เหตุการณ์พฤษภาทมิฬ

รายงานฉบับนี้จัดทำเพื่อเปนสวนหนึ่งในรายวิชาการเมืองการปกครองและหลัก รัฐธรรมนูญ เพื่อศึกษาในเรื่องของเหตุการณพฤษภาทมิฬ 2535 จัดทำขึ้นเพื่อ ใหนักศึกษาหรือผูที่สนใจในเหตุการณนี้ไดเขาใจถึงเหตุการณและเรื่องราว ความเปนมาผูจัดทำหวังเปนอยางยิ่งวาเนื้อหาในรายงานฉบับนี้ที่ไดเรียบเรียง มาจะเปนประโยชนตอผูอานและผูสนใจในเรื่องของเหตุการณพฤษภาทมิฬ 2535 ซึ่งจะไดนำความรูจากรายงานฉบับนี้ไปเพิ่มพูนและเสริมความรูในดาน ของการเมืองการปกครองและหลักรัฐธรรมนูญ ไดเปนอยางดี

เหตุการณพฤษภาทมิฬ เปนเหตุการณที่ประชาชนเคลื่อนไหวประทวงรัฐบาล ครั้งสำคัญครั้งหนึ่งในประวัติศาสตรการเมืองที่มี พล.อ.สุจินดา คราประยูร เปนนายกรัฐมนตรี และตอตานการสืบทอดอำนาจของ คณะรักษาความสงบ เรียบรอยแหงชาติ (รสช.) ระหวางวันที่ 17-24 พฤษภาคม พ.ศ. 2535 ซึ่งเปน การรัฐประหาร รัฐบาลพล.อ.ชาติชาย ชุณหะวัณ เมื่อเดือนกุมภาพันธ พ.ศ. 2534 นำไปสูเหตุการณปราบปรามและปะทะกันระหวางเจาหนาที่ตำรวจและทหารกับ ประชาชนผูชุมนุม มีผูเสียชีวิตและบาดเจ็บจำนวนมาก(พลเอกสุจินดาแถลงวามี ผูเสียชีวิต 44 คน บาดเจ็บ 1,728 คน) [1] และนำไปสูการเปลี่ยนแปลงทาง การเมือง 1

เหตุการณครั้งนี้ เริ่มตนมาจากเหตุการณรัฐประหาร 23 กุมภาพันธ พ.ศ. 2534 หลังจากพลเอกเปรม ติณสูลานนท ประกาศยุติการรับตำแหนง นายกรัฐมนตรี หรือ 1 ปกอนหนาการประทวง ซึ่ง รสช. ไดยึดอำนาจ จากรัฐบาล ซึ่งมี พล.อ.ชาติชาย ชุณหะวัณ เปนนายก รัฐมนตรโดยใหเหตุผลหลักวา มีการฉอราษฎรบังหลวงอยางหนักใน รัฐบาล และรัฐบาลพยายามทำลายสถาบันทหาร โดยหลังจากยึด อำนาจ คณะ รสช. ไดเลือก นายอานันท ปนยารชุนเปนนายก รัฐมนตรี มีการแตงตั้งสภานิติบัญญัติแหงชาติขึ้น รวมทั้งการแตง ตั้งคณะกรรมการรางรัฐธรรมนูญ 20 คน โดย มีชัย ฤชุพันธุ เปน ประธานคณะกรรมการ เพื่อรางรัฐธรรมนูญฉบับใหมขึ้นแทนธรรมนูญ การปกครองราชอาณาจักร พุทธศักราช 2534 ประกาศใชเมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2534 หลังจากรางรัฐธรรมนูญสำเร็จ ก็ไดมีการจัดการเลือกตั้งทั่วไปเมื่อวันที่ 22 มีนาคม พ.ศ. 2535 โดยพรรคที่ไดจำนวนผูแทนมากที่สุดคือ พรรคสามัคคีธรรม (79 คน) ไดเปนแกนนำจัดตั้งรัฐบาล โดยมีการรวมตัวกับพรรครวมรัฐบาลอื่น ๆ คือ พรรคชาติไทย พรรคกิจสังคม และพรรคราษฎร[4] และมีการเตรียมเสนอ นายณรงค วงศวรรณ หัวหนาพรรคสามัคคีธรรมในฐานะหัวหนา พรรคที่มีผูแทนมากที่สุดขึ้นเปนนายกรัฐมนตรี แตปรากฏวา ทางโฆษกกระทรวงการตางประเทศสหรัฐอเมริกา มารกาเร็ต แท็ตไวเลอร ไดออกมาประกาศวา นายณรงค นั้นเปนผูหนึ่งที่ไม สามารถขอวีซาเดินทางเขาสหรัฐอเมริกาได เนื่องจากมีความใกล ชิดกับนักคายาเสพติด 2

