายงาน
ชัดเจนมาก ขณะน้ีถ้าทุกอย่างเคลื่อนไปเหมือนกับท่ีเราอยู่ เราต้องการโลก 2 โลกท่ีอยู่ได้
ตอนน้ีเรามีโลกใบเดียว ถา้ อยอู่ ยา่ งสหรัฐอเมริกาตอ้ งการโลก 5 โลกที่จะอยูไ่ ด้ เพราะฉะน้นั ก็
นาํ เป้าหมาย 17 ขอ้ มาใช้ ขอ้ 17ที่ ไทยพบี ีเอสทาํ ก็คือ มีภาคีเครือขา่ ยทุกระดบั และนาํ เร่ืองตา่ งๆ
มาใช้ เช่น ขอ้ 10 นาํ เรื่องความเสมอภาค มาดูแลทาํ กิจกรรมโดยบทบาทการทาํ ส่ือและสาร การ
มีส่วนร่วม ขอ้ ที่ 1 ชดั เจน เร่ืองการทาํ มาหากิน แกไ้ ขปัญหาความยากจน ขอ้ ท่ี 2 ขจดั ความหิว
โหย เรื่องเกษตรอาหารพ้ืนที่ในชนบท ซ่ึงส่ิงเหล่าน้ีประสานกบั ทฤษฎีการใชพ้ ้นื ที่ของลน้ เกลา้
รัชกาลที่ 9 (30:30:30:10) และนาํ มาดดั แปลงให้เหมาะสม และใชค้ วามรู้ ขอ้ ที่ 3 สุขภาพส่ิง
เหล่าน้ีมนั จะถกั ทอ 17 ขอ้ ร่วมกนั และจะนาํ ไปสู่การพฒั นาท่ียง่ั ยืน และตอ้ งการใหไ้ ทยพีบีเอส
ต้งั เป้าทาํ งานวา่ ทุกวนั น้ีส่วนหน่ึงมีเป้าหมายการพฒั นาท่ียง่ั ยืนขอ้ ไหนกแ็ ลว้ แต่ เลือกมาเนน้ ได้
เลย แมแ้ ตข่ อ้ 16 เร่ืองของสนั ติสุข ความเป็นธรรม และองคก์ รที่เขม้ แขง็
สุดทา้ ยขอชื่นชมและใหก้ าํ ลงั ใจและจะติดตามผลงานในปี 2563 ตอ่ ไป
ขอขอบคุณมาก
52
การประชุมวฒุ ิสภา คร้ังท่ี 3 (สมัยสามญั ประจําปี คร้ังทส่ี อง)
วาระ กองทนุ พฒั นาบทบาทสตรี
(กมธ.การพฒั นาสังคมและกิจการเด็ก เยาวชน สตรี ผู้สูงอายุ คนพกิ ารและผู้ด้อยโอกาส)
อภปิ รายโดย ศาสตราจารย์เกียรตคิ ุณ นายแพทย์ไกรสิทธ์ิ ตันตศิ ิรินทร์
วนั จันทร์ท่ี 9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2563
ณ ห้องประชุมใหญ่วฒุ ิสภา ช้ัน 2 อาคารรัฐสภา (เกยี กกาย)
กราบเรียนทา่ นประธานที่เคารพ ผม ศาสตราจารยเ์ กียรติคุณไกรสิทธ์ิ ตนั ติศิรินทร์ ตอ้ งขอขอบคุณ
คณะกรรมาธิการพฒั นาสงั คมและกิจการเด็ก เยาวชน สตรี ผสู้ ูงอายุ คนพิการและผดู้ อ้ ยโอกาส ที่ไดน้ าํ เสนอ
รายงานท่ีดีน้ี การพฒั นาสตรีเป็ นเร่ืองใหญ่และมีความสําคญั แต่ที่ท่านเจาะจงกองทุนการพฒั นาสตรี
ผมถือวา่ เป็นส่วนหน่ึงของการที่จะพฒั นาสตรีใหม้ ีบทบาทมากข้ึน สาํ หรับวตั ถุประสงคท์ ี่ท่านวา่ มีแหล่งทุน
พฒั นาอาชีพ สร้างงาน สร้างรายได้ เสริมศกั ยภาพ พฒั นาคุณภาพชีวิต พฒั นากิจกรรม พฒั นาภาวะผูน้ าํ
ต่างๆ จริงๆ แลว้ ถือวา่ ใชไ้ ด้ แต่ในโลกปัจจุบนั อยากจะเสนอวา่ ถา้ เราพฒั นาสตรีดีๆ จะนาํ ไปสู่การพฒั นาที่
ยง่ั ยนื เช่น ขอ้ ท่ี 5 ความเสมอภาคทางเพศ ซ่ึงหลายท่านไดพ้ ดู แลว้ ต้งั แตก่ ารดูแลตนเอง สุขภาพร่างกายจิตใจ
ต่างๆ ขอ้ 10 ลดความเหล่ือมล้าํ โดยเฉพาะอยา่ งยง่ิ ทางดา้ นสงั คม ขณะเดียวกนั ถา้ สตรีรวมกลุ่มกนั ดีจริงๆ จะ
นาํ ไปสู่เรื่องการลดความยากจน (ขอ้ ที่ 1) ถา้ ประเทศไทยทาํ ทางดา้ นเกษตรกรรม อาหารและผลิตภณั ฑ์
วสิ าหกิจชุมชนท่ีเกี่ยวกบั เรื่องอาหาร เช่น ขา้ วเมา่ ขา้ วหลาม ควบคูก่ บั วสิ าหกิจชุมชนอ่ืนๆ จะนาํ ไปสู่การอยู่
ดี กินดี และถา้ ชุมชนเขม้ แข็งก็จะนาํ ไปสู่การมีงานทาํ ที่ดีซ่ึงเป็ น (ขอ้ ท่ี 8) และไปสู่เมืองและชุมชนท่ียงั่ ยืน
(ขอ้ ท่ี 11) และอีกมาก อยากจะให้มองเป้าท่ีโตข้ึนตลอดจนส่ิงแวดลอ้ ม ในการพฒั นาชุมชนหรือชนบทให้
เขม้ แข็งมีหลกั ใหญ่ๆ อยู่ 2 ขอ้ ขอ้ หน่ึงคือ เร่ืองของบริบทอย่างสตรีหลายท่านท่ีอยู่เป็ นตวั อย่างขา้ งบน
บริบทคือ มีภาวะผูน้ าํ ก่อให้เกิดการรวมกลุ่มและนาํ ไปสู่การพฒั นา น้ีคือบริบท (Contextual factor) อีก
ส่วนที่ขอย้าํ มากๆ คือ โปรแกรม มีโครงการแผนงาน ซ่ึงวางแผนจดั การเป็ นระบบ จุดน้ีอยากจะให้คิดให้
หนกั และผมเห็นดว้ ยกบั ท่านอนุศกั ด์ิ คงมาลยั ท่ีกล่าวถึงองคก์ รชุมชน ซ่ึงผมชอบใจมาก ทาํ อยา่ งไรจะให้
แผนพฒั นาสตรีรวมท้งั กองทุนเป็ นส่วนหน่ึงของการวางแผนพฒั นาองคก์ รชุมชน และมีการเนน้ เรื่องของ
บทบาทสตรีให้มากข้ึน จะเป็ นเรื่องของ อาชีพ รายได้ อนุรักษ์ส่ิงแวดล้อม การดูแลการกินอยู่ต่างๆและ
กองทุนน้ีจะสามารถช่วยได้ ขณะเดียวกนั เม่ือลงมาถึงกลุ่มสตรี ตอ้ งการใหม้ ีการสร้างเสริมทกั ษะดา้ นการ
บริหารจดั การ คือการวางแผน วตั ถุประสงค์ เป้าหมาย การดาํ เนินงาน การประเมินผล เท่าท่ีฟังมาและไม่
สบายใจเพราะมีหน้ีเยอะ และลงทุนไปอีก และยงั สร้างเสริมเจา้ หนา้ ที่กาํ กบั ดูแลลงไปอีก เรากาํ ลงั สร้าง
องคก์ รที่ใหญ่เทอะทะ ก็จะเวียนอยแู่ บบน้ี ตอ้ งคิดใหม่ ซ่ึงจะ 3 คนหรือ 5 คนดูไม่ต่างกนั เราไปแกป้ ระเด็น
เล็กๆ ทาํ ไมไม่คิดเรื่องงานใหญ่ๆ ผมไม่ทราบวา่ ท่านจะคิดหรือไม่ เร่ืองการบริหารจดั การ ขณะเดียวกนั ถา้
ขาดความรู้และทกั ษะ ผมยงั คิดวา่ ขณะน้ีมหาวิทยาลยั พร้อมท่ีจะดาํ เนินการ ไม่ใช่จดั ต้งั หน่ึงมหาวิทยาลยั
53
หน่ึงตาํ บล ถ้าพฒั นาสตรีท้ังในเร่ืองความรู้ ทักษะ และเทคโนโลยีที่เหมาะสมในการที่จะนํามาสู่
วตั ถุประสงคท์ ่ีต้งั ไว้ ในการพฒั นาอาชีพ รายได้ การกินดีอยูด่ ี มีภาวะผูน้ าํ และสามารถบริหารจดั การได้
ท้งั เสริมคนที่ดีอยแู่ ลว้ ใหด้ ียง่ิ ข้ึน คนที่ไม่พร้อม ก็มีระบบการบริหารจดั การแบบวางแผน
ประเด็นสุดทา้ ย เร่ืองทุน ผมไม่ค่อยเขา้ ใจ มีท้งั กองทุนระดบั ชาติและกองทุนระดบั ตาํ บล กองทุน
ระดบั ชาติหลายกองทุนดีมาก เช่น กองทุน สสส . กองทุนสร้างความเสมอภาคทางการศึกษา ซ่ึงมีแนวคิดใน
เชิงสร้างสรรค์และนวตั กรรมค่อนขา้ งมาก แต่พอไปถึงกองทุนระดบั ล่างไปเน้นการบริหารจดั การแบบ
ภาครัฐ ประชาสงั คมมีส่วนร่วมไมม่ ากนกั เป็นไปไดห้ รือไม่ที่จะใชก้ ลไกการบริหารจดั การทุนผา่ นธนาคาร
จะไดต้ ดั บางอยา่ งได้ เช่น ธนาคารเพ่ือการเกษตรและสหกรณ์ (ธกส.) หรือธนาคารวิสาหกิจหรืออื่นๆ ซ่ึง
เร่ืองน้ีผมมีความรู้ค่อนขา้ งน้อย แต่เขา้ ใจกลไกการทาํ งานระดบั องค์กรชุมชน ทอ้ งถิ่น และท่ีสําคญั ตอ้ ง
กาํ หนดวตั ถุประสงคแ์ ละเป้าหมาย ท้งั นามธรรมและรูปธรรมท่ีวดั ไดอ้ ย่างเป็ นระบบ หลายท่านที่นาํ เสนอ
เพราะท่านมีภาวะผูน้ าํ ที่ดีจึงประสบความสาํ เร็จ แต่อยากจะเห็นโครงการน้ีในลกั ษณะกองทุนเป็ นส่วนหน่ึง
ของการพฒั นาสตรีที่ก่อให้เกิดความยง่ั ยืนและบรรลุวตั ถุประสงค์ท่ีต้งั ไว้ ตลอดจนบรรลุวตั ถุประสงค์
หลายๆขอ้ ของการพฒั นาท่ียงั่ ยืน ผมขอขอบคุณที่ไดน้ าํ เสนอสิ่งดีๆและมีขอ้ คิดเห็น ผมไม่ทราบวา่ จะเป็ น
ประโยชนแ์ ค่ไหนอยา่ งไร กรุณานาํ ไปพิจารณาดว้ ย
ขอบคุณมาก
54
การประชุมรัฐสภา คร้ังที่ 1 (สมยั สามัญประจําปี คร้ังทสี่ อง)
วาระ รายงานของคณะกรรมาธิการพจิ ารณาร่างรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
แก้ไขเพม่ิ เตมิ (ฉบบั ท.่ี .) พุทธศักราช.... ก่อนรับหลกั การรัฐสภา
อภิปรายโดย ศาสตราจารย์เกยี รตคิ ุณ นายแพทย์ไกรสิทธ์ิ ตันติศิรินทร์
วนั องั คารท่ี 17 พฤศจิกายน 2563
ณ ห้องประชุมใหญ่วฒุ ิสภา ช้ัน 2 อาคารรัฐสภา (เกยี กกาย)
กราบเรียนท่านประธานท่ีเคารพ กระผม ศาสตราจารยเ์ กียรติคุณไกรสิทธ์ิ ตนั ติศิรินทร์
สมาชิกวุฒิสภา ในฐานะสมาชิกรัฐสภา ก่อนอื่นตอ้ งขอขอบคุณกรรมาธิการท่ีไดม้ ีการทาํ งานโดยละเอียด
เป็ นความเห็นที่มากมาย และที่สําคัญคือ ได้เน้นประเด็นข้อกฎหมาย แต่ท่ีผมรู้สึ กว่าขาดคือ
ไม่มีขอ้ เสนอแนะท่ีเป็ นมติวา่ เป็ นทางเลือกให้รัฐสภาไดพ้ ิจารณาเพ่ือการดาํ เนินการต่อไป ซ่ึงเร่ืองน้ีก็ตอ้ ง
พิจารณาให้ละเอียดว่า เราจะพิจารณาอะไร อย่างไร เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อการทาํ งานของรัฐสภา
และเกิดประโยชนส์ ูงสุดตอ่ สังคมไทย และประเทศไทย ประเดน็ ที่ผมอยากจะแสดงความคิดเห็นและซกั ถาม
ก็คือประเด็นเกณฑ์การพิจารณานอกเหนือไปจากเกณฑ์ทางดา้ นกฎหมาย ซ่ึงเรื่องน้ีจะช่วยทาํ ให้เราเกิด
ความคิดท่ีกวา้ งไกลข้ึนมา อยา่ งนอ้ ยท่ีผมไดเ้ ตรียมไวม้ ี 3 ประเดน็ ดงั น้ี
ประเดน็ ท่ี 1 เกณฑก์ ารใชก้ ารยกระดบั บทบาทและความเช่ือถือของรัฐสภาในการแกไ้ ขรัฐธรรมนูญ
เรื่องน้ีมีความสาํ คญั อยา่ งยง่ิ เพราะ รัฐสภาเป็นองคก์ รหลกั ท่ีเก่ียวกบั การดาํ เนินงานทางระบอบประชาธิปไตย
ของประเทศ ถา้ บทบาท และกลไกกระบวนการในการทาํ งานของรัฐสภาดี จะเป็นท่ีเช่ือถือและเป็นที่ยอมรับ
ท้งั ในประเทศและตา่ งประเทศมากข้ึน ผมจะไม่พดู ถึงอดีต แตจ่ ะพดู ถึงปัจจุบนั และอนาคต สิ่งท่ีหลายแห่ง
ไดท้ าํ คือ การนาํ แนวคิดการสร้างคุณค่าเพม่ิ ของรัฐสภากบั สงั คมไทย ซ่ึงเร่ืองน้ีเราคงตอ้ งทาํ งานโดยคาํ นึงถึง
ผลผลิตท่ีออกมาก็คือ รัฐธรรมนูญและกฎหมายต่างๆ ตลอดจนการติดตามการดาํ เนินงานตามภารกิจของ
สมาชิกรัฐสภาวา่ ก่อให้เกิดประโยชน์มากนอ้ ยแค่ไหนอยา่ งไร และก่อใหเ้ กิดกระบวนการทาํ งานที่นาํ ไปสู่
ความสามคั คี ก่อใหเ้ กิดสันติสุขของผูท้ ี่ทาํ งาน หรือร่วมทาํ งานกบั รัฐสภา ผมไม่ทราบวา่ สิ่งเหล่าน้ีไดม้ ีการ
พิจารณาหรือไมใ่ นคณะกรรมาธิการ
ประเด็นที่ 2 การแกไ้ ขความขดั แยง้ โดยกระบวนการการแกไ้ ขรัฐธรรมนูญ เรื่องน้ีเป็ นเร่ืองปกติ
ในทางการเมืองท่ีจะมีความขัดแยง้ ทางการเมือง (Political Conflict) อาจจะเป็ นเพราะ ผลประโยชน์
อุดมการณ์ หรือทศั นคติไม่ตรงกนั หรือตอ้ งการมีส่วนร่วม มีพ้ืนท่ีทางการเมือง เร่ืองน้ีคงตอ้ งใชเ้ ป็ นเกณฑ์
ในการพิจารณาดว้ ยว่า การแกไ้ ขน้นั จะนาํ ไปสู่ความขดั แยง้ ท่ีนอ้ ยลงหรือมากข้ึน หลายประเด็นที่สุดโต่ง
หรือหลายประเดน็ ท่ีมีความเห็นท่ีแตกตา่ งกนั เป็นข้วั ใหญ่ๆ 2 -3 ข้วั เรื่องน้นั ก็ไม่ควรไปแตะ เพราะยง่ิ แกไ้ ข
ก็ย่ิงเกิดความขดั แยง้ มากย่ิงข้ึน อย่างไรก็แลว้ แต่ ประชาชนก็มีสิทธิที่จะแสดงความคิดเห็นทางการเมือง
ผมยงั คิดว่ารัฐบาลและรัฐสภาควรจะเปิ ดให้มีการแสดงความคิดเห็นมากข้ึน ท้งั ช่องทางท่ีพูดดว้ ยวาจา
55
การส่งจดหมาย แมก้ ระทงั่ การใช้ไอที ส่งความคิดเห็นว่าจะดาํ เนินการแกไ้ ขอย่างไร ในอนาคตถา้ มีการ
ดาํ เนินการอีก กน็ ่าจะรับฟังความคิดเห็นผา่ นระบบไอทีดว้ ยเช่นกนั
ประเด็นที่ 3 หลกั เกณฑใ์ นการสร้างความปรองดอง และสร้างสมานฉนั ทโ์ ดยสันติวธิ ี ไดถ้ ูกนาํ มา
พิจารณาใช้เป็ นเกณฑ์ในการคดั เลือกร่างรัฐธรรมนูญที่เสนอหรือไม่ อย่างไร เม่ือเกิดความขดั แยง้ ทาง
การเมือง จะนาํ ไปสู่การแบ่งแยกทางการเมือง (Political Polarization) ถา้ การเมืองไม่รุนแรง มีสันติเกิดข้ึน
ก็จะไม่น่าจะเป็ นปัญหา แต่อาจมีปัญหาเรื่องความเช่ือถือเกิดข้ึนวา่ ทาํ ไมไม่เกิดสันติสุขในบา้ นเมืองน้นั ๆ
เร่ืองน้ีความรุนแรงจะไม่สามารถช่วยแกป้ ัญหาไดเ้ ลย ไม่วา่ ฝ่ ายใดฝ่ ายหน่ึง การแบ่งข้วั ทางการเมือง จาํ เป็ น
อยา่ งยง่ิ ที่จะตอ้ งทาํ ให้ข้วั ต่างๆ ทางการเมืองมาพดู คุยกนั แลว้ สร้างความรับรู้ รับฟังใหม้ ากข้ึน เรื่องน้ีผมวา่
ประเทศไทยจะตอ้ งเรียนรู้จากการทาํ งานของหลายๆ ประเทศ ซ่ึงผมขอยกตวั อยา่ งประเทศท่ีเคยเกิดความ
รุนแรงอยา่ งมาก นน่ั ก็คือ ประเทศโคลมั เบีย ผมไดม้ ีโอกาสพบกบั ประธานาธิบดีของโคลมั เบีย คร้ังแรกในปี
คริสตศ์ กั ราช 2013 และพบคร้ังท่ี 2 ในปี คริสตศ์ กั ราช 2019 ท่านไดร้ ับรางวลั โนเบล สาขาสันติภาพในปี
คริสต์ศกั ราช 2016 ประธานาธิบดีโคลมั เบียท่านน้ีสําเร็จการศึกษาด้านเศรษฐศาสตร์ แล้วทาํ งานเป็ น
ผสู้ ื่อข่าว จนไดร้ ับความเช่ือถือแลว้ มาเล่นการเมือง ท่านมีความคิดท่ีจะปราบปรามผกู้ ่อการร้ายอยา่ งรุนแรง
จนถึงจุดๆ หน่ึง ไดร้ ับตาํ แหน่งรัฐมนตรีวา่ การกระทรวงกลาโหม แลว้ ต่อมาไดร้ ับเลือกเป็ นประธานาธิบดี
