พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

บุคคลสำคัญในวงการนาฏศิลป์ไทย

พ ร ะ บ า ท ส ม เ ด็ จ
พ ร ะ ม ง กุ ฎ เ ก ล้ า เ จ้ า
อยู่หัว(รัชกาลที่ ๖)

จัดทำโดย นางสาวทิพย์ผกา ณ สงขลา

ม.๕/๑ เลขที่ ๙

บุคคลสำคัญของวงการนาฎศิลป์ไทย ส า ร บั ญ

01 พระราชประวัติ
02 การศึกษา,การขึ้ นครองราชย์,สวรรคต
03 การอนุรักษ์โขนละครและดนตรี
04 วรรณกรรมที่นำมาใช้แสดงละคร
05 อ้างอิง

บุคคลสำคัญของวงการนาฎศิลป์ไทย

พระราชประวัติของพระบาทสมเด็จ

พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

พระบาทสมเด็จ-

พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

พระมหากษัตริย์พระองค์ที่

6 แห่งราชวงศ์จักรี ผู้ทรง

ได้รับการเฉลิมพระเกียรติ

คุณด้วยพระราชสมัญญาว่า

“สมเด็จพระมหาธีรราชเจ้า”

พระบาทสมเด็จ
ครั้นพระชนมายุย่างเข้า 9 พรรษา

พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็ น
เมื่อ พ.ศ. 2431 ทรงรับพระราชทาน

พระราชโอรสองค์ที่ 29 ใน
สถาปนาพระอิสริยศักดิ์เป็ นสมเด็จ
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า พระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ ามหาวชิราวุธ

เจ้าอยู่หัวและเป็ นพระองค์ที่ 2
กรมขุนเทพทวารวดี ปรากฏพระนาม

ที่ประสูติแต่สมเด็จพระศรีพัชริน ตามที่จารึกในพระสุพรรณบัฏว่า

ทราบรมราชินีนาถ ประสูติ ณ
สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ ามหา

วันเสาร์ที่ 1 มกราคม พ.ศ.
วชิราวุธ เอกอรรคมหาบุรุษยบรมนรา

2423 ตรงกับวันเสาร์ เดือนยี่
ธิราช จุฬาลงกรณ์นารถราชวโรรส

ขึ้น 2 ค่ำ ปี มะโรง โทศก
มหาสมมติขัดติยพิสุทธิ บรมมกุฎสุริย
จุลศักราช 1242 (ร.ศ. 99) ทรง สันตติวงษ อดิสัยพงษวโรภโตสุชาติ