ในที่สุด จึงมีการเสนอชื่อ พล.อ.สุจินดา คราประยูร ขึ้นเปน นายกรัฐมนตรีแทน ซึ่งเมื่อไดรับพระราชทานแตงตั้งอยางเปนทางการแลว ก็เกิดความไมพอใจของ ประชาชนในวงกวาง เนื่องจากกอนหนานี้มีการทักทวงโตแยงเกี่ยวกับรัฐธรรมนูญ ที่รางขึ้นมาใหมวา ไมมีความเปนประชาธิปไตย ซึ่งรัฐธรรมนูญฉบับนี้ก็ไดถูกประกาศใช 3

พลเอกสุจินดา คราประยูร ไดใหสัมภาษณหลายครั้งวา ตนและสมาชิกในคณะรักษา ความสงบเรียบรอยแหงชาติจะไมรับตำแหนงทางการเมืองใด ๆ แตภายหลังไดมารับ ตำแหนงรัฐมนตรี ซึ่งไมตรงกับที่เคยพูดไว เหตุการณนี้ จึงไดเปนที่มาของประโยคที่วา "เสียสัตยเพื่อชาติ" และเปนหนึ่งในชนวนใหฝายที่คัดคานรัฐธรรมนูญฉบับนี้ทำการเคลื่อน ไหวอีกดวย การรับตำแหนงนายกรัฐมนตรีของพลเอกสุจินดา ดังกลาว นำไปสูการเคลื่อนไหว คัดคานตาง ๆ ของประชาชน รวมถึงการอดอาหารของ ร.ต.ฉลาด วรฉัตร และ พล.ต.จำลอง ศรีเมือง (หัวหนาพรรคพลังธรรมในขณะนั้น) สหพันธนิสิตนักศึกษาแหง ประเทศไทย ที่มีนายปริญญา เทวานฤมิตรกุล เปนเลขาธิการ ตามมาดวยการสนับสนุน ของพรรคฝายคานประกอบดวยพรรคประชาธิปตย, พรรคเอกภาพ, พรรคความหวังใหม และพรรคพลังธรรมโดยมีขอเรียกรองใหนายกรัฐมนตรีลาออกจากตำแหนง และเสนอวา ผูดำรงตำแหนงนายกรัฐมนตรีตองมาจากการเลือกตั้ง หลังการชุมนุมยืดเยื้อตั้งแตเดือนเมษายน เมื่อเขาเดือนพฤษภาคม รัฐบาลเริ่มระดม ทหารเขามารักษาการในกรุงเทพมหานคร และเริ่มมีการเผชิญหนากันระหวางผูชุมนุมกับ เจาหนาที่ตำรวจและทหารในบริเวณราชดำเนินกลาง ทำใหสถานการณตึงเครียดมาก ขึ้นเรื่อย ๆ 4