ช่วงก่อนไดร้ ับรางวลั โนเบล (ปี คริสตศ์ กั ราช 2016 ) การตดั สินใจดาํ เนินการเจรจาใหเ้ กิดการปรองดองและ
สันติภาพ มาจากขณะที่ดาํ รงตาํ แหน่งประธานาธิบดี ไดม้ ีโอกาสไปเย่ียมพ้ืนท่ีท่ีมีการสู้รบและเกิดความ
เสียหาย ท่านได้ไปเยี่ยมบา้ นหลงั หน่ึงซ่ึงบุตรชายถูกผูก้ ่อการร้ายฆ่า ก็เลยถามแม่ผูส้ ูญเสียบุตรชายว่า
ตอ้ งการให้รัฐบาลทาํ อะไร แม่คนน้ีตอบวา่ “สันติภาพ สันติสุข” ท่านประธานาธิบดีก็เลยถามกลบั ไปว่า
บุตรชายถูกผูก้ ่อการร้ายฆ่าไม่ใช่หรือ แลว้ ทาํ ไมยงั คิดเช่นน้นั แม่ก็เล่าให้ฟังวา่ วนั หน่ึงมีผูช้ ายคนหน่ึงถูก
ทหารรัฐบาลยงิ แลว้ คลานเขา้ มาในบา้ น พอชายท่ีถูกยงิ เห็นรูปบุตรชายที่ต้งั อยบู่ นแท่นของแม่คนน้ี กพ็ ดู วา่
เคา้ เป็ นคนฆ่าบุตรชายของแม่ แม่คนน้ีก็รู้สึกวา่ ผูช้ ายที่ถูกยิงอายุก็ไล่เลี่ยกบั บุตรชายของตน ถา้ ก่อให้เกิด
ความขัดแยง้ ทางการเมืองจักก่อให้เกิดการสูญเสียชีวิตและทรัพย์สินต่อไป ก็ไปต่อไม่ได้ ควรจะยุติ
ประธานาธิบดีท่านน้ีคิดไดใ้ นทนั ทีวา่ ควรจะหาทางยุติ แลว้ ก็เกิดการเจรจา จนกระทงั่ นาํ ไปสู่การวางอาวธุ
แลว้ ดาํ เนินการทางการเมืองดีข้ึนเป็ นลาํ ดบั ถึงแมจ้ ะไม่สมบูรณ์ ประเด็นท่ีผมพูดก็คือ ไม่ควรจะก่อให้เกิด
Political Conflict หรือแบ่งข้วั จนกระทง่ั เกิดความรุนแรง ควรจะใชส้ ันติวธิ ี และยกระดบั ความอดทนรับฟัง
ต่อกนั ให้มากข้ึน ตวั อย่างท่ีชดั เจนก็คือ แนวโน้มของเศรษฐกิจพอเพียงท่ีพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยู่หัว
รัชกาลที่ 9 ไดพ้ ระราชทานใหเ้ รากค็ ือ เดินสายกลางบนพ้นื ฐานของความพอเพียง มีเหตุและผล และลดความ
เสี่ยงในดา้ นต่างๆ โดยอาศยั พ้ืนฐานความรู้คู่ปัญญา และจริยธรรม คุณธรรม ระดบั นานาชาติก็เช่นกนั
เน้นเร่ืองเป้าหมายการพฒั นาที่ยงั่ ยืน ซ่ึงมีท้งั หมด 17 ขอ้ ขอ้ ที่ 16 เน้นเร่ืองสันติสุข ความเป็ นธรรมและ
ความเขม้ แขง็ ของประเทศ ต้งั แตส่ ถาบนั ครอบครัว สถาบนั องคก์ ร รวมถึงสถาบนั ชาติ เรื่องน้ีเราจาํ เป็ นตอ้ ง
ดูแล จะมีการเปลี่ยนแปลง ปรับปรุง ก็ตอ้ งใหค้ ่อยๆ เป็ นไปตามธรรมชาติ ไม่จาํ เป็ นตอ้ งแกก้ ฎหมายเพ่อื
บงั คบั ให้เกิดการเปล่ียนแปลง โดยสรุป ที่ผมนาํ เสนอก็คือ ตอ้ งการให้ใชเ้ กณฑ์ท่ีนอกเหนือไปจากเกณฑ์
ทางด้านกฎหมาย มาประกอบการพิจารณาเพ่ือนําไปสู่การแก้ไขรัฐธรรมนูญ ซ่ึงผมไม่ทราบว่าทาง
คณะกรรมาธิการไดน้ าํ แนวคิดมาใชแ้ ค่ไหน อยา่ งไร
ขอขอบคุณ
56
การประชุมวุฒิสภา คร้ังที่ 10 (สมัยสามัญประจําปี คร้ังทสี่ อง)
วาระ รายงานผลการปฏิบตั ิงานของสํานักงานการตรวจเงินแผ่นดิน ประจําปี งบประมาณ พ.ศ. 2562
อภปิ รายโดย ศาสตราจารย์เกยี รตคิ ุณ นายแพทย์ไกรสิทธ์ิ ตนั ตศิ ิรินทร์
วนั จันทร์ท่ี 14 ธันวาคม พ.ศ. 2563
ณ ห้องประชุมใหญ่วฒุ ิสภา ช้ัน 2 อาคารรัฐสภา (เกยี กกาย)
กราบเรียนท่านประธานท่ีเคารพ ผมศาสตราจารยเ์ กียรติคุณไกรสิทธ์ิ ตนั ติศิรินทร์ ขอแสดง
ความคิดเห็นขอ้ สังเกตและคาํ ถามต่อรายงานผลการปฏิบตั ิงานประจาํ ปี งบประมาณ 2562 ของสํานกั งาน
ตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) สิ่งที่ผมมีความประทับใจมากๆ คือ องค์กรน้ีเป็ นองค์กรที่มีความสําคัญ
เพราะการทาํ งานอะไรก็ตาม ถา้ มีการติดตามประเมินประสิทธิภาพประสิทธิผลดว้ ยธรรมาภิบาล กจ็ ะทาํ ใหม้ ี
การพฒั นางานท้ังของตนเองและหน่วยงานอื่นได้ดีข้ึนเป็ นลําดับ ท่ีผมประทบั ใจมากมี 2-3 เร่ืองคือ
ผลการประเมินคุณธรรม ความโปร่งใสขององค์กร สตง .ไดค้ ะแนน 89 เปอร์เซ็นต์ ซ่ึงถือวา่ เป็ นคะแนน
เกรดเอ แต่ขณะเดียวกัน องค์กรคล้ายๆ ถ่อมตัวว่าจะมีการพฒั นาให้ดียิ่งข้ึน ท้ังการพฒั นากาํ ลงั คน
เทคโนโลยี และเชื่อมสัมพนั ธ์กบั นานาชาติเพ่ือแลกเปลี่ยนเรียนรู้ตลอดจนทาํ การวิจยั ซ่ึงผมคิดวา่ สิ่งเหล่าน้ี
เป็ นจุดบวก ขณะเดียวกนั ก็มีมูลค่าของการตรวจสอบจากการลงทุน 1 บาท ของการทาํ งานของสตง. มีผล
ยอ้ นกลบั 3.29 บาท ซ่ึงผมหวงั ว่า ในอนาคตส่ิงที่ได้รายงานแล้วคงจะดีข้ึนโดยลาํ ดบั ผมมีขอ้ สังเกตและ
คาํ ถาม 3-4 ขอ้ ดงั น้ี
ขอ้ ท่ี 1 ความล่าช้าของการตรวจงานของบางองค์กรโดยเฉพาะอย่างยิ่ง กองทุนรัฐวิสาหกิจ
เหตุผลท่ีถามเพราะ ในวุฒิสภามีการรายงานของหน่วยงานบางคร้ังในรายงานปี 2560 หรือ 2561 บ้าง
ท้งั ท่ีเวลาผ่านไป4 -5 ปี ทาํ ให้รู้สึกวา่ ความล่าชา้ อยูท่ ่ี สตง. ซ่ึงผมไม่ทราบขอ้ เท็จจริงว่าเป็ นอยา่ งไร ทาํ ไม
ถึงเกิดความรู้สึกวา่ มีความล่าชา้ เหล่าน้ีท้งั ท่ีเป็ นกองทุนขององคก์ รขนาดใหญ่ ผมไม่ขอระบุนามซ่ึงท่านคง
ทราบดี เลยอยากจะสอบถามวา่ ท่านมีแผนงานที่จะตรวจสอบองคก์ รที่มีงบจาํ นวนมาก และมีความสาํ คญั ใน
การพฒั นาไม่ให้เกิดความล่าชา้ ไดอ้ ยา่ งไร ผมรับทราบจากรายงานวา่ ท่านมีเวลา 180 วนั ส่งมา 90 วนั ทาํ ให้
อ่านไม่ทนั ตรวจไม่ทนั ซ่ึงเรื่องน้ีเป็ นคาํ ถามว่าจะพฒั นาจุดท่ีสําคญั เหล่าน้ันอย่างไร คือหลายอย่างท่าน
ตรวจสอบงบเงินกองทุนสําหรับอาหารเสริมนมไม่ก่ีพนั บาท ไม่ก่ีหมื่นบาท อนั น้นั ก็ควรจะทาํ แต่ก็ควร
จะตอ้ งมีการลาํ ดบั ความสาํ คญั
ขอ้ ท่ี 2 มีคาํ ถามว่าท่านไดต้ รวจสอบเร่ืองต่างๆ จาํ นวนมากโดยเฉพาะอยา่ งย่ิงการตรวจสอบ
ด้านการเงิน การปฏิบตั ิตามกฎหมายขอ้ บงั คบั แต่ท่านได้ตรวจสอบผลสัมฤทธ์ิและประสิทธิภาพเพียง
57 เร่ือง เรื่องอ่ืนๆ ท่านจะเน้นเรื่องผลสัมฤทธ์ิและประสิทธิภาพการทาํ งานไดห้ รือไม่ เขา้ ใจว่างานท่ี
ตรวจสอบส่วนใหญ่เป็นเรื่องการบริหารงานราชการส่วนทอ้ งถ่ิน
57
ขอ้ ท่ี 3 เป็ นคาํ ถามวา่ การตรวจสอบการบริหารราชการส่วนทอ้ งถิ่น มีรูปแบบและกลไกอยา่ ง
อื่นได้หรือไม่ ท่ีทาํ ให้ง่าย คล่องตวั โดยให้ประชาชนมีส่วนร่วมใช้ระบบ IT อย่างเปิ ดเผย เช่นขณะน้ี
ท่ีท่านจะรายงานการปฏิบัติงานอีกคร้ังในปี 2564 งบเยียวยาและฟ้ื นฟู ซ่ึงจะลงไปท้องถิ่นและชุมชน
จาํ นวนมาก บางทีลอยๆ ลงไปเป็ นโครงการแนวด่ิง ซ่ึงทาํ อย่างไรจึงจะเปิ ดเผยโปร่งใส ตรวจสอบได้
ประชาชนสามารถส่งขอ้ มูลให้ ซ่ึงถา้ ทาํ ไดแ้ บบน้ีจะเป็นโครงการการดาํ เนินงานแบบเชิงรุก (proactive)
ขอ้ ท่ี 4 ที่จะเรียนถามคือ อยากจะใหท้ าํ โครงการวจิ ยั เพื่อพฒั นาและนวตั กรรม อยากจะทราบวา่
ทา่ นมีกลไกอะไร เพราะหากต้งั โจทยด์ ีๆ หาผวู้ จิ ยั ดีๆ แลว้ หาประสบการณ์การเรียนรู้จากนานาชาติ เราจะได้
คาํ ตอบที่ดีจากงานวจิ ยั และพฒั นา แตต่ อ้ งเป็นคาํ ถามที่เฉียบคม ผมเชื่อวา่ ทา่ นมีอยมู่ าก
โดยสรุปผมมีขอ้ สังเกตและข้อซักถามเพราะ หลายอย่างขอ้ งใจมานาน เน่ืองจากส่ิงที่ท่าน
ตรวจสอบและเสนอขอ้ คิดเห็นไปน้นั หน่วยงานต่างๆ เขาเอาจริงเอาจงั มาก แต่ขณะเดียวกนั บางทีท่านก็ถูก
กล่าวหาว่าเป็ นแพะ เพราะว่าตรวจสอบช้า ผมก็ขอให้กาํ ลงั ใจ เพราะเป็ นหน่วยงานที่สําคญั ตามที่เรียน
ขา้ งตน้ หวงั วา่ จะไดฟ้ ังรายงานท่ีดีๆยง่ิ ข้ึนในปี ตอ่ ๆ ไป
ขอบคุณมาก
58
การประชุมวุฒิสภา คร้ังที่ 11 (สมยั สามัญประจําปี คร้ังทส่ี อง)
วาระ รายงานการพจิ ารณาศึกษา เรื่อง การทบทวนนโยบายและผลสัมฤทธ์ิทางการศึกษา
เพ่ือแก้ไขปัญหาความไม่สงบในพืน้ ทจ่ี ังหวดั ชายแดนภาคใต้
อภิปรายโดย ศาสตราจารย์เกยี รตคิ ุณ นายแพทย์ไกรสิทธ์ิ ตันติศิรินทร์
วนั องั คารท่ี 15 ธันวาคม พ.ศ. 2563
ณ ห้องประชุมใหญ่วุฒิสภา ช้ัน 2 อาคารรัฐสภา (เกยี กกาย)
กราบเรียนทา่ นประธานท่ีเคารพ ผม ศาสตราจารยเ์ กียรติคุณไกรสิทธ์ิ ตนั ติศิรินทร์ ขอขอบคุณ
ท่านประธานท่ีให้โอกาสผมในการแสดงความคิดเห็น เก่ียวกบั การศึกษาเร่ืองของความมน่ั คงทางภาคใต้
และเนน้ ที่การพฒั นาการศึกษาท่ีคิดวา่ มีความสาํ คญั อย่างยิ่ง ที่ขออภิปรายเน่ืองจากพอท่ีจะมีประสบการณ์
จากการติดตามงานวจิ ยั อยบู่ า้ ง ที่มีการศึกษาแตไ่ ม่ไดม้ ีการอา้ งอิงไว้ คือ ผลงานของศาสตราจารย์เกียรตคิ ุณ ดร.
สุวิไล เปรมศรีรัตน์ ซ่ึงศึกษาเร่ืองทวิภาษา เพ่ือใหเ้ ด็กท่ีอยใู่ นสามจงั หวดั ชายแดนภาคใต้ ไดเ้ รียนสะกดคาํ
ไทยเพื่อท่ีจะสื่อสารจากภาษาด้ังเดิมคือ ภาษายาวีมาเป็ นภาษาไทย และเม่ือเข้าเรียนช้ันอนุบาลและ
ประถมศึกษาก็สามารถส่ือสารได้ และอีกประเด็นคือ ช่วงท่ีไดด้ ูแลสํานักงานกองทุนสนับสนุนการวิจยั
(สกว.) ไดม้ ีการศึกษา เรื่อง การพฒั นาภาคใตโ้ ดยวิธีคิดและระบบการวิจยั คือให้มหาวิทยาลยั ท่ีอยู่ใน
ภาคใต้ เช่น มหาวทิ ยาลยั สงขลานครินทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี ไดม้ ีส่วนร่วมในการศึกษาเรื่องการศึกษาดว้ ยการ
พฒั นาต่างๆ ดว้ ย ท่ีกล่าวมาเป็นคาํ นาํ ท่ีผมช่ืนชมท่ีสุด คือ
ประเด็นท่ี 1 กรอบแนวคิดในการนาํ เสนอ ต้งั แต่เร่ิมตน้ ไดช้ ้ีให้เห็นวา่ ถ้าภาวะแวดลอ้ มไม่มี
สันติสุข การศึกษาเองก็จะเป็ นประเด็นปัญหาท่ีสําคญั โดยเฉพาะอยา่ งย่ิงถา้ มีปัญหาความขดั แยง้ ทางดา้ น
ความเช่ือ และศาสนา ดว้ ยเหตุใดก็แลว้ แต่ กรอบแนวคิดที่นาํ เสนอช้ีใหเ้ ห็นวา่ ประเทศไทยโดยเฉพาะอยา่ ง
ย่ิงสามจงั หวดั ชายแดนภาคใต้ มีแนวโน้มที่ดีข้ึน ท้งั ในเร่ืองของความรุนแรง ความเสียหายในชีวิตและ
ทรัพยส์ ิน ตลอดจนงบประมาณที่ใชล้ ดลงเป็ นลาํ ดบั ซ่ึงอนั น้ีน่าจะทาํ ให้ทุกคนภูมิใจและทาํ การศึกษาแนว
ลึกต่อไป
ประเด็นท่สี อง ที่ผมคิดวา่ มีความสําคญั มากๆ ก็คือ เรื่องการนอ้ มนาํ ทฤษฎีของพระบาทสมเดจ็
พระเจ้าอยู่หัว ฯ รัชกาลท่ี 9 มาประยุกต์ใช้คือเรื่อง “เศรษฐกิจพอเพียง” ซ่ึงเรื่องน้ีคนเข้าใจยากมาก
ทาํ อยา่ งไรจะใหเ้ กิดความเขา้ ใจมากข้ึนวา่ “พอประมาณ มีเหตุและผล มีภูมิคุม้ กนั ” มีการวเิ คราะห์ความเส่ียง
บนพ้ืนฐานของความรู้และปัญญา และจริยธรรมคู่กบั คุณธรรม ขณะเดียวกนั ความเขา้ ใจ เขา้ ถึงและพฒั นาที่
นาํ เสนอในวนั น้ี ก็เป็ นตวั อย่างท่ีดี และที่กล่าวถึงเพียงเล็กน้อยคือ เร่ืองของ SDGs ขอ้ ท่ี 16 (Peace and
Justice Strong Institutions) Peace คือ ความสงบสุข สันติสุข Justice คือ ความเป็ นธรรม ทาํ อยา่ งไรจะให้
ก่อให้เกิดความเป็ นธรรม ทุกภาคส่วนของประเทศไทยรวมถึงภาคใต้ด้วย และ Strong Institutions คือ
59
สถาบนั ท่ีเป็ นครอบครัว เป็ นโรงเรียน เป็ นสถาบนั ที่เก่ียวกับการบริการของภาครัฐและเอกชนร่วมกนั
ท้งั หมดเป็ นพ้ืนฐานท่ีสําคญั ซ่ึงกรอบแนวคิดนาํ ไปสู่กรอบแนวคิดในการศึกษาใน หนา้ ฐ ซ่ึงผมเห็นชอบ
อยา่ งย่ิง การใช้ Peace เป็ นตวั กลาง หลงั จากน้นั เป็ นเรื่องการศึกษา สาธารณสุข เร่ืองของความยากจน หิว
โหย และความไม่เสมอภาคทางสังคม เป็ นกรอบแนวคิดท่ีดีมากๆ ซ่ึงถา้ เราทาํ ไปด้วยกนั อย่างท่ีนาํ เสนอ
จนกระทง่ั สภาวะแวดลอ้ มดีมีสนั ติสุข และเจาะลึกเรื่องการศึกษา ซ่ึงทา่ นก็พยายามนาํ เสนอในหนา้ 88 ซ่ึงผม
คิดวา่ เป็นทิศทางที่ดี แต่อยากใหเ้ จาะลึกลงไปถึงวตั ถุประสงคข์ องการศึกษาทว่ั ไปก่อน วา่ ใหเ้ ด็กไดเ้ รียนรู้ใน
เร่ืองวิชาการ ส่ิงแวดลอ้ ม ต่อมาเรียนรู้วิชาชีพ แต่สิ่งแรกท่ีสาํ คญั ที่สุดคือ “การส่ือสาร” เพราะฉะน้นั เร่ือง
ของทวิภาษาท่ีเป็ นตวั อย่างอนั หน่ึงก็มีความสําคญั หลงั จากน้นั แทนที่จะเรียนวิชาในวงจาํ กดั มาเรียนวิชา
สามญั ให้มากข้ึน จะเป็ นวทิ ยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ ประวตั ิศาสตร์ ศิลปวฒั นธรรม เพื่อให้เกิดพหุวฒั นธรรม
จริงๆ ถา้ เปิ ดทางแบบน้ีไดเ้ ดก็ ท่ีเติบโตจะที่ไหนกแ็ ลว้ แต่ โดยเฉพาะอยา่ งย่งิ ในสามจงั หวดั ชายแดนภาคใตก้ ็
