หน่วย6_ถ้อยคำ สำนวนไทย

ถอ ยคาํ สํานวนไทย

มนตรี รวมพร ครผู สู อน

ดภู าพและอานขอ ความ จากน้ันเลือกภาพกบั
ความหมายโดยนัยใหส ัมพนั ธก นั

งา ย กลม เบา ชา
รสหวาน ยาก หนัก นม่ิ

ฉลาด เรว็ ตาํ แหนง ที่นั่ง
เจาเลห ผอม หวั หนา หมายเลข

ใจดี ออ นหวาน อปุ สรรค เกง
เย็นสบาย โดดเดน ใจรอน ยาก

ถอ ยคํา

ถอ ยคํา เปนคาํ ทค่ี นเราใชสื่อสารกัน คาํ บางคําอาจมที ้งั ความหมายโดยตรงและความหมายโดยนยั
คือ ความหมายไมตรงตวั

ความหมายโดยตรง ความหมายโดยนยั

เม่ือไฟจราจรเปน ไฟเขยี วหมายถึงใหร ถยนตว ิ่งได คุณแมไ ฟเขยี วใหเมฆไปเทย่ี วทะเลชว งปดเทอม
ไฟเขียว คอื สัญญาณไฟจราจร ไฟเขยี ว หมายถงึ อนญุ าต, เห็นดวย

สาํ นวน

สํานวน เปน ขอ ความทม่ี ีความหมายไมต รงตวั มีความหมายอ่นื แฝง เพื่อชวนใหค ดิ

ปากหอยปากปู หมายถงึ ชอบนนิ ทาวารา ยผูอน่ื เงยี บเหมอื นเปาสาก หมายถึง เงยี บมาก
ไมมเี สียงอะไรเลย

สภุ าษติ

สภุ าษิต เปนขอ ความที่มีความหมายในทางแนะนาํ สั่งสอน มีคตสิ อนใจ ใหขอคดิ และแนวปฏบิ ตั ิ

ข่ชี า งจบั ตัก๊ แตน หมายถงึ ลงทุนทาํ บางอยาง เขา เถ่อื นอยาลมื พรา หมายถึง ทาํ อะไรตอ งมีสติ
จํานวนมาก เพือ่ ผลตอบแทนเพยี งนิดเดียว อยาประมาท

คาํ พังเพย

คาํ พงั เพย เปนถอยคาํ ทก่ี ลา วสืบตอกนั มา เนื้อความกลาวแบบเปนกลาง ไมถงึ กบั เปนคําสอน

ไกไดพ ลอย หมายถึง ผูท ไี่ ดสง่ิ ที่มคี า จับปลาสองมอื หมายถงึ ทาํ งานสองอยางพรอ มกัน
แตไ มร ูคณุ คา ผลอาจออกมาไมดี

โวหาร

โวหาร เปน ทวงทํานองเขยี นหรอื สาํ นวนตา ง ๆ ทีใ่ ชใ นการเขยี นหรือการพูด
๑. บรรยายโวหาร เปน การเลา เรอื่ งหรืออธบิ ายเร่ืองราวตา ง ๆ โดยใชค ําหรือขอความที่ตรงไปตรงมา

ในบรรดาสตั วต า ง ๆ ตัวบีเวอรเ ปน นกั สรา งบา นทีแ่ สนชาญฉลาด
มันเปนชางผูมีฝมือการสรางบาน เพราะมีฟนที่แข็งแรงพอท่ีจะ
ตัดตนไมไดดี มันรูจักกอสรางและเปนชางไมไปในตัวดวย มันจะ
ใชโคลน กอนหิน ทอนไม ขอนไมท่ีมันตัดมาในการสรางบาน
ของมนั

๑๐๐ เร่อื งนารูจากธรรมชาติ : ปา เวนด้ี

๒. พรรณนาโวหาร เปนการเขยี นทมี่ งุ ใหผอู า นเหน็ ภาพพจน มักมีการเลนคาํ หรอื ใชค ําที่สื่อความหมาย
ไดด ี ทาํ ใหเกิดอารมณค วามรสู ึกตาง ๆ

เขาใชแขนยันพื้นดิน อาการเหนื่อยออน กล่ินนํ้าฝนบนใบหญา
และกล่ินไอดินโชยเขาจมูกวาบหวิว อยากใหมีใครสักคนผานมา
พบ เพื่อพาเขากลับไปหาหมอในหมูบาน มดหลายตัวเดินสวน
ขบวนผานไปมา มันไมมีทีทาจะสนใจเขาแมแตนอย เขามองดู
มันอยางเลื่อนลอย ทําไมมันจึงเฉยเมยกับฉัน มันคงรูแน ฉัน
อยากใหมันเปนคนจริง ๆ ฉันจะตองกลับบานใหได เขาคิดพลาง
เพง มองยอดสนของหมูบาน หาดเสี้ยวเห็นอยูไมไกล ดวงอาทิตย
สเี ขม กําลังคลอ ยลงเหนือยอดไมทางทิศตะวนั ตก

คนบนตน ไม : นคิ ม รายยวา

นักเรียนเลือกสํานวน สภุ าษิต คําพงั เพย แลวแตงเรื่องสน้ั
จากส่ิงที่ตนเองเลือกมา

๑. เลือกสํานวน สภุ าษิต หรือคาํ พังเพย ๒. แตง เร่ืองสัน้ ใหต รงกับความหมายของ
สาํ นวน สภุ าษิต หรือคําพังเพยทเ่ี ลอื ก

เลือกสาํ นวนไหน ฉนั แตง เรอ่ื งคนทบ่ี ริจาค
มาแตง เรอ่ื งดีนะ เงินหรอื สิง่ ของชวยผู
ประสบภยั นํ้าทว ม โดยไม
บอกชื่อวา เปน ใคร

ถอยคํา ความหมายโดยนัย สาํ นวน
โวหาร ความหมายโดยตรง คําพังเพย
สภุ าษิต
บรรยายโวหาร
พรรณนาโวหาร