UṢŪL
Qirā’āt
ABŪ JA’FAR
Al-Madanī
Dari Ṭarīq Ad-Durrah
Siri 11 Maktabah Roudhotul Ilmi
Seksyen 30, Shah Alam
Oleh : MAHMOOD ZUHDI MOHD NOOR
21 Januari 2021
Kelas Ditangguh (PKP 2.0/MCO 2.0)
ABŪ JA’FAR 1.1
Uṣūl Qirā’āt
ABŪ JA’FAR
Al-Madanī
BAB KALIMAH-KALIMAH
KHUSUS
2
ABŪ JA’FAR 1.1
BACAAN ISYMĀM
3
ABŪ JA’FAR 1.1
BACAAN ISYMĀM
Definisi
ISYMĀM bermaksud memuncungkan bibir, iaitu memuncungkan bibir
semasa melafazkan sesuatu kalimah. Ia adalah salah satu Usul Qirā’āt
atau Tajwīd. Berlaku pada Ḍhammah sahaja di akhir kalimah dan
Ḍhammah atau Kasrah di tengah kalimah.
CONTOH
Kalimah Sūrah : Huruf ن َ ۡس َتعِي ۧن Bacaan ISYMĀM
Āyāt تَأَۡ۬م َّنا
ن َ ۡس َت ِعي ُن Di akhir Apabila Waqaf, Nūn dibaca Sukūn dan bibir
تَأۡ َم ُن َنا Al-Fātihah : kalimah 1 ِۧص َرَٰ َط dimuncungkan
5
ِص َرَٰ َط Di Apabila Waqaf atau Waṣal, bibir
Yūsuf : 11 tengah dimuncungkan ketika membaca Nūn
kalimah
Al-Fātihah : bertasydid
7
Apabila Waqaf atau Waṣal, bibir
dimuncungkan ketika membaca Sād Kasrah
1 Tidak ada di dalam Riwayah ḤAFṢ 4
ABŪ JA’FAR 1.1
Kalimah Khusus Bacaan ABŪ JA’FAR
ABŪ JA’FAR membaca Isymām pada dua kalimah berikut
(Farsy Hurūf, bukan Usul Qirā’āt):
Bil Kalimah (ḤAFṢ) Sūrah : Ayat Bacaan ABŪ JA’FAR
1 يِ ٓس َء Hud : 77 ۧ يس َء Isymām Sīn Kasrah 1
2 ِس ي َي ۡت Al-Ankabut : 33 ۧس ي َي ۡت hampir kepada
Ḍhammah
Al-Mulk : 27
1 Bacaan Isymām yang tepat hanya boleh diambil daripada guru secara talaqqi dan musyafahah
5
ABŪ JA’FAR 1.1
Contoh Bacaan Kalimah Khusus ABŪ JA’FAR dengan Isymām
ول َّماَجآء ۡتَ ُر ُس ُلناَلُو ٗطاَ يِ ٓسءََبي يه َۡمَوضاقَبي يه ۡمَذ ۡرٗٗعَوقالَهَٰذاَي ۡو ٌمَع يصي ٞبَHud : 7َ7٧٧
يِ ٓسءَ ḤAFṢ Sīn Kasrah
َولَ َّما َجاي َء ۡت ُر ُس ُل َنا لُو ٗطا ۧ يس َء بِ ِه ُمۥ َو َضا َق بِ ِه ُمۥ َذ ۡرٗٗع َوقَا َل َهَٰ َذا يَ ۡو ٌم َع ِصي ٞب ٧٧
ABŪ JA’FAR ۧ يس َء Isymām Sīn Kasrah
بِ ِه ُمۥ ’Ṣilah Mīm Jama
٢٧ تَ َّد ُعو َن بِهِۦ ُكن ُتم َّ َهَٰ َذا َوقِي َل َك َف ُرواْ ٱََّّ ِلي َن ُو ُجوهُ ِس ي َي ۡت ُز ۡل َف ٗة َرأَ ۡوهُ َفلَ َّما
ٱَّ ِلي
Al-Mulk : 27 َّ ِس ي َي ۡت ٱََّّ ِلي َن Sīn Kasrah َرأَ ۡوهُ