จะมีโอกาสในการพฒั นาและมีการเรียนรู้เพื่อที่จะศึกษาต่อไป เปิ ดโอกาสให้เกิดประโยชน์ในการพฒั นา
ตนเองและเรียนรู้ต่อไป อย่างท่ีพลเอกสุรเชษฐ์ ชยั วงศ์ ไดใ้ ห้ขอ้ มูลว่าในช่วง 5-6 ปี ที่ผ่านมามีการพฒั นา
อย่างมาก มีตวั อย่างโรงเรียนที่ดีๆ จาํ นวนมาก ช่วยกรุณาดูว่าท่ีประสบความสาํ เร็จมีปัจจยั อะไร ท้งั ระดบั
จุลภาค ระดบั การบริหารจดั การ ระดบั การมีส่วนร่วมของทุกภาคีและภาคส่วน และสําหรับเร่ืองการบริหาร
การดูแลภาวะแวดลอ้ ม ความสาํ คญั ของกลไกอื่น เช่น กลไกทางการกีฬา กลไกเรื่องศิลปวฒั นธรรม กลไกใน
เรื่องของการวจิ ยั มีบทบาทแค่ไหนอยา่ งไร
อีกประเด็นหน่ึงถามเพ่ือใหเ้ ห็นชดั เจนคือ เราไดล้ องศึกษาอิทธิพลภายนอกบา้ งหรือไม่ อาจจะ
เป็นเรื่องละเอียดอ่อน อิทธิพลภายนอกคือ อิทธิพลจากหลายๆ ประเทศทางตะวนั ออกกลาง ซ่ึงเราตอ้ งคุยกนั
ถา้ หากเรามีวตั ถุประสงค์เพื่อให้เด็กไทยทุกแห่งของประเทศไทย รวมถึงสามจงั หวดั ชายแดนภาคใตไ้ ด้มี
โอกาสในการเรียนรู้และพฒั นาการศึกษาท่ีมีคุณภาพ เป็ นสากล และมีโอกาสที่จะเรียนต่อเพื่อพฒั นาตนเอง
และมาร่วมพฒั นาชาติก็จะเป็ นสิ่งที่ดี ขอชื่นชมและใหก้ าํ ลงั ใจในการท่ีจะศึกษาต่อในระดบั ที่มีรายละเอียด
ต่อไป และขยายผลควบคู่กบั การปฏิบตั ิการ ทางดา้ นมหภาคและการสนบั สนุนจากภาครัฐ โดยการมีส่วน
ร่วมของประชาชนดว้ ย
ขอขอบคุณ
60
การประชุมวฒุ ิสภา คร้ังที่ 13 (สมัยสามัญประจําปี คร้ังทส่ี อง)
วาระ ข้อเสนอเชิงนโยบายต่อการพฒั นาและขยายสื่อดีสําหรับเด็ก เยาวชน และครอบครัว
(กมธ.การพฒั นาสังคมและกิจการเด็ก เยาวชน สตรี ผู้สูงอายุ คนพกิ ารและผู้ด้อยโอกาส)
อภิปรายโดย ศาสตราจารย์เกยี รตคิ ุณ นายแพทย์ไกรสิทธ์ิ ตันติศิรินทร์
วนั องั คารที่ 22 ธันวาคม พ.ศ. 2563
ณ ห้องประชุมใหญ่วฒุ ิสภา ช้ัน 2 อาคารรัฐสภา (เกยี กกาย)
กราบเรี ยนท่านประธานที่เคารพ กระผม ศาสตราจารย์เกียรติคุณไกรสิ ทธ์ิ ตันติศิริ นทร์
ตอ้ งขอขอบพระคุณที่ให้โอกาสกระผมแสดงความคิดเห็น เกี่ยวกบั ขอ้ เสนอเชิงนโยบายต่อการพฒั นาและ
ขยายส่ือที่ดีสาํ หรับเด็ก เยาวชน และครอบครัว โดยคณะกรรมาธิการการพฒั นาสงั คมและกิจการเด็ก เยาวชน
สตรี ผูส้ ูงอายุ คนพิการและผูด้ อ้ ยโอกาส เมื่ออ่านเอกสารและได้ฟังคาํ บรรยายแล้ว ถือวา่ เป็ นเอกสารท่ีดี
มีความสมบูรณ์ อ่านไปก็ได้ความรู้ไปดว้ ย แต่ท่ีจะแสดงความคิดเห็นก็เพ่ือให้มองหลายๆ ด้าน เพิ่มข้ึน
เร่ืองของส่ือ สื่อมีหลายรูปแบบ มีท้งั ส่ือบุคคล สื่อด้งั เดิม ก็คือวิทยุ โทรทศั น์ สิ่งพิมพ์ สื่อสมยั ใหม่ก็ไดแ้ ก่
ส่ือออนไลน์ แต่กิจกรรมที่ช่วยเสริมให้เกิดการเรียนรู้น้ันเกิดข้ึนทุกภาวะ น่ันคือ Supportive activities
ซ่ึงท้งั หมดก็เป็ นเร่ืองของส่ือ แต่ตวั สารเองที่มีเน้ือหาสาระให้ตรงเป้าตามอายุ เพศ และความสนใจในการ
เรียนรู้ก็เป็นเร่ืองสาํ คญั แต่ที่ผมเรียนนาํ เสนอไม่ไดเ้ ห็นแยง้ กบั ผบู้ รรยาย แตน่ าํ เสนอเพื่อใหเ้ ห็นประเด็นชดั
ข้ึน ยกตวั อย่างเช่นที่ท่านบอกว่า เด็กท่ีมีอายุต่าํ กว่า 6 ปี มีปัญหาเรื่องพฒั นาการ 32.6% ก็แสดงวา่ มีความ
จาํ เป็ นตอ้ งดูแลทางดา้ นอ่ืน ๆ ดว้ ย เช่น เรื่องโภชนาการ การขาดสารอาหารบางอยา่ ง เช่น ไอโอดีน ธาตุ
เหล็ก หรือแมก้ ระทง่ั โปรตีน และพลงั งาน เม่ือไดร้ ับการแกไ้ ขแลว้ ก็มาดูเร่ืองการเจริญเติบโตทวั่ ไป และ
การพฒั นาการ ซ่ึงเขียนไดด้ ีมาก ขณะเดียวกนั ก็ตอ้ งดูเร่ืองของ Fitness (กิจกรรมกาย) ไปดว้ ย เพื่อใหเ้ ด็กมี
ความสมบูรณ์ ทุกๆ ดา้ น อยา่ งที่ท่านไดพ้ ยายามนาํ เสนอ ท้งั กาย สติปัญญา ต่อมาก็คือ การเรียนรู้และสังคม
ที่ผมตอ้ งการเนน้ ก็คือ เนน้ สื่อบุคคล ซ่ึงไดแ้ ก่ พ่อแม่ ผูด้ ูแลเด็กรวมท้งั ครู รวมท้งั วดั วาอารามดว้ ย ถา้ พอ่ แม่
พาเด็กเขา้ วดั วนั เสาร์อาทิตย์ ก็จะไดเ้ รียนรู้อีก เด็กในชนบทในอดีตพอ่ แม่พาลูกเขา้ วดั เป็นการฝึกใหเ้ ดก็ รู้จกั
อดทน ไม่ลุกล้ีลุกลน แลว้ ปูพ้ืนให้เด็กท่ีอายุต่าํ กว่า 6 ปี ได้เรียนรู้โดยธรรมชาติ กิจกรรมในขณะน้ันก็มี
ของเล่นไม่มาก มีลูกสะบา้ ลูกยาง เด็กก็เล่นกนั ไป ขณะน้ีมีส่ือและสารมากไปจนกระทงั่ เด็กไม่รู้จะเลือก
เรียนหรือเลือกเรียนรู้อะไร ประเดน็ เร่ืองของสื่อบุคคล ตอ้ งการใหเ้ นน้ เป็ นพิเศษ สาํ หรับประเด็นส่ือด้งั เดิม
ท่ีท่านพยายามจะแนะนําผมก็เห็นด้วย แต่ขอแนะนําในเชิงบวก เช่น มีการประกวดว่ามีส่ืออะไรท่ีดี
แลว้ มีการใหร้ างวลั และเสริมแมก้ ระทง่ั กลา้ ลงทุนใหท้ าํ ใหม้ ากข้ึนดว้ ย การจะไปต้งั สถานีวทิ ยโุ ทรทศั น์ใหม่
61
ขนาดเล็ก ๆ ผมไม่ค่อยเห็นดว้ ย อาจจะขยายหน่วยงานท่ีทาํ ดีอยูแ่ ลว้ ตวั อยา่ ง สถานีวิทยุบีบีซี แตกลูกแตก
หลานไปทาํ เร่ืองสื่อสาํ หรับเด็กและเยาวชน หรือถา้ เราประเมินเห็นวา่ ไทยพีบีเอสดี ขยายอีกหน่อยไดไ้ หม
ลงทุนอีกหน่อยได้ไหม ไม่จาํ เป็ นตอ้ งต้งั ใหม่ เพราะการต้งั ใหม่ล้มลุกคลุกคลาน กว่าจะต้งั หลกั ได้ใช้
เวลานาน นี่เป็นขอ้ คิด สาํ หรับสื่อออนไลน์ ผมมีความเห็นวา่ ดูแลไดย้ ากมาก มีอยทู่ างหน่ึงคือ ทาํ อยา่ งไรจะ
ใหเ้ ด็กไดร้ ับการเรียนรู้โดย Off line คือ Supportive activity ท้งั ในบา้ น สิ่งแวดลอ้ ม พิพิธภณั ฑ์ วดั วาอาราม
เช่นกนั และให้เด็กเป็ นผูส้ ร้างสื่อเอง เพ่ือแข่งขนั ในระยะยาว ซ่ึงเร่ืองน้ีผมเชื่อว่าทีมผูท้ าํ การศึกษาจะมี
ความรู้เฉพาะดา้ นกจ็ ะสามารถแนะนาํ ได้
สําหรับภารกิจของภาครัฐที่ควบคุมกํากับ ผมเห็นด้วยว่าเมื่อควบคุมกํากับแล้วไม่ควรเป็ น
ผูป้ ระกอบการเอง เพราะจะก่อให้เกิดผลประโยชน์ทบั ซอ้ น การกาํ กบั การประเมิน ติดตาม ใหเ้ ป็ นไปตาม
เกณฑ์กติกา แลว้ ให้รางวลั หรือขยายหน่วยงานที่ดีข้ึนจะเป็ นประโยชน์กว่า ที่สําคญั ที่สุดคือการประเมิน
ทุกรู ปแบบ บุคคลท่ีเกี่ยวข้องกับส่ื อและสาร เพื่อ Feedback ต้องการให้เน้นเรื่ องสัมฤทธิผลและ
ธรรมาภิบาล หากทาํ ไดเ้ ช่นน้ีก็จะนาํ ไปสู่การพฒั นาอยา่ งยง่ั ยนื
ประเด็นสุดทา้ ย เนื่องจากผมให้ความสนใจในเรื่องการวิจยั เพ่ือพฒั นา และนวตั กรรมตลอดเวลา
ถา้ มีกลไกการวิจยั ที่ดี แต่ตอ้ งเป็ นการวิจยั และพฒั นานวตั กรรมที่มีคุณภาพ อาจจะเป็ นการวจิ ยั ที่มีส่วนร่วม
ในการผลิตส่ือ ในการขยายสื่อ ซ่ึงกจ็ ะนาํ ไปสู่การพฒั นาดา้ นน้ี โดยมีส่วนร่วมของภาคีตา่ ง ๆ รวมถึงผไู้ ดร้ ับ
ประโยชน์จากสื่อดว้ ย และตอ้ งพยายามดาํ เนินการท้งั ในระดบั ส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค และชุมชนทอ้ งถ่ิน
หากทาํ ไดแ้ บบน้ีและอาศยั ความหลากหลายที่ท่านเนน้ ตลอดเวลาว่าสื่อเด่ียวไม่พอตอ้ งเนน้ สื่อหลากหลาย
และเนน้ การเรียนรู้ตลอดเวลาเพื่อการพฒั นา ในที่สุดเด็ก เยาวชน ครอบครัว ชุมชน ก็จะมีภูมิคุม้ กนั ที่จะ
เผชิญกบั ส่ือที่มีมากมายท้งั ส่ือท่ีดีและส่ือที่ไมด่ ีตา่ งๆ ผมขอนาํ เสนอเท่าน้ี
ขอขอบคุณ
62
รัฐสภาไทยกบั กจิ การรัฐสภาระหว่างประเทศ
Thai National Assembly & Inter-Parliamentary Affairs
วนั พธุ ที่ 15 กรกฎาคม พ.ศ. 2563
เวลา 20.00 – 21.30 น. (หรือเวลา 09.00 – 10.30 น. ตามเวลาของนครนิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา)
ณ ห้องประชุมผ่านส่ืออเิ ลก็ ทรอนิกส์ สํานักองค์การรัฐสภาระหว่างประเทศ ช้ัน 3 อาคารรัฐสภา
ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ไกรสิ ทธ์ิ ตันติศิริ นทร์ สมาชิกวุฒิสภา นายอิสระ เสรี วัฒนวุฒิ
สมาชิกสภาผแู้ ทนราษฎร และนางสาวสรัสนนั ท์ อรรณนพพร สมาชิกสภาผแู้ ทนราษฎร เขา้ ร่วมการประชุม
ภาครัฐสภาในโอกาสการประชุมเวทีหารือทางการเมืองระดบั สูงของสหประชาชาติวา่ ดว้ ยการพฒั นาที่ยงั่ ยืน
ปี 2563 (2020 HLPF : High-level Political Forum) ในรูปแบบการประชุมเสมือนจริง (Virtual Meeting)
การจดั ประชุมภาครัฐสภาฯ คร้ังน้ีจดั ข้ึนภายใตห้ วั ขอ้ เร่ือง “การปรับฐานใหม่คร้ังใหญ่ : การเรียนรู้
จาก COVID-19 เพื่อเร่งรัดการดาํ เนินการตามเป้าหมายการพฒั นาท่ียง่ั ยืน” (The Big Reset: learning from
COVID-19 to fast track the SDGs) ซ่ึงมองวา่ การระบาดของ COVID-19 ทาํ ใหเ้ กิดผลกระทบทางเศรษฐกิจ
มีคนตกงานจาํ นวนมาก อีกท้งั จาํ นวนคนอดอยากมีมากข้ึน การเปล่ียนแปลงของสภาพภูมิอากาศเลวร้ายข้ึน
และเกือบจะสูญเสียระบบนิเวศท้งั ระบบ การประชุมไดม้ ีการนาํ เสนอโดยคณะผอู้ ภิปรายจาํ นวน 5 คนจาก
UNCTAD มหาวทิ ยาลยั คอลเลจลอนดอน โรซาเรียเมมโมเรียลทรัสต์ สมาชิกสภาผแู้ ทนราษฎรอิตาลีซ่ึงเป็ น
63
ศาสตราจารยด์ า้ นเศรษฐศาสตร์การเมืองจากมหาวิทยาลยั พรีโทเรีย และสมาชิกสภาผูแ้ ทนราษฎรจอร์แดน
ในฐานะรองประธานคณะกรรมาธิการสามญั สหภาพรัฐสภาวา่ ดว้ ยการพฒั นาท่ียงั่ ยืน ภายหลงั การนาํ เสนอ
ผูจ้ ดั การประชุมได้ให้ผูเ้ ข้าร่วมประชุมอภิปราย แสดงความคิดเห็น หรือสอบถามขอ้ สงสัยได้คนละ
ไม่เกิน 2 นาที
ในการน้ี ศาสตราจารยเ์ กียรติคุณ ไกรสิทธ์ิ ตนั ติศิรินทร์ สมาชิกวุฒิสภา ไดร้ ่วมแสดงความคิดเห็น
โดยกล่าววา่ “ผลของการระบาดของโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) ไดเ้ ตือนให้เราเห็นวา่ โลก
เราน้นั มีขนาดเล็กมากและอาจจะมีโรคอุบตั ิใหม่ข้ึนไดอ้ ีกในอนาคต ดว้ ยเหตุน้ีเราจึงตอ้ งทาํ งานร่วมกนั และ
ใกลช้ ิดกนั มากยง่ิ ข้ึน รัฐสภาไทยจึงขอเสนอ 3 ประเดน็ สาํ คญั คือ
1 รัฐสภาไทยเห็นดว้ ยกบั สิ่งที่ผูน้ าํ เสนอทุกท่านไดน้ าํ เสนอในการประชุมน้ี ที่เราควรมุ่งเนน้ การ
พฒั นาโดยยดึ การพฒั นามนุษย์ ปรับปรุงส่ิงแวดลอ้ ม และพฒั นาดา้ นสาธารณสุขใหด้ ียง่ิ ข้ึนตามเป้าหมายการ
พฒั นาที่ยงั่ ยนื
2 ทุกประเทศรวมถึงรัฐสภาจะต้องทาํ งานร่วมกนั ท้งั ในระดับประเทศและระดับนานาประเทศ
เพอ่ื ใหบ้ รรลุเป้าหมายการพฒั นาที่ยง่ั ยนื และ
3 สหภาพรัฐสภาและรัฐสภาแต่ละประเทศควรได้สร้างพนั ธกิจในการสนับสนุนเพ่ือให้บรรลุ
เป้าหมายการพฒั นาที่ยงั่ ยนื อยา่ งแขง็ ขนั โดยผา่ นการดาํ เนินการตามอาํ นาจหนา้ ท่ีของรัฐสภา เช่น การออก
กฎหมายเพ่ือผลกั ดนั การดาํ เนินการตามเป้าหมายการพฒั นาท่ียงั่ ยนื การจดั สรรงบประมาณ และการติดตาม
และตรวจสอบการดาํ เนินการตามเป้าหมายการพฒั นาท่ียง่ั ยนื เช่น รายงานประจาํ ปี ที่รัฐบาลจดั ทาํ เป็นตน้
นอกจากน้ี รัฐสภาไทยมีความยินดีที่จะแบ่งปันตวั อย่างการดาํ เนินการท่ีดีของเราให้กบั รัฐสภา
ประเทศสมาชิกได้รับทราบ เรามีหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า และยงั ได้น้อมนาํ เอาปรัชญาเศรษฐกิจ
พอเพียงของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพล อดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร มาใช้
เน่ืองจากหลักการของปรัชญาน้ี ประกอบด้วย ความพอประมาณ ความมีเหตุผล และการมีภูมิคุ้มกนั
โดยมีเง่ือนไขความรู้และเงื่อนไขคุณธรรมอนั จะนาํ ไปสู่การบรรลุเป้าหมายการพฒั นาที่ยง่ั ยนื ”
64
รายการรัฐสภาของประชาชน สถานีโทรทศั น์รัฐสภา และสถานีวทิ ยรุ ัฐสภา ความถี่ 87.5 MHz
ประเดน็ ดันเกษตรสร้างมูลค่า ขบั เคลื่อนเศรษฐกจิ เพื่ออนาคต
วทิ ยากร ศาสตราจารย์เกยี รติคุณ นายแพทย์ไกรสิทธ์ิ ตนั ติศิรินทร์
ประธานคณะอนุกรรมาธิการด้านการผลติ ในคณะกรรมาธิการ การเกษตรและสหกรณ์ วฒุ ิสภา
พธิ ีกร คุณจักรินทร์ ทองบพติ ร
วนั ศุกร์ที่ 17 กรกฎาคม พ.ศ.2563 เวลา 9.00 – 10.00 น.
คณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์วุฒิสภา เสริมเข้ียวเล็บภาคเกษตรไทย ยกระดบั การผลิต
ทางการเกษตร สร้างมูลค่าเพ่ิม ขบั เคล่ือนเศรษฐกิจในอนาคตนาํ ไปสู่เป้าหมายหนุนไทยเป็ นประเทศท่ี
พฒั นาแลว้ พฒั นาเศรษฐกิจเติบโตอยา่ งมีเสถียรภาพ ยงั่ ยนื เพ่ิมขีดความสามารถในการแข่งขนั ผลกั ดนั ใช้
เทคโนโลยคี วบคู่ การลงทุน การส่งเสริมและพฒั นาภาคการเกษตรภายใตแ้ ผนยุทธศาสตร์ชาติเป็ นอยา่ งไร
แนวทางการขบั เคล่ือนแผนพฒั นาภาคการเกษตรของไทย จะมีคุณภาพมากข้ึนหรือไม่ ติดตามพร้อมกนั ใน
รายการรัฐสภาของประชาชน
พธิ ีกร ในระยะ 10 ปี กวา่ ท่ีผา่ นมาจนถึงปัจจุบนั เร่ืองของเกษตรและอาหารเป็ นประเด็นที่น่าสนใจใน
สังคมไทยและสงั คมโลก เพราะประเด็นน้ีเป็ นเรื่องที่ถูกยกข้ึนมาหารือท้งั ในเวทีระดบั โลก ระดบั
ภูมิภาครวมถึงประเทศไทยดว้ ย เรื่องของวิกฤตการณ์อาหาร เร่ืองของสถานการณ์การเกษตร
ประเด็นดงั กล่าวประเทศไทยก็เห็นความสําคญั ในการยกระดบั และสร้างมูลค่าภาคการเกษตร
65
ประเทศไทยมีภาคการเกษตรเป็ นฐานรากที่สาํ คญั มีทรัพยากรที่เขม้ แข็ง แต่ท่ียงั ขาดอยกู่ ็คือ เร่ือง
ของยุทธศาสตร์ เรื่องของวิธีการ และระบบการคิดหรือ Mindset วิธีการต่างๆ เหล่าน้ีจะตอ้ งได้
ผเู้ ช่ียวชาญ ผเู้ ขา้ ใจในกระบวนการดงั กล่าว มาปรับแนวคิด วางแผน วางระบบ แลว้ ศึกษาหาความ
เป็ นไปได้ รวมถึงมาเสนอแผนต่างๆ มาพูดคุยกนั ในส่วนของวฒุ ิสภาเองก็มีภารกิจสาํ คญั ในเร่ือง
แผนยุทธศาสตร์ชาติ เร่ืองแผนปฏิรูปประเทศ โดยเฉพาะเรื่องการติดตาม เสนอแนะ และเร่งรัด
ตามรัฐธรรมนูญมาตรา 270 ซ่ึงเร่ืองน้ีเป็นภารกิจท่ีทางคณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์ได้
แบ่งภาระหน้าที่ของงานด้านต่างๆ ออกมาจากยุทธศาสตร์ชาติ ให้เป็ นหน้าที่ของคณะอนุ
กรรมาธิการดา้ นการผลิตใหก้ ารเกษตรและอาหารมีความมน่ั คงและยงั่ ยนื ซ่ึงวนั น้ีผมกล่าวนาํ เป็ น
ภาพใหญ่เกินไปหรือไม่
วทิ ยากร กล่าวได้เหมาะสม เพราะเราต้องมองสถานการณ์ของโลก ขณะเดียวกนั เจาะลึกในเรื่องของ
ประเทศไทยให้ไดว้ ่าเราอยู่ตรงไหน และจะเผชิญอะไร แลว้ จะแก้ปัญหาหรือสร้างโอกาสได้
อยา่ งไรในภาวะการระบาดของโควดิ - 19
พธิ ีกร ทาํ ไมการทาํ งานของกรรมาธิการจึงนาํ แผนยุทธศาสตร์ชาติมาเก่ียวขอ้ ง มองภาพรวมท้งั หมด
ในกระแสสงั คมหรือบริบทของโลกมาเก่ียวขอ้ งกบั การทาํ หนา้ ท่ีในส่วนน้ี
วทิ ยากร กรรมาธิการในมิติต่างๆ ของรัฐสภาปฏิบัติหน้าที่ตามรัฐธรรมนูญปี พ.ศ. 2560 มาตรา 270
ติดตาม เสนอแนะ เร่งรัด การพฒั นา กรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์เห็นความสาํ คญั ในเร่ือง
น้ี และไดท้ าํ งานอย่างจริงจงั มีท่านประธานและรองประธานและที่ปรึกษา มีครบชุด รวมท้งั มี
ผูท้ รงคุณวุฒิ ในเรื่องของวิชาการ การบริหารจดั การ เร่ืองทุน เร่ืองเทคโนโลยี รวมถึงเกษตรกร
ดว้ ย มีการติดตามตามแผนปฏิรูป ตามบริบทของยทุ ธศาสตร์ชาติ โดยช่วงน้ีติดตามใน 5 ปี แรกคือ
พ.ศ. 2561 - 2565 ในการติดตามก็ดูวา่ แผนท่ีเขียนไวม้ ีอะไร มีการดาํ เนินการไปถึงไหน อยา่ งไร
ท้งั ในเรื่องของเงินและการดาํ เนินงาน ขณะเดียวกนั ก็ไดเ้ ชิญหน่วยงานที่เกี่ยวขอ้ งมาให้ขอ้ คิดเห็น
ต่างๆ ไม่ใช่เฉพาะกระทรวงเกษตรและสหกรณ์อยา่ งเดียว เพราะเรื่องเกษตรและอาหารเมื่อมีการ
แปรรูปก็ไปเชื่อมโยงกบั อุตสาหกรรม เชื่อมโยงกบั มหาวิทยาลยั สถาบนั วจิ ยั และพฒั นากาํ ลงั คน
จึงไดม้ ีการเชิญมาใหข้ อ้ คิดเห็นและไดด้ าํ เนินการสรุปเป็ นระยะๆ จากน้นั กไ็ ดอ้ อกภาคสนามเพื่อดู
ว่าของจริ งเป็ นอย่างไร และเมื่อมาเผชิญการระบาดของโควิด-19 จึงได้เจาะลึกลงไปว่า
งบประมาณปี 2563 หรือปี 2564 จะเขา้ มาสู่โควดิ -19 ไดอ้ ยา่ งไร ขณะเดียวกนั สถานการณ์ของโค
วิด-19 ไปถึงไหนอยา่ งไร เมื่อเรามีวกิ ฤตเราจะเจาะหาโอกาสไดอ้ ยา่ งไร และแน่นอนโดยพ้ืนฐาน
เราก็มีความเป็ นห่วงเกษตรกรและครอบครัวตอ้ งการใหอ้ ยูอ่ ยา่ งปลอดภยั มีสุขภาวะท่ีดี เพ่ือที่จะ
เป็นพ้นื ฐานในการพฒั นาต่อไป
พธิ ีกร ในฐานะท่ีเป็ นประธานอนุกรรมาธิการดา้ นการผลิต ไดว้ างกรอบแนวทางดา้ นการศึกษาของ
อนุกรรมาธิการดา้ นการผลิตอยา่ งไร
วทิ ยากร ไดม้ ีการคุยกนั ในการประชุมวาระแรกๆ ว่า เป้าหมายหลกั คือ ประเด็นแรกการผลิตอาหารและ
ผลิตผลทางด้านการเกษตร เร่ิมตน้ เป็ นการเกษตรก็จริง แต่มีการผลิตท่ีเป็ นอาหารและที่ไม่ใช่
อาหาร อาหารก็มีท้งั ธัญพืช พืชผกั ผลไม้ อาหารที่เป็ นเน้ือสัตว์ อาหารท่ีเป็ นสัตวน์ ้าํ ท้งั หมด คือ
66
ภาพรวม ประเด็นท่ี 2 คือระบบนิเวศวิทยา ในการผลิตจะตอ้ งมีการดูแลระบบนิเวศวิทยาให้ดี
เพราะจะมีผลอยา่ งยง่ั ยนื ขณะเดียวกนั ระบบเกษตรและอาหารจะมีผลระยะยาวและระยะส้ันต่อ
ความมน่ั คงทางอาหารและโภชนาการของประชาชน นน่ั คือ ทาํ ใหป้ ระชาชนมีภาวะโภชนาการดี
มีสุขภาวะที่ดี ขณะเดียวกนั ระบบเกษตรและอาหารสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจ พืชเศรษฐกิจท้งั
ยางพารา ปาลม์ ออ้ ย หรือมนั สาํ ปะหลงั ขณะเดียวกนั ผลิตภณั ฑท์ างดา้ นอาหารกม็ ีผลต่อเศรษฐกิจ
ประเดน็ ท่ี 3 คือ ดูแลทางดา้ นวฒั นธรรม วถิ ีชีวติ ความเป็นอยู่ และการทอ่ งเท่ียว จะมีส่วนสร้างทาง
เศรษฐกิจเช่นกนั เร่ืองระบบนิเวศวิทยา ถา้ มีการดูแลระบบการผลิตให้ดี ดูแลความสมดุลของ
ต้นไม้ป่ าไม้ ดูแลเร่ืองปัจจยั นําเข้าให้ดี ไม่ว่าจะเป็ นเรื่องของ ดิน น้ํา ป๋ ุย ก็จะทาํ ให้ระบบ
นิเวศวทิ ยาดี โดยสรุปภาพรวมมีการเนน้ ภาพรวมกรอบใหญ่ๆ ตอ้ งการให้เกษตรกรอยไู่ ดก้ ินได้
โดยมีศกั ด์ิศรี และมีผลิตผลท่ีออกมามีคุณภาพ มีความปลอดภยั และมีคุณค่าทางโภชนาการ
ท้งั หมดน้ีตรงตามกรอบยุทธศาสตร์ที่คิดไว้ แต่ตอ้ งนาํ มาสู่การปฏิบตั ิ กรอบยทุ ธศาสตร์ ประเด็น
แรกคือ บริหารจดั การให้มีเกษตรกรอจั ฉริยะ Smart farmer และมีกระบวนการการผลิตน่นั คือ
Smart farming system ประเด็นที่ 2 ทาํ อยา่ งไรจะผลิตออกมาให้ไดอ้ ตั ลกั ษณ์ในเชิงพ้ืนที่ เช่น อตั
ลกั ษณ์ของทุเรียน ที่มีทุเรียนภูเขาไฟ คนอาจคิดไม่ถึงวา่ จงั หวดั ศรีสะเกษจะผลิตทุเรียนได้ เพราะ
ในอดีตทุเรียนมีการปลูกเฉพาะที่จงั หวดั นนทบุรีและจงั หวดั จนั ทบุรี ประเด็นท่ี 3 คือเรื่องของ
เกษตรปลอดภยั มีความปลอดภยั เป็ นพ้ืนฐาน มีคุณภาพ มีคุณค่าทางโภชนาการ แลว้ มาเนน้ เรื่อง
เกษตรชีวภาพ สมุนไพร เครื่องเทศ มีการใส่ใจเร่ืองน้ีกนั นอ้ ยมาก เพิ่งมีความตื่นตวั ระยะหลงั ใน
เรื่องของกญั ชาและกระท่อม แลว้ มาใส่ใจในเรื่องเกษตรแปรรูปและนิเวศวทิ ยาของการเกษตร นนั่
คือยทุ ธศาสตร์ ซ่ึงจะนาํ ไปสู่การปฏิบตั ิไดอ้ ยา่ งไร คณะอนุกรรมาธิการดา้ นการผลิตพยายามมอง
ในภาพใหญ่แลว้ เจาะลึกในเชิงยทุ ธศาสตร์ และพยายามเจาะลึกในเชิงพ้ืนท่ี เจาะลึกในเชิงผลิตผล
และผลิตภณั ฑใ์ นแต่ละดา้ น
พธิ ีกร กรุณาวิเคราะห์ว่ายุทธศาสตร์แต่ละดา้ นมีจุดแข็งและจุดอ่อนเป็ นอย่างไร เพ่ือมากาํ หนดวิธีการ
ในการแกไ้ ข และยทุ ธศาสตร์ตวั ไหนที่อาจารยเ์ ห็นวา่ เป็นหวั ใจสาํ คญั
วทิ ยากร ถ้าจะให้พูดถึงยุทธศาสตร์ท่ีเป็ นหัวใจคือ เรื่องของเกษตรกร มีคาํ พูดถึงเกษตรมากมาย เช่น
เกษตรกรอัจฉริยะ เกษตรกรปราดเปรื่อง มีการดาํ เนินการทาํ เกษตรกรรมอย่างปราดเปร่ือง
เกษตรกรแบบด้งั เดิมที่เป็นปราชญช์ าวบา้ นก็มีมาก เน่ืองจากด้งั เดิมมีความเคยชินกบั การผลิตแบบ
พออยพู่ อกิน แต่สมยั ใหมม่ ีท้งั ความรู้และเทคโนโลยี และมีระบบทุนเขา้ มามาก ทาํ ใหเ้ กษตรกรท่ี
อยูแ่ บบด้งั เดิมอาจจะตามไม่ทนั ในดา้ นการพฒั นา ดว้ ยเหตุน้ีเราจึงมีความคาดหวงั ในการสร้าง
เกษตรกรรุ่นใหม่หรือรุ่นปัจจุบนั โดยอิงบนพ้ืนฐานการพฒั นาความรู้ สร้างความสนใจให้เป็ น
เกษตรกรอาชีพอยา่ งแทจ้ ริง โดยอาศยั ความรู้เทคโนโลยีใหม่ๆ และเกษตรกรก็ตอ้ งมีการเรียนรู้
ปรับตวั แลว้ มีการสร้างโอกาสของทุน และสร้างโอกาสทางการตลาด สร้างโอกาสในการสร้าง
ผลิตภณั ฑ์ที่มีคุณภาพสูงเพื่อเพิ่มมูลค่า ขณะเดียวกนั สังคมก็ต้องร่วมมือกันทุกภาคีภาคส่วน
ท้งั ภาครัฐ เอกชน วิชาการ ภาคประชาสังคม และตอ้ งมีการดาํ เนินการท้งั ระดบั ส่วนกลางและ
ระดบั ส่วนล่างใหม้ ีความสอดคลอ้ งกนั ท้งั ในเชิงนโยบายและยทุ ธศาสตร์
67
พธิ ีกร ขอทราบการดาํ เนินการท่ีมีต่อเกษตรกรท้งั รุ่นเก่าและรุ่นใหม่
วทิ ยากร จริงๆ แล้วตอ้ งมีการปลูกฝังวิธีคิดของสังคมเสียก่อน ขณะเดียวกนั เกษตรกรตอ้ งอยู่ไดอ้ ย่างมี
ศกั ด์ิศรี ต้องมีรายได้อย่างเป็ นธรรม ท้งั ส่วนตน้ และส่วนปลาย ที่สําคญั ต้องมีการพฒั นาตัว
เกษตรกรวา่ มีความอยากทาํ และมีความมน่ั ใจวา่ ระบบสังคมจะช่วยดูแลเกษตรกร จึงตอ้ งมีการ
เช่ือมโยงถึงยวุ เกษตรกร ในจุดน้ีมีหลายภาคีไมว่ า่ จะเป็นกระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงอุดมศึกษา
วทิ ยาศาสตร์ วจิ ยั และนวตั กรรม กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และเอกชน กม็ ีความร่วมมือให้ทุน
แต่ก็ยงั ไม่เพียงพอ ตอ้ งกลบั มาดูแลเกษตรกรที่กลบั มาจากต่างประเทศ เช่น เกาหลี อิสราเอล ควร
สร้างโอกาส หาทุน มีทุนให้ และเมื่อตอ้ งการพี่เล้ียง มหาวทิ ยาลยั เป็นพี่เล้ียงให้ ขณะเดียวกนั ก็มี
การทดลองทาํ ในเรื่องท่ีตอ้ งการทาํ เช่น อยากปลูกทุเรียน ปลูกเมล่อน เล้ียงปูนา มีผลิตภณั ฑท์ ่ีเป็ น
ที่ตอ้ งการของตลาดอย่างมากมาย นอกจากผลผลิตจากการเกษตรโดยตรง ก็มีผลิตภณั ฑ์แปรรูป
ท้งั ตวั เกษตรกรเองตอ้ งมองเห็นว่าตนเองมีโอกาส อาจมีความรู้ระดบั หน่ึงแลว้ แสวงหาโอกาส
และขณะเดียวกนั ภาครัฐหรือเอกชนกใ็ หก้ ารสนบั สนุน
พธิ ีกร ส่ิงที่รัฐสนบั สนุนคือ สนบั สนุนทุน เร่ืองความรู้ เร่ืองการหาพ้นื ที่ เร่ืองการตลาด สนบั สนุนราคาท่ี
เป็นธรรม สร้างแรงจูงใจใหท้ าํ
วทิ ยากร อีกเรื่องคือเรื่องของเทคโนโลยีที่ทาํ เป็ น โดยเฉพาะเครื่องจกั รกลท่ีทุ่นแรง คนเราเมื่อมีความรู้
ความกระตือรือลน้ คือมีฉันทะ ในท่ีสุดก็จะเกิดการพฒั นาเอง โดยรัฐสนบั สนุนบางอยา่ ง ซ่ึงเรา
ตอ้ งมองตลอดห่วงโซ่ เรื่องการเกษตรและอาหารมีความซบั ซ้อนมาก ขอยกตวั อยา่ งธนาคารเพ่ือ
การเกษตรและสหกรณ์การเกษตร ขณะน้ีมีโครงการเกษตรสําหรับ Gen X เพื่อให้เกษตรกรที่มี
ความรู้ บางคนอาจสําเร็จการศึกษาจากวิทยาลยั หรือมหาวิทยาลยั ทางดา้ นเกษตรหรืออาหาร หรือ
เกษตรกรผูท้ ี่กลบั จากต่างประเทศ เช่นเกาหลีหรืออิสราเอล ไดม้ ีโอกาสเสนอขอทุน อาจเป็ นเงินกู้
ระยะยาว ดอกเบ้ียต่าํ มากๆ เพ่ือนาํ มาทดลองทาํ โดยมีพ่ีเล้ียงจากมหาวิทยาลยั หรือธุรกิจเอกชน
กระแสของชุมชนทอ้ งถิ่นระดบั อาํ เภอและจงั หวดั ก็ต้องส่งเสริมวางแผนให้เกิดระบบเพื่อให้
เกษตรกรอยไู่ ด้ นี่กเ็ ป็นเรื่องของ Smart farmer และ Smart farming หรือเกษตรอจั ฉริยะ
พธิ ีกร ขอสอบถามเร่ืองการพฒั นาแหล่งน้าํ ใช่เป็นเรื่องในยทุ ธศาสตร์หรือไม่
วทิ ยากร ยทุ ธศาสตร์ดา้ นเกษตร จะมีเกษตรอตั ลกั ษณ์พ้ืนถ่ิน เกษตรปลอดภยั เกษตรชีวภาพ เกษตรแปรรูป
เกษตรอจั ฉริยะ และระบบนิเวศการเกษตร เร่ืองของน้าํ และเรื่องของดินเป็ นเร่ืองใหญ่ มีการ
กล่าวถึงบ่อยมาก คณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์ ก็ไดม้ ีการทาํ ประเด็นหลกั ใหญ่ๆ อยู่
5-6 ประเด็น จะมีการดาํ เนินการเรื่อง Smart farmer และ Smart farming ท่ีจะมีการดาํ เนินการ
ร่วมกนั ท้งั คณะกรรมาธิการ อีกประเด็นคือเรื่องน้าํ ท้งั เร่ืองน้าํ เพ่ือการเกษตรและเพื่อการอุปโภค
บริโภค แต่ต้องการเห็นน้ําเพ่ือการเกษตรออกมาอย่างชัดเจน ท้ังน้ําในเขตชลประทานที่มี
ประมาณ 22% ของพ้ืนท่ี ดว้ ยเหตุน้ีจะมองว่าแหล่งน้าํ ในชุมชนหรือทอ้ งถ่ินมีอะไรบา้ ง ไม่ว่าจะ
เป็ นน้าํ ใตด้ ิน หรือแนวคิดเร่ืองธนาคารน้าํ ท่ีกาํ ลงั ไดร้ ับความสนใจ หรือเป็ นหนองน้าํ ท่ีเก็บน้าํ ใน
ฤดูฝน ขณะเดียวกนั ก็มีที่กกั เก็บน้าํ เป็ นหนอง คลอง บึง ในช่วงเวลาท่ีมีน้าํ มาก และเป็ นแกม้ ลิง
ป้องกนั น้าํ ท่วม เรื่องน้ีเป็ นเรื่องใหญ่ท่ีควรจะตอ้ งดาํ เนินการอยา่ งจริงจงั สาํ หรับน้าํ เพ่ือการเกษตร
68
เพราะการเกษตรตอ้ งการน้าํ ถึง 73% ของน้าํ ท้งั หมด ซ่ึงเป็ นเรื่องใหญ่ที่กรรมาธิการดาํ เนินการ
เร่ืองท่ี 2 ท่ีกรรมาธิการจะดาํ เนินการคือเร่ืองดิน เร่ืองที่ 3 คือเรื่องสหกรณ์ และ เร่ือง Big data ซ่ึง
อาจเกินภารกิจที่จะพูดในวนั น้ี
พธิ ีกร กลบั มาสู่ยทุ ธศาสตร์ดา้ นเกษตร ทาํ ไมถึงตอ้ งใหค้ วามสาํ คญั กบั เกษตรปลอดภยั
วทิ ยากร ขอเรียนวา่ ผบู้ ริโภคตอ้ งการอาหารท่ีมีความปลอดภยั มีคุณภาพทางกายภาพ รูป รส กลิ่น สี เพราะ
อาหารตอ้ งอร่อย มีสีสันดี และที่สําคญั มีคุณค่าทางโภชนาการ เรื่องน้ีในระดบั โลกก็มีมาตรฐาน
อาหาร เรียกว่า มาตรฐานของ Codex เป็ นมาตรฐานสากล (นานาชาติ) สําหรับประเทศไทย
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ มีสํานกั งานมาตรฐานสินคา้ เกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกอช.)