กระทั่งในคืนวันที่ 17 พฤษภาคม ขณะที่มีการเคลื่อนขบวนประชาชนจากสนามหลวง ไปยังถนนราชดำเนินกลางเพื่อไปยังหนาทำเนียบรัฐบาล ตำรวจและทหารไดสกัดการเคลื่อน ขบวนของประชาชน ณ สะพานผานฟาลีลาศ เริ่มเกิดการปะทะกันระหวางประชาชนกับ เจาหนาที่ตำรวจในบางจุด และมีการบุกเผาสถานีตำรวจนครบาลนางเลิ้ง จากนั้น วันที่ 18 พฤษภาคม เวลา 00.30 น.รัฐบาลไดประกาศสถานการณฉุกเฉินใน กรุงเทพมหานคร จังหวัดปทุมธานี จังหวัดสมุทรปราการ จังหวัดสมุทรสาคร และ จังหวัดนนทบุรี,ประกาศ หามมิใหชุมนุมหรือมั่วสุมกันและประกาศใหวันที่ 18 - 20 พฤษภาคม เปนวันหยุดราชการพรอมกับปดโรงเรียนและมหาวิทยาลัยในจังหวัด ที่ประกาศสถานการณฉุกเฉินเปนเวลา 3 วันและงดการตรวจรางกายและเอกซเรย เนื่องจากวันหยุดราชการ โดยใหตรวจระหวางวันที่ 21 - 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2535 แทน โดยใหทหารกับตำรวจตระเวนชายแดน ทำหนาที่รักษาความสงบ แตไดนำไป สูการปะทะกันกับประชาชน มีการใชกระสุนจริงยิงใสผูชุมนุมในบริเวณถนนราชดำเนินจาก นั้นจึงเขาสลายการชุมนุมในเชามืดวันเดียวกันนั้น ตามหลักฐานที่ปรากฏวามีผูเสียชีวิต หลายสิบคน เวลา 15.30 นาิกา ของวันที่ 18 พฤษภาคม ทหารไดเคลื่อนกำลังครั้งสำคัญ ครั้งหนึ่งและควบคุมตัวพลตรีจำลอง ศรีเมือง จากบริเวณที่ชุมนุมกลางถนนราชดำเนิน กลาง และรัฐบาลไดออกแถลงการณหลายฉบับและรายงานขาวทางโทรทัศนของรัฐบาล ทุกชองยืนยันวาไมมีการเสียชีวิตของประชาชน แตการชุมนุมตอตานของประชาชนยัง ไมสิ้นสุด เริ่มมีประชาชนออกมาชุมนุมอยางตอเนื่องในหลายพื้นที่ทั่วกรุงเทพมหานคร โดยเฉพาะที่มหาวิทยาลัยรามคำแหง พรอมมีการตั้งแนวปองกันการปราบปรามตาม ถนนสายตาง ๆ ขณะที่รัฐบาลไดออกประกาศจับแกนนำอีก 7 คน 5

โดยตั้งขอหาฝาฝนพระราชกำหนดการบริหารราชการในสถานการณฉุกเฉิน พ.ศ. 2495 และระบุวาบุคคลเหลานี้ยังคงชุมนุมไมเลิก และยังปรากฏขาวรายงานการปะทะกันระหวางเจา หนาที่กับประชาชนในหลายจุดและเริ่มเกิดการปะทะกันรุนแรงมากขึ้นในคืนวันนั้นในบริเวณ ถนนราชดำเนินกลาง 19 พฤษภาคม เจาหนาที่เริ่มเขาควบคุมพื้นที่บริเวณถนนราชดำเนินกลางได และ ควบคุมตัวประชาชนจำนวนมากขึ้นรถบรรทุกทหารไปควบคุมไวพลเอกสุจินดา คราประยูร นายกรัฐมนตรี แถลงการณย้ำวาสถานการณเริ่มกลับสูความสงบและไมใหประชาชนเขา รวมชุมนุมอีก แตยังปรากฏการรวมตัวของประชาชนใหมที่มหาวิทยาลัยรามคำแหงในคืน วันเดียวกัน และมีการเริ่มกอความไมสงบเพื่อตอตานรัฐบาลโดยกลุมจักรยานยนตหลาย พื้นที่ในกรุงเทพมหานคร เชน การทุบทำลายปอมจราจรและสัญญาณไฟจราจร วันเดียวกันนั้นเริ่มมีการออกแถลงการณเรียกรองใหนายกรัฐมนตรีลาออกจากตำแหนง เพื่อรับผิดชอบตอการเสียชีวิตของประชาชน ขณะที่สื่อของรัฐบาลยังคงรายงานวาไมมีการ สูญเสียชีวิตของประชาชน แตสำนักขาวตางประเทศอยางซีเอ็นเอ็นและบีบีซีไดรายงาน ภาพของการสลายการชุมนุมและการทำรายผูชุมนุม หนังสือพิมพในประเทศไทยบางฉบับ เริ่มตีพิมพภาพการสลายการชุมนุม ขณะที่รัฐบาลไดประกาศใหมีการตรวจและควบคุมการ เผยแพรขาวสารทางสื่อมวลชนเอกชนในประเทศ ซึ่งการชุมนุมในครั้งนี้ ดวยผูชุมนุมสวนใหญเปนชนชั้นกลางในเขตตัวเมือง เปนนักธุรกิจ หรือบุคคลวัยทำงาน ซึ่งแตกตางจากเหตุการณ 14 ตุลา ในอดีต ซึ่งผูชุมนุมสวนใหญเปนนิสิต นักศึกษา ประกอบกับเทคโนโลยีโทรศัพทมือถือที่เพิ่งเขามาในประเทศไทย และใชเปนเครื่อง มือสำคัญในการติดตอสื่อสารในครั้งนี้ เหตุการณพฤษภาทมิฬนี้จึงไดชื่อเรียกอีก ชื่อนึงวา "ม็อบมือถือ" 6

