คู่มือ2

หน่วยการเรยี นรทู้ ี่ 4 การใชเ้ ทคโนโลยสี ารสนเทสอยา่ งปลอดภยั

การใช้งานอินเทอร์เนต็ นักเรียนจะพบข้อมูลที่หลากหลาย ท้ังข้อมูลท่ี
ถูกต้องและข้อมูลที่บิดเบือน หรือสร้างข้ึน เพ่ือให้เกิดความเสียหายตอ่ ผอู้ ่ืน
หรอื สว่ นรวมและหากนักเรียนพบข้อมูลที่ไม่เหมาะสมเหล่าน้ัน นกั เรียนควร
ปฏิบัติดังนี้

1. ปฏิเสธการรับข้อมูล สามารถทา 2. ไม่ส่งต่อ ไม่แชร์ ไม่เผยแพร่
ได้โดยไม่เปิดดู ไม่บันทึกเก็บไว้ เพราะนอกจากจะทาให้ผอู้ ่ืนเดือด
และไม่กดไลค์ (Like) เพราะการ ร้อนกับข้อมูลท่ีไม่เป็นความจริง
กระทาเหล่านี้ เป็นแนวทางท่ีป้อง แล้ว ในบางกรณีอาจเข้าข่ายผิด
กัน ไม่ให้ข้อมูลดังกล่าวเผยแพร่ กฎหมายตามพระราชบัญญัติว่า
ไปสผู่ ูอ้ ่นื ด้วยการกระทาความผิดเก่ียวกับ
คอมพิวเตอร์ซ่ึงมีโทษทั้งจาและ
ปรบั

25

3. แจ้งครูหรือผู้ปกครอง หากนักเรียนประสบ
ปัญหาที่ไม่สามารถจัดการหรือแก้ไขได้เอง ให้
แจ้งครูหรือผู้ปกครอง เพ่ือดาเนินการแก้ไขหรือ
ติดต่อประสานงานกับผู้เกี่ยวข้อง เพ่ือป้องกัน
ไมใ่ หเ้ กิดปัญหาเดมิ ไม่ส้ินสุด

4. แจ้งผู้เก่ียวข้องที่ดูแลเว็บไซต์นั้นกรณี ที่ใช้
งานข้อมูลจากผู้ให้บริการระบบรายใหญ่ เช่น
Facebook YouTube ซ่ึ ง เ ว็ บ ไ ซ ต์ เ ห ล่ า นี้ เ ปิ ด
โอกาสให้ผู้ใช้สามารถรายงานปัญหาเกี่ยวกับ
เน้ื อหาที่ไม่เหมาะสมได้ เช่น เน้ื อหาท่ีมีการ
คุกคามทางเพศเน้ื อหาเกี่ยวกับความรุนแรง
ส่ ง เ ส ริ ม ก า ร ก่ อ ก า ร ร้ า ย ก า ร ล ะ เ มิ ด ลิ ข สิท ธ์ิ
หลังจากผู้ให้บริการได้รับแจ้งจะมีการตรวจสอบ
เน้ือหาดังกล่าวอย่างถี่ถ้วน และดาเนินการกับ
ผู้กระทาผิด เช่น ลบเน้ือหาตัดสิทธ์ิ หรือจากัด
สทิ ธ์ิการใชง้ าน

5. แจ้งเจ้าหนา้ ที่รัฐ หรือตารวจหากผู้ดูแลระบบ
ให้จัดการกับปัญหาที่เกิดข้ึนให้ประสานงานกับ
หน่วยงานรัฐท่ีมีหนา้ ที่รับผิดชอบโดยตรง เช่น
แจ้งกระทรวงดิจิทัลเพ่ือเศรษฐกิจและสังคมที่
เว็บไซต์ http://www.mdes.go.th เพ่ือดาเนิน
การตามกฎหมาย

26

การไม่คานึงถึงความถูกต้องของข้อมูล ก่อนการเผยแพร่ หรือส่งต่อ
อาจจะสง่ ผลกระทบต่อตนเอง และผอู้ ่นื การกระทาทีไ่ ม่ไดใ้ คร่ตรองใหถ้ ี่ถ้วน
ถึงความเหมาะสม อาจส่งผลโดยตรงต่อจิตใจ การเรียนรู้ การเข้าสังคม ซ่ึง
จะส่งผลต่อเด็ก และวัยรุ่นที่ยังรเู้ ท่าไม่ถึงการณ์ และไม่มที ักษะชวี ติ ทดี่ ีพอ

