หน่วยที่ 5 การสร้างสรรค์วัฒนธรรมและ ภูมิปัญญาไทย 1. นายกนกพล บัว บั ผัน ผั เลขที่ 1 ชั้น ชั้ ม.5/1 2. นายชนกชนม์ มาตย์วังแสน เลขที่ 2 ชั้น ชั้ ม.5/1 3. นางสาวชโรธร ตะนุช นุ น เลขที่ 9 ชั้น ชั้ ม.5/1 4. นางสาวณัฐ ณั กานต์ อาจพัน พั ธุ์ เลขที่ 11 ชั้น ชั้ ม.5/1 5. นางสาวศรัญ รั ญา พรหมถาวร เลขที่ 14 ชั้น ชั้ ม.5/1 เสนอโดย คุณ คุ ครู สุด สุ ารัต รั น์ ไสยเลิศ จัดทำ โดย
คณะผู้จัดทำ คำ นำ ก E-Book เล่มนี้ จัดทำ ขึ้นเพื่อเป็นส่วนหนึ่งในรายวิชา ประวัติศาสตร์ ชั้น ม.5/1 เพื่อให้ได้ศึกษาความรู้ในเรื่องวัฒนธรรมและภูมิปัญญาไทย และได้ศึกษา อย่างเข้าใจเพื่อเป็นประโยชน์กับการเรียน ผู้จัดทำ หวังว่า E-Book เล่มนี้จะเป็นประโยชน์ กับผู้อ่าน ที่กำ ลังศึกษา เรื่องนี้อยู่ หากมีข้อแนะนำ หรือข้อผิดพลาดประการใด ผู้จัดทำ ต้องขออภัยมา ณ ที่นี้
คำ นำ___________________________________________________________________________________________ สารบัญ บั_________________________________________________________________________________________ บรรณานุก นุ รรม________________________________________________________________________________ การสร้า ร้ งสรรค์วัฒนธรรมไทย_______________________________________________________________ ความหมายของคำ ว่า “วัฒนธรรมไทย”___________________________________________________ ปัจ ปั จัยที่ทำ ให้เ ห้ กิดวัฒนธรรมไทย____________________________________________________________ การมีส่ มี วส่นร่วร่มในการอนุรั นุ ก รั ษ์วัฒนธรรมไทย_______________________________________________ การสร้า ร้ งสรรค์ภูมิ ภู ปัมิ ญ ปั ญาไทย________________________________________________________________ ความหมายของคำ ว่า “ภูมิ ภู ปัมิ ญ ปั ญาไทย”____________________________________________________ การสืบ สื ทอดและเปลี่ยลี่นแปลงของวัฒ วั นธรรมและภูมิ ภู ปัมิ ญ ปั ญาไทย________________________________ ตัว ตั อย่าย่งของการสร้า ร้ งสรรค์ภู ค์ มิ ภู ปัมิ ญ ปั ญาไทยในประวัติ วั ศ ติ าสตร์_ร์_____________________________________ ปัจ ปั จัย จั ที่ส่ที่งส่เสริม ริ การสร้า ร้ งสรรค์วั ค์ ฒ วั นธรรมและภูมิ ภู ปัมิ ญ ปั ญาไทยที่มีที่ผ มี ลต่อต่สัง สั คมไทยปัจ ปั จุบั จุ น บั__ บุค บุ คลที่มีที่บ มี ทบาทในการส่งส่เสริม ริ การสร้า ร้ งสรรค์วั ค์ ฒ วั นธรรมและภูมิ ภู ปัมิ ญ ปั ญาไทย_________________ เรื่อ รื่ ง หน้า น้ ที่ สารบัญ บั ข 3 26 ก ข 1 1 2 4 4-7 8 9-12 13-15 16