แผนไพรีพินาศ เปนแผนยุทธการจัดวางกองกำลังและสลายการชุมนุม ในลักษณะของ แผนเผชิญเหตุ จัดทำขึ้นโดยกองกำลังรักษาพระนครตั้งแตป พ.ศ. 2524 เพื่อใหหนวยงานตาง ๆ ที่เกี่ยวของกับการรักษาความสงบ ไดแก ทหาร ตำรวจ และขาราชการพลเรือน นำไปปฏิบัติ ตอมาในป พ.ศ. 2527 และ พ.ศ. 2529 ไดมีการพัฒนาปรับปรุงแผนใหสอดคลองกับสถานการณ มากขึ้นสวนแผนที่มีผลบังคับใชขณะเกิดเหตุการณพฤษภาทมิฬ คือ แผนไพรีพินาศ/33 ซึ่งมี 4 ขั้นตอน ไดแก 1. ขั้นการเตรียมการ โดยใหทุกกองกำลังออกหาขาว รวบรวมขาวสาร และเตรียมกำลัง เจาหนาที่ รวมถึงอุปกรณตาง ๆ ในการปฏิบัติการ 2. ขั้นปองกัน ใชกองกำลังตำรวจในการสกัดกั้น ใหการประชาสัมพันธเพื่อใหผูกอความไม สงบ ทราบถึงขอเท็จจริงเกี่ยวกับสถานการณโดยถูกตองและยุติการกระทำเอง ทางเจาหนาที่จะ ปดลอมพื้นที่สำคัญ เพื่อปองกันมิใหเกิดความเสียหายเพิ่มขึ้น พรอมทั้งอารักขาสถานที่และ บุคคลสำคัญของประเทศ 3. ขั้นปราบปรามรุนแรง หากการปฏิบัติการขั้นที่ 2 หรือกองกำลังตำรวจไมสามารถที่ จะระงับสถานการณไดสำเร็จ และสถานการณทวีความรุนแรงจนไมสามารถควบคุมไดแลว จึงใชกองกำลังของกองทัพบก กองทัพเรือ และกองทัพอากาศ เขาระงับยับยั้งยุติภัยคุกคาม 4. ขั้นสุดทาย คือ การสงมอบพื้นที่และความรับผิดชอบ ใหแกเจาหนาที่ฝายพลเรือนหรือ ตำรวจรับผิดชอบตอไป เมื่อสถานการณคลี่คลายแลว 7

เมื่อเวลาประมาณ 21:30 นาิกา ของวันพุธที่ 20 พฤษภาคม พ.ศ. 2535 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช พระราชทานพระบรมราชวโรกาสให ศ.สัญญา ธรรมศักดิ์ ประธานองคมนตรีและพล.อ.เปรม ติณสูลานนท องคมนตรีและรัฐบุรุษ นำพลเอก พล.อ.สุจินดา คราประยูร นายกรัฐมนตรีและ พล.ต.จำลอง ศรีเมือง เขาเฝาทูล ละอองธุลีพระบาทโอกาสนี้ ทรงพระกรุณาโปรดเกลาโปรดกระหมอม พระราชทานพระราชดำรัส แกคณะผูเขาเฝาทูลละอองธุลีพระบาทดวย ซึ่งโทรทัศนรวมการเฉพาะกิจแหงประเทศไทย นำเทปบันทึกภาพเหตุการณดังกลาว ออกอากาศทางสถานีโทรทัศนทั้ง 5 ชอง เมื่อเวลา 24:00 นาิกาของคืนเดียวกัน วันที่ 24 พฤษภาคม พล.อ.สุจินดา จึงกราบบังคมทูล ลาออก จากตำแหนงนายกรัฐมนตรี และมอบหมายใหมีชัย ฤชุพันธุ รองนายกรัฐมนตรี เปนผูรักษา ราชการแทนเปนการชั่วคราว 8