27

แนวทางการพจิ ารณาเน้ือหากอ่ นการเผยแพรข่ อ้ มูล

ก่อนที่นักเรียนจะเผยแพร่ข้อมูลใดลงในอินเทอร์เนต็ ควรพิจารณา
ถึงจริยธรรมที่เกี่ยวข้องกับข้อมูล และการติดต่อส่ือสาร ซ่ึงประกอบด้วย
ค ว า ม เ ป็ น ส่ ว น ต ั ว ( privacy) ค ว า ม ถู ก ต้ อ ง ( accuracy) ท ร ั พ ย์ สิ น
(property) และการเข้าถึง (access) หรือเรียกย่อว่าพาพา (PAPA) ซ่ึงมี
รายละเอียดดงั น้ี

• ความเป็นส่วนตัว (privacy) ต้องเข้าใจเก่ียวกับข้อมูลว่าข้อมูลนั้น
เกี่ยวกับใครหรือองค์กรใด สามารถเปิดเผยต่อผู้อ่ืนได้หรือไม่ภายใต้
เง่อื นไขใด และด้วยมาตรการปอ้ งกนั อย่างไร

• ความถูกต้อง (accuracy) ข้อมูลท่ีใช้หรือนาเสนอต้องมีความถูกต้อง
มีความน่าเช่ือถือ และต้องรับผิดชอบต่อความผิดพลาดของข้อมูล
ดังน้ัน ต้องมีการตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลก่อนท่ีจะนาไปใช้
หรอื เผยแพร่

• ทรัพย์สินหรือความเป็นเจ้าของ (property) ต้องรู้ว่าใครเป็นเจ้าของ
ข้อมูลมีความสาคัญ หรือมูลค่ามากนอ้ ยเพียงใด เพ่ือให้การจัดการมี
ความเหมาะสม รวมท้ังการเคารพสิทธ์ิของผู้อ่ืน เพ่ือให้ปัญหาการ
ละเมดิ ลิขสทิ ธ์ิลดนอ้ ยลง

• การเข้าถึง (access) เป็นการกาหนด หรือระบุให้บุคคลหรือองค์กรใด
มีสิทธ์ิ หรือสิทธิพิเศษในการเข้าถึง หรือได้รับสิทธ์ิภายใต้เง่ือนไขใด
และมีมาตรการปอ้ งกนั อย่างไร

28

ลิขสิทธ์ิ หมายถึง สิทธิแต่เพียงผู้เดียวท่ีจะกระทาการใด ๆ เก่ียวกับ
งานท่ีผู้สร้างสรรค์ได้ริเร่ิมโดยการใช้สติปัญญาความรู้ ความสามารถ และ
ความวิริยะอุตสาหะของตนเองในการสร้างสรรค์ โดยไม่ลอกเลียนงานของ
ผูอ้ ่นื

ข้อมูลและสารสนเทศในรูปแบบเอกสาร รูปภาพ หรือวีดิทัศน์ นับว่า
เป็นทรัพย์สินประเภทหน่ึง ท่ีเจ้าของสามารถแสดงสิทธ์ิความเป็นเจ้าของได้
หลายรูปแบบท้ังแบบท่ีเห็นชัดเจน หรือซ่อนไว้ เช่น การใส่ช่ือการระบุ
สัญลักษณ์ การใส่ลายน้ า นอกจากนี้ยังสามารถระบุเง่ือนไขการอนุญาตให้
ผู้อ่ืนนาไปใชง้ านได้

ตวั อย่างการระบุเง่ือนไขการใช้งานข้อมลู

• สามารถนาข้อมลู ไปใชเ้ พ่อื การศกึ ษาได้ แต่ตอ้ งอ้างองิ แหลง่ ทม่ี า
• หากบันทึกภาพไปใช้ จะต้องทาการบันทึกให้เห็นส่วนท่ีแสดงถึงโลโก้