ٱَّ ِلي
ḤAFṢ
٢٧ تَ َّد ُعو َن بِهِۦ ُكن ُت ُمۥ َهَٰ َذا َوقِي َل َك َف ُرواْ ُو ُجو ُه ۧس ي َي ۡت ُز ۡل َف ٗة فَلَ َّما
ABŪ JA’FAR ۧس ي َيت Isymām Sīn Kasrah
ُكن ُت ُمۥ ’Ṣilah Mīm Jama
6
ABŪ JA’FAR 1.1
KALIMAH و ُه َو, َ و ي َه
7
KALIMAH و ُه َو, و ي َه ABŪ JA’FAR 1.1
KALIMAH َ و ُهو, َ و يهMengikut Bacaan ABŪ JA’FAR
Khilaf di antara Qurrā’ mengenai bacaan pada Kalimah-kalimah و ُه َو,
و ي َهdan yang seperti dengannya dan melibatkan Farsy Hurūf (bukan
Usul Qirā’āt). Kalimah-kalimah itu adalah seperti berikut :
KALIMAH َََف يه ََل ي َه
ََو ي َهَ َل ُهَ َو َف َُهوَ وَ َُهو
ABŪ JA’FAR membaca dengan Hā’ Sukūn di semua tempat di dalam Al-Qur’ān
ََل َۡهوَ فَ ۡهَوَ َو ۡهَو ََو ۡ َه ََفَ ۡه ََل ۡ َه
Matan Ad-Durrah : َو ْهوَ يهَيُ يم َّلَ ْهوَ ُث َّمَ ْهوَا ْس يك ًناَأَُ ْدَ َو ُحَـ يملاَفَح ير َْك Hā’ : ABŪ JA’FAR dengan
Sukūn; YAQŪB dan KHALAF
KHALAF AL-`ĀSYIR ABŪ JA’FAR AL-`ĀSYIR dengan Harakat.
YAQŪB 8
ABŪ JA’FAR 1.1
bagi ABŪ JA’FARو ي َه ,و ُه َو Contoh KALIMAH
َو ُه َو ٱ ۡل َقاهِ ُر َف ۡو َق ِع َبادِهِۚۦ َو ُه َو ٱ ۡ َۡ ِِي ُم ٱ ۡ َۡبِ ُر Al-An’ām: 18 ١٨
َ Hā’ Ḍhammahو ُه َو ḤAFṢ
و ۡهوَ ٱ ۡل َقاهِ ُر َف ۡو َق ِع َبا ِدهِۚۦ و ۡه َو ٱ ۡ َۡ ِِي ُم ٱ ۡ َۡبِ ُر ١٨
ABŪ JA’FAR َو ۡهَ َو Hā’ Sukun
Al-Ḥāqqah : 16 َوٱن َش َّق ِت ٱل َّس َماي ُء َف ِ َه يَ ۡو َمئِذ َواهِ َية١٦ ٞ
ḤAFṢ Hā’ Ḍhammahفَ ِ َه
وٱنش َّق يَت ٱل َّسمآ َُء ف ۡهَ ي ۡومئيذَ واهييةََ ١٦ ٞ
ABŪ JA’FAR فَ ۡهَ Hā’ Sukun
9
ABŪ JA’FAR 1.1
ILTIQĀ’ SAKINAIN
10
ABŪ JA’FAR 1.1
Definisi
ILTIQĀ’ SAKINAIN adalah pertemuan dua huruf yang Sukūn
(mati) di dalam satu atau dua kalimah. Jika berlaku di
dalam dua kalimah, di antara dua kalimah itu diselangi oleh
Hamzah Waṣal.
Kedudukan Huruf
Sukūn ََُْق ۡلَ ٱ ۡدَ ُعوا Hamzah Waṣal
Kalimah Kedua Kalimah Pertama
Sukūn
11
ABŪ JA’FAR 1.1
ILTIQĀ’ SAKINAIN
Definisi
Di dalam kaedah bahasa Arab, hendaklah dibariskan huruf Sukūn di
akhir kalimah yang pertama bagi membolehkan kedua-dua kalimah
itu dibaca. Ia melibatkan huruf-huruf secara individu atau Tanwīn.