9 - 23 กุมภาพันธ - เวลา 11.30 น. คณะรักษาความสงบเรียบรอยแหงชาติ ยึดอำนาจจากรัฐบาล พลเอกชาติชาย ชุณหะวัณ - 22 มีนาคม - มีการเลือกตั้งใหญทั่วประเทศ พรรคสามัคคีธรรม ของนายณรงค วงศวรรณ ไดรับเลือก ตั้งมาเปนลำดับหนึ่ง แตถูกขึ้นบัญชีดำผูคายาเสพติดจากสหรัฐอเมริกา - 27 มีนาคม - พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มีพระบรมราชโองการโปรดเกลาฯ พระราชกฤษฎีกาเรียกประชุมรัฐสภา พ.ศ. 2535 - 2 เมษายน - เวลา 15.40 น. พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เสด็จพระราชดำเนิน ทรงเปดประชุมรัฐสภา ณ พระที่นั่งอนันตสมาคม พระราชวังดุสิต และทรงพระราชทานพระราชดำรัส - 5 เมษายน - นายมนตรี พงษพานิช หัวหนาพรรคกิจสังคม ไดแถลงขาววา พรรคสามัคคีธรรม พรรคชาติไทย พรรคกิจสังคม พรรคประชากรไทย และพรรคราษฎร ไดมีมติใหพลเอกสุจินดา คราประยูร ผูบัญชาการทหารสูงสุดและผูบัญชาการทหารบกเปนนายกรัฐมนตรี ทั้งนี้ เพื่อความมั่นคงของประเทศ และเศรษฐกิจ - 7 เมษายน - พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มีพระบรมราชโองการโปรดเกลาฯ แตงตั้ง พลเอกสุจินดา คราประยูร ขึ้นดำรงตำแหนงนายกรัฐมนตรีคนทื่ 19 ของประเทศไทย - 8 เมษายน - รอยตรีฉลาด วรฉัตร เริ่มอดอาหารประทวงวันแรก - 17 เมษายน - มีพระบรมราชโองการแตงตั้งคณะรัฐมนตรีชุดใหม - 20 เมษายน - พรรคฝายคานเริ่มการปราศรัยที่ลานพระบรมรูปทรงมามีผูรวมชุมนุมเกือบ 100,000 คน - 4 พฤษภาคม -พลตรีจำลอง ศรีเมือง เริ่มอดอาหารประทวงวันแรก - 7 พฤษภาคม -พลเอกสุจินดา แถลงนโยบายตอรัฐสภา แตพรรคฝายคานไมเขารวม ขณะเดียวกัน บริเวณหนารัฐสภามีผูชุมนุมรวมประทวง จนตองมีการปดประชุมโดยกะทันหันใหมาประชุมใหมในวันรุงขึ้น - 8 พฤษภาคม -พลเอกสุจินดา แถลงถึงเหตุผลที่ตองมารับตำแหนงนายกรัฐมนตรี - 9 พฤษภาคม - นายอุกฤษ มงคลนาวิน ประธานรัฐสภาประสานใหพรรครวมรัฐบาลและพรรคฝายคาน รวมกันตกลงวาจะแกไขรัฐธรรมนูญบางประการ และพลตรีจำลอง ประกาศเลิกอดอาหาร - 11 พฤษภาคม -พลตรีจำลอง ประกาศสลายการชุมนุมและประกาศชุมนุมใหมอีกครั้งในวันที่ 17 พฤษภา หากในวันที่ 15 พฤษภาคม ซึ่งเปนวันที่พรรครวมรัฐบาลใหสัญญาวาจะแถลงถึงเรื่องแกไขรัฐธรรมนูญ - 15 พฤษภาคม - พรรครวมรัฐบาลเปลี่ยนทาทีเรื่องแกไขรัฐธรรมนูญ โดยอางวาเปนการให สัมภาษณโดยพลการของ นายอาทิตย อุไรรัตน ประธานสภาผูแทนราษฎร โดยอางวาจะแกใหมีบทเฉพาะ กาล วา นายกรัฐมนตรีตองมาจากการเลือกตั้ง ซึ่งพลเอกสุจินดา ตองดำรงตำแหนงจนครบวาระ 4 ป