และมีหน่วยงานท่ีดูแลการคุม้ ครองผบู้ ริโภค ท่ีกาํ กบั ดูแลโดยกระทรวงสาธารณสุขคือ สาํ นกั งาน
คณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ท้ัง 2 หน่วยงานทํางานร่วมกันและมีมาตรฐานชัดเจน
เพราะฉะน้ันผูผ้ ลิตตอ้ งผลิตให้ได้ตามมาตรฐานเพื่อสร้างความมนั่ ใจให้กบั ผูบ้ ริโภค เม่ือผ่าน
มาตรฐานของประเทศไทยก็จะผ่านมาตรฐานของโลกไปด้วย เพราะประเทศไทยดัดแปลง
ปรับปรุงและเช่ือมโยงกบั นานาชาติ เพ่ือสร้างความมน่ั ใจใหก้ บั ผบู้ ริโภค เม่ือผลิตไดก้ ส็ ามารถ
คา้ ขายไดใ้ นประเทศไทยและนานาชาติไดอ้ ยา่ งปลอดภยั
พธิ ีกร แสดงวา่ ถา้ มีคุณภาพ และมีความปลอดภยั ราคาจะสูงข้ึน
วทิ ยากร เรื่องน้ีชดั เจนมาก ผูบ้ ริโภคตอ้ งปรับวิธีคิดว่า อาหารท่ีมีสัญลกั ษณ์หรือแบรนด์เนมว่าเป็ นกลุ่ม
สหกรณ์ต่างๆ หรือได้ GAP(Good Agricultural Practice) ราคาอาจต้องสูงข้ึนเล็กน้อย และ
เกษตรกรจะไดม้ ีรายไดต้ อบแทนเพียงพอกบั การผลิตอาหารที่ปลอดภยั มีคุณภาพมีคุณคา่ แน่นอน
พอทําถึงจุดน้ันได้ ต่อไปก็จะเป็ นอาหารออร์แกนิค อีกข้ันหน่ึง ความปลอดภัยเร่ิ มต้นที่
กระบวนการผลิตที่ตอนน้ีมีมาตรฐานการปฏิบตั ิการดา้ นการเกษตร คือ GAP เมื่อได้ GAP ก็มนั่ ใจ
วา่ ปลอดภยั จากน้นั ก็นาํ ไปสู่เรื่องการผลิตในระดบั ที่มากข้ึน เป็ นเกษตรแปลงใหญ่ ขณะเดียวกนั
เม่ือมีการรวมกลุ่มกนั ดีๆ ระบบสหกรณ์ก็จะเขม้ แข็งซ่ึงนาํ ไปสู่การจดั การการคา้ ขาย การตลาด
จะเห็นได้ว่าเร่ืองการเกษตรเป็ นเรื่องที่พูดได้กว้างขวาง เน้นท่ีตัวเกษตรกร เน้นเชิงพ้ืนที่
เนน้ ผลิตภณั ฑ์
พธิ ีกร เกษตรปลอดภยั กบั เกษตรชีวภาพมีความสัมพนั ธ์กนั อยา่ งไร
วทิ ยากร เกษตรชีวภาพเป็นการผลิตท่ีออกมาเป็นชีวภาพอ่ืนๆ นอกจากอาหารเช่น สมุนไพร แต่เป็ นอาหาร
ก็ได้ เช่น เคร่ืองเทศ พริก ตะไคร้ ขิง ข่า ใบมะกรูด ใบกะเพรา ถือวา่ เป็ นเคร่ืองเทศ เหตุผลท่ีแยก
ออกมาเพราะว่า อาหารจะให้พลงั งาน โปรตีน วิตามินแร่ธาตุ แต่สมุนไพรเหล่าน้ีให้ สารอ่ืนๆ
นอกเหนือจากสารอาหารหลกั ทางดา้ นอาหาร เช่น มีรสชาติ กลิ่น มีอนุมูลอิสระ เสริมทาํ ใหเ้ กิด
ภูมิตา้ นทาน ขณะเดียวกนั ก็ทาํ ให้อาหารอร่อยมีความหลากหลายดว้ ย อนั น้ีเป็ นกลุ่มที่น่าจะตอ้ ง
ให้ความสนใจมากข้ึน และกระบวนการอยา่ งท่ีกล่าวไปแลว้ คือ ดาํ เนินการในเชิงพ้ืนท่ี ทาํ เรื่อง
GAP พฒั นาพนั ธุ์ ดูแลการเกิดโรคต่างๆ ที่โรงพยาบาลรามาธิบดี ไดน้ าํ เอาทองกวาวมาสกดั วา่ มี
สารสกดั สําคญั ท่ีรักษาโควิด-19ได้ เป็ นเกษตรชีวภาพ ซ่ึงนาํ มาทาํ เรื่องยา เครื่องสมุนไพรเช่น
ลูกประคบ และทาํ เคร่ืองสาํ อางอ่ืนๆ อีกดว้ ย ท้งั หมดจะเป็นการสร้างมูลค่า คุณค่าดา้ นการเกษตร
ไดเ้ ป็นอยา่ งดี
69
พธิ ีกร ในเรื่องวิธีคิด จะทาํ อย่างไรท่ีจะทาํ ให้ความเข้มแข็งของเรา ซ่ึงเป็ นฐานรากท่ีสําคญั นั่นคือ
เกษตรกรรมและอาหารให้สามารถที่จะยกระดบั มูลค่า โดยแค่เปลี่ยนแปลงวิธีคิดในเชิงระบบ
ท้งั หมด จะเกิดอะไรข้ึน ลองฟังความเห็นจากท่านผชู้ ม
ข้อคิดเห็นจากผู้ชม (พลเรือตรีพฒั นะ จงั หวดั ชลบุรี) ผมเป็ นเกษตรกรตวั จริงในพ้ืนท่ีจังหวดั ชลบุรี
ทาํ การเกษตรมา 8 ปี แลว้ การบริหารจดั การ มีการบริหารท่ีดิน แหล่งน้าํ อยา่ งเหมาะสมตามทฤษฎี
ในหลวง รัชกาลที่ 9 คือปรัชญาเศรษฐกิจพอเพยี ง ใครสนใจท่ีจะทาํ สามารถศึกษาได้
วทิ ยากร ขอขอบคุณท่ีท่านติดต่อมา การใชพ้ ้นื ท่ี การทาํ เกษตรผสมผสานใหเ้ หมาะสม ตอ้ งยดึ เกษตรทฤษฎี
ใหม่ แลว้ นาํ มาปรับปรุงใช้ และถ้ามีแนวคิดเรื่องเศรษฐกิจพอเพียง จะก่อให้เกิดความสุขและ
ความพอเพียงในการทาํ งาน สามารถพฒั นาให้ดียิ่งข้ึนไปอีกได้ โดยฐานท่ีมาจากแนวคิดน้ีจะ
มนั่ คง
ข้อคดิ เหน็ จากผู้ชม(คุณพทิ ยา)
ความคาดหวงั ของคณะกรรมาธิการสมาชิกวฒุ ิสภาดา้ นการเกษตรอยูใ่ น หลกั การและเหตุผล แต่
จะปฏิบตั ิไดต้ อ้ งอาศยั เกษตรกรเป็ นผูข้ บั เคล่ือน อยากสะทอ้ นการบริหารจดั การของรัฐบาลท่ีไม่
สอดคลอ้ งกบั สถานการณ์ปัจจุบนั เรื่องของการบริหารจดั การในเร่ืองเงินกู้ อยากให้เขา้ มาดูใน
เร่ืองของเกษตรกรมากๆ
วทิ ยากร เร่ืองน้ีก็ตอ้ งขอขอบคุณมากๆ งบฟ้ื นฟูถือวา่ เป็ นโอกาส ถา้ ใชง้ บฟ้ื นฟูและงบประมาณปี 2564 ดีๆ
อยา่ งที่เสนอแนะมา เรามีโอกาสมาก
ข้อคดิ เห็นจากผู้ชม (คุณอุบล นครปฐม)
การเกษตรในปัจจุบนั ตอ้ งมีทุน มีที่ดิน ถึงจะดาํ เนินการตามแนวทางแนวคิดน้ีได้ แต่ปัจจุบนั คน
เป็นหน้ี ไมม่ ีท่ีดิน การดาํ เนินการตา่ งๆ ตอ้ งคอ่ ยเป็นค่อยไป
วิทยากร เรื่องน้ีเป็ นเร่ืองใหญ่ ขอให้ความเห็นวา่ เกษตรกรท่ีกลบั ไปบา้ นเกิด บางทีพ่อแม่มีที่ดินอยู่ ก็อาศยั
ที่ดินท่ีมีอยเู่ ริ่มตน้ จากเล็กไปหาใหญก่ ่อน อยา่ งท่ีเรียนไปแลว้ ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์
การเกษตร (ธกส.)สร้างโอกาสให้แลว้ เรื่องทุน ดา้ นเทคโนโลยกี ็อาจพ่ึงพาปราชญช์ าวบา้ น พ่ึงพา
วทิ ยาลยั หรือมหาวทิ ยาลยั ท่ีมีการเรียนการสอนดา้ นการเกษตร ขณะน้ีมีแนวคิดท่ีจะเสริมสร้างให้
ความรู้และเทคโนโลยแี ก่เกษตรกร
ข้อคดิ เหน็ จากผู้ชม โครงการพฒั นาอุตสาหกรรม ท่ี อาํ เภอจะนะ จงั หวดั สงขลา น่าจะเป็นการเสริมสร้างเสรี
กบั ชาวบา้ น อยา่ งยง่ั ยนื
ข้อคิดเห็นจากผู้ชม (คุณมานิตย์ จงั หวดั บุรีรัมย)์
คนไทยเข้าสู่ยุครุ่งเรืองโลกาภิวตั น์ จนลืมหลกั การด้งั เดิม คือ รู้จกั แบ่งเก็บ รู้จกั แบ่งกิน รู้จกั
แบ่งปัน
วทิ ยากร เร่ืองแบ่งปัน และเรื่องจิตที่จะช่วยกนั ผมคิดวา่ คนไทยมีความเอ้ืออาทรต่อกนั สูง ช่วงวิกฤตมีการ
ทาํ ตูป้ ันสุข และมีการแจกอาหารซ่ึงใชไ้ ด้ แต่ตอ้ งการจะเห็นการทาํ งานในเชิงระบบช่วยกนั และ
ขณะเดียวกนั หลงั จากที่ช่วยกนั ในช่วงวิกฤต ก็ตอ้ งการจะให้ช่วยกนั คิดช่วยกนั ทาํ งานในลกั ษณะ
พฒั นา ถือวกิ ฤตเป็นโอกาสอยา่ งที่เราไดพ้ ดู คุยกนั มาโดยตลอด
70
ข้อคดิ เห็นจากผู้ชม (จงั หวดั สุโขทยั )
ที่อาํ เภอคีรีมาศ จงั หวดั สุโขทยั น้าํ แลง้ มาอยากใหห้ น่วยงานภาครัฐเขา้ ช่วยเหลือ
ข้อคดิ เห็นจากผู้ชม (คุณชาญวทิ ย์ จงั หวดั สมุทรสาคร)
การขุดลอกคูคลองพูดกันมานานแล้ว แต่ไม่เห็นรัฐบาลจัดการ ช่วงแล้งก็ไม่มาลอกคูคลอง
ต้ืนเขิน อยากใหท้ าํ จริงจงั
วทิ ยากร เรื่องน้าํ เป็ นเรื่องใหญ่ ตอ้ งมีการวางแผนดาํ เนินงานเป็ นระบบ ขณะน้ีมีสํานกั งานทรัพยากรน้าํ
แห่งชาติ คงตอ้ งติดตามผลงานของหน่วยงานน้ีต่อไป แต่ท่ีสําคญั คือ ชุมชนและทอ้ งถิ่นจะตอ้ งดู
ตวั เองวา่ มีศกั ยภาพในการผลิตในการฟ้ื นฟูแหล่งน้าํ ไดแ้ ค่ไหนอย่างไร ไม่ควรรอจากส่วนกลาง
และถ้ามีประเด็นปัญหาอะไรก็ติดต่อทางระบบข้ึนมา จะเป็ นหมู่บ้าน ตาํ บล อาํ เภอ จงั หวดั
วางแผนใหช้ ดั เจนเสนอเขา้ มา เพราะรู้สภาพพ้นื ท่ีดีที่สุด
พธิ ีกร แผนยทุ ธศาสตร์ดา้ นการผลิต ปัจจุบนั น้ีมีผลิตภณั ฑด์ า้ นการเกษตรมาก เช่น ทุเรียนจงั หวดั นนทบุรี
จนั ทบุรี มีหลงลบั แล มีทุเรียนภูเขาไฟ ป่ าละอูบา้ ง ลกั ษณะน้ีเป็นขอ้ บง่ ช้ีท่ีทาํ ใหเ้ ห็นอะไร
วทิ ยากร ยุทธศาสตร์เกษตรท่ีคุยกนั มา 3 - 4 ดา้ น อยากจะเน้นเรื่องเกษตรและอาหาร ขณะเดียวกนั มีแผน
ยุทธศาสตร์อนั หน่ึงที่เรียกว่า เกษตรอตั ลกั ษณ์พ้ืนถิ่น ซ่ึงจริงๆ คือ เกษตรหรือผลิตผลทางดา้ น
อาหารมีอตั ลกั ษณ์ เรื่องน้ีถา้ ศึกษาจากทว่ั โลก จะเป็ นกรณีศึกษาใหผ้ ูบ้ ริโภคมีความมน่ั ใจ เช่น ถา้
เป็ นทุเรียนนนทค์ ุณภาพตอ้ งอยา่ งน้ี ทุเรียนจากลบั แลตอ้ งอร่อย คุณภาพตอ้ งอยา่ งน้ี เร่ืองน้ีเกิดใน
หลายประเทศ เช่น เนยแขง็ พาร์มาของอิตาลี หรือผลิตภณั ฑ์ต่างๆ ของประเทศฝรั่งเศส ซ่ึงจะตอ้ ง
ผลิตให้ไดอ้ ยา่ งน้นั จึงจะเป็ นอตั ลกั ษณ์ ของไทยเช่น ขา้ วหอมมะลิทุ่งกุลาร้องไห้ ขา้ วสังขห์ ยดท่ี
จงั หวดั พทั ลุง เป็นเรื่องของอตั ลกั ษณ์ อยากจะเห็นชุมชนทอ้ งถิ่นที่มีการพฒั นาทางดา้ นการเกษตร
ปลอดภยั มีคุณภาพมีคุณค่าแลว้ อาจจะขยบั ไปเป็ นเกษตรเชิงออร์แกนิคหรือไม่ถึงก็ได้ แต่มีอะไร
เป็ นจุดเด่นข้ึนมา เช่น มีความหอม สีสันดี อร่อย หากินที่ไหนไม่ได้ ตอ้ งมาท่ีน่ี ท่านเสนอมาไดท้ ่ี
กระทรวงพาณิชย์เพ่ือขอข้ึนทะเบียนเป็ นเกษตรอัตลักษณ์พ้ืนถิ่นเรียกว่า GI (Geographical
Indications) ขณะน้ีเร่ิมทยอยมา เช่น มะพร้าวท่ีจงั หวดั สมุทรสงคราม ลิ้นจ่ีท่ีจงั หวดั สมุทรสงคราม
หรือไก่ดาํ ท่ีจงั หวดั พิษณุโลก โคที่จงั หวดั นครราชสีมา อีสานกาํ ลงั มีโคที่อร่อยเยอะเลย กลายเป็น
อาหารหรือผลิตผลทางดา้ นการเกษตรอตั ลกั ษณ์ รวมถึงการแปรรูปดว้ ย
พธิ ีกร สิ่งที่ภาครัฐจะตอ้ งไปสนับสนุนคือ การทาํ ให้อตั ลกั ษณ์มีความแน่นอน หรือว่ามีคุณภาพคงที่
ใช่ไหม
วทิ ยากร เม่ือข้ึนทะเบียนไดค้ ุณภาพตอ้ งดีเสมอตน้ เสมอปลาย ตอ้ งมีการตรวจสอบกระบวนการผลิต ดูแล
คุณภาพ เมื่อคุณภาพสม่าํ เสมอก็จะไดต้ ราการผลิตผลเชิงพ้นื ที่หรือ GI ผูบ้ ริโภคก็มนั่ ใจ ราคาก็จะ
สูงข้ึนไดอ้ ีก ซ่ึงเห็นไดจ้ ากหลายๆประเทศท่ีทาํ กนั ดา้ นสินคา้ เกษตร
พธิ ีกร ขอใหอ้ าจารยพ์ ดู ถึงเกษตรแปรรูป
วทิ ยากร เรื่องเกษตรแปรรูปเป็ นเรื่องท่ีใหญม่ าก เม่ือมีการผลิตอาหารไม่วา่ จะเป็นขา้ ว พชื ผกั ผลไม้ ผลิตผล
ทางดา้ นปศุสัตว์ หรือประมง โดยทว่ั ไปจะมีการสูญเสียโดยเฉพาะอยา่ งย่ิงทางดา้ นพืชผกั ผลไม้
อาจจะสูญเสียถึง 30% ดา้ นอ่ืนอาจจะสูญเสีย 10-15% ซ่ึงจุดแรก ก็ตอ้ งมีจุดรับซ้ือหรือจุดรวม
71
ผลิตผลเหล่าน้นั และแปรรูปเบ้ืองตน้ ก่อน เช่น อาจจะใส่ภาชนะบรรจุท่ีดี (ไม่ใช่กองรวมกนั หรือ
อดั ในถุงพลาสติก) อาจจะมีห้องแอร์หรือตูเ้ ยน็ ซ่ึงจะเป็ นการดูแลเร่ืองคุณภาพ จากน้นั ก็แปรรูป
ในวสิ าหกิจชุมชน ผลิตภณั ฑ์ OTOP วสิ าหกิจเป็นอาหารเยอะมาก เช่น เห็ดดอง เห็ดเชื่อม มะขาม
คืออะไรท่ีเด่นในชุมชนและท้องถ่ิน เราทําให้ดี และมีตราสัญลักษณ์ (Brand name) จะได้
Geographical Indications หรือ GI อตั ลกั ษณ์หรือไม่ไม่ตอ้ งกงั วล ขอใหด้ ูแลเร่ืองคุณภาพ และเม่ือ
มี Brand name ติดตลาดจะเชื่อมโยงถึงการท่องเท่ียวไดอ้ ีก ก่อให้เกิดรายไดต้ ามมา ซ่ึงเรื่องน้ีแปร
รูปเบ้ืองตน้ กท็ ี่ชุมชน ตอ่ มาแปรรูประดบั SME และแปรรูปอุตสาหกรรม อุตสาหกรรมใหญ่เราไม่
ต้องห่วง ภาครัฐคงจะต้องเน้นวิสาหกิจชุมชนและ SME ทาํ อย่างไรจะให้มีท้ังความรู้และ
เทคโนโลยี และในที่สุดก็ตรวจสอบผลิตภณั ฑ์ที่ออกมาน้ันให้มีคุณภาพไดต้ ามท่ีอา้ งถึง และมี
ความคงเส้นคงวา และมีจาํ นวนมากพอซ่ึงเกษตรกรตอ้ งรวมกลุ่มกนั เป็ นสหกรณ์หรือเป็ นแปลง
ใหญ่และผลิตให้มีผลิตภณั ฑ์มากพอ อยากให้มีการปรับเปลี่ยนวิธีคิดแบบที่พิธีกรแนะนาํ ถา้ ได้
แบบน้ีประเทศไทยก็จะกา้ วไปไกลมาก
พธิ ีกร เราสามารถผลกั ดนั ใหใ้ ครเป็นกลุ่มเกษตรกรตวั อยา่ ง เป็นแกนกลางหรือเป็นเจา้ ภาพ ไดอ้ ยา่ งไร
วทิ ยากร สามารถเร่ิมตน้ ไดด้ ว้ ยเกษตรกรรวมกลุ่มกนั เอง และมีผูน้ าํ ซ่ึงผูน้ าํ น้ีจะสําคญั มาก เป็ นผูท้ ี่เขา้ ใจ
เรื่องการบริหารจดั การของตนเอง มีจิตเก้ือหนุนที่จะรวมกลุ่มกนั ให้มากๆ เรามีกลุ่มเกษตรกร
จงั หวดั ศรีสะเกษ อุบลราชธานี เพชรบุรี อยธุ ยา หลายทา่ นมาเป็ นวุฒิสมาชิก ผมไดเ้ รียนรู้จากท่าน
เหล่าน้ัน ในท่ีสุดท่านก็เป็ นหัวหน้ากลุ่มแปลงใหญ่หรือกลุ่มสหกรณ์ การรวมกลุ่ม สามารถ
ปรึกษาหารือกบั ภาครัฐ จะเป็ นกรมส่งเสริมสหกรณ์ กรมส่งเสริมการเกษตร หรือกรมวิชาการ
เกษตร ซ่ึงจะมีกลไก ถ้ามีปัญหาทุนติดต่อไดท้ ี่ธนาคารเพ่ือการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร
(ธกส.) แลว้ ศึกษาหาความรู้และเทคโนโลยที ี่เหมาะสมในการผลิต ซ่ึงปัญหาเร่ืองเทคนิค สามารถ
ปรึกษาทางมหาวิทยาลยั ขณะน้ีมหาวิทยาลยั จะแบ่งเป็ นเขตเรียกว่า Food Annapolis เป็ นศูนย์
นวตั กรรมส่งเสริมการแปรรูป ซ่ึงในที่สุดก็ได้ท้งั คาํ ปรึกษาหารือท้งั วิธีการ ขณะเดียวกนั ก็ได้
กระบวนการจดั การถา้ ท่านตอ้ งการพฒั นาอีก เร่ืองน้ีก็หวงั วา่ เกษตกรรุ่นเก่า รุ่นกลางและ รุ่นเยาว์
จะสามารถนํามาสู่การผลิตการแปรรูปได้อย่างมีคุณภาพ ในภาพรวมของรัฐก็อยากจะเห็น
กระบวนการวางแผนการผลิต ต้งั แต่เร่ืองน้าํ ที่ดินเพ่ือการเกษตรควรจะคาํ นึงถึงเร่ืองของ Zoning
ไปถึงในระดบั จงั หวดั และขณะเดียวกนั ในเรื่องของการผลิตอาหารตอ้ งเตรียมผลิตเพ่ือการบริโภค
สด อาหารผลิตเพื่อการแปรรูป อาหารเพื่อเขา้ โรงงาน โรงแรม ให้แบ่ง เป็ นช้นั ๆ จดั สรรผลผลิต
ใหด้ ี ซ่ึงจะเขา้ มาสู่ขอ้ มูลใหญ่ Big Data ตอ้ งคิดภาพรวมใหไ้ ด้
พธิ ีกร ตอ้ งมีศูนย์ Big Data ดา้ น Food and Agriculture ไหม
วทิ ยากร ควรมี ขณะน้ีกรรมาธิการฯ กาํ ลงั เสนอเรื่องการทาํ Big Data ของ เกษตรกร ขณะน้ีการทาํ Big
Data ของประเทศไทยยงั สับสน จะเห็นในเร่ืองของการลงทะเบียน 8 ลา้ นคน 10 ลา้ นคน มนั ไม่
น่ิง ถึงเวลาแล้วที่เราตอ้ งสร้างระบบเรื่องน้ีเพ่ือการจดั การ Big Data ต้องมีการวางแผนว่าเรา
ตอ้ งการขอ้ มูลอะไรก็สร้างขอ้ มูลข้ึนมา และเก็บขอ้ มูลวเิ คราะห์และใชป้ ระโยชน์
พธิ ีกร ยทุ ธศาสตร์ตวั สุดทา้ ยเรื่องการพฒั นาระบบนิเวศการเกษตรเป็นอยา่ งไร
72