การสร้างสรรค์วัฒนธรรมไทย ความหมายของคำ ว่า “วัฒนธรรมไทย” คำ ว่า “วัฒนธรรมไทย” หมายถึง ทุกสิ่งทุกอย่างที่คนไทยคิดและสร้างสรรค์ขึ้นมา เพื่อการดำ รงชีวิตอยู่ร่วมกัน มีระเบียบแบบแผนและมีรูปแบบเป็นที่ยอมรับกันภายในสังคมไทย นอกจากนี้วัฒนธรรมไทยยังมีความสัมพันธ์กับ เรื่องของเวลาและสถานที่ด้วย ดังนั้น วัฒนธรรมไทย จึงไม่เคยหยุดนิ่งหรือตายตัว มีการเคลื่อนไหวและเปลี่ยนแปลง อยู่ตลอดเวลา และมีวิวัฒนาการเป็นลำ ดับ อันเป็นผลมาจากการเปลี่ยนแปลงทางสังคม เศรษฐกิจ ตลอดจนการเมือง การปกครองของไทย 1
การรับความเจริญจากวัฒนธรรมอื่น สังคมและสภาพแวดล้อม ความเป็นมาทางประวัติศาสตร์ สังคมไทยระยะแรกรับศาสนา พราหมณ์-ฮินดูจากอินเดียผ่านเขมร รับพระพุทธศาสนาจากอินเดียผ่าน ลังกา หรืออักษรไทยสมัยสุโขทัยรับ อิทธิพลจากภาษามอญและเขมร เป็นสังคมเกษตรกรรม ชาวนาเลี้ยงชีพ ด้วยการทำ นา จึงมีวิถีชีวิตผูกพัน กับข้าว มีความเชื่อหรือพิธีกรรมที่ เกี่ยวข้องกับข้าว เช่น สมัยสุโขทัย เมืองสุโขทัยมีสภาพ ดินส่วนใหญ่เป็นดินทราย ไม่อุ้มน้ำ จึง ขาดแคลนน้ำ ในฤดูแล้ง ชาวสุโขทัยจึง แก้ปัญหาด้วยการชักน้ำ กักน้ำ และ ระบายน้ำ การสร้างสรรค์วัฒนธรรมไทย ปัจจัยสำ คัญที่ก่อให้เกิดวัฒนธรรมไทย 2
การสร้างสรรค์วัฒนธรรมไทย การมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์วัฒนธรรมไทย การไปท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในภูมิภาคต่างๆ ของไทย การเข้าไปมีส่วนช่วยส่งเสริมสนับสนุนวัฒนธรรมไทยทั้งทางตรงและทางอ้อม การเข้าไปมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการส่งเสริมทางด้านวัฒนธรรม หาโอกาสเข้าร่วมกิจกรรมของชมรมต่างๆ ที่มีการจัดตั้งขึ้นมาเพื่อการอนุรักษ์วัฒนธรรมไทย 3
การสร้างสรรค์ภูมิปัญญาไทย ความหมายของคำ ว่า “ภูมิปัญญาไทย” “ภูมิปัญญาไทย” หมายถึง ความรู้ ทักษะ ความเชื่อ และพฤติกรรมของคนไทย โดยแสดงออกถึงความสัมพันธ์ ระหว่างคนกับคน คนกับธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และคนกับสิ่งที่เหนือธรรมชาติ เป็นกิจกรรมทุกอย่างในวิถีชีวิต ทั้ง การแก้ปัญหา การจัดการ การปรับตัว และการเรียนรู้เพื่อความอยู่รอดของบุคคล ชุมชน และสังคม นอกจากนี้ ยัง เป็นพื้นฐานสำ คัญในการดำ รงชีวิต รวมทั้งเป็นพื้นฐานความรู้ในเรื่องต่างๆ ที่มีลักษณะเฉพาะหรือมีเอกลักษณ์ ใน ตัวเอง ภูมิปัญญาไทยเป็นผลงานของคนไทยที่ได้ทำ การศึกษา ค้นคว้า รวบรวมและจัดเป็นองค์ความรู้ มีการถ่ายทอดและ ปรับปรุงจากคนรุ่นหนึ่งมาสู่คนอีกรุ่นหนึ่ง จนเกิดเป็นผลผลิตที่ดีงดงาม มีคุณค่า และมีประโยชน์ รวมทั้งสามารถนำ มาแก้ไขปัญหาและพัฒนาชีวิตได้ 4
