WATER HYAFERTILIZER ปุ๋ยจุลินทรีย์ชีวภาพผักตบชวา
คำ นำ หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-Book) ปุ๋ยจุลินทรีย์ชีวภาพผักตบชวา WATER HYAFERTILIZE จัดทำ ขึ้นเพื่อเผยแพร่การ เรียนรู้เทคโนโลยีศาสตร์ต่างๆหลายสาขา เช่น นักชีววิทยา นักจุลชีววิทยา วิศวกร นักเคมี แบบผสมผสาน ในการกำ จัด หรือลดปริมาณการปนเปื้อนสารอันตรายชนิดต่างๆ เช่น โลหะหนัก ไนเตรตสะสม แอมโมเนีย ในแหล่งดิน น้ำ อากาศ ลดผลกระทบที่มีต่อทรัพยากรสิ่งแวดล้อม และสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ในสิ่งแวดล้อมเพิ่มการอนุรักษ์ทรัพยากรสิ่ง แวดล้อมดิน น้ำ อากาศ ป่าไม้ สัตว์ป่า สัตว์เลี้ยง อื่นๆและการนำ ไปประยุกต์และศึกษาต่อยอดได้ อย่างแพร่หลาย ซึ่งจะเห็นว่า เทคโนโลยีการผลิตปุ๋ยจุลินทรีย์ชีวภาพผักตบชวานี้ “ ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการอนุรักษ์ ทรัพยากรสิ่งแวดล้อมดิน น้ำ อากาศ ป่าไม้ สัตว์ป่า สัตว์เลี้ยง อื่นๆ ลดมลพิษสิ่งแวดล้อม และเพิ่มการบริหารจัดการ ชีวิตกับสิ่งแวดล้อม” ที่มีความสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติไทยฉบับที่ 13 หลักการปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงพันธกิจ และวิสัยทัศน์การเรียนการสอนในระดับอุดมศึกษา มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรีแบบขยะเหลือศูนย์ (zero waste) คณะผู้จัดทำ 25 ธันวาคม 2565
1 สารบัญ ประโยชน์ผักตบชวา ที่มาของเทคโนโลยีอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ เทคโนโลยีกับสิ่งแวดล้อม ขั้นตอนการผลิตปุ๋ยจุลินทรีย์ชีวภาพผักตบชวา การดูแลกองปุ๋ยจุลินทรีย์ชีวภาพผสมสารสกัดชีวภาพ จากผักตบชวา 2 3 4 5
ส่วนประกอบ น้ำ หนัก/ปริมาตร อัตราการใช้ปุ๋ยชีวภาพจุลินทรีย์ ชีวภาพผสมสารสกัดชีวภาพ จากผักตบชวาเพื่อการเกษตร คุณภาพดินเปรียบเทียบมาตรฐาน กรมพัฒนาที่ดิน อ้างอิง 6 7 8 9
1.ประโยชน์จากผักตบชวา
ประโยชน์ของผักตบชวา ••สามารถทำ เป็นยาแก้พิษในร่างกาย ช่วยขับลม ช่วยระบายความร้อนในร่างกาย ใช้ตำ พอกแก้แผลอักเสบได้ ••เฉพาะผักตบชวาที่อยู่ในสภาพแวดล้อมที่ค่อนข้างบริสุทธิ์ สามารถนำ มารับประทานส่วนของ ยอดอ่อน ใบอ่อน และดอกอ่อน โดยนำ มาลวก จิ้มกับน้ำ พริก หรือนำ มาทำ แกงส้ม ซึ่งคุณค่าทางโภชนาการของส่วนที่รับประทานได้ของผักตบชวา ต่อ 100 กรัม จะประกอบไปด้วย พลังงาน 30 แคลอรี, น้ำ 89.8%, โปรตีน 0.5 กรัม, ไขมัน 0.1 กรัม, คาร์โบไฮเดรต 7.5 กรัม, ใยอาหาร 2.4 กรัม ••เลือกใช้ผักตบชวาจากแหล่งน้ำ ที่ปลอดสารพิษจำ พวกยาฆ่าแมลงหรือโลหะหนักเท่านั้น โดยสามารถนำ มาเลี้ยงสุกร เลี้ยงไก่ได้ เนื่องจากมี คุณค่าทางอาหาร โดยพบว่าผักตบชวาแห้งจะมีโปรตีนประมาณ 14-20% ไขมัน 1-2.5% เส้นใย 17-19% สัตว์หลายชนิด เช่น วัว ควาย แกะ แพะ มักจะกินผักตบชวาที่ขึ้นอยู่ตามริมฝั่ง หรือบางชนิดก็กินผักตบชวาในน้ำ ส่วนหมูก็กินผักตบชวาที่ผู้เลี้ยงนำ มาต้มให้กิน โดยสัตว์เหล่านี้จะ ช่วยกำ จัดผักตบชวาให้ลดน้อยลงได้ นอกจากนี้ยังมีการนำ ผักตบชวาไปแปรรูปใช้เป็นส่วนประกอบของสูตรอาหารสุกรและสัตว์ปีก
