Multiple allele

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ ( E-book )
เรื่อง มัลติเปิลแอลลีล

วิชาวิทยาศาสตร์ชีวภาพ (ว30103)
ผู้จัดทำ นางสาววรลักษณ์ พูลเทกอง ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/10

ครูผู้สอน นางสาวรัตนา หมู่โยธา
โรงเรียนสตรีราชินูทิศ

สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมอุดรธานี

MULTIPLE ALLELE
มัลติเปิลแอลลีล

Multiple allele มัลติเปิลแอลลีล
หน่วยทางพันธุกรรมที่ควบคุมลักษณะต่าง ๆ
มัลติเปิลแอลลีล ซึ่งสามารถถ่ายทอดจากรุ่นหนึ่งไปอีกรุ่นหนึ่งได้
เรียก ยีน หน่วยของยีนในสิ่งมีชีวิต
พวกด
ิพลอยด์ 1 ยีนประกอบด้วย 2 แอลลีล
แอลลีลจะอยู่เป็นคู่ ๆ
บนตำแหน่งของยืน หรือโลคัส (locus) ที่ตรง
กันของโฮโมโลกัสโครโมโซม (homologous
chromosome)

มัลติเปิลแอลลีล (multiple allele) จะมีแอลลีลให้เลือกมาเข้าคู่กันได้มากกว่า

2 ชนิด เช่น ระบบเลือด ABO
ลักษณะพันธุกรรมของหมู่เลือดระบบ A
BO เป็นลักษณะที่ควบคุมด้วยยีน

3 แอลลีน คือ IA IB และ i ดังนั้นยีนที่มีมากกว่า 2 แอลลีน ใน 1
โลคัส เรียกว่า มัลติเปิลแอลลีน (multiple alleles)

ตัวอย่าง พันธุกรรมของ เลือดระบบ ABO ในมนุษย์

IA = สังเคราะห์แอนติเจน A
IB = สังเคราะห์แอนติเจน B

i = ไม่สังเคราะห์แอนติเจน A และ B

ตาราง จีโนไทป์และฟีโนไทป์ของหมู่เลือดABO

จีโนไทป์ ฟีโนไทป์ หมู่เลือดของมนุษย์เป็นลักษณะเฉพาะ
ของแต่ละคนไม่มีการเปลี่ยนแปลง และ
IAIA หรือ IAi หมู่เลือด A ลักษณะนี้ได้รับการถ่ายทอดจากพ่อแม่
IBIB หรือ IBi หมู่เลือด B ดังนั้นจึงนำหมู่เลือด ABO ไปใช้พิสูจน์
IAIB หมู่เลือด AB ความสัมพันธ์ของการเป็นพ่อ แม่ และ
ii ลูกได้
หมู่เลือด O

ตารางสรุประบบหมู่เลือดระบบ ABO

หลักการสำคัญในการถ่ายเลือดก็คือ ‘แอนติเจนบนผิวเม็ดเลือดแดงของผู้ให้ ต้องไม่
ตรงกับแอนติบอดีในพลาสมาของผู้รับ’ ดังนั้นจะสรุปได้ว่า

ผู้ที่มีหมู่เลือด O จะเป็นผู้ให้สากล (สามารถให้เลือดกับคนทุกหมู่เลือดได้ ทั้ง
A, B, AB และ O ด้วยกันเอง) แต่จะรับเลือดได้จากคนที่มีเลือดหมู่ O เท่านั้น
ผู้ที่มีหมู่เลือด A และ B สามารถให้เลือดแก่ผู้ที่มีหมู่เลือด AB ได้ และรับเลือด

จากหมู่เลือดของตัวเองและหมู่เลือด O ได้

ส่วนผู้ที่มีเลือดหมู่ AB เป็นผู้รับสากล คือสามารถรับเลือดได้จากทุกหมู่เลือด
แต่ไม่สามารถให้เลือดกับคนหมู่อื่นได้เลย

แล้วถ้ารับเลือดผิดหมู่จะเกิดอะไรขึ้น?
การได้รับเลือดผิดหมู่มีโอกาสเกิดขึ้นได้แต่ก็น้อยมากๆ ถ้าร่างกายได้รับเลือดผิดหมู่จะ
เกิดการจับกันของแอนติเจนและแอนติบอดี ทำให้เม็ดเลือดแดงแตกเป็นจำนวนมาก
เลือดตกตะกอน นำไปสู่ภาวะโลหิตจางจากการแตกของเม็ดเลือดแดง (Hemolytic
anemia) ความดันผิดปกติ ไตวายเฉียบพลัน ปัสสาวะเป็นสีน้ำตาล และอาจเสียชีวิต
ได้ ดังนั้นบุคลากรทางการแพทย์จะต้องตรวจสอบความเข้ากันได้ของเลือดระหว่างผู้ให้

และผู้รับอย่างละเอียดทุกครั้งก่อนจะทำการถ่ายเลือด

อ้างอิง

https://blog.startdee.com
https://info.muslimthaipost.com/article/22121

https://krupumpuy.wordpress.com

Thank you
for listening!