วทิ ยากร ระบบเกษตร ระบบอาหาร มีผลกระทบต่อความมนั่ คงดา้ นอาหาร โภชนาการ และสุขภาพของคน
มีผลต่อเศรษฐกิจคือ คา้ ขาย ชุมชนไดป้ ระโยชน์ ประเทศไดป้ ระโยชน์ และมีผลต่อวฒั นธรรม
การเป็นอยู่ การท่องเที่ยว และระบบนิเวศตอ้ งมีการวางแผนใหด้ ีวา่ เราจะมีแผนการผลิตที่จะธาํ รง
ไวซ้ ่ึงระบบนิเวศ นน่ั ก็คือ ป่ าไม้ ภูเขา เราอยา่ ไปทาํ ลาย ทรัพยากรมีอยอู่ ยา่ งจาํ กดั ก็ตอ้ งกลบั มาใน
เร่ืองของระบบนิเวศ ขณะเดียวกันในเรื่องของกระบวนการผลิต การใช้สารเคมีเกินความ
จาํ เป็นตอ้ งเลิก ในระดบั โลกมาตรฐานทางดา้ นอาหารส่งเสริมการผลิตในดา้ นออร์แกนิก (อินทรีย)์
ในขณะเดียวกนั ถ้าใช้ป๋ ุยที่เป็ นสารเคมีโซเดียม โพแทสเซียม ยงั พออนุโลมใช้ได้ แต่ใช้แค่ให้
พอเพียงเล็กนอ้ ย ถา้ เป็ นออร์แกนิกไดก้ ็ดี ป๋ ุยชีวภาพที่ผลิตเอง ถา้ มีความจาํ เป็ นตอ้ งใช้ ใชใ้ ห้นอ้ ย
ใช้เฉพาะจาํ เป็ น และขณะเดียวกนั ถา้ สัตวห์ รือพืชเป็ นโรคก็ใช้เท่าที่จาํ เป็ น ใชย้ าทางชีวภาพไดก้ ็
ยง่ิ ดี นี่คือระบบนิเวศ
พธิ ีกร องคค์ วามรู้ของคนในชุมชนสามารถผลิตยาหรือป๋ ุยไดห้ รือไม่
วทิ ยากร มีระดบั หน่ึงแต่เราตอ้ งนาํ ความรู้ด้งั เดิมมาพิสูจน์ ยืนยนั และสนับสนุนทางวิชาการสมยั ใหม่
เพื่อให้ดีข้ึน ศาสตร์เดิมและศาสตร์ใหม่ตอ้ งมารวมกนั และพฒั นาต่อไปให้ดีข้ึน หลายอย่างที่เรา
ศึกษาทดลองใชต้ วั น้นั รวมกบั ตวั น้ีสามารถปราบเพล้ียได้ มนั มีเหตุผลทางวิชาการ หรือการให้
สัตวก์ ินอาหารที่มีเช้ือจุลินทรียบ์ างอยา่ ง เช่น โพรไบโอติก ทาํ ให้ระบบยอ่ ยอาหารของสัตวด์ ีข้ึน
มนั ก็เหมือนมนุษย์ (มนุษย์ สัตวแ์ ละพืช ลกั ษณะคลา้ ยๆ กนั ) ตอ้ งการพนั ธุ์ท่ีดี ธัญญาหารที่ดี
ควบคุมป้องกนั โรค
ข้อคดิ เห็นจากผู้ชม
การแกไ้ ขปัญหาน้าํ สามารถทาํ แบบน้ีได้หรือไม่ เช่น โครงการของแต่ละจงั หวดั ทาํ ท่อส่งน้าํ
เหมือนระบบประปาของกรุงเทพฯ จะช่วยแกป้ ัญหาได้ อยากให้มีการสร้างงาน คนกลบั มาทาํ การ
คา้ ขายไดม้ ีเงินใช้ ไมใ่ ช่มีแตต่ ูป้ ันสุข
วทิ ยากร ระบบน้าํ ตอ้ งดูท้งั ระบบ มีหลายวิธีการหลายรูปแบบตามความเหมาะสมของแต่ละบริบทแต่ละ
พ้นื ที่
ข้อคดิ เห็นจากผู้ชม (จงั หวดั ศรีสะเกษ)
องคก์ ารบริหารส่วนตาํ บลลิ้นฟ้า อาํ เภอยางชุมนอ้ ย จงั หวดั ศรีสะเกษ น้าํ บาดาลเหนียวมาก อยากให้
สมาชิกวฒุ ิสภาลงมาตรวจดว้ ย อบต.ท่ีนี่ไม่ดาํ เนินการอะไรเลย ปัจจุบนั โรงเรียนตอ้ งซ้ือน้าํ ด่ืมเอง
วทิ ยากร ถา้ ตอ้ งการใหร้ วดเร็วขอให้แจง้ ไปท่ีจงั หวดั สมาชิกวุฒิสภาไม่มีหนา้ ที่ปฏิบตั ิการ มีหนา้ ท่ีติดตาม
เสนอแนะ เร่งรัด
พธิ ีกร เร่ืองน้ีสามารถแจง้ ผา่ นรายการน้ีไดไ้ ปที่จงั หวดั ศรีสะเกษ ฝากให้จงั หวดั ศรีสะเกษ ช่วยกรุณาดู
ที่องคก์ ารบริหารส่วนตาํ บลลิ้นฟ้า อาํ เภอยางชุมนอ้ ย ดว้ ย
ข้อคิดเหน็ จากผู้ชม (คุณสมชาย ชาญณรงคก์ ุล)
ที่ผา่ นมามีนกั วชิ าการไดบ้ อกปัญหาทางดา้ นการเกษตรดา้ นต่างๆ แลว้ อยากให้มีการแกไ้ ขปัญหา
ตามขอ้ เสนอแนะเหล่าน้ีดว้ ย
วทิ ยากร ดว้ ยความยนิ ดี
73
ข้อคดิ เห็นจากผู้ชม
การพฒั นาอุตสาหกรรมใน อาํ เภอจะนะ จงั หวดั สงขลาจะเป็ นการทาํ ลายทรัพยากรธรรมชาติและ
สิ่งแวดลอ้ ม จึงขอใหม้ ีการพิจารณาทบทวนดว้ ย
วทิ ยากร เป็นเร่ืองของจงั หวดั และเขต (ภาพใหญ)่
ข้อคิดเหน็ จากผู้ชม (จงั หวดั กาฬสินธุ์ )
ผมทาํ ไวน์ขา้ ว ไวน์จากมะยม ปัจจุบนั ไม่มีทุนอยากให้ช่วยสนบั สนุนไดห้ รือไม่ เพราะเป็ นเรื่อง
ของภูมิปัญญาทอ้ งถิ่น
วทิ ยากร ในเร่ืองน้ีเป็ นเร่ืองใหญ่เป็ นเรื่องระยะยาว ในแต่ละผลิตภณั ฑ์จะมีมาตรฐาน ควรที่จะตอ้ งติดต่อที่
กระทรวงอุตสาหกรรม
ข้อคิดเห็นจากผู้ชม
ท่ีตาํ บลห้วยซ้อ อาํ เภอเชียงของ จงั หวดั เชียงราย แล้งมาก อยากให้มีการขุดบ่อบาดาล หรือทาํ
ฝนเทียม เพราะฝนไมต่ กเลย อยากใหท้ ่านสมาชิกวฒุ ิสภามาช่วยดว้ ยไดห้ รือไม่
พธิ ีกร คาํ ถามดงั กล่าวสามารถแจง้ ไปที่หน่วยงานที่เก่ียวขอ้ งของจงั หวดั ผา่ นรายการไปที่ตาํ บลห้วยซ้อ
อาํ เภอเชียงของ จงั หวดั เชียงรายไดเ้ ลย
พธิ ีกร ช่วงทา้ ยอยากให้อาจารยไ์ ดฝ้ ากประเด็นในเรื่องของเกษตรและอาหารในยุคใหม่ที่เราจะตอ้ งการ
ปฏิรูป
วทิ ยากร คงตอ้ งเรียนส้ันๆ ว่า เรื่องของเกษตรและอาหารเป็ นเร่ืองสําคญั ของชีวิตมนุษย์ โลกเรามีพ้ืนที่
จาํ กดั แต่ขณะเดียวกนั ประชากรโลกเพิ่มมากข้ึน จริงอยูป่ ระชากรไทยคงที่ประมาณ 68 ลา้ นคน
เร่ืองเกษตรอาหารเป็ นเรื่องของการดาํ รงชีวิตของมนุษย์ เป็ นเรื่องของความเป็ นอยู่ เป็ นเรื่องของ
รายได้ เป็ นเรื่องของวฒั นธรรม เราคงตอ้ งดูแลโลกน้ีใหด้ ี เมื่อเกิดการระบาดของโควดิ -19 มนั
เตือนใหเ้ รารู้วา่ โลกเราเล็กนิดเดียว ไวรัสตวั เล็กๆ มีผลกระทบทว่ั โลก มีผลต่อสุขภาพ นิเวศ เร่ือง
อาหารการกิน มีผลกระทบอยา่ งมากเลย คนขาดอาหารทว่ั โลกเพิ่มข้ึน ขาดอาหารระยะส้นั ท้งั โลก
เราจาํ เป็ นตอ้ งมาใส่ใจเร่ืองของการผลิตอาหารและดูแลเรื่องการเกษตรให้ดี เพ่ือให้มีคุณภาพ มี
ความปลอดภยั เพ่ือให้ผูบ้ ริโภคไดป้ ระโยชน์ ขณะเดียวกนั เกษตรกรก็ตอ้ งไดป้ ระโยชน์จากการ
ดาํ รงชีวติ ดาํ รงชีพแบบน้ีดว้ ย สังคมตอ้ งดูแลเรื่องของการเกษตร เร่ืองของระบบอาหารใหด้ ี
พธิ ีกร กล่าวขอบคุณ และกล่าวสวสั ดี
วทิ ยากร กล่าวสวสั ดี
74
รายการรัฐสภาของประชาชน สถานีโทรทศั น์รัฐสภา และสถานีวทิ ยุรัฐสภา ความถ่ี 87.5 MHz
ประเด็น การเกษตรสร้างมูลค่า
วทิ ยากร ศาสตราจารย์เกยี รตคิ ุณ นายแพทย์ไกรสิทธ์ิ ตนั ติศิรินทร์
ประธานคณะอนุกรรมาธิการด้านการผลติ ในคณะกรรมาธิการ การเกษตรและสหกรณ์ วุฒิสภา
พธิ ีกร คุณจักรินทร์ ทองบพติ ร
วนั ศุกร์ที่ 13 พฤศจิกายน พ.ศ.2563 เวลา 9.05 – 10.00 น.
คณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์วฒุ ิสภา เนน้ ใช้ Big data บูรณาการฐานขอ้ มูลภาค
การเกษตร พฒั นาการเกษตร เพม่ิ ประสิทธิภาพ นาํ เทคโนโลยเี พ่มิ มูลคา่ สินคา้ ทางการเกษตร ผลกั ดนั
เกษตรไทยสู่การแขง่ ขนั ระดบั นานาชาติ เช่ือมโยงผผู้ ลิตในตลาดออฟไลน์และตลาดออนไลน์ เสริมสร้าง
ความเขม้ แขง็ ใหก้ บั ชุมชน แนวทางการสร้างมูลค่าสินคา้ เกษตรจะช่วยทาํ ใหท้ ิศทางภาคการเกษตรไทยดี
ข้ึนอยา่ งไร การใช้ Big data ภาคการเกษตรจะครอบคลุมท้งั ระบบหรือไม่ ติดตามพร้อมกนั ในรายการ
รัฐสภาของประชาชน
พธิ ีกร เร่ืองราววนั น้ีเป็ นการติดตามการปฏิรูปประเทศ เร่ืองของการพฒั นาดา้ นการเกษตรเรื่องน้ีเป็ น
เร่ืองสําคญั เพราะวา่ ประเทศไทยน้นั ฐานรากสําคญั เป็ นแกนหลกั คือ ฐานดา้ นเกษตรกรรม เมื่อ
จะยกระดบั พฒั นาประเทศ เราจะยกระดบั การพฒั นาประเทศจากจุดแข็งท่ีเรามีอยู่ไดอ้ ยา่ งไร
ซ่ึงเรื่องน้ีเรามีการพูดคุยไปแลว้ คร้ังหน่ึงเมื่อเดือนกรกฎาคมท่ีผ่านมา วนั น้ีจะมาติดตามต่อถึง
ความคืบหน้าการดาํ เนินการยุทธศาสตร์ชาติ เพื่อสร้างขีดความสามารถในการแข่งขนั ด้าน
การเกษตร ในส่วนของคณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์ และคณะอนุกรรมาธิการฯ
ต่างๆ วา่ มีการทาํ งานและมีการพฒั นางานไปถึงไหนแลว้
75
วทิ ยากร เรายดึ หลกั กรอบยทุ ธศาสตร์ชาติ 20 ปี และแผนปฏิรูปชาติดา้ นการเพิ่มขีดความสามารถในการ
แข่งขัน และการพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก สําหรับกรอบยุทธศาสตร์ชาติมอง 6 ประเด็น
ซ่ึงพยายามจะพดู เพื่อให้เขา้ ใจไดง้ ่ายๆ ประเดน็ ที่ 1 คือ เกษตรปลอดภยั ซ่ึงเป็นพ้ืนฐานข้นั ต่าํ สุด
เม่ือปลอดภยั แลว้ ตอ้ งมีคุณภาพท้งั กายภาพ รูป รส กลิ่น รสสัมผสั และที่สําคญั คือ มีคุณค่าทาง
โภชนาการคือ เกษตรปลอดภยั ประเด็นท่ี 2 เมื่อทาํ ปลอดภยั ไดแ้ ล้ว ถึงข้นั เกษตรอตั ลักษณ์
ทอ้ งถิ่น เช่น เราผลิตขา้ วได้ดี ขา้ วสังข์หยด ขา้ วหอมมะลิ ก็ขอให้เป็ นสัญลกั ษณ์ส่ิงบ่งช้ีทาง
ภูมิศาสตร์ เพ่ือเป็ นจุดขาย สร้างความมนั่ ใจให้กบั ผบู้ ริโภค ประเด็นที่ 3 คือ เกษตรแปรรูป ตอ้ ง
แปรรูปผลิตภณั ฑเ์ บ้ืองตน้ ไปสู่ผลิตภณั ฑโ์ อท็อป โดยชาวบา้ นและชุมชน เช่น อาหารเครื่องด่ืม
ต่างๆ ตลอดจนผลิตภณั ฑ์ของท่ีระลึก ทางดา้ นเกษตรและอาหาร หลงั จากน้นั เป็ นการแปรรูป
ระดบั อุตสาหกรรมซ่ึงอาจจะเป็น เครื่องเทศ เคร่ืองสาํ อาง หรือยา ก็จะเขา้ สู่เกษตรชีวภาพ ซ่ึงจะ
รวมเกือบทุกอย่าง เช่น กญั ชง กญั ชา ก็ถือว่าเป็ นเกษตรชีวภาพได้ แต่ที่เนน้ คือพวก สมุนไพร
เครื่องเทศ เภสัชภณั ฑ์และยาต่างๆ ประเด็นที่สําคญั คือ เกษตรอจั ฉริยะ เกษตรกรและกลุ่ม
เกษตรกรตอ้ งพฒั นาโดยการใชค้ วามรู้และเทคโนโลยี เขา้ ใจเร่ืองการจดั การ การตลาด พอมาถึง
จุดน้ีจะทาํ ให้มีการพฒั นา เรียนรู้อยา่ งต่อเนื่อง สุดท้ายคือ เกษตรเชิงนิเวศ ซ่ึงท้งั หมดจะอยูใ่ น
ห่วงโซ่ของอาหาร ขณะเดียวกนั กต็ อ้ งคาํ นึงถึงตลาด ตลาดภายในประเทศ ตลาดนานาชาติ กเ็ ป็น
เรื่องท่ีโชคดีที่ประเทศไทยส่งออกสินคา้ การเกษตรขณะน้ีเป็ นอนั ดบั ที่ 12 ของโลก และมีมูลคา่
ประมาณ 1.35 ลา้ นลา้ นบาท และเราสามารถทาํ ไดด้ ีกวา่ น้ีอีก ถา้ เราเพ่ิมมูลค่า และคุณค่าตามท่ี
ไดน้ าํ เรียน
พธิ ีกร วิธีการไปสู่เป้าหมายการพฒั นาคุณภาพด้านการเกษตร วนั น้ีต้องพูดถึงข้อมูลพ้ืนฐานของ
ประเทศไทย อยากใหอ้ ธิบายวา่ วนั น้ีพ้นื ฐานศกั ยภาพทางการเกษตรของไทยในลกั ษณะเชิงพ้ืนท่ี
เป็นอยา่ งไรบา้ ง
วิทยากร ภาพใหญ่เร่ืองน้ีกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้มีการนาํ เสนอ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ดร.ยุคล
ลิ้มแหลมทอง ซ่ึงเป็ นอดีตรองนายกรัฐมนตรีและอดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและ
สหกรณ์ ท่านแม่นตรงมากในขอ้ มูลภาพใหญ่วา่ ประเทศไทยมีพ้ืนท่ีทางการเกษตรมีประมาณ
149 ลา้ นไร่ และประมาณ 22% อยู่ในเขตชลประทาน และส่วนใหญ่เป็ นการปลูกพืชเศรษฐกิจ
ซ่ึงใชพ้ ้นื ท่ีมากแต่มูลค่าภาพรวมยงั ไม่สูงนกั แต่เกษตรกรทาํ กนั มาก คือ ขา้ ว มนั สาํ ปะหลงั ออ้ ย
ขา้ วโพดเล้ียงสัตว์ และยางพารา เป็นมูลคา่ ท่ีสูงระดบั หน่ึง แต่ผลผลิตตอ้ งใชแ้ รงงานจาํ นวนมาก
ตรงจุดน้ีคงตอ้ งมาพิจารณาปรับพ้ืนท่ีใหเ้ หมาะสม โดยยดึ หลกั เพ่ิมคุณค่าและมูลค่า เกษตรกรมี
ท้งั หมด 7.5 ล้านครัวเรือน ท่ีข้ึนทะเบียนประมาณ 28 ล้านคน รายได้ที่เกิดข้ึนต่อครัวเรือน
ประมาณ สามแสนเจ็ดหม่ืนบาท ซ่ึงถือวา่ นอ้ ย และรายไดด้ งั กล่าว 53% มาจากการเกษตร อีก
47 % ตอ้ งออกจากภาคการเกษตรไปทาํ งานในช่วงท่ีไม่มีการผลิต เช่น เขา้ ไปทาํ งานในเมือง
โรงงาน โรงแรม สถานที่ประกอบการต่างๆ ซ่ึงถา้ เราพฒั นาเกษตรคุณค่า มูลค่า สามารถพฒั นา
อาชีพเกษตรกรได้ ขอยนื ยนั วา่ สามารถทาํ ไดต้ ลอดช่วงเวลาโดยไม่ตอ้ งยา้ ยถ่ินฐานเขา้ มาในเมือง
แต่ตอ้ งมีกระบวนการวางแผนการผลิตครบท้งั ปี เรียกว่า “แผนการผลิตการเกษตรหรือ Crop
76
พธิ ีกร calendar” ไม่ไดห้ มายถึงพืชผกั เพียงอยา่ งเดียว หมายถึง การประมง ปศุสัตวด์ ว้ ย ตรงน้ีถา้ น้อม
วทิ ยากร นาํ ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงและเกษตรทฤษฎีใหม่การใชพ้ ้ืนท่ีมาใช้ 30% เป็ นแหล่งน้าํ 30 %
ปลูกผกั ผลไม้ อีก 30% ทาํ นาหรืออาหารหลกั อีก 10 % ท่ีอยู่อาศยั พร้อมกบั เกษตรชีวภาพ คือ
ตอ้ งมีการเรียนรู้ตลอดเวลา น้นั เป็นขอ้ มูลพ้ืนฐาน และท่ีนาํ เรียนเรื่องน้าํ ก็เป็นเร่ืองใหญ่ เรามีเขต
ชลประทาน 22% ขณะเดียวกนั แต่ละหมู่บา้ นมีสระธรรมชาติ(แหล่งน้าํ ธรรมชาติ) ประมาณ
หมู่บา้ นละ 2 แห่ง พระบาทสมเด็จพระเจา้ อยูห่ วั รัชกาลที่ 9 พระราชทานพระราชดาํ ริใหพ้ ฒั นา
แหล่งน้ําในชุมชน โดยให้ใช้สอยก่อน ถ้าขยายใหญ่ก็เผื่อการเกษตรได้ด้วย นอกจากเพ่ือ
ประโยชน์ในครัวเรือน ก็มาที่ชุมชน ตรงท่ีน้ํามากทาํ เป็ นแก้มลิงเพื่อเก็บน้ํา แนวคิดคือ ทาํ
อยา่ งไรจึงจะกระจายความรับผดิ ชอบการบริหารจดั การลงสู่พ้นื ท่ีใหม้ ากท่ีสุด
ประเด็นท่ีน่าสนใจคือ วนั น้ีฐานขอ้ มูลต่างๆ เขา้ ใจว่ามีปัญหามีการพูดถึงกนั มาก การบริหาร
ฐานขอ้ มูลขนาดใหญ่ ซ่ึงเป็ นฐานขอ้ มูลสําคญั ในการนาํ ไปใชใ้ นดา้ นต่างๆ เพ่ือการพฒั นาหรือ
แกป้ ัญหา หรือการยกระดบั คุณภาพ เฉพาะเรื่องการเกษตร ฐานขอ้ มูลตอนน้ีมีปัญหาอย่างไร
เพราะเป็นฐานขอ้ มูลสาํ คญั ท่ีจะนาํ ไปใช้
ฐานขอ้ มูลที่ผา่ นมามีความพยายามในการเกบ็ แต่ละกรม แต่ละกอง เกบ็ ขอ้ มูลไมเ่ หมือนกนั เช่น
กรมพฒั นาท่ีดิน ก็ดูเรื่องดิน คุณภาพดิน ซ่ึงเป็ นส่ิงท่ีดี กรมส่งเสริมการเกษตร ดูแลเร่ือง
เกษตรกร จาํ นวนเกษตรกร ตอนน้ีเรามี Digital Technology มีระบบคอมพวิ เตอร์ช่วยในการเก็บ
และวเิ คราะห์ขอ้ มูลไดม้ ากข้ึน และเป็ นนโยบายของประเทศที่จะทาํ มีความพยายามดาํ เนินการ
มีการต้งั ศูนยข์ อ้ มูลทางการเกษตร คณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์ของวุฒิสภาเห็น
ความสําคญั เน้นเร่ือง Big data ไดม้ ีการศึกษาติดตามขอ้ มูลโดยเชิญหน่วยงานต่างๆภายใน
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ มาให้ข้อมูล และเชื่อมโยงกับหน่วยงานภายนอกด้วย เช่น
กระทรวงอุตสาหกรรม กระทรวงพาณิชย์ ธนาคารเพอื่ การเกษตรและสหกรณ์การเกษตร รวมถึง