Bagi Tanwīn ia tidak dibariskan pada tulisan di dalam Mushaf, cuma
dibariskan pada bacaan sahaja.
CONTOH ILTIQĀ’ SAKINAIN DI DALAM 2 KALIMAH
Kalimah Sūrah : Āyāt Huruf Kaedah
َ ْقُ ۡلَ ٱ ۡد ُعوَا Al-Isrā’ : 56 َْ قَُ يَل ٱ ۡد ُعوا1 Membariskan Lām Sukūn dengan
َيم ۡنَٱ ۡۡل َّوليين Aṣ-Ṣāffāt : 168 َ يَمنَ ٱ ۡۡل َّوليين1 Kasrah (baris bawah)
َلُو ٍطَٱلۡ ُم ۡرس ُلون Al-Ḥijr : 61 َلُو يطََ ينََٱلۡ ُم ۡرسلُون Membariskan Nūn Sukūn dengan
Fatḥah (baris atas)
Membariskan Nūn Sukūn pada Tanwīn
dengan baris Kasrah (bawah)
1 Sudah dibariskan di dalam tulisan pada Mushaf 12
ABŪ JA’FAR 1.1
ILTIQĀ’ SAKINAIN
Kaedah Umum
Bagi ILTIQĀ’ SAKINAIN di dalam dua (2) kalimah, kaedahnya adalah
membariskan huruf Sukūn di akhir kalimah yang pertama dengan
harakat-harakat berikut atau Ḥadzaf huruf tersebut :
CONTOH
Bil Kaedah Kalimah Asal Sūrah : Āyāt Kalimah Selepas
1 Baris Fatḥah َيَم ۡنََٱ ۡۡل َّوليين Aṣ-Ṣāffāt : 168 َ يَم َن ٱ ۡۡل َّوليين1
2 Baris Kasrah Al-Ḥijr : 61
3 Baris Ḍhammah َلُو ٍطََٱلۡ ُم ۡرسلُون Yūnus : 88 َلُو يطََ يَنَٱلۡ ُم ۡرسلُون
4 Ḥadzaf Huruf َيرَ َۡواَْٱ ۡلعذاب
Al-Baqarah : 36 َ يرَ ُوَاَْٱ ۡلعذاب1
َْو ُق ۡلنَاَٱ ۡهبي ُطوا
َْ وقُ ۡلَناَٱ ۡهبي ُطوا2
1 Sudah dibariskan di dalam tulisan pada Mushaf 13
2 Ḥadzaf Alif pada bacaan apabila Waṣal
ABŪ JA’FAR 1.1
ILTIQĀ’ SAKINAIN
Khilaf : Keadaan
Khilaf di kalangan Qurrā’ pada ILTIQĀ’ SAKINAIN adalah pada
kaedah membariskan Huruf Sukūn di akhir kalimah pertama pada
keadaan-keadaan berikut :
1. Huruf Sukūn di akhir kalimah pertama adalah samada huruf Lām, Tā',
Nūn, Waw, Dāl atau Tanwīn (َ) َل ُنودَواَلنوين.
2. Kalimah kedua ialah Fi’il Amar atau Madhi yang Ibtidā’ dengan huruf
berbaris Ḍhammah pada Hamzah Waṣal atau huruf pertamanya.
CONTOH
Bil Kalimah Asal Sūrah : Āyāt Bil Kalimah Asal Sūrah : Āyāt
1 َ َْقُ َۡل ٱ َۡد ُعوَا Al-Isrā’ : 56 3 َب ۡعض ٱن ُظ ۡر Al-An’ām : 65
Ibrāhīm : 26
2 َُُ ول َق ۡدَٱ ۡسَُ ُت ۡهِي Al-Anbiyā’ : 41 4 َخبِي َثة ٱ ۡج ُت َّث ۡت
14
ABŪ JA’FAR 1.1
ILTIQĀ’ SAKINAIN
Khilaf : Kaedah
Pada tempat yang Khilaf di kalangan Qurrā’ pada di dalam keadaan
ILTIQĀ’ SAKINAIN yang dinyatakan sebelum ini, kaedahnya adalah
membariskan Huruf Sukūn di akhir kalimah pertama dengan
harakat samada Kasrah atau Ḍhammah.