พระนามว่า สมเด็จพระเจ้าลูกยา คุณสังกาศวิมลรัตน ทฤฆชนมสวัสดิ

เธอ เจ้าฟ้ ามหาวชิราวุธ มุสิก
ขัดติยราชกุมาร ทรงดำรงพระ

นาม ทรงมีพระเชษฐภคินีและ
เกียรติยศเป็ นลำดับที่สองรองจาก

พระอนุชาร่วมพระชนนี 7
สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ า

พระองค์ มหาวชิรุณหิศ สยามมกุฎราชกุมาร

1

บุคคลสำคัญของวงการนาฎศิลป์ไทย

01 การศึกษา

ศึกษาที่โรงเรียนราชกุมารในพระบรมมหาราชวังเมื่อพระชนมายุ 10
พรรษา โดยทรงเริ่มการศึกษามาก่อนหน้านั้นแล้ว
เมื่อพระชนมายุ 12 พรรษา เสด็จไปทรงศึกษา ณ ประเทศอังกฤษ
ในระยะแรกทรงศึกษากับครูที่พระตำหนักนอร์ธ ลอดจ์ เมืองแอสคอต
โดยมิได้เสด็จเข้าโรงเรียน ระหว่างนี้ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้า
ฟ้ ามหาวชิรุณหิศ สยามมกุฎราชกุมารสวรรคต พระบาทสมเด็จพระ
จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงทรงสถาปนาสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ า
มหาวชิราวุธ ให้ทรงดำรงพระราชอิสริยยศ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช
สยามมกุฎราชกุมารแทนเมื่อ พ.ศ. 2437 ต่อมาในพ.ศ. 2440 ทรงเข้า
ศึกษาวิชาทหารในโรงเรียนนายร้อยแซนด์เฮิร์สต์ และทรงเข้าอบรม
หลักสูตรต่างๆ เพิ่มเติม ทั้งยังได้ทรงเข้าประจำการในกองพันที่ 1
กรมทหารราบเบาเดอรัมจากนั้น ใน พ.ศ. 2442 ทรงเข้าศึกษา ณ
มหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด วิชาที่ทรงศึกษาคือ ประวัติศาสตร์ กฎหมาย
และการปกครอง

02 การขึ้ นครองราชย์

เมื่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จสวรรคตเมื่อวันที่

23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ ามหาวชิราวุธ
ได้เสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติเป็ นพระมหากษัตริย์พระองค์ที่ 6 ใน

พระบรมราชจักรีวงศ์ โดยมีพระราชพิธีบรมราชาภิเษกเมื่อวันที่ 11

พฤศจิกายน พ.ศ. 2453 และได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดงาน

พระราชพิธีบรมราชาภิเษกสมโภชขึ้นระหว่างวันที่ 8 พฤศจิกายน ถึงวัน
ที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2454 เนื่องจากทรงรู้จักคุ้นเคยกับพระราชาธิบดี

หรือประธานาธิบดีของประเทศสำคัญๆ ทั่วโลก จึงมีพระราชประสงค์ให้
มิตรประเทศได้รู้จักประเทศสยาม ซึ่งปรากฏว่าได้มีเจ้านายและผู้แทน

รัฐบาลต่างประเทศมาร่วมในพระราชพิธีนี้ถึง 14 ประเทศจ่ายได้ง่าย

และสามารถแจกในระหว่างงานแสดงสินค้า และงานอื่น ๆ ทำให้

แบรนด์ของคุณเป็ นที่จดจำอย่างแท้จริง

03 สวรรคต

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เริ่มประชวรด้วยพระโรค
ลำไส้และพระโลหิตเป็ นพิษเมื่อเดือนกันยายน พ.ศ. 2468 และเสด็จ
สวรรคตเมื่อเวลา 1.45 น. ของวันที่ 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468 ณ
พระที่นั่งจักรพรรดิพิมาน พระชนมายุ 45 พรรษา รวมเวลาที่ทรงอยู่
ในราชสมบัติ 15 ปี และทรงได้รับการถวายพระราชสมัญญาเมื่อเสด็จ
สวรรคตแล้วว่า “สมเด็จพระมหาธีรราชเจ้า”

2

บุคคลสำคัญของวงการนาฎศิลป์ไทย

การอนุรักษ์โขน ละคร และดนตรี

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งดำรงพระยศเป็ น

สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช สยามมกุฎราชกุมาร ได้ทรงจัดตั้ง “คณะ

โขนสมัครเล่น” ซึ่งต่อมามีชื่อเรียกอีกอย่างว่า “โขนบรรดาศักดิ์”

เนื่องจากผู้แสดงทั้งหมดเป็ นผู้ที่รับราชการและได้รับพระราชทานให้มี

บรรดาศักดิ์ ทรงเริ่มโดยยืมครูโขนละครผู้มีฝี มือดีจากบ้านเจ้าพระยา

เทเวศรวงศ์วิวัฒน์ (หม่อมราชวงศ์หลาน กุญชร) มาฝึ กสอนมหาดเล็ก
ข้าในพระองค์อย่างจริงจังและถูกต้องตามแบบแผนทั้งภาคทฤษฎีและ