ผลงานที่เป็นภูมิปัญญาไทย ชาวนารู้จักการขุดบ่อน้ำ หรือการทำ เหมือง ฝาย สำ หรับไว้ใช้ในการกักเก็บน้ำ และแจกจ่ายไปสู่เรือกสวนไร่นา ชาวบ้านมีความรู้เกี่ยวกับพืชพันธุ์ธัญญาหาร ผักพื้นบ้าน เครื่องเทศ และสมุนไพร สามารถ แยกแยะสรรพคุณในการรักษาโรคหรือรู้จักนำ มาประกอบอาหาร การรู้จักประดิษฐ์เครื่องมือทำ มาหากิน เช่น เครื่องมือจับสัตว์ เครื่องมือทำ ไร่ทำ นา เครื่องใช้ในครัวเรือน หรือการสร้างที่อยู่อาศัย การสร้างสรรค์ภูมิปัญญาไทย 5
การได้รับอิทธิพลจากวัฒนธรรมอื่น สังคมและสภาพแวดล้อม ความเป็นมาทางด้านประวัติศาสตร์ การสร้างสรรค์วัฒนธรรมไทย ปัจจัยสำ คัญที่ก่อให้เกิดภูมิปัญญาไทย ในสมัยสุโขทัย พระมหาธรรมราชาที่ ๑ (ลิไทย) ทรงพระราชนิพนธ์ไตรภูมิ พระร่วง ซึ่งได้รับอิทธิพลพระพุทธศาสนาซึ่งมีบ่อเกิดมาจากอินเดีย เช่น ชาวสุโขทัยคิดสร้างระบบชลประทานเพื่อกักเก็บน้ำ ไว้ใช้เพื่อแก้ไข ปัญหาการขาดแคลนน้ำ ในฤดูแล้ง เช่น การสร้างสถาบันพระมหากษัตริย์ให้เป็นศูนย์รวมของคนไทย ซึ่งเริ่มมา ตั้งแต่สมัยสุโขทัย 6
การมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ภูมิปัญญาไทย การสร้างสรรค์ภูมิปัญญาไทย การใช้สินค้าที่เป็นผลผลิตที่เกิดจากภูมิปัญญาไทย การศึกษาความรู้เกี่ยวกับภูมิปัญญาไทย การเผยแพร่ความรู้เรื่องภูมิปัญญาไทยให้กับคนรอบข้างและอนุชนรุ่นหลัง การเป็นสมาชิกชมรมที่อนุรักษ์ภูมิปัญญาไทย 7
วัฒนธรรม หมายถึง ระบบระเบียบแบบแผนสำ หรับการดำ รงชีวิตและการอยู่ร่วมกันของมนุษย์ ประกอบไปด้วย ระบบความเชื่อ ระบบคุณค่า และวิถีชีวิตทั้งหมด และเมื่อมนุษย์เป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติ คนไทยในอดีตจึงปรับ ตัวให้สมดุลกับธรรมชาติ มีการสืบทอดวัฒนธรรมต่อเนื่องกันมานับตั้งแต่สมัยสุโขทัยจนถึงสมัยรัตนโกสินทร์ จน กลายเป็นรากฐานทางวัฒนธรรมและเป็นสิ่งยึดเหนี่ยวสังคมไทยให้สามารถดำ รงอยู่ได้มาจนถึงปัจจุบัน การสืบทอดวัฒนธรรมและภูมิปัญญาจึงมีความสำ คัญ เพราะเป็นรากฐานของสังคมไทย ขณะเดียวกันก็ต้องยอมรับถึง การเปลี่ยนแปลงของวัฒนธรรมและภูมิปัญญาไทยเพื่อให้สามารถสร้างความสมดุลระหว่างวัฒนธรรมและ ภูมิปัญญาไทยกับวัฒนธรรมและภูมิปัญญาสมัยใหม่ เพื่อสามารถนำ ไปประยุกต์ใช้ในการดำ เนินชีวิตได้ในทุก สถานการณ์ การสืบทอดและเปลี่ยนแปลงของวัฒนธรรมและภูมิปัญญาไทย 8