••ผักตบชวาสามารถนำ มาใช้ทำ ปุ๋ยหมัก สำ หรับการปลูกพืชผักต่าง ๆ เนื่องจากผักตบชวามีโพแทสเซียมอยู่มากเป็นพิเศษ ส่วน ฟอสฟอรัสและไนโตรเจนก็มีอยู่พอสมควร หรือนำ มาใช้คลุมต้นไม้ที่ปลูกเอาไว้ให้เกิดความชุ่มชื้น เนื่องจากผักชนิดนี้มี คุณสมบัติในการอุ้มน้ำ ได้ดี ผักตบชวาที่ตากแดดจนแห้งดีแล้ว สามารถนำ มาเพาะเห็ดฟางเพื่อสร้างรายได้ได้เป็นอย่างดี ••ใช้ทำ เป็นกระถางชนิดพิเศษที่เป็นปุ๋ยในตัวเอง โดยต้นกล้าที่จะนำ มาเพาะชำ ในกระถางนี้ เราสามารถขุดหลุมปลูกได้เลย เพราะกระถางจะย่อยสลายไปได้เองและยังเป็นปุ๋ยให้กับพืชที่ปลูกอีกด้วย ••นำ มาใช้ทำ เป็นเชื้อเพลิงแท่งโดยการนำ มาผสมกับแกลบอัดเป็นแท่งเชื้อเพลิงได้ โดยไม่มีปัญหาในการอัด ค่าพลังงานความ ร้อนที่ได้ก็ใกล้เคียงกับแกลบอัด ••มีการนำ ผักตบชวาแห้งทั้งต้นมาใช้ทำ เป็นแอลกอฮอล์และ gas
••ผักตบชวาสามารถขึ้นได้ในทุกสภาพน้ำ และสามารถช่วยบำ บัดน้ำ เสียได้ โดยทำ หน้าที่เป็นตัวกรองของแข็งหรือสารแขวนลอย ต่าง ๆ ที่ปนอยู่ในน้ำ ด้วยการสกัดกั้นเอาไว้ นอกจากนั้นระบบรากของผักตบชวาที่มีจำ นวนมาก ยังช่วยกรองสารอินทรีย์ที่ละเอียด และจุลินทรีย์ที่อาศัยเกาะอยู่ที่ราก จึงช่วยดูดสารเหล่านี้ไว้ด้วยอีกทางหนึ่ง แต่ถ้าหากน้ำ เสียนั้นมีสารพิษในปริมาณมากหรือน้ำ เสีย มาก การใช้ผักตบชวาเพื่อบำ บัดน้ำ เสียจะให้ผลช้าและอาจทำ ให้น้ำ เน่าได้ จึงควรใช้ผักตบชวาร่วมกับการบำ บัดน้ำ เสียระบบอื่นไป ด้วย จึงจะได้ผลดี ••ผักตบชวาสามารถนำ มาแปรรูปทำ เป็นผลิตภัณฑ์จักสานหรือสินค้าอื่น ๆ เช่น กล่องบรรจุภัณ์ กล่องใส่กระดาษชำ ระ ตะกร้า กระเป๋า เก้าอี้ เปลญวน รองเท้าแตะ ถาดรองผลไม้ ถาดรองแก้วน้ำ แจกันสาน เสื่อ กระดาษ ฯลฯ ••นอกจากนี้ผักตบชวายังมีประโยชน์ที่ช่วยสะสมพลังงานจากดวงอาทิตย์ ทำ ให้อากาศบริสุทธิ์และเย็นสบาย ช่วยลดปัญหาที่เกิด จากวัชพืชใต้น้ำ เป็นที่อยู่อาศัยของปลาและสัตว์น้ำ ช่วยทำ ให้เกิดทัศนียภาพที่สวยงาม ฯลฯ
2.ที่มาและเทคโนโลยีอนุรักษ์ ทรัพยากรธรรมชาติ
ที่มาและเทคโนโลยีอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ การใช้เทคโนโลยีอนุรักษ์และพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติ ในการติดตาม ตรวจสอบ ดูแล บำ บัด ฟื้นฟูสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ และลด ปัญหามลพิษสิ่งแวดล้อมที่อาจส่งผลกระทบต่อสภาพ แวดล้อมและสุขภาพของมนุษย์ ด้วยการบูรณาการเทคโนโลยีชีวภาพ เทคโนโลยีภูมิปัญญา เทคโนโลยีการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อม เพื่อควบคุมและบำ บัดลดมลพิษสิ่งแวดล้อม เพิ่มการ อนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติประเภทต่างๆ
3.เทคโนโลยีกับสิ่งแวดล้อม
เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม ช่วยอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมที่มีการปนเปื้อนของมลสารอันตรายชนิดต่างๆปนเปื้อนในแหล่งน้ำ ดิน อากาศ ย่อมจะส่งผลกระทบทำ ให้สภาพแวดล้อมมีคุณภาพเสื่อมโทรมลงแล้ว และส่งผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ใน สิ่งแวดล้อม ในระบบนิเวศบริเวณต่างๆ ดังนั้น ต้องบูรณาการพื้นฐานความรู้จากนักวิทยาศาสตร์และผู้เชี่ยวชาญในศาสตร์ต่างๆหลาย สาขา เช่น นักเคมี นัก ชีววิทยา นักจุลชีววิทยา วิศวกร แบบผสมผสานและประยุกต์ใช้ เพื่อการกำ จัดหรือลดปริมาณการปนเปื้อนสารต่างๆในสิ่ง แวดล้อม เพิ่มความสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อม ด้วยการบูรณาการเทคโนโลยีชีวภาพและเทคโนโลยีต่างๆ ดังนี้ เทคโนโลยีสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อม
4. ขั้นตอนการผลิตปุ๋ยจุลินทรีย์ ชีวภาพผักตบชวา
ขั้นตอนการผลิตปุ๋ยจุลินทรีย์ชีวภาพผักตบชวา การผลิตปุ๋ยจุลินทรีย์ชีวภาพผักตบชวา “ลดต้นทุนเรื่องปุ๋ย ช่วยเสริมธาตุอาหารหลักให้กับพืช 8nv ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และ โพแทสเซียม ช่วยเพิ่มอินทรียวัตถุในดิน ปรับปรุงดินทำ ให้ดินร่วนซุย รากพืชเจริญเติบโตได้ดี ลดกำ จัดหรือลดปริมาณการปน เปื้อนสารอันตรายชนิดต่างๆ เช่น โลหะหนัก ไนเตรตสะสม แอมโมเนีย ในแหล่งดิน น้ำ อากาศอื่นๆ ” โดยการนำ วัชพืชที่พบได้ตามแหล่งน้ำ คูคลองหรือล่องน้ำ ตามแปลงเกษตร ซึ่งผักตบชวามีการแผ่ขยายพันธุ์อย่างรวดเร็ว ถ้า หากไม่ควบคุมกำ จัดแล้วก็จะปกคลุมแหล่งน้ำ ขัดขวางการสัญจรทางน้ำ และกลายเป็นขยะ ที่ทำ ให้แหล่งน้ำ เน่าเสียได้ วิธีการ จัดการขยะวัชพืชด้วยการผลิตปุ๋ยจุลินทรีย์ชีวภาพผักตบชวา
5. การดูแลกองปุ๋ยผักตบชวา
กลับกองปุ๋ยหมักชีวภาพจุลินทรีย์ชีวภาพผสมสารสกัดชีวภาพ จากผักตบชวา ทุกๆ 15 วัน เพื่อระบายอากาศ เพิ่ม ออกซิเจนในกองปุ๋ย และช่วยให้วัสดุคลุกเคล้าเข้ากัน หรืออาจใช้วิธีฝังท่อพีวีซีและเจาะรูเพื่อให้ระบายความร้อน ระบาย อากาศ และให้เป็นช่องสำ หรับการเติมน้ำ หมักชีวภาพในระหว่างการหมักได้เช่นกัน รดน้ำ กองปุ๋ยหมักเพื่อรักษาความชื่นของกองปุ๋ยอยู่ในช่วง 50-60 % หากกองปุ๋ยมีกลิ่นเหม็น ให้ใช้น้ำ หมักชีวภาพที่ทำ จากสารเร่งซุปเปอร์ พด.2 หรือซุปเปอร์ พด.6 ฉีดพ่นในระหว่างการ หมักอัตรา 10 ลิตร ทุกวันจนกว่ากลิ่นจะหาย ใช้ระยะเวลาในการหมัก 45-60 วัน เก็บรักษาปุ๋ยที่หมักเสร็จแล้วไว้ในโรงเรือนหลบแดดและฝน การดูแลกองปุ๋ยปุ๋ยชีวภาพจุลินทรีย์ชีวภาพผสมสารสกัดชีวภาพ จากผักตบชวา โดยปุ๋ยผักตบชวาที่หมักเสร็จสมบูรณ์แล้วเศษพืชจะมีลักษณะยุ่ย มีสีน้ำ ตาลเข้มไปจนถึงดำ กองปุ๋ยไม่มีกลิ่นเหม็น รวมถึง อุณหภูมิภายในและภายนอกกองปุ๋ยใกล้เคียงกัน
6. ส่วนประกอบ น้ำ หนัก/ปริมาตร
ลำ ดับ ส่วนประกอบ น้ำ หนัก/ปริมาตร หน่วย 1 ผักตบชวาแห้ง (N PK) 40 kg 2 รำ (Mineral & Vitamin) 1 kg 3 มูลสัตว์ขี้ไก่ มูลวัว (NPK) 2.5 kg ตารางที่ 1 ปุ๋ยชีวภาพผสมสารสกัดชีวภาพหัวเชื้อจุลินทรีย์ จากผักตบชวา
4 หินฟอสเฟต/ Deonadite (PK) 500 kg 5 หัวเชื้อจุลินทรีย์ธรรมชาติ Trichoderma Bacillus 5 g 6 กากน้ำ ตาล/ผงน้ำ ตาลทรายแดง 1 kg 7 แกลบเผา/ถ่านไบโอชา (Mg Mn Si ) 100 kg ลำ ดับ ส่วนประกอบ น้ำ หนัก/ปริมาตร หน่วย
ลำ ดับ ส่วนประกอบ น้ำ หนัก/ปริมาตร หน่วย 8 อาหารเสริมสกัดชีวภาพเข้มข้น (amino acid & protein & enzyme & hormone) 100 cc 9 ใบทางปาล์ม (P K) 50 kg 10 ขี้แดดนาเกลือ (Na Fe Mg Ca P K) 10 kg 11 น้ำ ปราศจากคลอรีน/น้ำ กรอง/น้ำ ไมโครนาโน/น้ำ ซาวข้าว 40 liter น้ำ หนักผลผลิตสุทธิ 100 kg
ตารางที่ 2 ส่วนประกอบสารปรุงดินสำ เร็จรูป
ตารางที่ 2 ส่วนประกอบสารปรุงดินสำ เร็จรูปผสมปุ๋ยชีวภาพผสมจุลินทรีย์ธรรมชาติ “เพิ่มประจุอิออน ปรับสภาพดิน ลดสารอันตรายปนเปื้อน เพิ่มการดูดซึมสารอาหาร เพิ่มเจริญเติบโต” แกลบเก่าหมัก ดินปลูก ปุ๋ยชีวอินทรีย์ผสมจุลินทรีย์ธรรมชาติ รำ ละเอียด สารชีวภาพจุลินทรีย์ธรรมชาติ กากน้ำ ตาล น้ำ ส่วนประกอบ น้ำ หนัก/ปริมาตร 50 50 50 1 300 5 20 หน่วย กิโลกรัม กิโลกรัม กิโลกรัม กิโลกรัม กรัม ลิตร ลิตร
7. อัตราการใช้ปุ๋ยชีวภาพจุลินทรีย์ ชีวภาพผสมสาร สกัดชีวภาพจากผักตบชวาเพื่อการเกษตร
อัตราการใช้ปุ๋ยชีวภาพจุลินทรีย์ชีวภาพผสมสารสกัดชีวภาพ จากผักตบชวา เพื่อการเกษตร ข้าว : ใช้ชีวภาพจุลินทรีย์ชีวภาพผสมสารสกัดชีวภาพ จากผักตบชวาในปริมาณ 25-50 kg/ไร่ หว่านให้ทั่วพื้นที่ไถกลบก่อนปลูก พืชไร่ : ใช้ในปริมาณ 25-50 kg/ไร่ โรยตามแนวปลูกพืช แล้วคลุกเคล้ากับดิน พืชผัก : ใช้ในปริมาณ 25-50 kg/ไร่ หว่านให้ทั่วแปลงปลูกไถ่กลบขณะเตรียมดิน
8.คุณภาพดินเปรียบเทียบมาตรฐาน กรมพัฒนาที่ดิน