- 17 พฤษภาคม - รัฐบาลจัดคอนเสิรตตานภัยแลงสกัดม็อบที่สนามกีฬากองทัพบกและวงเวียนใหญ โดยขนรถสุขาของกรุงเทพ ฯมาไวที่นี่หมด ชวงเที่ยงคืนเริ่มเกิดการตำรวจปะทะกันระหวางผูชุมนุมกับ ตำรวจตอเนื่องถึงเชาวันที่ 18 พฤษภาคม - 18 พฤษภาคม - กอนรุงสาง รัฐบาลเริ่มนำกำลังทหารและตำรวจตระเวนชายแดนจัดการกับผูชุมนุม อยางรุนแรงและประกาศสถานการณฉุกเฉิน พรอมกับแถลงการณของรัฐบาลกองทัพบกและกองกำลัง รักษาพระนครใหเลิกการชุมนุม และออกประกาศอีกหลายฉบับ - 19 พฤษภาคม - กลุมผูชุมนุมที่ไมไดถูกจับกุมยายสถานที่ชุมนุมไปที่มหาวิทยาลัยรามคำแหง - 20 พฤษภาคม - พลเอก สุจินดา คราประยูร ไดประกาศหามมิใหบุคคลใดในกรุงเทพมหานครออกนอก เคหสถาน เวลา 21.00 น. ถึง 04.00 น. ของวันที่ 21 พฤษภาคม - พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชมีรับสั่งใหผูนำทั้งสองฝาย คือพลเอกสุจินดา และพลตรีจำลอง เขาเฝา โดยผูที่นำเขาเฝาคือพลเอกเปรม ติณสูลานนท และสัญญา ธรรมศักดิ์ ประธานองคมนตรี ในขณะนั้น - กระทรวงศึกษาธิการ ประกาศใหสถานศึกษาปดเรียนเพิ่มเติมในจังหวัดที่ประกาศสถานการณ ฉุกเฉินตอไปจนถึงวันที่ 22 พฤษภาคม - 21 พฤษภาคม - เวลา 12.00 น. พลเอก สุจินดา คราประยูร ไดประกาศยกเลิกการหามมิใหบุคคลใด ในกรุงเทพมหานครออกนอกเคหสถาน เนื่องจากสถานการณไดคลี่คลายลงแลว - 23 พฤษภาคม - พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มีพระบรมราชโองการโปรดเกลาฯ พระราชกำหนดนิรโทษกรรมแกผูกระทำความผิดเนื่องในการชุมนุมกันระหวางวันที่ 17 พฤษภาคม พ.ศ. 2535 ถึงวันที่ 21 พฤษภาคม พ.ศ. 2535 พ.ศ. 2535 - 24 พฤษภาคม - พลเอกสุจินดา และพลตรีจำลอง แถลงการณรวมกันผานโทรทัศนรวมการเฉพาะกิจ แหงประเทศไทยและพลเอกสุจินดา ลาออกจากตำแหนงนายกรัฐมนตรี - 26 พฤษภาคม - ไดมีประกาศยกเลิกประกาศสถานการณฉุกเฉินในกรุงเทพมหานคร จังหวัดสมุทรปราการ จังหวัดสมุทรสาคร จังหวัดนนทบุรี และจังหวัดปทุมธานี โดยยกเลิกตั้งแตเวลา 12.00 น.ของวันที่ 26 พฤษภาคม พ.ศ. 2535 - 10 มิถุนายน - แกนนำจัดตั้งรัฐบาลเสนอชื่อพลอากาศเอกสมบุญ ระหงษ หัวหนาพรรคชาติไทย เปน นายกรัฐมนตรี แตนายอาทิตย อุไรรัตน รองหัวหนาพรรคสามัคคีธรรม ในฐานะประธานสภาผูแทนราษฎร และรักษาการประธานรัฐสภา ตัดสินใจนำชื่อนายอานันท ปนยารชุน ขึ้นทูลเกลาฯเพื่อโปรดเกลาฯ ให กลับมาดำรงตำแหนงนายกรัฐมนตรีอีกครั้งหนึ่ง เพื่อบริหารประเทศชั่วคราว ยุบสภาผูแทนราษฎร และจัดการเลือกตั้งใหม - 30 มิถุนายน - พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มีพระบรมราชโองการโปรดเกลาฯ ประกาศใช พระราชกฤษฎีกายุบสภาผูแทนราษฎร โดยกำหนดใหวันอาทิตยที่ 13 กันยายน พ.ศ. 2535 เปนวันเลือกตั้งสมาชิกสภาผูแทนราษฎร - 13 กันยายน - มีการเลือกตั้งใหญทั่วทั้งประเทศ พรรคประชาธิปตยไดรับคะแนนเสียงมาเปนลำดับหนึ่ง พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มีพระบรมราชโองการ โปรดเกลาฯแตงตั้ง นายชวน หลีกภัย เปนนายกรัฐมนตรี 10