ตัวอย่างของการสร้างสรรค์ภูมิปัญญาไทยในประวัติศาสตร์ การสร้างสรรค์ภูมิปัญญาไทยในประวัติศาสตร์สมัยสุโขทัย มีการสร้างระบบการชักน้ำ อ่างเก็บน้ำ และระบายน้ำ เรียกว่า สรีดภงส์ หรือทำ นบพระร่วง มีการประดิษฐ์เครื่องปั้นดินเผา เรียกว่า สังคโลก เกิดการประดิษฐ์ตัวอักษรไทย หรือลายสือไทย เกิดวรรณกรรมเกี่ยวกับพระพุทธศาสนา ชื่อว่า ไตรภูมิพระร่วง 9
ตัวอย่างของการสร้างสรรค์ภูมิปัญญาไทยในประวัติศาสตร์ การสร้างสรรค์ภูมิปัญญาไทยในประวัติศาสตร์สมัยอยุธยา การสร้างสถาบันพระมหากษัตริย์ให้เป็นศูนย์รวมจิตใจของคนไทย การควบคุมกำ ลังคนในระบบไพร่ เกิดวรรณกรรมชื่อว่า จินดามณี ตำ ราเรียนเล่มแรกของไทยที่มีคุณค่าด้านภาษาและการเมือง วรรณกรรมเรื่อง พระมาลัยคำ หลวง ที่สอนให้รู้จักบาปบุญคุณโทษ ศิลปกรรมสาขาต่างๆ เช่น เรือนเครื่องสับ หรือเรือนไทย จิตรกรรมฝาผนัง งานปูนปั้น 10
ตัวอย่างของการสร้างสรรค์ภูมิปัญญาไทยในประวัติศาสตร์ การสร้างสรรค์ภูมิปัญญาไทยในประวัติศาสตร์สมัยธนบุรี เกิดจิตรกรรมที่สะท้อนให้เห็นถึงภูมิปัญญาไทยที่สำ คัญ คือ สมุดภาพไตรภูมิ มีวรรณกรรมที่สำ คัญ คือ โคลงยอพระเกียรติพระเจ้ากรุงธนบุรี ที่สะท้อนให้เห็นถึงภูมิปัญญาในเรื่องภาษา และ แฝงความรู้ทางด้านประวัติศาสตร์ไว้ด้วย 11
ตัวอย่างของการสร้างสรรค์ภูมิปัญญาไทยในประวัติศาสตร์ การสร้างสรรค์ภูมิปัญญาไทยในประวัติศาสตร์สมัยรัตนโกสินทร์ การสร้างและสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์เร์ป็นราชธานีแห่งใหม่ของไทย การใช้วรรณกรรมเพื่อปลุกใจเรื่องการศึกสงคราม ที่สำ คัญคือ สามก๊ก ราชาธิราช การเก็บภาษีปากเรือ หรือเรียกว่า จังกอบ มีการแพทย์แผนไทย เช่น การรวบรวมตำ ราการนวดและบริหารร่างกาย มีรมีถสามล้อเครื่อง หรือ รถตุ๊กตุ๊ก และรถอีแต๋น 12
ปัจจัยที่ส่งเสริมการสร้างสรรค์วัฒนธรรมและภูมิปัญญาไทยที่มีผลต่อสังคมไทยปัจจุบัน การได้รับการส่งเสริมจากสถาบันที่สำ คัญของชาติ ได้แก่ สถาบันศาสนา โดยเฉพาะพระพุทธศาสนา และสถาบัน พระมหากษัตริย์ การให้มีการฟื้นฟูและส่งเสริมภูมิปัญญาทางด้านศิลปวัฒนธรรมจากวัดและราชสำ นัก ส่งเสริมให้ คนในสังคมมีคุณธรรมและมีจิตสำ นึกในการฟื้นฟูทำ นุบำ รุงพระพุทธศาสนา เช่น การบูรณะโบสถ์วิหาร พระพุทธ รูป เป็นต้น