ชนิด pH 1:1 EC (dS/m)1 :5 OM (%) N (%) Total P(%) Total K(%) Total Ca (%) Total Mg (%) Total S (%) Total Na (%) Fe Mn Zn Cu As Cd Cr Pb Hg ค่ามาตรฐานปุ๋ยหมักเกรด 1 5.5- 8.5 ≤≤1 0 ≤ ≤30 ≤20: 1 ≤1 ≤0.5 ≤0.5 nd nd nd ≤1 nd nd nd ≤≤50 0 ≤≤50 ≤≤5 ≤≤300 ≤≤500 ปุ๋ยผักตบชวา 6.6 3.18 45.21 8:1 1.39 1.52 0.78 2.94 1.54 0.16 0.15 4407 456.11 518.15 143.89 ≤≤50 ≤≤5 ≤≤300 ≤≤500 ปุ๋ยขี้แดดมูลไก่ 7 9.80 32.75 0.22 2.14 1.81 0.78 2.94 1.54 0.49 0.15 4407 456.11 3316 - nd ≤≤5 227.16 ≤500 สารสกัดจุลินทรีย์ 7 9.63 -- 0.19 0.01 0.19 - - - 0.01 00.33 - nd 11.46 คุณภาพดินสำ เร็จรูปผสมปุ๋ยชีวภาพผสมหัวเชื้อจุลินทรีย์ธรรมชาติ ปุ๋ยชีวภาพ และสารปรุงอินทรีย์นาโน เปรียบเทียบกับมาตรฐานกรมพัฒนาที่ดิน
ชนิด pH 1:1 EC (dS/m)1 :5 OM (%) N (%) Total P(%) Total K(%) Total Ca (%) Total Mg (%) Total S (%) Total Na (%) Fe Mn Zn Cu As Cd Cr Pb Hg สารปรุงอินทรีย์นาโน 7 4.91 86.72 0.2 0.08 2.42 0.78 2.94 1.54 0.16 0.15 4407 456.11 116.17 1143.89- nd ≤≤5 116.17 ≤≤500 ค่ามาตรฐานสารปรับปรุงดิน 6.-7.36 1≤0.2 2.5- 3.5 0.6-1 17-30 0.16 - - - -- - 1≤1.0 0≤0.5 0≤0.2 ดินสำ เร็จรูป+ปุ๋ยผักตบชวา+จุลินทรีย์ 6.5 3.10 20.6 1.7 16 -1.0 0.1 1≤1.0 0≤0.5 0≤0.2 ดิoสำ เร็จรูป+ปุ๋ยผักตบชวา (ควบคุม) 5.5 0.60 16.5 0.8 0.3 0.3 - - - 0.1 - - - - - - - - -
ปุ๋ยอินทรีย์ มาตรฐาน IFOAM
อ้างอิง
อ้างอิง https://kasetgo.com/t/topic/504163 https://www.greenpeace.org/thailand/story/1805/nature-compost /https://www.google.com/search? =%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%97%E0%B8%B3%E0%B8%9B%E0%B8%B8%E0%B9%8B%E0%B8%A2%E0%B8%88%E0%B8%B2%E0%B8%81 %E0%B8%9C%E0%B8%B1%E0%B8%81&rlz=1C1FKPE_thTH944TH944&sxsrf=AJOqlzXldqaHBVTYEK8fjNl0sSfUf69H6Q:1673416153372&source= lnms&tbm=isch&sa=X&ved=2ahUKEwjnhYj76L78AhWGU2wGHdLKAgAQ_AUoAXoECAEQAw&biw=1536&bih=656&dpr=1.25#imgrc=OHjK06ObI FZwZM https://web.facebook.com/ldd.go.th/photos/a.1431453733649427/1487287841399349/?type=3&_rdc=1&_rdr Rattanaloeadnusorn S., Buddhakala N. and Rattanalernusorn A. 2023. Biofertilizer containing Trichoderma and Bacillus mixed with an organic catalyst for inducing growth and reducing nitrate Accumulation in Lactucasativa var. crispal, Environmental and Sustainability Indicators. 1-16. (in process) Q1 Rattanaloeadnusorn S. 2019. Efficiency of Using Trichoderma, Mucor and Aspergillus Antimicrobial Pellets to Rhizophora mucronata Poir. Planting at Abandoned Shrimp Farm in Khanom District, Nakhon Si Thammarat Province, Thailand, Naresuan University Journal:Science and Technology. l27(4) :10-19. (TCI1)
