โคลง

โคลงสี่สภุ าพ

“ท23102 ภาษาไทยพื้นฐาน6” ครูอรณี มูลปอ้ ม

นักเรยี นคดิ วา่ ตัวเองเคยเรยี นวรรณคด/ี
วรรณกรรมที่ใช้ โคลงสี่สภุ าพ หรือไม่ ?

คาคล้องจอง

✓ คาทม่ี สี ระเสยี งเดยี วกนั
✓ คาทมี่ ีเสยี งสระและตัวสะกดใน

มาตราเดยี วกัน

คาประพนั ธ์
หมายถึง ถ้อยคาท่ีเรียบเรียงให้
เป็นระเบียบตามบัญญัติแห่งฉันทลักษณ์
โดยมีกาหนดข้อบังคับต่างๆ เพื่อให้เกิด
ความค รึกครื้นและมี ความไ พเราะ
แตกตา่ งไปจากถอ้ ยคาธรรมดา

คาประพนั ธ์ รา่ ยสภุ าพ
ร่ายดั้น
โคลงสุภาพ กาพยย์ านี กาพย์ฉบงั รา่ ยโบราณ
โคลงดนั้ กาพย์สุรางคนางค์ กาพย์หอ่ รา่ ยยาว
โคลงโบราณ โคลง
กาพยข์ บั ไม้หอ่ โคลง รา่ ย
โคลง
กาพย์ กลบท

ฉันท์ กลอน แบบกลอักษร
แบบซ่อนรูป
อินทรวิเชยี รฉนั ท์ โตฎกฉนั ท์ กลอนสภุ าพ
วสนั ตดลิ กฉนั ท์ มาลนิ ีฉนั ท์ กลอนลานา
สทั ทุลวิกกีฬติ ฉนั ท์ กลอนตลาด
สทั ธราฉันท์
(มที ้งั หมด ๒๕ ชนดิ )

โคลง

โคลง เป็นคาประพันธ์ชนิด
หนึ่ง มีวิธีการเลือกสรรคา
เพ่ือให้เข้ากับบังคับ มีกาหนด
คณะหรือฉันทลักษณ์ มีกาหนด
คาเอก คาโทและสัมผัสให้คล้อง
จองกัน

ทาไมต้อง
โคลงสี่สุภาพ?

สภุ าพ / เสาวภาพ

ไม่มรี ปู วรรณยุกต์

โคลงสี่สุภาพ เป็นประเภท
หน่ึงของโคลงสุภาพ คาว่า สุภาพ
หรือ เสาวภาพ ในความหมายนี้คือ
ค า ท่ี ไ ม่ ป ร า ก ฏ รู ป ว ร ร ณ ยุ ก ต์
ยกเว้นคาในตาแหน่งท่ีบังคับให้มีรูป
วรรณยุกตเ์ อกและรูปวรรณยุกตโ์ ท

ฉันทลักษณ์ โคลงส่ีสภุ าพ

ฉันทลกั ษณ์
- บงั คับคาเอก ๗ คา (สีแดง )
- บงั คบั คาโท ๔ คา (สนี า้ เงนิ )
- สมั ผสั นอก : สังเกตเสน้ ทโี่ ยง
- สมั ผสั ใน ไม่ไดบ้ ังคับ
- สัมผสั ระหวา่ งบท ไม่บงั คบั

โคลงแมบ่ ท

“เสียงลือเสยี งเลา่ อ้าง อันใด พ่เี อย
เสยี งย่อมยอยศใคร ทัว่ หลา้
สองเขือพห่ี ลบั ใหล ลมื ตน่ื ฤาพี่
สองพค่ี ดิ เองอ้า อย่าได้ถามเผือ”

ลลิ ิตพระลอ

ลกั ษณะการสัมผสั

สัมผสั ใน

เป็นสัมผัสท่ีอยู่ในวรรคเดียวกัน ไม่บังคับ
เพ่มิ ขึน้ มาเพ่ือให้เกิดความไพเราะ สัมผัสในเป็นได้ทั้ง
สมั ผัสสระและสมั ผสั พยญั ชนะ