การจัดตั้งโครงการศิลปาชีพในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ จนกระทั่งเกิดเป็น “มูลนิธิ ศิลปาชีพ” การหันมาสนใจเรื่อง “ไทยศึกษา” ในสังคมไทย มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เล็งเห็น ความสำ คัญของการศึกษาเรื่อง “ไทย” จนเกิดมีสถาบันไทยคดีศึกษา สถาบันไทยศึกษา ขึ้นในมหาวิทยาลัยทั้งสอง กระตุ้นก่อให้เกิดการจัดการศึกษาเรื่องไทยคดีศึกษาขึ้นในสถาบันการศึกษาอื่นๆ ตามมา จากการให้ความสนใจเรื่อง “ไทยศึกษา” จึงทำ ให้มีการศึกษาค้นคว้าเรื่องประวัติศาสตร์ไทย ศิลปวัฒนธรรมไทย การเมืองไทย และสังคมไทย รวมถึงภูมิปัญญาไทยที่สังคมไทยในอดีตใช้เป็นเครื่องมือในการแก้ปัญหาการดำ เนินชีวิตของผู้คน 13
การส่งเสริมการใช้ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง การส่งเสริมให้ราษฎรหันมาดำ เนินชีวิตโดยยึดหลักปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียงตามแนวพระราชดำ ริในพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทำ ให้มีการส่งเสริมให้ มีการสืบค้นภูมิปัญญาไทยที่มีมาแต่อดีตและนำ มาประยุกต์ใช้ในการดำ รงชีวิตแบบเศรษฐกิจพอเพียง อาทิ การนำ สมุนไพรไทยมาทำ ให้เกิดมูลค่าเพิ่ม หรือการเลือกใช้วัสดุที่มีอยู่ในท้องถิ่นมาทำ ให้เกิดมูลค่าเพิ่ม เช่น การทำ สระ ผมจากว่านหางจระเข้ การส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์วัฒนธรรมและภูมิปัญญาไทย การส่งเสริมการท่องเที่ยวในเชิงอนุรักษ์ วัฒนธรรมและภูมิปัญญาไทย ทำ ให้แหล่งท่องเที่ยวต่างๆ ได้มีการฟื้นฟูศิลปวัฒนธรรมในท้องถิ่นและของชาติ มีการ ฟื้นฟูภูมิปัญญาไทยโดยผลิตสินค้าอันเกิดจากภูมิปัญญาในท้องถิ่นเพื่อสนองตอบความต้องการของนักท่องเที่ยว เช่น การจัดตลาดน้ำ ที่อำ เภอดำ เนินสะดวก จังหวัดราชบุรี หรือตลาดน้ำ อัมพวา จังหวัดสมุทรสงครามการ 14
ปัจจัยที่ส่งเสริมการสร้างสรรค์วัฒนธรรมและภูมิปัญญาไทยที่มีผลต่อสังคมไทยปัจจุบัน การจัดกิจกรรมเผยแพร่วัฒนธรรมและภูมิปัญญาไทย การเปิดโอกาสให้แต่ละท้องถิ่นจัดกิจกรรมต่างๆ ที่เกี่ยวกับ วัฒนธรรมและภูมิปัญญาไทย รวมถึงการส่งเสริมให้คนในท้องถิ่นนำ ภูมิปัญญาท้องถิ่นของตนมาเผยแพร่แก่ สาธารณชน เช่น การผลิตสินค้าจากภูมิปัญญาไทยผ่านโครงการผลิตสินค้า OTOP ของรัฐบาล สำ หรับการเผยแพร่ วัฒนธรรมและภูมิปัญญาไทยในต่างประเทศ มีกระทรวงวัฒนธรรมและการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) เช่น ประเพณีลอยกระทง ประเพณีแห่เทียนพรรษา ประเพณีสงกรานต์ ฯลฯ มีการแสดงสินค้า การจัดนิทรรศการ ในต่างประเทศ เช่น การจัดนิทรรศการผ้าไหมไทย การจัดเทศกาลอาหารไทยในทวีปยุโรป เป็นต้น 15