Pellets to Rhizophora mucronata Poir. Planting at Abandoned Shrimp Farm in Khanom District, Nakhon Si Thammarat Province, Thailand, Naresuan University Journal:Science and Technology. l27(4) :10-19. (TCI1) http://www.journal.nu.ac.th/NUJST/index Rattanaloeadnusorn S. 2017. Inoculants Fungal Trichoderma, Mucor and Bacillus for Community Development based on sufficiency economy philosophy. International Journal of GEOMATE, Special Issue on Science, Engineering & Environment, 13(40):16 – 23. (Dec) (Scopus Q3) ISSN: 2186-2990, Japan. DOI: https://doi.org/10.21660/2017.40.2517 สุกาญจน์ รัตนเลิศนุสรณ์ และอัชฌานัท รัตนเลิศนุสรณ์. 2566. การปลูกข้าวปทุมธานี 1 อินทรีย์แบบใหม่ ร่วมกับสารชีวภาพผสมหัวเชื้อจุลินทรีย์นาโน นาแปลงใหญ่ของเครือข่ายชุมชน กรณีศึกษาอำ เภอหนองเสือ จังหวัดปทุมธานี New Organic-Based Phathum Rice1 Planting with Bio Fertilizer-Mixed Nano Microbe for Large Plot with Community Network: A Case Study in Nong Suea District, Pathumthani Province. วารสารวิทยาศาสตร์ศรีวิชัย มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิจัย. 13(3): . ธันวาคม (TCI1) ทุน สกอ62
สุกาญจน์ รัตนเลิศนุสรณ์. 2563. จุลินทรีย์ปฏิปักษ์ดินปาล์มน้ำ มัน เพื่อการผลิตพีจีพีอาร์ผสม หัวเชื้อจุลินทรีย์ วารสารวิทยาศาสตร์ศรีวิชัย มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิจัย 12(2) :240-243. (TCI1) ทุน ABC 61 สุกาญจน์ รัตนเลิศนุสรณ์. 2562. ประสิทธิภาพการใช้สารชีวภาพเคลือบผสมหัวเชื้อจุลินทรีย์นาโนเพื่อ การปลูกข้าวอินทรีย์ เพิ่มผลผลิต ลดต้นทุน Effective of Bio-fertilizer Coating Nano-microbe for Organic Rice Growing Increase Productivity Reduce Cost วารสารวิชาการรับใช้สังคมมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา. ปีที่ 3 ฉบับที่ 1; หน้าที่ 1-6. (TCI2) สุกาญจน์ รัตนเลิศนุสรณ์. 2561.การปลูกข้าวหอมมะลิปทุมธานี 1 ด้วยสารชีวภาพเคลือบหัว เชื้อจุลินทรีย์นาโน เพิ่มผลผลิต เพิ่มกำ ไร ลดต้นทุนและอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม PATHUMTHANI RICE 1 CULTIVATION WITH NANOMICROORGANISM OR PGPR ENCAPSULATION INCREASE PRODUCTIVITY, INCREASE PROFITS, REDUCE COSTS AND CONSERVE ENVIRONMENT
ผู้จัดทำ นางสาวศุภลักษณ์ ใหญ่โสมานัง 116510101045-2 นางสาวปิยรัตน์ โต๊ะลาใบสลาม 116510104001-2 นางสาวทักษิณา ดาวงษ์ 116510104013-7 นางสาววรณิกา ไชยยะ 116510104014-5 นางสาวณิชาภัทร สนธิเณร 116510104027-7 นางสาวสุเมธินี ซุ้นสุวรรณ์ 116510104039-2