ของเจ้าของผลงาน
• นาภาพไปใชใ้ นส่ือส่ิงพิมพไ์ ด้ แต่ตอ้ งสาเนาไมเ่ กนิ 5,000 ฉบับ

ชนิดของสัญญาครีเอทฟี คอมมอนส์ แบง่ ได้เป็น 6 ชนิด ดงั น้ี

1.ให้เผยแพร่ ดัดแปลง โดยต้อง 2.ให้เผยแพร่ ดัดแปลง โดยตอ้ ง
ระบุทม่ี า ระบุทม่ี า และตอ้ งเผยแพร่งาน
ดัดแปลงโดยใช้สัญญาอนญุ าต
เดยี วกัน

29

3.ให้เผยแพร่ โดยต้องระบุท่ีมา 4.ให้เผยแพร่ ดัดแปลง โดยต้อง

แตห่ า้ มดดั แปลง ระบุท่ีมา แต่หา้ มใช้เพ่ือการคา้

5.ให้เผยแพร่ ดัดแปลง โดยต้อง 6.ให้เผยแพร่ โดยต้องระบุท่ีมา
ระบุแต่ที่มา แต่ห้ามใช้เพ่ือการค้า แต่ห้ามใช้แต่ห้ามดัดแปลงและ
และต้องเผย แพร่งานดัดแปลง หา้ มใชเ้ พ่ือการคา้
โดยใช้สัญญาอนญุ าตเดียวกัน

การติดต่อส่ือสารผ่านบริการบนอินเทอร์เน็ต มีความหลากหลาย
และมีผู้ใช้งานจานวนมากมีทั้งแบบผู้ใช้ส่ือสารส่วนตัว ส่ือสารในกลุ่ม หรือ
ส่ือสารสาธารณะ จึงควรมีมารยาทและปฏิบัติตนอย่างเหมาะสมมีการ จากัด
กลุ่มสนทนาให้อยู่ในกลุ่มสมาชิกที่เก่ียวข้อง และใช้ในช่วงเวลาที่เหมาะสม

มารยาทในการใชอ้ เี มล

• ใช้ภาษาสุภาพชัดเจนตรงประเด็นเหมาะสมกับกาลเทศะหรือผู้ท่ีจะ
ส่ือสารดว้ ย

• ใช้อกั ษรตัวหนาเฉพาะข้อความที่ต้องการเนน้ เท่านัน้
• ระบุหัวเร่ืองช่ือผู้ที่จะส่ือสารด้วยและระบุตัวตนของผู้ส่งอีเมลให้

ชดั เจนเหมอื นกบั การเขียนจดหมายดว้ ยกระดาษ
• ระบุช่ือหรือตาแหน่งของผู้ที่จะส่ือสารใหถ้ กู ต้องและเหมาะสม

30

• เน้ือหาในอีเมลไม่ควรมีข้อความแสดงถึงเจตนาไปในทางเส่ือมเสียไม่
ใช้ข้อคว า มท่ีกา กว มข้ อค ว า มที่ แส ด ง กา ร ต า ห นิ ดู ถู ก ใส่ ร้ า ย ผู้ อ่ื น ใ ห้
ไดร้ บั ความเสียหาย

• หลีกเล่ียงการส่งอีเมลและการแนบไฟล์ท่ีมีขนาดใหญ่ให้ใช้การส่ง
ลิงกห์ รือโปรแกรมในการโอนถ่ายไฟลแ์ ทน

• ไม่ลกั ลอบสง่ อีเมลโดยการปลอมแปลงช่ือผู้ส่งท่ที าให้ผูร้ บั เขา้ ใจผิด
• ไม่ส่งต่ออีเมลลูกโซ่ (chain e-mail) เช่นอีเมลลวงให้ส่งต่อไปหลาย

ๆ คนแลว้ จะไดร้ บั ผลประโยชน์
• ไม่สง่ อเี มลขายสนิ คา้ โฆษณาหรือขอ้ ความทีร่ บกวนผู้รับ
มารยาทในการใชแ้ ชทและเครือขา่ ยสังคม