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บุคคลที่มีบทบาทในการส่งเสริมการสร้างสรรค์วัฒนธรรมและภูมิปัญญาไทย 16
ทรงพระราชนิพนธ์เรื่อง พระมหาชนก เพื่อให้เป็นเครื่องเตือนใจคนไทยให้มีความเพียร ทรงพระราชนิพนธ์เพลงประจำ มหาวิทยาลัยให้กับมหาวิทยาลัยต่างๆ เพื่อให้นิสิตนักศึกษา มีความรักความผูกพันในสถาบันการศึกษาของตน ทรงส่งเสริมและสร้างกำ ลังใจให้แก่เกษตรกรด้วยการฟื้นฟู พระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ ทรงมอบแนวทางการช่วยเหลือการดำ เนินชีวิตและแก้ไขปัญหาให้กับราษฎร ทั้งโครงการบำ บัดน้ำ เสีย โครงการแก้มลิงที่แก้ปัญหาน้ำ ท่วม ทรงแนะนำ วิธีดำ เนินการให้ชุมชนมีความเข้มแข็งด้วยการส่งเสริมให้มีโมี ครงการอันเนื่องมาจาก พระราชดำ ริ สนับสนุนให้ชาวบ้านนำ ไปประยุกต์ใช้แก้ปัญหาในชุมชน ทรงส่งเสริมให้รักภาษาไทยและประวัติศาสตร์ไทยเพราะเป็นหลักฐานทางด้านประวัติศาสตร์ที่ สำ คัญของประเทศและเป็นวัฒนธรรมของชาติที่สืบทอดต่อกันมาถึงปัจจุบัน 17
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ 18
ทรงส่งเสริมให้ชาวบ้านมีรายได้เสริม โดยจัดให้มีการฝึกงานศิลปาชีพที่ประดิษฐ์ขึ้นจากวัสดุ ที่มีอยู่ในท้องถิ่นของตน เป็นการฟื้นฟูและรักษาประดิษฐกรรมของชาวบ้านให้มีผู้สืบสานต่อ ไป เช่น การทอไหมพื้นเมือง อาทิ ผ้าไหมมัดหมี่ การประดิษฐ์เครื่องจักสานทำ จากเถาไม้เลื้อย ของท้องถิ่นภาคใต้ เรียกว่า ย่านลิเภา และการทำ เครื่องเงินเครื่องทองของช่างฝีมือทางภาค เหนือ ทรงให้ทุนการศึกษาแก่เยาวชนที่ครอบครัวมีฐานะยากจน ทรงส่งเสริมให้บิดามารดาของเยาวชนที่ยากไร้ได้รับการอบรม ฝึกฝนเพื่อประกอบอาชีพ เป็นการช่วยเหลือตนเองและครอบครัวให้ดำ รงชีวิตได้ในสังคม ทรงโปรดเกล้าฯ ให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องส่งเสริมความรักชาติ การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมให้แก่ เยาวชน ทรงเป็นแบบอย่างของการใช้ฉลองพระองค์ที่ตัดเย็บจากผ้าไหมพื้นเมือง ซึ่งเป็นผลผลิตจาก โครงการศิลปาชีพ ทำ ให้ผ้าไทยได้รับความนิยมทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศ 19
สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี 20