CONTOH
Kalimah Asal Sūrah : Āyāt Kasrah Ḍhammah
َ َُْقَ ۡلَ ٱ ۡد ُعوا Al-Isrā’ : 56 ََْقُ يَل ٱ ۡد ُعوا َُْقَ َُل ٱ ۡد ُعوا
Al-Anbiyā’ : 41 َُُ ِولقَ يدَٱ ۡسُ ُت ۡه ي
َُُ ِول َق ۡدَٱ ۡسُ ُت ۡه ي Al-An’ām : 65 َب ۡع يضَ يَنَٱن ُظ ۡر َُُ ول َق َُدَٱ ۡسُ ُت ۡهِي
َب ۡعض ٱن ُظ ۡر Ibrāhīm : 26 َب ۡع ِض ُن ٱن ُظ ۡر
َخبييثَ يةَ يَنَٱ ۡجُ ُت َّث ۡت
َخبِي َثة ٱ ۡج ُت َّث ۡت َخبِي َث ِة ُن ٱ ۡج ُت َّث ۡت
15
ABŪ JA’FAR 1.1
ILTIQĀ’ SAKINAIN
Khilaf : Kaedah
Pada tempat yang Khilaf di kalangan Qurrā’ di dalam keadaan
ILTIQĀ’ SAKINAIN yang dinyatakan sebelum ini, kaedah ABŪ JA’FAR
adalah membariskan Huruf Sukūn di akhir kalimah pertama dengan
Ḍhammah (ḤAFṢ dengan Kasrah).
CONTOH
Kalimah Asal Sūrah : Āyāt ḤAFṢ ABŪ JA’FAR
َ َْقَُ َۡل ٱ ۡد ُعوا Al-Isrā’ : 56 ََُْق يَل ٱ ۡد ُعوا َْقَُ َُل ٱ ۡد ُعوا
Al-An’ām : 65
َب ۡعض ٱن ُظ ۡر َب ۡع يضَ ينََٱن ُظ ۡر َب ۡع ِض ُن ٱن ُظ ۡر
16
ABŪ JA’FAR 1.1
Contoh Khilaf Bacaan Iltiqā’ Sakinain ABŪ JA’FAR
ُق يلَٱ ۡد ُعواَْٱََّّ يلينَزع ۡمُ ُتمَ يمنَ ُدونيهيۦَفلاَي ۡملي ُكونَك ۡشفَٱل ُّ يضَعن ُك ۡمَوَلََ ۡتويي ًلاََ٥٦
Al-Isrā’ : 56
َُق يَلَٱ ۡد ُعواَْ Lām Kasrah
ḤAFṢ
ُق ُل ٱ ۡد ُعواْ ٱََّّ ِلي َن َز َع ۡم ُت ُمۥ ِمن ُدونِهِۦ فَ ََل َي ۡملِ ُِو َن َك ۡش َف ٱل ُّ رِض َعن ُك ُمۥ َو ََل ََ ۡتوِي اَل ٥٦
َُق َُلَٱ ۡد ُعواَْ Lām Ḍhammah
ABŪ JA’FAR َز َع ۡم ُت ُمۥ
َعن ُك ُمۥ
’Ṣilah Mīm Jama
17
ABŪ JA’FAR 1.1
Contoh Khilaf Bacaan Iltiqā’ Sakinain ABŪ JA’FAR
Ibrāhīm : 26 قَ َرار لَ َها َما َۡ فَ ۡو ِق ٱ ۡج ُت َّث ۡت َخبِي َثة َك َش َج َرة َخبِي َثة ََكِ َمة َو َم َث ُل
ٱۡلۡر ِض
٢٦ ِمن ِمن
ḤAFṢ َخبييَثةيَ ينََٱ ۡجُ ُت َّث ۡت Kasrah Nūn Sukūn pada Tanwīn
٢٦ َق َرار ِمن لَ َها َما َۡ َف ۡو ِق ِمن ٱ ۡج ُت َّث ۡت َخبِي َثةِ ُن َك َش َج َرة َخبِي َثة ََكِ َمة َو َم َث ُل
ٱۡلۡر ِض
ABŪ JA’FAR َخبِي َثةِ ُن ٱ ۡج ُت َّث ۡت Dhammah Nūn Sukūn pada Tanwīn
Ikhfā’ Tanwīn bertemu Khā' Fatḥah
ََكِ َمة َخبِي َثة
َك َش َج َرة َخبِي َث ِة ُن
18
ABŪ JA’FAR 1.1
WAQAF PADA RASM AL-
MUSḤAF
(MARSŪM Al-KHAT)
19
ABŪ JA’FAR 1.1
WAQAF PADA RASM AL-MUSḤAF (MARSŪM Al-KHAṬ)
Definisi
Kekhilafan pada Rasm al-Mushaf yang dihantar ke wilayah Arab. Oleh
itu wajib bagi Qari ketika WAQAF membaca mengikut apa yang ditulis
mengikut Qirā’āt masing-masing.