ภาคปฏิบัติ ภายหลังจากที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้งกรมโขน
หลวงเป็ นส่วนราชการสังกัดในกรมมหรสพซึ่งขึ้นตรงต่อกรมมหาดเล็ก
แล้ว ได้โปรดให้ครูโขนละครฝี มือดีมีบรรดาศักดิ์และราชทินนามต่างๆ

ตามความสามารถของแต่ละบุคคล

ทรงพระราชนิพนธ์บทละครพูด และโปรดให้คณะโขนบรรดาศักดิ์

เปลี่ยนมาเล่นละครพูดแทน ในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 1 จึงโปรด

เกล้าฯ ให้รวบรวมคณะผู้แสดงละครพูดจัดเป็ น “คณะละครศรีอยุธยา

รม” และโปรดฯ ให้คณะละครนี้จัดการแสดงละครพระราชนิพนธ์และ

ละครอื่นๆ เพื่อเก็บเงินบำรุงสาธารณกุศลมาเป็ นลำดับตราบจนสิ้นรัช

สมัย

พ.ศ. 2454 โปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้งกรมมหรสพ ขึ้นในสังกัดกรม

มหาดเล็กหลวง รับผิดชอบราชการด้านดุริยางคศิลป์ โดยมีส่วนราชการใน
สังกัด คือ กรมปี่ พาทย์หลวง กรมโขนหลวง และกองเครื่องสายฝรั่งหลวง
ซึ่งโปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้งขึ้นเป็ นวงศ์ดุริยางค์ชนิดออเคสตราวงแรกของ

ประเทศไทยและภาคพื้ นเอเชียอาคเนย์

พ.ศ. 2457 โปรดเกล้าให้จัดตั้ง “โรงเรียนทหารกระบี่หลวง” ซึ่ง
มุ่งเน้นฝึ กหัดกุลบุตรให้มีความรู้ความชำนาญในวิชานาฏ

ดุริยางคศิลป์ เพื่อสืบทอดศิลปวัฒนธรรมอันทรงคุณค่ามิให้เสื่อม

สูญ ภายหลังโรงเรียนนี้ได้รับพระราชทานนามใหม่ว่า “โรงเรียน

พรานหลวง” และถูกยุบเลิกไปเมื่อพระบาทสมเด็จ

พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวสวรรคต นักเรียนพรานหลวงซึ่งเป็ นที่

รู้จักกันดี เช่น ศาสตราจารย์มนตรี ตราโมท นายเอื้ อ สุนทรสนาน
และนายอาคม สายาคม เป็ นต้น

3

บุคคลสำคัญของวงการนาฎศิลป์ไทย

วรรณกรรมที่นำมาใช้

แสดงละคร

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวเป็ น
พระราชนิพนธ์ทั้งหมด ได้แก่ บทโขน บท

พระมหากษัตริย์ผู้ทรงพระปรีชาสามารถในด้าน
ละคร บทร้อยกรอง นิทาน เรื่องชวนหัว พระ

การประพันธ์อย่างยอดเยี่ยม ทรงได้รับการ
ราชดำรัส พระบรมราโชวาท บทปลุกใจ พระ

เฉลิมพระเกียรติคุณด้วยพระราชสมัญญาว่า
ราชบันทึก พระราชหัตถเลขา พระบรมราชานุ

“สมเด็จพระมหาธีรราชเจ้า” องค์การศึกษา
ศาสนีย์ สารคดีต่างๆ และบทความใน

วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ
หนังสือพิมพ์ นั้น นอกจากจะเปี่ ยมไปด้วย

ได้ยกย่องพระเกียรติคุณของพระองค์ในฐานะที่
คุณค่าทางวรรณศิลป์ ด้านเนื้ อหาสาระ และ

ทรงเป็ นนักประพันธ์ กวี และนักแต่งบทละคร
สำนวนโวหารอันสละสลวยดังที่วรรณคดีสโมสร

นับเป็ นปราชญ์สยามคนที่ 5 ยกย่องแล้ว พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้า