ทรงส่งเสริมการศึกษาและการปฏิบัติธรรมทางพระพุทธศาสนา อันเป็นพื้นฐานสำ คัญของ สังคมและวัฒนธรรมไทย ทรงอาราธนาสมเด็จพระญาณสังวรฯ วัดบวรนิเวศวิหาร ในการปรับปรุงและเรียบเรียง หนังสือ มิลินทปัญหา ทรงจัดบรรยายธรรมทางสถานีวิทยุ อ.ส.พระราชวังดุสิต และการอาราธนาพระสงฆ์ผู้ทรง คุณวุฒิมาบรรยายธรรมแก่ข้าราชการในสำ นักพระราชวัง ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดพิมพ์ธรรมปาฐกเป็นเล่มขึ้นสำ หรับพระราชทานแจกในวัน ขึ้นปีใหม่ เพื่อเป็นประโยชน์สำ หรับการศึกษาและการปฏิบัติของพุทธศาสนิกชนทั่วไป 21
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี 22
ทรงรอบรู้ในภาษาไทยและภาษาที่เกี่ยวข้องทั้ง ภาษาบาลี ภาษาสันสกฤต และเป็นแบบอย่าง ในการอนุรักษ์ภาษาไทย ทรงพระราชนิพนธ์หนังสือประเภทต่างๆ มากกว่า ๑๐๐ เล่ม ทั้งสารคดี ท่องเที่ยว วิชาการ และประวัติศาสตร์ หนังสือสำ หรับเยาวชนที่เกี่ยวข้องกับพระบรมวงศานุวงศ์ไทย พระราชนิพนธ์แปล และหนังสือทั่วๆ ไป เป็นต้น ทรงเชี่ยวชาญในการบรรเลงและเป็นแบบอย่างในการอนุรักษ์ดนตรีไทย ทรงมีความเลื่อมใสในพระพุทธศาสนา ทรงริเริ่มให้มีการฟื้นฟูประเพณีวันวิสาขบูชาที่มีการจุด โคมประทีป และส่งบัตรอวยพรที่มีข้อธรรมะให้แก่กันและกัน ทรงได้รับการถวายพระสมญานามว่าทรงเป็น “เอกอัครราชูปถัมภก มรดกวัฒนธรรมไทย” เมื่อ พ.ศ. ๒๕๓๑ และ “วิศิษฏศิลปิน” เมื่อ พ.ศ. ๒๕๔๐ 23
สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ 24
ทรงมีพระปรีชาสามารถด้านพระนิพนธ์ ประกอบด้วย พระนิพนธ์เกี่ยวกับพระราชวงศ์ ๑๒ เรื่อง เช่น แม่เล่าให้ฟัง พระราชธิดาในรัชกาลที่ ๕ สมเด็จเจ้าฟ้ามหิดลฯ และงานศิลปะ และจุฬาลงกรณราชสันตติวงศ์ พระนามพระราชโอรส พระราชธิดา และพระราชนัดดา และยังทรงพระนิพนธ์หนังสือประเภทอื่นๆ เช่น พระนิพนธ์สารคดีเชิงท่องเที่ยวพระนิพนธ์ แปล และพระนิพนธ์บทความทางวิชาการ ทรงมีความสนพระทัยในเรื่องของประวัติศาสตร์และโบราณคดี และเป็นแบบอย่างที่ดีงาม ในการอนุรักษ์โบราณคดี ทรงส่งเสริมงานแสดงด้านศิลปวัฒนธรรมต่างๆ ทรงพระราชทานชื่อโรงละครโจหลุยส์ว่า “นาฏยศาลา หุ่นละครเล็ก” และได้ทรงเป็นองค์อุปถัมภ์มูลนิธิ “นาฏยศาลา หุ่นละครเล็ก” อันประกอบด้วย โรงละคร และนักแสดงที่สืบทอดปณิธานการแสดงหุ่นละครเล็ก 25
Aksorn Charoen tat ACT. หน่วยที่ 5 การสร้างสรรค์วัฒนธรรมและภูมิปัญญาไทยเข้าถึงเมื่อวัน ที่6มีนาคม 2566.เข้าถึงได้จาก https://www.aksorn.com/en/store/2/product-details-1537 บรรณานุกรรม 29