CONTOH
Kalimah Sūrah : Huruf Bacaan WAQAF
Āyāt
َر ۡ َح يَت Hā’ at-Ta’nith yang ditulis dengan َ ر ۡحَهWaqaf dengan Hā’
ََتٞ َٰءا َي Ar-Rūm : Tā’ Maftūḥah / Majrūrah
50 َ ءاَيهWaqaf dengan Hā’
Tā’ at-Ta’nith yang dibaca dengan
Yūsuf : 7 Isim Mufrad
ََما يل Al-Furqān : ما Waqaf dengan Alif
7 َفييمَه
Kalimah Khusus Waqaf dengan Hā’
An-Nāzi’āt as-Saktah
َفييم : 43
20
ABŪ JA’FAR 1.1
WAQAF PADA RASM AL-MUSḤAF (MARSŪM AL-KHAṬ̣ ̣)
Hukum / Kaedah
ABŪ JA’FAR Waqaf dengan Hā’ bagi Kalimah berikut (satu kalimah
sahaja) yang khilaf di antara Qurrā’:
Kalimah Sūrah : Āyāt CONTOH Bacaan WAQAF
Huruf
َٰٓيأبَ يَت Yūsuf : 7 Tā’ at-Ta’nith يَٰأبَه Waqaf dengan
(Isim Mufrad) Hā’
21
ABŪ JA’FAR 1.1
Contoh Bacaan Kalimah WAQAF PADA RASM AL-MUSḤAF
ABŪ JA’FAR
٤٢ إي ۡذَ قا َل ۡيلبيي َهي َٰٓيأب يتَ لي َم ت ۡع ُب ُدَ ما ََل ي ۡسم ُعَ وَلَ ُي ۡب ي َُص وََل ُي ۡغ ينَ عن َك ش ۡي ٗـا
Maryam : 42
ḤAFṢ ََٰٓيأب يت Kasrah Tā’ at-Ta’nith
(waqaf) َإي ۡذَ قالَ ۡيلبيي َهي يَٰأبه
ABŪ JA’FAR Waqaf dengan Hā' at-Ta’nith
يَٰأَبه
Qaṣr Madd Munfaṣil
22
ABŪ JA’FAR 1.1
KALIMAH-KALIMAH
LAZIM PILIHAN YANG
KHILAF ANTARA QURRA’
23
ABŪ JA’FAR 1.1
KALIMAH-KALIMAH LAZIM PILIHAN YANG KHILAF
Ada terdapat beberapa Kalimah yang lazim dan berulang di dalam
Al-Qur’ān yang bacaannya khilaf di antara Qurrā’. Kalimah-kalimah
berikut berbeza di antara ABŪ JA’FAR dengan ḤAFṢ (Farsy Huruf)
Bil Kalimah (ḤAFṢ) Tempat di Bacaan Keterangan
dalam Al- ABŪ JA’FAR
1 1 ََيَٰ ُبَ َّن Qur’ ān Yā' kedua Kasrah
2 2 ََتذَ َّك ُرون ََيَٰ ُبَ ين Dzāl Fatḥah Bertasydīd
6 َتَ ََّذ َّك ُرون
3 َيمَ ُت / يَميمَُ ۡت َّنَتا / يمَُ ُت َۡم 17 Mīm Ḍhammah
/ َ َُم ُت//َََ ُُمََمُ ۡت َّنتا/ ُمَُ ُت َۡم Yā' Kasrah Bertasydīd