11 ภายหลังการประกาศลาออกของพลเอกสุจินดา คราประยูร ทำใหนายมีชัย ฤชุพันธ รองนายกรัฐมนตรี ไดรักษาการแทนนายกรัฐมนตรี จนกระทั่งมีการแตงตั้งนายกรัฐมนตรีคน ใหมในวันที่ 10 มิถุนายน 2535 คณะรัฐมนตรีคณะที่ 48 ของรัฐบาลพลเอกสุจินดา คราประยูร จึงพนจากตำแหนงไปตามวาระ ภายหลังเหตุการณพฤษภาทมิฬ พ.ศ. 2535 และ พล.อ.สุจินดา คราประยูร ประกาศลาออก จากตำแหนง นายกรัฐมนตรี ในเวลานั้น พล.อ.อ.สมบุญ อดีตผูวาการการทาอากาศยานแหง ประเทศไทย ดำรงตำแหนงเปน หัวหนาพรรคชาติไทย สืบตอจาก พล.อ.ชาติชาย ชุณหะวัณ ที่ลาออกหลังรัฐประหาร เปนที่เชื่อกันในขณะนั้นวา พล.อ.อ.สมบุญ จะตองไดขึ้นดำรงตำแหนง นายกรัฐมนตรี ตอจาก พล.อ.สุจินดา อยางแนนอน แตแลวเมื่อ ดร.อาทิตย อุไรรัตน นำชื่อขึ้น ทูลเกลาฯ กลับกลายเปนการแตงตั้งให นายอานันท ปนยารชุน อดีตนายกรัฐมนตรีระหวาง การรัฐประหาร กลับมารับตำแหนงนายกรัฐมนตรี และทำใหเปนที่พูดตอๆ กันมาถึงเหตุการณ ครั้งนั้นวา พล.อ.อ.สมบุญ "แตงชุดขาวรอเกอ" 5 พรรคที่สนับสนุนสุจินดาเปนนายกรัฐมนตรี ไดแก พรรคสามัคคีธรรม พรรคชาติไทย พรรคประชากรไทย พรรคราษฎร ยกเวน พรรคกิจสังคม เปนฝายคานในสภาผูแทนราษฎรไทย ชุดที่ 18 มีการแกรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2534 จำนวน 6 ครั้ง มีประเด็น สำคัญในการแกไขเพิ่มเติม คือ แกไขใหประธานสภาผูแทนราษฎรเปนประธานรัฐสภา และ ประธานวุฒิสภาเปนรองประธานรัฐสภา รวมทั้งแกไของคประกอบของคณะตุลาการรัฐธรรมนูญ ใหเหมาะสมยิ่งขึ้น , การกำหนดคุณสมบัติของผูจะดำรงตำแหนงนายกรัฐมนตรี ตองเปนสมาชิก สภาผูแทนราษฎร รัฐบาลไดเปดใหเอกชนประมูลจัดตั้งสถานีโทรทัศนแหงใหมในระบบยูเอชเอฟ เพื่อเปนทาง เลือกในการรับขอมูลขาวสารของประชาชน ภายใตชื่อสถานีโทรทัศนไอทีวี ซึ่งตอมาไดกลายเปน สถานีโทรทัศนทีไอทีวี และกลายเปน สถานีโทรทัศนไทยพีบีเอส ในปจจุบัน

12 จากเหตุการณสูญเสียชีวิตประชาชนดังกลาว ไดกอใหเกิดทัศนะวาผูนำการประทวง หรือชุมนุมพึงรูจักใชวิธีการเพื่อรักษาชีวิตของประชาชนไว อาจยอมลดเปาหมายของขอ เรียกรองเพื่อลดโอกาสนองเลือด หรือยอมแพทางการเมืองเสียดีกวา ซึ่งสุรพล ธรรมรมดี มองวาเปนการยอมรับอนุรักษนิยมทางสังคม และบอกใหประชาชนทนกับความเลวราย ที่นอยกวา อนุสรณสถานสตรีทอารท อนุสรณสถานพฤษภาประชาธรรม

13

https://th.wikipedia.org/wiki/ https://www.academia.edu https://themodernist.in.th/ https://workpointtoday.com/