กระทรวงดิจิทลั เพื่อเศรษฐกิจและสังคม ดว้ ย โดยภาพรวมจะเห็นว่าไดม้ ี ฐานขอ้ มูล Database
ระดบั หน่ึง แต่มีคาํ ถามเกี่ยวกบั เร่ืองคุณภาพ ความครอบคลุม ไม่ไดห้ มายวา่ หน่วยงานไมเ่ ขม้ แขง็
เพราะเกษตรกรบางคนกไ็ ปข้ึนทะเบียนที่หน่วยงานกรมส่งเสริมการเกษตร ขณะเดียวกนั มีอาชีพ
ทาํ ประมงดว้ ยก็ไปข้ึนทะเบียนกบั กรมประมง นอกจากน้ียงั ทาํ ปศุสัตวด์ ว้ ยก็ไปข้ึนทะเบียนกบั
กรมปศุสัตว์ เลยงงว่าเกษตรกรมี 3 คนหรือ 1คน ขณะน้ีคงจะดีข้ึนเพราะมีเลขบตั รประจาํ ตวั
ประชาชน เลข 13 หลกั จะสามารถทาํ ให้การข้ึนทะเบียนได้ดีข้ึน ว่าเกษตรกรตวั จริงทาํ งาน
เกษตรกรรมมีเทา่ ไหร่ เม่ือมาดูขอ้ มูลท่ีแตล่ ะหน่วยงานเกบ็ เห็นวา่ แตล่ ะหน่วยงานต่างก็เก็บตาม
วตั ถุประสงคข์ องตนเอง ที่สําคญั คือ ขาดความเช่ือมโยง และการนาํ ไปใชป้ ระโยชน์ ขอกล่าวถึง
หลกั การของ Big data คือ ขอ้ มูลใหญ่ จะตอ้ งมีการวางแผนใหช้ ดั เจนวา่ จะเก็บขอ้ มูลไปทาํ อะไร
ผูใ้ ช้คือใคร ใช้ในระดบั ไหน ระดบั นโยบาย ระดบั วางแผนหรือระดบั ปฏิบตั ิการ หรือระดบั
ผบู้ ริโภคหรือเพื่อทาํ การวจิ ยั ต่อไป ในการวางแผนตอ้ งวางแผนให้เก็บขอ้ มูลอยา่ งมีคุณภาพ วาง
ระบบให้เก็บ เมื่อวางแผนเสร็จก็สร้างขอ้ มูลและเก็บขอ้ มูล และติดตามเป็ นระยะๆ เพ่ือให้เกิด
ข้อมูลที่เป็ นปัจจุบัน เมื่อได้ข้อมูลก็ต้องวิเคราะห์ และทําฐานข้อมูล ตรงจุดน้ีต้องใช้
77
ปัญญาประดิษฐ์(AI) เพื่อที่จะตอบปัญหาไดอ้ ยา่ งรวดเร็ว ขณะเดียวกนั ก็จดั กลุ่มผูใ้ ช้ วา่ เป็ นใคร
อยู่ระดับไหน ในระดับนโยบาย ระดบั วิจยั ระดบั สอน ระดับปฏิบตั ิการ หรือกระทงั่ ระดับ
เกษตรกรหรือกลุ่มเกษตรกรเอง ซ่ึงต่อไปคงจะตอ้ งมีการพฒั นาให้เขม้ แขง็ ข้ึน แลว้ ท้งั หมดก็จะ
เป็ นภาพรวม ขณะเดียวกนั หน่วยงานแต่ละหน่วยงานควรจะทาํ ขอ้ มูลของตนเองให้ดี และที่
สําคญั คือ ต้องมีการเชื่อมโยงกบั หน่วยงานภายในกระทรวงกนั เองและกับหน่วยงานอื่นๆ
ขณะน้ีเชื่อวา่ ไม่ใช่เฉพาะกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เกือบทุกกระทรวงกาํ ลงั ต้งั หลกั วา่ จะทาํ
อย่างไรกบั ฐานขอ้ มูลให้ดี ครอบคลุมมีความเป็ นปัจจุบนั และสามารถเชื่อมโยงกบั หน่วยงาน
ต่างๆ ภายในกระทรวงตนเอง แล้วเชื่อมโยงกับข้างนอกท่ีใกล้เคียง และสามารถนําไปใช้
ประโยชน์ได้ และอาจจะมีเคร่ืองมือท่ีจะนาํ ไปใชป้ ระโยชน์ไดอ้ ยา่ งเป็ นปัจจุบนั เช่น แอปพลิเค
ชนั ต่างๆ ขณะเดียวกนั ก็สามารถเขา้ ไปดูตามจุดที่เราเขา้ ถึง และเชื่อมโยงกบั หน่วยงานต่างๆได้
คงตอ้ งใชร้ ะยะเวลาอีกระยะหน่ึง แตข่ ณะน้ีไดเ้ ดินมาในทิศทางที่ถูกตอ้ งแลว้
พิธีกร อยา่ งท่ีอาจารยไ์ กรสิทธ์ิอธิบาย คุณผูฟ้ ังตอ้ งติดตามและเขา้ ใจวา่ เรากาํ ลงั อยใู่ นการยกระดบั และ
การพฒั นา การนาํ ขอ้ มูลมาจดั การขนาดใหญถ่ ือวา่ เป็นเร่ืองใหญ่ที่เราเร่ิมมากระตุน้ กนั เริ่มวงิ่ กนั
มาและเป็ นหลงั ช่วงโควิดที่เห็นภาพชัดเจน มีการทดสอบระบบผ่านโครงการต่างๆ เช่น การ
ลงทะเบียน เห็นภาพที่เกิดข้ึน อนั น้ีเป็นบททดสอบใหเ้ ห็นภาพชดั เจนใช่ไหม
วทิ ยากร ใช่ เป็นสมาชิกรัฐสภาหรือวุฒิสภาก็จะไดข้ อ้ มูลตามท่ีคุณจกั รินทร์พูด หน่วยงานต่างๆมารายงาน
ตอนใชง้ บเยียวยา ตวั เลขที่รายงานทาํ ให้งงเลยวา่ มีก่ีคน ก่ีครัวเรือนที่ไดร้ ับการเยยี วยา ในที่สุดก็
ไปได้ ค่อยๆ ปรับไปเรื่อยๆ เร่ืองน้ีตอ้ งมีการเรียนรู้ ทาํ สมบูรณ์ทนั ทีคงไม่ได้ แต่ดีท่ีเราเร่ิมตน้ มี
ทิศทาง แม้แต่โครงการต่างๆของรัฐที่จะให้ข้ึนทะเบียน เป็ นการเรียนรู้และพฒั นาไปด้วย
ซ่ึงท้งั หมดตอ้ งมองในแง่บวก
พธิ ีกร วนั น้ีนโยบายและทิศทางของรัฐบาลที่ควรจะเป็ นในการยกระดบั คุณภาพหรือการเพิ่มศกั ยภาพ
หรือคุณค่าและคุณภาพสินคา้ ทางการเกษตรไปสู่ตลาดโลกท่ีคณะอนุกรรมาธิการฯศึกษามา
มีความเห็นเป็นอยา่ งไรบา้ ง
วทิ ยากร ขอเรียนวา่ เรายึดแผนตามท่ีไดเ้ ตรียมการไวน้ นั่ คือ ยุทธศาสตร์ชาติและแผนปฏิรูป ซ่ึงเป็ นท่ีน่า
เสียดายที่วา่ ในยทุ ธศาสตร์ชาติเรื่องการเกษตรชดั เจน แต่ที่ผมพยายามพูดวา่ ขอ้ มูลตอ้ งมีเกษตร
และอาหาร เพราะเกษตรท่ีทาํ ท้งั หมดส่วนใหญ่เป็ นเกษตรอาหาร อีกส่วนเป็ นเกษตรที่ไม่ใช่
อาหารเช่น หม่อนไหมต่างๆ แมก้ ระทงั่ บางส่วนของกระบวนการก็นาํ มาทาํ เป็ นอาหารได้ และ
ยางพารา กไ็ ม่ใช่อาหาร ขอ้ มูลเรื่องน้ีคงตอ้ งทาํ ซ่ึงขณะเดียวกนั ยทุ ธศาสตร์ชาติที่ไดน้ าํ เรียนแลว้
เน้นเรื่องคุณภาพ ความปลอดภยั อตั ลกั ษณ์ แปรรูป ชีวภาพ เน้นตวั เกษตรและดูแลนิเวศน์ เรา
ตอ้ งยึดเร่ืองเหล่าน้นั ถือวา่ คิดดีแลว้ ขณะเดียวกนั ตอนปฏิรูปถือว่าเป็ นส่วนหน่ึงของการสร้าง
ความเขม้ แขง็ ในการแข่งขนั ระดบั ชาติและระดบั นานาชาติ ซ่ึงเพื่อนบา้ นเราหลายประเทศก็มีการ
ทําในลักษณะเดียวกัน เราต้องสามารถเพ่ิมคุณค่าและมูลค่าผลิตภัณฑ์เกษตรและอาหาร
เนน้ ความปลอดภยั เนน้ คุณภาพ เนน้ คุณค่าทางโภชนาการ ซ่ึงท้งั หมดจะมีมาตรฐานตอ้ งไปให้
ถึงมาตรฐานให้ได้ เมื่อไปถึงมาตรฐานก็จะมีคุณค่า มูลค่าจะตามมา และให้ทุกภาคส่วนไดผ้ ล
78
ประโยชน์ ตามที่ไดน้ าํ เรียนคือ ไดผ้ ลประโยชน์ต้งั แต่เกษตรกร ผูแ้ ปรรูป ผูค้ า้ ขาย ผูส้ ่งออก
ทาํ อยา่ งไรจึงจะก่อใหเ้ กิดความเป็นธรรมเร่ืองน้ี เราพดู กนั มากเลยวา่ กาํ ไรที่เกิดข้ึน เกษตรกรควร
จะได้ เพ่ือจะอยไู่ ดอ้ ยา่ งสมศกั ด์ิศรี จะไดท้ ุ่มเทมุง่ มน่ั ทาํ ทางดา้ นการเกษตรอยา่ งเดียว
พธิ ีกร การสร้างความเขม้ แข็งในส่วนของเกษตรกร ซ่ึงอาจารยไ์ ดอ้ ธิบายมาโดยตลอดวา่ รัฐตอ้ งถอด
ตวั เองออกมา และ ประชาชนตอ้ งเสริมสร้างศกั ยภาพ ความรู้ข้ึนมา การจะไปถึงจุดเป้าหมาย
โดยที่กลุ่มเกษตรกรจะพฒั นาตนเองข้ึนมา จะมีรูปแบบวิธีการอยา่ งไร ที่จะใหไ้ ปสู่เป้าหมายได้
อยา่ งรวดเร็ว
วทิ ยากร ขอตอบโดยยอ่ ประเด็นที่หน่ึง ตอ้ งเนน้ ตวั เกษตรกรหรือกลุ่มเกษตรกร เรามีตวั อยา่ งความสาํ เร็จ
มาก เช่น เกษตรกรที่รวมกลุ่มกนั ผลิตขา้ วอินทรีย์ กลุ่มเกษตรกรที่ผลิตส้มโอ กระบวนการที่ผลิต
ปลาต่างๆ หรือทุเรียน เราต้องให้มีการรวมกลุ่มของเกษตรกรท่ีผลิตเรื่องน้ันให้ชัดเจน
ขณะเดียวกนั ก็เสริมในเชิงวิชาการและเทคโนโลยีการเกษตรเขา้ ไป ในท่ีสุดก็เร่ืองการจดั การ
เร่ืองวิชาการและเทคโนโลยีการเกษตรมาจากปราชญช์ าวบา้ น กระทรวงเกษตรและสหกรณ์เอง
หรือมหาวิทยาลยั ในพ้ืนที่ และมีการวางแผนในเชิงพ้ืนท่ี เช่น หน่ึงกลุ่มเกษตรกรอาชีพเดียวกนั
ในพ้ืนท่ี เสริมวิชาการและเทคโนโลยีและเสริมทุนดว้ ยใหก้ บั โครงการที่ดี และอาจประมวลข้ึน
มาถึงระดบั ตาํ บล อาํ เภอ จงั หวดั สรุปคือ 1. กลุ่มเกษตรกร และ2. การบริหารราชการตอ้ งมีการ
กระจายอาํ นาจความรับผิดชอบ เสริมความเขม้ แขง็ ของเกษตรกรและกลุ่มเกษตรกรเชิงพ้ืนที่ ข้นั
ที่ 3 คือวางแผนการผลิตใหเ้ หมาะกบั ศกั ยภาพของดิน น้าํ และพนั ธุ์ท่ีผลิต ขอแถมเรื่องนโยบาย
ที่จะผลกั ดนั ใหป้ ลูกพืชอยา่ งเดียวกนั ทว่ั ประเทศ เช่น ยางพารา ควรจะตอ้ งยกเลิกหรือเบาลง ควร
เอาศกั ยภาพในเชิงพ้ืนท่ีเป็ นเกณฑ์ ซ่ึงเป็ นเรื่องใหญ่ วนั น้ีเราเอาส่ิงท่ีเป็ นไปไดก้ ่อน จึงเพียงแต่
ให้ขอ้ คิดวา่ ถา้ นโยบายหลกั ส่งเสริมการผลิตอยา่ งเดียว ท้งั จูงใจและผลกั ดนั มนั จะมีบทเรียนคือ
สินคา้ เกษตรรวมถึงอาหารจะมีราคาแกวง่ ตลอดเวลา
พธิ ีกร ในอดีตเราเดินตามตลาดความตอ้ งการของโลกและส่งเสริมให้ผลิตสินคา้ ตวั น้นั และกระจายไป
ทวั่ ประเทศเพอื่ เดินตามตลาดโลก หรือเราควรเดินตามศกั ยภาพตนเองและใหโ้ ลกเดินตาม
วทิ ยากร หลกั การคงต้องผลิตตามความตอ้ งการของตลาดก่อน ซ่ึงเป็ นหลักใหญ่ ขณะเดียวกนั ตอ้ งดู
ศกั ยภาพเราวา่ ผลิตอะไรไดบ้ า้ ง ตอ้ งวางแผนระยะยาว หา้ มมองส้ันๆ วา่ ตอนน้ียางพาราราคาข้ึน
ทุ่มหมดกระเป๋ าเลย ปลูกยางพาราอย่างเดียว ตอ้ งคิดเรื่องอาหารผลิตผลทางด้านการเกษตร
เก่ียวกบั ความมนั่ คงอาหาร ความมน่ั คงดา้ นโภชนาการจะอยูก่ บั เราตลอดไป เอาพ้ืนฐานให้ได้
ก่อน ผลิตเพื่อให้บริโภค เพื่อให้มีความมน่ั คงดา้ นอาหาร และขณะเดียวกนั ก็คิดว่าอะไรที่จะ
สร้างความมัง่ คัง่ ร่ํารวยข้ึนมาได้ แต่ก็คาํ นึงถึงความยงั่ ยืนในระบบนิเวศด้วย ซ่ึงเป็ นเรื่อง
ซบั ซอ้ นมาก
ข้อคดิ เห็นจากผู้ชม
พธิ ีกร มีผูช้ มทางบา้ นเสนอให้มีการทาํ แกม้ ลิงประมาณ 15 ลา้ นไร่ทวั่ ประเทศ และบริหารจดั การพ้ืนท่ี
เกษตรบริเวณดงั กล่าว โดยให้มีผูร้ ับจา้ งขุดดิน จึงอยากทราบว่าปัญหาเร่ืองแกม้ ลิงมีหรือไม่
อยา่ งไร
79
วทิ ยากร การบริหารจดั การเรื่องน้าํ เป็ นเรื่องท่ีมีความสําคญั มาก ชุมชนตอ้ งเขม้ แขง็ จริงๆ แลว้ ชาวบา้ นรู้
วา่ มีพ้ืนท่ีที่ทาํ แหล่งน้าํ เพ่ือเก็บน้าํ ไวใ้ ชแ้ ละเพ่ือการเกษตรดว้ ย ในขณะเดียวกนั ก็ทราบวา่ เมื่อมี
พธิ ีกร น้าํ ท่วม น้าํ หลากไหลมาตรงไหนควรจะเป็ นแกม้ ลิง รัฐบาลก็เก็บขอ้ มูลและเสริมในส่วนน้นั
วทิ ยากร ขณะเดียวกนั ถา้ ตอ้ งทาํ แกม้ ลิงเพื่อลดความเสียหายใหส้ ่วนรวม รัฐอาจตอ้ งมีการชดเชยบา้ ง เร่ือง
พธิ ีกร น้ีเป็นเร่ืองท่ีตอ้ งมีรายละเอียดที่ตอ้ งวางแผน แตแ่ นวคิดท่ีมีการคุยกนั จะตอ้ งมีการกระจายความ
วทิ ยากร รับผิดชอบลงไปถึงชุมชนทอ้ งถิ่น ให้มีส่วนร่วมในการให้ขอ้ มูลและมีส่วนร่วมในการดูแล
พฒั นาเร่ืองแหล่งน้าํ ใหค้ รบถว้ นสมบูรณ์ รวมถึงแกม้ ลิงดว้ ยกจ็ ะดี
พธิ ีกร เร่ืองความภาคภูมิใจของเกษตรกรเป็ นเร่ืองสาํ คญั ในเร่ืองวธิ ีคิด แนวคิด เราจะเปล่ียนความคิดวา่
วทิ ยากร เกษตรกรไม่ใช่คนยากจน จะเป็นไปไดห้ รือไม่
ไดแ้ น่นอน ผมอยากจะส่งเสริมให้เห็นวา่ อาชีพเกษตรกรเป็ นอาชีพท่ีมีศกั ด์ิศรี และเป็ นอาชีพที่
ดูแลคนไทย ขณะเดียวกนั ก็ดูแลคนในภูมิภาคและคนทว่ั โลกดว้ ย จงภูมิใจ เพราะครัวไทยก็ยงั
เป็ นครัวโลกอยู่
ประเทศท่ีพฒั นาแล้วทวั่ โลก มองอาชีพเกษตรกรว่าเป็ นอาชีพท่ีมีเกียรติ เกษตรกรควรมีการ
รวมกลุ่มถือว่าเป็ นจุดแข็ง เสริมสร้างศกั ยภาพ จะไดร้ ่วมกนั คิด แลว้ ช่วยกนั เอาจุดแข็งจุดอ่อน
ตา่ งๆ มาเรียนรู้ร่วมกนั อยากทราบวา่ อาจารยค์ ิดอยา่ งไร
ขออนุญาตเอ่ยถึงการเรียนรู้ การทาํ งานร่วมกนั เป็ นกลุ่ม ในโรงเรียนโครงการตามพระราชดาํ ริ
ของสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจา้ กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ พระองค์ท่านทรงเน้น
สหกรณ์ในโรงเรียนให้เด็กทาํ งานเป็ นกลุ่ม มีการปรึกษาหารือกนั มีการทาํ บญั ชีของโรงเรียน
และกลบั ไปทาํ ท่ีบา้ นด้วย การทาํ งานเป็ นกลุ่มจะเห็นว่ามีพลงั มากกว่าการทาํ งานคนเดียว
ขณะเดียวกนั ยวุ เกษตรกรที่ทาํ งานรวมกนั เป็ นกลุ่ม ในระดบั ปฏิบตั ิการก็มีเร่ืองของเกษตรแปลง
ใหญ่ มีผูน้ าํ เกษตรกรและทาํ งานร่วมกับสมาชิกเป็ นกลุ่ม ซ่ึงตรงจุดน้ีก็เป็ นการสร้างความ
เขม้ แขง็ ให้กลุ่มเกษตรกร ถา้ เรามีตวั อยา่ งดีดีวา่ การทาํ งานร่วมกนั แลว้ เกิดผลประโยชน์ เช่น ลด
ค่าใช้จ่าย มีรายได้เพิ่มข้ึน ผลผลิตดีข้ึน เพราะการซ้ือปัจจัยนําเข้าด้านการเกษตรถูกลง
ขณะเดียวกนั ดา้ นการตลาด ก็รวมพลงั กนั เกษตรกรท่ีถนดั เร่ืองการขายออนไลน์ ก็รับผิดชอบ
เร่ืองการขาย เกษตรกรที่ถนดั เรื่องการผลิต ก็ผลิต เกษตรกรที่ถนดั เร่ืองการเชื่อมโยงกบั วิชาการ
ก็ดาํ เนินการไป หรือเกษตรกรที่คิดโครงการเก่งๆ ก็สามารถหาทุนได้ ดว้ ยเหตุน้ีตอ้ งเรียนรู้และ
สร้างเสริมจิตใจให้มีจิตอาสาคิดถึงส่วนรวม ก็จะช่วยให้เราอยู่รอด มนั เป็ นปรากฏการณ์ท่ี
เกิดข้ึนวา่ เราตอ้ งช่วยกนั ปรากฏการณ์เร่ืองการขาดความสามคั คีในวิชาชีพแลว้ เกิดการทะเลาะ
เบาะแวง้ กนั เกิดความเดือดร้อน เกิดข้ึนทวั่ โลก ตอ้ งสร้างความอดทน และทาํ งานร่วมกนั ให้ได้
เพ่อื บรรลุเป้าหมายวา่ ผลผลิตที่ดี มีคุณภาพ มีคุณค่าและอยไู่ ดอ้ ยา่ งมีศกั ด์ิศรี
เราจะทาํ อยา่ งไรจึงจะทาํ ใหผ้ ลผลิตทางการเกษตรราคาไม่ตกต่าํ
ในที่สุดกเ็ ขา้ มาหลกั การเดิมคือ ผลิตสินคา้ ใหม้ ีคุณภาพและคุณค่า ราคาขา้ วข้ึนลงตามตลาดโลก
ประเทศเพ่ือนบา้ นเราที่มีการผลิตมากข้ึน เช่น เวยี ดนาม อินเดีย ที่ผลิตขา้ วไดค้ ุณภาพใกล้เคียง
80
ประเทศไทย แต่มีตน้ ทุนการผลิตที่ถูกกว่า เราก็ขายไม่ออก แต่ถ้าเราหันมาผลิตสินค้าที่มี
คุณภาพ เช่น ขา้ วช้นั ดีเกรดเอ เช่น ขา้ วหอมมะลิ ขา้ วสังขห์ ยด หรือขา้ วอ่ืนๆ ที่มีความตอ้ งการ
เช่น เมล็ดยาวและมีความนุ่ม ในท่ีสุดกจ็ ะขายไดค้ ือ ตอ้ งเนน้ คุณภาพและมีการจาํ กดั ปริมาณการ
ผลิตให้เหมาะสม โดยการใชค้ วามรู้และเทคโนโลยี ซ่ึงก็วนเขา้ สู่เรื่องท่ีเราคุยกนั และพ้ืนที่ที่
เหลือก็ลองปรับดูวา่ จะใชเ้ ป็นอยา่ งอื่นไดไ้ หม
พธิ ีกร เกษตรกรตอ้ งพฒั นาคุณภาพเป็นอนั ดบั แรก และเรื่องของตลาดรองลงมา
วทิ ยากร แต่ตอ้ งมีขอ้ มูลการตลาดว่ามีแนวโน้มเป็ นอย่างไร ตอ้ งมีการเช่ือมโยงระบบขอ้ มูลการผลิต
การแปรรูป การตลาด สามารถพยากรณ์(Forecast) ตลาดโลก ตลาดภูมิภาคว่าเป็ นอย่างไร
ขณะเดียวกนั ส่ิงเหล่าน้ีตอ้ งทาํ ใหร้ วดเร็ว
พธิ ีกร เกษตรกรท่ีรวมกลุ่มจึงจะสามารถทาํ ได้ ทาํ ใหม้ ีพลงั ใช่ไหม