สมั ผสั นอก
เป็นสัมผสั ระหว่างวรรคและ
ระหว่างบท บังคบั ใหเ้ ปน็ สมั ผสั สระ

คาท่ี 7 ของบาทท่ี 1 ส่งสัมผสั ไปยงั คาที่ 5 ของบาทท่ี 2 และบาทท่ี 3
คาท่ี 7 ของบาทท่ี 2 ส่งสัมผสั ไปยงั คาที่ 5 ของบาทที่ 4

ศลิ ปะการแตง่ โคลงสสี่ ภุ าพ

คาเปน็ คาตาย

๑. ใชค้ าตายใน นมยวง กบด
ตาแหน่งท่ีบังคับ
วรรณยกุ ตเ์ อกได้ สระเสยี งยาว สระเสยี งส้นั

๒. คาจบบทต้องใชเ้ สียงสามัญ
หรือเสียงจัตวา

๓. ทุกบาทควรมสี ัมผสั พยัญชนะที่คาสดุ ทา้ ย
ของวรรคหนา้ กบั คาแรกของวรรคหลงั เช่น

เอียงอกเทออกอา้ ง อวดองค์ อรเอย

๔.สลบั ตาแหนง่ เอก โทของคา
ที่ ๔ และ ๕ ในบาทแรกได้

๕.การใช้กลบทจะทาให้โคลงไพเราะยิ่งขนึ้ เชน่
กลบทวัวพนั หลัก
ลมหนาวกรรโชกชน้ื ชาทรวง
ทรวงครากจากนุชตวง แตเ่ ศรา้

๖.การใช้ภาพพจน์และกลวิธีการแต่ง
คาประพันธ์ต่างๆ ทาให้โคลงมีความงาม
มากขน้ึ

๗. คาสร้อยในโคลง ควรใช้เมอื่ ใจความ
ของโคลงในบทนน้ั ยงั ไม่สมบูรณ์

๘. ควรหลกี เลย่ี งการใช้คาเอกโทษ โทโทษ

คาเอกโทษ คอื คาท่มี ีความหมายและกากบั ด้วยรูป

วรรณยกุ ต์โทแต่มีความจาเป็นทต่ี อ้ งแปลงให้เป็นคาทมี่ รี ปู

วรรณยุกตเ์ อก(ความหมายคงเดมิ )
สิน้ เลือด แปลงเปน็ ซิ่นเลือด
ภพหลา้ แปลงเป็น ภพลา่
หญ้า แปลงเป็น ย่า

คาโทโทษ คอื คาทม่ี คี วามหมายและกากับดว้ ยรปู

วรรณยกุ ต์เอก แต่มีความจาเป็นทต่ี ้องแปลงให้เปน็ คาทม่ี ีรูป

วรรณยกุ ตโ์ ท(ความหมายคงเดมิ )

เลา่ เรอ่ื ง แปลงเป็น เหล้าเร่ือง

คา่ จา้ ง แปลงเป็น ข้าจา้ ง

เซ่น แปลงเปน็ เสน้

๙. การใชก้ ระท้จู ะทาให้โคลงมี
ความไพเราะและน่าสนใจยงิ่ ข้นึ

เพอ่ื นกนิ ย่อมอิม่ แปร้ เปรมปรี
หาง่าย ดาดดนื่ มี รอบข้าง
เพ่ือนตาย หนา่ ยจรลี ไปหมด
หายาก ตอ้ งเงินง้าง รบี เข้ามาหา

คำไวพจน์ คือ คำที่มีควำมหมำย
เ ห มื อ น กั น ซ่ึ ง มี ม ำ ก ห ล ำ ก ห ล ำ ย
คำ บำงคร้ัง คำไวพจน์ก็มีช่ือเรียกไปตำม
ควำมเข้ำใจว่ำเป็น “กำรหลำกคำ” บ้ำง “คำ
พอ้ งควำมหมำย” บำ้ ง “คำพ้องควำม” บ้ำง







เก่งมาก ท่ีอ่านมาได้ขนาดนี้
สู้ต่อไปนะทาเคชิ 555+