อยู่หัวยังได้ทรงใช้บทพระราชนิพนธ์หลายเรื่อง

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรง
เป็ นอุปกรณ์ในการพระราชทานความรู้ในเรื่อง

ใฝ่ พระทัยในการประพันธ์มาแต่ยังทรงพระเยาว์
ต่างๆ เช่น เรื่องประชาธิปไตย ตำนานชาติไทย

โดยทรงเริ่มจากการจดบันทึกพระราชกิจรายวัน
ฯลฯ แก่พสกนิกรไทยมาโดยตลอด ทั้งในบท

ครั้นเสด็จออกไปทรงศึกษายังต่างประเทศ ได้
พระราชนิพนธ์ยังเต็มไปด้วยข้อคิดคำคมที่มี

ทรงศึกษาภาษาอังกฤษและฝรั่งเศส ทรงใช้เวลา
ความหมายลึกซึ้ง เป็ นที่จดจำสืบต่อมาจนทุก

ว่างในการทรงพระราชนิพนธ์บทละครภาษา
วันนี้
อังกฤษและฝรั่งเศส ทั้งยังทรงบันทึกเหตุการณ์

สำคัญที่ทรงพบเห็นไว้ในรูปพระราชหัตถเลขา
นอกจากพระราชนิพนธ์บทละครภาษาไทยแล้ว
เมื่อเสด็จพระราชดำเนินนิวัตพระนครแล้วก็ได้
ยังทรงพระราชนิพนธ์บทละครภาษาอังกฤษอีก

ทรงใช้เวลาว่างในแต่ละวันพระราชนิพนธ์บท
หลายเรื่อง ส่วนพระราชนิพนธ์แปล ทรงแปล

ละคร บทความ นิทาน และอื่นๆ ไว้เป็ นจำนวน
บทละครภาษาอังกฤษและฝรั่งเศสไว้หลายเรื่อง

มาก เมื่อคราวฉลองพระบรมราชสมภพครบ
เช่นกัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งบทละครของวิล

100 ปี คณะกรรมการรวบรวมและค้นคว้าเกี่ยว
เลียม เชคสเปี ยร์ กวีคนสำคัญของอังกฤษ ซึ่ง

กับพระราชนิพนธ์ของพระบาทสมเด็จ
ทรงแปลเป็ นบทกวีไทยที่สละสลวยและรักษา

พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวได้สำรวจและรวบรวม
อรรถรสของบทประพันธ์เดิมไว้ได้อย่างครบถ้วน
พระราชนิพนธ์ที่ทรงไว้ตลอดพระชนมชีพพบว่า
อีกทั้งทรงแปลบทละครพระราชนิพนธ์ภาษาไทย
มีจำนวนกว่า 1,200 เรื่อง และแม้เวลาจะล่วงมา เป็ นภาษาอังกฤษไว้อีกหลายเรื่องอีกด้วย
ถึงทุกวันนี้ ก็ยังไม่อาจรวบรวมให้สมบูรณ์ได้
4

บุคคลสำคัญของวงการนาฎศิลป์ไทย

อ้ า ง อิ ง

https://kingchulalongkorn.car.chula.ac.th/th/history
/rama6_bio
https://www.trueplookpanya.com/learning/detail/75
79

5

บุคคลสำคัญในวงการนาฏศิลป์ไทย

พ ร ะ บ า ท ส ม เ ด็ จ

พ ร ะ ม ง กุ ฎ เ ก ล้ า เ จ้ า อ ยู่ หั ว

ความเอ๋ยความรัก
เริ่มสมัครชั้นต้น ณ หนไหน
เริ่มเพาะเหมาะกลางหว่างหัวใจ
หรือเริ่มในสมองตรองจงดี
แรกจะเกิดเป็ นไฉนใครรู้บ้าง
อย่าอำพรางตอบสำนวนให้ควรที่
ใครถนอมกล่อมเกลี้ ยงเลี้ ยงรตี

ผู้ใดมีคำตอบขอบใจเอย

พระราชนิพนธ์แปล เวนิสวาณิช