วทิ ยากร ใช่ และขณะเดียวกนั กลุ่มเกษตรกรก็จะรู้วา่ พนั ธุ์ไหนที่จะเหมาะในการเพาะปลูก พนั ธุ์ไหนที่จะ
พฒั นา พนั ธุ์ท่ีใช้อยู่ขณะน้ีมนั เร่ิมกลายพนั ธุ์หรือยงั พนั ธุ์ตอ้ งแม่น เพื่อให้ได้ผลิตภณั ฑ์ที่มี
คุณภาพและขายได้ สรุปคือ กลุ่มเกษตรกรตอ้ งเขม้ แขง็ ท้งั ตวั เอง ท้งั กลุ่ม และขณะเดียวกนั ตอ้ ง
มีการเรียนรู้ หาขอ้ มูล และพฒั นาการผลิตตลอดห่วงโซ่ตามที่ผมไดน้ าํ เรียน
พธิ ีกร การรวมกลุ่มจะมีการเรียนรู้ พฒั นาตนเอง และติดตามขอ้ มูล เพื่อทราบขา่ วสาร สามารถพยากรณ์
และกาํ หนดการผลิตในระยะยาวได้
วทิ ยากร จริงๆ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ที่ผา่ นมา พยายามสร้างศูนยก์ ารเรียนรู้ในชุมชนแต่คิดว่าคง
ตอ้ งเช่ือมโยงกบั ทางมหาวิทยาลยั สถาบนั วิจยั เพ่ือพฒั นาให้มีคุณภาพและคุณค่าที่ดี เพื่อลด
ค่าใชจ้ ่ายในการผลิต ขณะเดียวกนั จะเป็นการเพ่มิ ผลผลิตใหด้ ีข้ึนดว้ ย
ข้อคดิ เห็นจากผู้ชม
พธิ ีกร ผูช้ มทางบา้ นเสนอให้มีการสร้างมูลค่าคาร์บอนเครดิต เพราะจะมีการส่งเสริมสิ่งแวดลอ้ มของ
โลกใหด้ ีข้ึน
วทิ ยากร เรื่องน้ีสําคัญมาก ขอขอบคุณท่ียกประเด็นน้ีข้ึนมา เพราะระยะยาวเราทําอะไรก็แล้วแต่
เราตอ้ งมีวิธีคิด เช่น ปลูกป่ าได้เท่าน้ันๆ การผลิต เบียดเบียนน้ําเท่าไหร่ จะมีวิธีคิดเรียกว่า
คาร์บอนฟุตพริ้นท์ ซ่ึงเร่ืองน้ีถา้ ท่านสนใจสามารถติดต่อสถาบนั วชิ าการไดเ้ ลย หลายแห่งมีการ
วจิ ยั เรื่องน้ี
พธิ ีกร ดา้ นส่ิงแวดลอ้ มการเกษตร มีการผลิตเชิงนิเวศท่ีเชื่อมโยงกบั สิ่งแวดลอ้ มน้ีหรือไม่
วทิ ยากร มี ผมขอยกตวั อยา่ งโครงการหลวงบนพ้ืนที่สูง มีการพฒั นาเป็ นตวั อยา่ งที่ดีมากๆ เลย มีหมู่บา้ น
ที่ทําได้เป็ นตัวอย่าง ก็เลยขอให้มหาวิทยาลัยมหิดลไปประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์ และ
ขณะเดียวกนั ประเมินขอ้ มูลเกี่ยวกบั ส่ิงแวดลอ้ มอ่ืนๆ เช่น เรื่องขยะ การรีไซเคิลต่างๆ เร่ืองของ
การใช้น้าํ ว่าเหมาะสมหรือไม่ มีหลายหมู่บ้านได้รับประกาศเกียรติคุณ ทาํ ได้แน่นอน ตอ้ ง
ขอบคุณที่ท่ีสอบถามเร่ืองน้ี เกษตรเชิงนิเวศจะทาํ ใหเ้ ราอยไู่ ดอ้ ยา่ งยง่ั ยนื
81
พธิ ีกร เกษตรเชิงนิเวศเชื่อมโยงเกษตรชีวภาพดว้ ยหรือไม่
วทิ ยากร
จริงๆ เกษตรเชิงนิเวศน้ีคือ ส่ิงแวดลอ้ มวา่ เราทาํ อะไรไปก็แลว้ แต่ตอ้ งคาํ นึงถึงความยง่ั ยืน การใช้
พธิ ีกร น้าํ ก็ไม่ก่อให้เกิดน้าํ เสีย น้าํ ตอ้ งเกิดความสมดุล และคาร์บอนฟุตพริ้นท์ ก็เป็ นตวั อยา่ งหน่ึง และ
วทิ ยากร ขณะเดียวกนั เมื่อเกิดนิเวศที่ดี รื่นรมย์ คนก็อยากไปเท่ียว เที่ยวเกษตรเชิงนิเวศ และถา้ อาหารมี
พธิ ีกร คุณภาพ มีคุณค่าดว้ ย คนก็อยากไปลองไปชิม ดูแลวฒั นธรรม มนั เป็ นการสร้างความเขม้ แขง็
วทิ ยากร เชิงพ้นื ที่ท้งั เศรษฐกิจและสงั คม
พธิ ีกร แสดงวา่ รายไดไ้ มไ่ ดม้ าจากสินคา้ เกษตรอยา่ งเดียว รายไดเ้ กิดข้ึนไดท้ ุกทาง
วทิ ยากร ถูกตอ้ งเลย ผมขอแถมเรื่องหน่ึงคือ ไดม้ ีโอกาสไปเยี่ยมเกษตรกรท่ีจงั หวดั สมุทรสาครที่มีการ
ผลิตมะพร้าว มะพร้าวแบ่งเป็ นเกรดๆ เกรดดีก็ขาย เกรดท่ีบริโภคไดก้ ็นาํ มาหนั่ เป็ นชิ้นนาํ ไปใส่
พธิ ีกร ในไอศกรีม ใส่ในพวกผลิตภณั ฑอ์ าหารตา่ งๆ เพม่ิ ข้ึน แปรรูปเพิม่ มูลคา่ และไมเ่ สียดว้ ย
วทิ ยากร ทุกส่วนประกอบของผลไมไ้ ม่มีส่วนไหนทิ้งไป เป็ นส่วนของธรรมชาติท้งั หมด สามารถใช้ได้
พธิ ีกร ทุกส่วน
วทิ ยากร
ใช่ ตรงน้ีเป็นเศรษฐกิจหมุนเวยี น (Circular Economy) สามารถลดการสูญเสียเป็นการเพิม่ มูลค่า
แลว้ ในที่สุดจะก่อใหเ้ กิดระบบนิเวศที่ดี
เกษตรกรยงั รอการช่วยเหลือจากรัฐบาล วนั น้ีมีวธิ ีคิดอยา่ งไร
เกษตรกรตอ้ งเขม้ แข็ง ศึกษาหาความรู้ ตอ้ งถามตนเองว่า ทรัพยากรการผลิตที่มีน้นั มีประเด็น
ปัญหาอะไรตอ้ งแกไ้ ข ดินขาดความอุดมสมบูรณ์ไหม จะพฒั นาใหด้ ีข้ึนอยา่ งไร น้าํ พอเพียงไหม
เราจะแกไ้ ขโดยรวมกลุ่มหรือทาํ เองโดยทฤษฎีการใชพ้ ้ืนที่ตามที่กล่าวแลว้ 30% เป็นแหล่งน้าํ ได้
ไหม และขณะเดียวกนั ในหมู่บา้ นมีแหล่งน้าํ เพื่อใช้ในหนา้ แลง้ ถา้ น้าํ ท่วมจะเก็บกกั น้าํ อย่างไร
ตอ้ งคิดถามตลอดเวลา แลว้ ปัจจยั การผลิต พนั ธุ์ทุเรียน พนั ธุ์ขา้ ว ยงั ดีอยู่หรือไม่ จะมีการวิจยั
พฒั นาไหม ขอยกตวั อยา่ งจากการไปเยย่ี มเกษตรกรท่ีจงั หวดั อุบลราชธานี มีการใชพ้ ้ืนท่ีในการ
ผลิตพืชผกั รวมท้งั มะเขือเทศ มีการวิจยั และพฒั นาพนั ธุ์มะเขือเทศ และมีกระโจมกนั แสงให้
เหมาะสม และตอนหลงั ลงพ้ืนท่ีก็มีปัญหาดินปนทรายอีก และแกไ้ ขดว้ ยน้าํ หยดสามารถผลิต
ขายให้โรงแรม ผลิตขายให้โรงพยาบาลได้ อยูไ่ ดอ้ ย่างมีศกั ด์ิศรี แต่หน่วยงานน้นั เคา้ มีการวจิ ยั
ร่วมกนั ระหว่างเกษตรกร กลุ่มเกษตรกร ซ่ึงมีผูน้ าํ และมีหน่วยงานวิจยั ของรัฐคือ สํานักงาน
พัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) หน่วยงานวิจัยของรัฐอาจจะเป็ น
มหาวทิ ยาลยั กไ็ ดไ้ ปช่วยวจิ ยั พฒั นาพนั ธุ์และกระบวนการผลิตใหเ้ หมาะสมและมีตวั ช้ีวดั
ปัญหาสาํ คญั ของเกษตรกรคือ ไม่เขา้ ใจขอ้ มูลเชิงลึกดา้ นศกั ยภาพของพ้นื ที่ตนเอง
จริงๆ เกษตรกรหลายคนเก่ง เขา้ ใจ ปฏิบตั ิการได้ แต่ตอ้ งการความรู้ที่ลึกซ้ึงอธิบายได้ และ
สามารถทาํ ไดต้ อ่ เน่ือง
ตวั อยา่ งขององคค์ วามรู้ เช่น คา่ ความเคม็ ของดิน ความเป็นด่าง อนั น้ีมนั ลึกกวา่ ตอ้ งใชเ้ ครื่องมือ
มาวดั
ทดสอบง่ายๆ ความเป็นกรดเป็นด่างไดเ้ ลย ซ่ึงจริงๆ เกษตรกรฉลาดและมีความสามารถมาก เป็น
ปราชญช์ าวบา้ น ซ่ึงมีเกือบทุกหมู่บา้ น ทาํ อยา่ งไรจะใหม้ ีการรวมกลุ่ม และทาํ งานร่วมกบั ภาครัฐ
82
พธิ ีกร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ หน่วยงานวิชาการ และเอกชน และดูว่าตลาดผูซ้ ้ือคือใคร ตลาด
วทิ ยากร ธรรมดา โรงแรม โรงพยาบาล โรงเรียน
พธิ ีกร
วทิ ยากร ช่วงน้ีราคาขา้ ว ราคายางพาราตกต่าํ คณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์มีแนวทางช่วยเหลือ
เกษตรกรไดอ้ ยา่ งไรบา้ ง (คาํ ถามจากผชู้ มทางบา้ น)
พธิ ีกร เร่ืองน้ีออกนอกขอบข่ายท่ีเราศึกษา รัฐบาลก็มีนโยบายที่จะดูแลเร่ืองราคาขา้ ว และอยากเห็นว่า
วทิ ยากร รัฐมีการกนั เงินส่วนหน่ึงมาช่วยพฒั นาตรงเกษตรกรเพื่อสู้กบั ปัญหาเหล่าน้ีในระยะยาวดว้ ย
เกษตรเพิ่มมูลค่าตอ้ งมีคุณภาพ ไม่ใช่ปริมาณ กระบวนการทางเกษตรมีการทุจริตหลอกลวงกนั
พธิ ีกร มนั ทาํ ให้ตวั เกษตรกรไม่มนั่ ใจในเรื่องของกระบวนการในการรวมกลุ่ม (คาํ ถามจากผูช้ มทาง
วทิ ยากร บา้ นจากนครปฐม)
พธิ ีกร
ขอบคุณที่ให้ข้อคิดว่าเพ่ิมมูลค่าต้องมีคุณค่าด้วย คุณค่าทางด้านรูป รส สัมผสั คุณค่าทาง
โภชนาการ ซ่ึงเราสามารถวดั ได้ และขณะเดียวกันตัวระบบเองก็สามารถตรวจสอบได้มี
มาตรฐาน ดว้ ยเหตุน้ีถา้ ราชการกระจายอาํ นาจและลงไปสู่ปลายทาง เราเนน้ เร่ืองธรรมาภิบาล
ตลอดเวลาให้มีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน ให้มีการทาํ งานทุกอย่างโปร่งใส ตรวจสอบได้
แมก้ ระทงั่ โครงการฟ้ื นฟูเยยี วยาก็ตอ้ งพยายามข้ึนเวบ็ ไซต์ให้ประชาชนไดต้ รวจสอบ โปร่งใส
ตรวจสอบได้ การมีส่วนร่วม ปฏิบตั ิตามกฎเกณฑก์ ติกา ถา้ ทาํ แบบน้ีสังคมเราจะดีข้ึนเร่ือยๆ
เป็นเกษตรกรปลูกพืชแบบผสมผสาน อยากจะขอความช่วยเหลือจากรัฐบาล ในการไดค้ วามรู้วา่
ควรจะปลูกพนั ธุ์ไหนดี ราคาเท่าไหร่ และจะสามารถติดต่อไดส้ ่วนไหน อยากไดข้ อ้ มูล (คาํ ถาม
จากคุณสมยศ กาฬสินธุ์)
เราพยายามพฒั นาฐานขอ้ มูลสามารถเขา้ ไปศึกษาขอ้ มูลได้ กระทรวงพาณิชยม์ ีขอ้ มูลเร่ืองราคา
ร่วมกบั สํานกั งานเศรษฐกิจการเกษตร และกรมส่งเสริมการเกษตร และท่ีง่ายที่สุดคือ เราตอ้ งไป
ถามเจา้ หนา้ ท่ีเกษตรก่อน เกษตรตาํ บล พาณิชยจ์ งั หวดั อาํ เภอ เพื่อกระตุน้ ใหบ้ ริการท่ีเตม็ ที่ในส่ิง
ชาวบา้ นตอ้ งการ และตอ้ งสร้างความตอ้ งการเชิงวิชาการและขอ้ มูลให้ชาวบา้ น และต่อไปถา้ เรา
มีฐานขอ้ มูล Big data เราสามารถใชม้ ือถือ คอมพิวเตอร์หาขอ้ มูลไดเ้ อง
อาชีพประมงขณะน้ีประสบปัญหาแหล่งน้าํ มีน้าํ เสียเกิดข้ึนมาก น้าํ เสียจากโรงงาน ไม่มีบ่อ
บําบัดน้ําเสีย เรื่อง Zoning สําคัญ คุณภาพท่ีกระทบกับแหล่งน้ําชาวประมงบอกมีปัญหา
เหมือนกนั (คาํ ถามจากคุณพรพิมล สมุทรปราการ)
เรื่องน้ีเป็ นการบริหารเชิงพ้ืนท่ี ถา้ มีประเด็นอะไรเกิดข้ึนเหมือนอย่างท่ีเราคุยกนั คราวที่แล้ว
ขอให้แจง้ ทางพ้ืนท่ีและติดตาม ถา้ พ้ืนที่ยงั ไม่ตอบสนอง ให้แจง้ ส่วนกลาง ทางวุฒิสภาเรารับรู้
และเราไปแจง้ ส่วนกลางใหร้ ีบดาํ เนินการ ติดตามเสนอแนะเร่งรัด
ขอ้ มูลท่ีวทิ ยากรใหม้ าท้งั การปรับปรุง Package ปรับปรุงผลิตพนั ธุ์ใหด้ ีน่าซ้ือ ปัจจุบนั กม็ ี แตก่ ็อยู่
เฉยๆ คนทวั่ ไปไม่ซ้ือเพราะมนั สวยแต่แพง โครงการน้ีก็เลยลม้ ประเด็นน่าสนใจคือ พอพฒั นา
เร่ืองของคุณค่าทางด้าน Package ทาํ ให้ราคาต้นทุนสูงข้ึน จนประชาชนทวั่ ไปจบั ตอ้ งไม่ได้
(คาํ ถามจากคุณวยิ ะดา นบั แสง)
83
วทิ ยากร เรื่องน้ี เสนอว่าเราควรจะตอ้ งค่อยๆพฒั นาและเรียนรู้จากการพฒั นาของญี่ป่ ุน ไตห้ วนั และ
เกาหลี เคา้ เนน้ คลา้ ยๆ กนั แต่เน้นคุณภาพคุณค่าก่อน และกระบวนการจดั การเร่ืองกล่อง เรื่อง
พธิ ีกร อะไรต่างๆค่อยๆ พฒั นา โดยอยา่ งที่เรียนคือ อาศยั มหาวิทยาลยั ได้ และขณะเดียวกนั จะมีตลาด
วทิ ยากร ส่วนหน่ึงที่มีความตอ้ งการผลิตภณั ฑท์ ี่มีคุณภาพ มีคุณค่า และเราสามารถทาํ ฉลากได้ วา่ เกิดจาก
พธิ ีกร อะไร เราตอ้ งมีระบบประกนั คุณภาพให้ไดท้ ้งั ในระดบั ชุมชนและระดบั ท่ีสูงข้ึน เราค่อยๆ เป็ น
พธิ ีกร คอ่ ยๆ ไป และยดึ มนั่ ในความถูกตอ้ ง และคุณภาพระยะยาวอาจจะเกิดผลดี ระยะส้ันอาจจะสะดุด
วทิ ยากร เลก็ นอ้ ย แต่ถา้ เรามีคุณภาพดีจริง สามารถขายทางออนไลน์ได้
พธิ ีกร การใชร้ ะบบเทคโนโลยดี ิจิตอล สามารถลดในส่วนของพอ่ คา้ คนกลางออกไป และแกไ้ ขระบบ
วทิ ยากร การตลาดไปเยอะมาก
เราแกไ้ ขปัญหาในเรื่องของผบู้ ริโภคที่อยหู่ ่างไกลไดด้ ว้ ย
อยา่ งที่เราเห็นคือ ต่างประเทศอยา่ งท่ีอาจารยไ์ กรสิทธ์ิอธิบาย เม่ือก่อนเคยประสบปัญหาแบบน้ี
เหมือนกนั และไดพ้ ฒั นา Package อยา่ งประเทศญี่ป่ ุน เคา้ พฒั นาตนเองข้ึนมาเร่ือยๆ มีจุดเริ่มตน้
คลา้ ยกนั
รัฐบาลมีนโยบายช่วยราคาขา้ วอยา่ งไร ช่วงน้ีราคาขา้ วตกต่าํ เร่ืองทุนช่วยเหลืออยา่ งไร (คาํ ถาม
จากคุณสงั ข์ ศรีสะเกษ)
เร่ืองทุนท่ีเรามองกนั คือ อยากจะเห็นการลงทุนเพ่ือการวิจยั และพฒั นาให้มากข้ึน ยกตวั อยา่ งท่ี
ไปดูงานท่ีระยอง เรื่องทุเรียน มีประมาณ 30-50 ไร่ ปกติตอ้ งใชฉ้ ีดน้าํ ตอนหลงั วางท่อและใหม้ ี
น้าํ หยด และมีระบบวดั ความช้ืนปรากฏวา่ แรงงานที่ปกติตอ้ งใช้ 10 คน ลดลงเหลือ 3 คน และ
สามารถบงั คบั ให้ทุเรียนออกนอกฤดูได้ เรื่องทุนวิจยั และพฒั นา และส่งเสริมให้นาํ ไปใช้โดย
หน่วยงานวิจยั กบั เกษตรกร ขณะเดียวกนั ทุนสําหรับเกษตรกรเม่ือมีเกษตรกรที่มีความสามารถ
เขียนโครงการได้ ธนาคารเพ่ือการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธกส.) ให้การสนบั สนุนทุน
เลย ธกส.ใหก้ ารสนบั สนุนกวา้ งขวางมาก เจา้ หนา้ ท่ี 1 คนจะดูแลเกษตรกร 15 ราย สามารถให้
คาํ ปรึกษาหารือเชิงวิชาการ หรือถ้าสมมุติไม่มีความรู้พอก็ปรึกษาทางหน่วยวิชาการนน่ั ก็คือ
มหาวิทยาลยั และมหาวิทยาลัยก็มีนโยบายที่จะให้ 1 ตาํ บลมีหน่วยงานให้คาํ ปรึกษาหารือ
1 มหาวิทยาลัย ถ้าทาํ ได้แบบน้ีก็จะนําไปสู่การลงทุนท่ีคุ้มค่า ถ้าเกษตรกรรวมกลุ่มกันทาํ
โครงการใหญ่ๆ ก็สามารถหาทุนไดอ้ าจจะเป็ นทุนอุดหนุนส่งคืนระยะยาว หรือดอกเบ้ียต่าํ หรือ
ดอกเบ้ียน้อยมากๆ ซ่ึงผมอยากจะเห็นกลไกเหล่าน้ีเกิดข้ึน โดยเนน้ วิชาการ เนน้ ความถูกตอ้ ง
โปร่งใส และขณะเดียวกนั เนน้ การเรียนรู้ตลอดเวลา
วนั น้ีไดป้ ระเดน็ กนั มากพอสมควร และคาํ ถามเยอะจริงๆ วนั น้ีตอ้ งขอขอบคุณผชู้ มทางบา้ น และ
ผูช้ มท่ีส่งคาํ ถามมาทุกคาํ ถาม วนั น้ีไดค้ วามรู้และอยากให้ท่านผูช้ มไดน้ าํ แนวคิดตรงน้ี ลองไป
ปรับและพดู คุยกนั ดู อยา่ คิดคนเดียว และมีประเด็นอะไรสอบถามมายงั คณะอนุกรรมาธิการดา้ น
การผลิต ในคณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์ วุฒิสภาได้ วนั น้ีตอ้ งขอบพระคุณท่าน
ศาสตราจารยเ์ กียรติคุณ นายแพทยไ์ กรสิทธ์ิ ตนั ติศิรินทร์
ขอบคุณมาก
ภาคผนวก
ก
ข
ค
ง
จ
ฉ
ช
"จะตังใจทํางานให้ดีขึนทกุ ขณะจติ และใชเ้ วลาให้เกดิ ประโยชน์
คมุ้ ค่ามากทีสุดทุกเวลานาที เพือสร้างผลงานทีมีคุณภาพ"
ศาสตราจารยเ์ กยี รติคณุ นพ.ไกรสทิ ธิ ตนั ตศิ ริ นิ ทร์
จัดทําโดย
นางศิริพร โกสุม
นางสาวพัชนี อินทรลักษณ์
นางสุนิดา เกียรติวัฒนวิศาล
ผู้ช่วยดําเนินการสมาชิกวุฒิสภา ศาสตราจารย์เกียรติคุณ นพ.ไกรสิทธิ ตันติศิรินทร์
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
Home
Explore
การอภิปรายในการประชุมวุฒิสภา และการเผยแพร่ผ่านสื่อในฐานะวุฒิสมาชิก ประจำปีพุทธศักราช 2563
View in Fullscreen
การอภิปรายในการประชุมวุฒิสภา และการเผยแพร่ผ่านสื่อในฐานะวุฒิสมาชิก ประจำปีพุทธศักราช 2563
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search