9 ََّمَييُ ٗتا
4 َََّم ۡيُ ٗتا إَي ۡسو ٌَة Hamzah Kasrah
3
5 ٌََأُ ۡسوة 3
1 TIDAK termasuk َيَٰب ي َّن 2 TIDAK termasuk َ تُتذ َّك ُرونdan يُتذ َّك ُرو َن 24
ABŪ JA’FAR 1.1
KALIMAH-KALIMAH LAZIM PILIHAN YANG KHILAF
Ada terdapat beberapa Kalimah yang lazim dan berulang di dalam Al-
Qur’ān yang bacaannya khilaf di antara Qurrā’. Kalimah-kalimah
berikut berbeza di antara ABŪ JA’FAR dengan ḤAFṢ (Farsy Huruf)
Tempat di Bacaan
ABŪ JA’FAR
Bil Kalimah (ḤAFṢ) dalam Al- Keterangan
َ ُمَب ََّينَٰ َت
Qur’an ََُفَُتيح ۡت Yā' Fatḥah
Tā’ pertama Bertasydīd
6 َُمَبيَينَٰت 3
7 َُفَُتيح َۡت 4
8 1 َكَيمَ ُت 5 َكَيم َٰـَ ُت Jama’ (Alif selepas
Mīm)
9 2 / ٱل يرَي يَح / ٱل َريي َُح 8 َ ٱل َيري ََٰـح/َ ٱل يَري َٰـَ يح/ َ ٱلرَيي ََٰـ ُحJama’ (Alif selepas Yā')
ٱل يرَي َح
10 3 كَيسَ ٗفا 3 َ كَي ۡسَ ٗفا Sīn Sukūn
1 Kecuali di dalam Al-A’rāf : 137 3 Kecuali di dalam Al-Isrā’ : 92
2 Kecuali di dalam Al-Ḥajj : 31, Adz-Dzāriyāt : 41
25
ABŪ JA’FAR 1.1
Contoh Bacaan Kalimah Lazim Pilihan ABŪ JA’FAR
١٣ ع يظي ٞمَ ل ُظ ۡل ٌمَ ٱل يۡ ۡشكَ إي َّنَ بيٱلَّ َليه ت ُ ۡۡ يش ۡكَ َ َل يَٰ ُب َّنَ ي يع ُظ ُهۥ و ُه َو ِيلبۡنيهيۦ لُ ۡقمَٰ ُنَ قا َل ِإَو َۡذ
Luqmān : 13
ḤAFṢ Yā' Kedua Fatḥahيَٰ ُبَ ََّن
ِإَو َۡذ قالَ ُل ۡقمَٰ ُنَ ِيلبۡنيهيۦ و ۡه َو ي يع ُظ ُهۥ يَٰ ُب يَن َلَ ت ُ ۡۡ يش ۡكَ بيٱلَّلَيه إي َّنَ ٱل يۡ ۡشكَ ل ُظ ۡل ٌمَ ع يظي ٞمَ ١٣
ABŪ JA’FAR يَٰ َُب يَن Yā' Kedua Kasrah
َو َۡهوَ Hā’ Sukun
An-Naḥl : 17 ١٧ تذ َّك ُرونَ أفل َا َ ۡي ُل ُقَ َّ كمن َ ۡي ُل ُقَ أفمن
َ َل
ḤAFṢ
تَ َذ َّك ُرونَ Takhfīf Dzāl Fatḥah
َ ١٧ ت َّذ َّك ُرو َن أفلاَ َ ۡي ُل َُق َّ كمن َ ۡي ُل َُق أفمن
َلَ
ABŪ JA’FAR تَ ََّذ َّك ُرونَ Dzāl Fatḥah Bertasydīd
26
َوٱََّّل ُل أَ ۡع َل ۡم
27