• ไม่ใชข้ ้อความทีเ่ ป็นชนวนกอ่ ใหเ้ กดิ ปัญหาระหวา่ งบคุ คลและกลุ่ม
• หลีกเลี่ยงการใช้อารมณ์ หรือความรู้สึกท่ีมากจนเกินไป ท้ังในการ

อ่านหรือแสดงความคิดเห็น
• ไม่สวมรอยหรือแอบอ้าง โดยใช้ช่ือบุคคลอ่ืนในการแชทแสดง

ความคิดเห็น หรือทาให้ผู้อ่ืนได้รับความเสียหาย เพราะเป็นการ
กระทาทผี่ ดิ กฎหมาย

31

ใบงานบทท่ี 1

คาชี้แจง ให้นักเรียนจับคู่ ช่วยกันระดมความคิดบอกแนวทางการ
ปฏิบัติ เม่ือพบเจอเน้ือหาที่ไม่เหมาะสม ทาในรูปแบบผังมโนทัศน์ ตกแต่ง
ใหส้ วยงาม

ช่ือ-สกุ ล .....................................................................ชัน้ .............เลขที.่ .......

32

ใบงานบทท่ี 2

คาช้ีแจง ใหน้ ักเรียนพจิ ารณาสถานการณ์ตอ่ ไปน้ีแล้วตอบคาถาม

ช่อื -สกุ ล .....................................................................ชน้ั ..............เลขท่ี..........

1. จากสถานการณ์ข้างต้นจะเกิดผลกระทบต่ออัญมา และเพ่ือนอย่างไร

…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………

2. จงเสนอแนวทางในการเผยแพร่ข้อมูลท่ีเหมาะสม

…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………

33

ใบงานบทที่ 3

คาช้ีแจง ให้นักเรียนสร้างโลโก้ช่ือตัวเอง 1 ช้ิน พร้อมระบุช่ือผลงาน
เจา้ ของผลงาน และขอ้ กาหนดในการนาไปใช้

ช่ือ-สกุ ล .....................................................................ชั้น..............เลขท.ี่ .........

34

ใบงานบทท่ี 4

คาช้ีแจง ให้นักเรียนจับคู่ ช่วยกันระดมความคิดบอกแนวทางการ
ปฏิบัติ เม่ือพบเจอเน้ือหาท่ีไม่เหมาะสม ทาในรูปแบบผังมโนทัศน์ ตกแต่ง
ใหส้ วยงาม

ช่ือ-สกุ ล .....................................................................ชน้ั .............เลขท.่ี ...........

35

การทาแบบทดสอบก่อนเรียนบางครั้งผู้เรียนไม่ได้ลงช่ือเข้าใช้ Google ก่อน
เม่ือทาแบบทดสอบได้สักพัก จะไม่สามารถทาแบบทดสอบได้ ให้ผู้เรียนเล่ือนลงไป
เร่ือย ๆ จนเจอหนา้ ต่างแสดงข้ึนมาว่า “ลงช่ือเข้าใช้” ให้นักเรียนลงช่ือเข้าใช้ Google
กอ่ น เพ่อื ทจี่ ะสามารถทาขอ้ สอบได้

กรณีที่ใช้ E-mail Google ตัวเดียวกันจะไม่สามารถทาแบบทดสอบพร้อมกนได้
ให้รออกี ฝา่ ยทาเสรจ็ ก่อนถึงจะสามารถทาได้

36

การใช้งาน Canva
• Canva คอื อะไร วธิ ีทา Presentation ใหน้ ่าสนใจดว้ ย Canva ทายงั ไง
คลกิ ลงิ ก์น้ี
: https://www.it24hrs.com/2020/canva-presentation/
• คมู่ ือการใช้งาน Canva
คลิกลิงกน์ ้ี : https://anyflip.com/oorsp/qibf/basic

การใชง้ าน coggle.it
• ก า ร ใ ช้ ง า น https://coggle.it/ ใ น ก า ร ท า mind map อ อ น ไ ล น์
เบ้ืองต้น
คลกิ ลงิ กน์ ี้
: https://www.youtube.com/watch?v=Az27U2avoNA
• ค่มู อื การใช้งาน coggle.it
คลกิ ลงิ ก์นี้ : https://anyflip.com/cxsgy/zzaq/basic

37