หลักสูตรท้องถิ่น (ดนตรีไทย) 65

บนั ทึกหลังการสอน

1. ผลการจัดการเรียนการสอน
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………

2. ปญั หาและอปุ สรรค
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………

3. ขอ้ เสนอแนะ/แนวทางแกไ้ ข
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………

ลงช่ือ...........................................................

()

ครูผสู้ อนและบันทกึ

ความเหน็ ของหวั หน้าสถานศึกษาหรอื ผู้ท่ไี ดร้ ับมอบหมาย

..........................................................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................

ลงช่ือ......................................................................

(.....................................................................)

โครงสรา้ งรายวิชา

มาตรฐานการเรียนรู/้ ตวั ชว้ี ดั สาระการเรยี นรู้ ทักษะ/การะบวน คุณลกั ษณะพึง
• องคป์ ระกอบดนตรีและศพั ทส์ ังคตี การ ประสงค์
ศ 2.1 ป.6/1
บรรยายเพลงที่ฟัง โดยอาศัย - บรรยาย
องค์ประกอบดนตรี และศัพท์
สังคีต • เคร่ืองดนตรไี ทยแตล่ ะภาค - จำแนก
ศ 2.1 ป.6/2 • บทบาทและหน้าทีข่ องเครอ่ื งดนตรี
จำแนกประเภทและบทบาท • ประเภทของเครอื่ งดนตรสี ากล
หน้าที่เครื่องดนตรีไทยและ
เครื่องดนตรีที่มาจากวัฒนธรรม • เคร่อื งหมายและสัญลกั ษณท์ างดนตรี - อ ่ า น เ ข ี ย น
ตา่ ง ๆ • โน้ตบทเพลงไทย อตั ราจงั หวะสองช้ัน โนต้ ดนตรี
ศ 2.1 ป.6/3
อ่าน เขียนโน้ตดนตรีไทยและ • โน้ตบทเพลงสากลในบันไดเสยี ง C
โน้ตสากลทำนองงา่ ย ๆ
Major
ศ 2.1 ป.6/4
ใช้เครื่องดนตรีบรรเลง • การรอ้ งเพลงประกอบดนตรี - ใชเ้ ครอื่ ง
ประกอบการร้องเพลง ด้นสดที่
มจี ังหวะและทำนองง่าย ๆ • การสรา้ งสรรคร์ ปู แบบจังหวะและ
ศ 2.1 ป.6/5 ทำนองด้วยเครอื่ งดนตรี
บรรยายความร้สู กึ ทม่ี ตี ่อดนตรี
ศ 2.1 ป.6/6 • การบรรยายความร้สู ึกและแสดงความ - บรรยาย
แสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับ คดิ เหน็ ที่มตี อ่ บทเพลง
ทำนอง จังหวะการประสาน
เสียง และคุณภาพเสียงของ - เนือ้ หาในบทเพลง
เพลงทฟี่ ัง - องคป์ ระกอบในบทเพลง
ศ 2.2 ป.6/1
อธิบายเรื่องราวของดนตรีไทย • คณุ ภาพเสยี งในบทเพลง
ในประวตั ิศาสตร์
ศ 2.2 ป.6/2 • ดนตรีไทยในประวัตศิ าสตร์ - อธิบา จำแนก
- ดนตรีในเหตุการณ์

• สำคญั ทางประวตั ิศาสตร์
- ดนตรใี นยุคสมยั ตา่ ง ๆ

จำแนกดนตรีที่มาจากยุคสมัยท่ี • อิทธิพลของวฒั นธรรมทม่ี ตี อ่ ดนตรี
ตา่ งกัน
ศ 2.2 ป.6/3
อภิปรายอิทธิพลของวัฒนธรรม
ตอ่ ดนตรใี นทอ้ งถน่ิ

รายวิชาศลิ ปะ รหสั วชิ า ศ 16101 ชั้นประถมศกึ ษาปีท่ี 6 เวลา 40 ชั่งโมง

หนว่ ยการเรยี นรู้

รายวชิ าศิลปะ รหสั วิชา ศ 16101 ช้นั ประถมศกึ ษาปีท่ี 6 เวลา 40 ช่งั โมง

ท่ี มาตราฐานการเรียนร/ู้ ตวั ชีว้ ัด สาระการเรยี นรู้ หนว่ ยการเรยี นรู้ เวลา(ชม.) นำ้ หนกั
ดนตรีคือชวี ติ คะแนน
1 ศ 2.1 ป.6/1 • องค์ประกอบดนตรี
บรรยายเพลงที่ฟัง โดยอาศัยองค์ และศัพท์สงั คีต 39 80
ประกอบดนตรี และศัพทส์ งั คตี

ศ 2.1 ป.6/2 • เคร่อื งดนตรไี ทยแตล่ ะภาค

จำแนกประเภทและบทบาทหน้าท่ี • บทบาทและหน้าที่ของ
เครื่องดนตรีไทยและเครื่องดนตรี เครอ่ื งดนตรี
ท่มี าจากวฒั นธรรมตา่ ง ๆ
• ประเภทของเครื่องดนตรี

ศ 2.1 ป.6/3 สากล
อ่าน เขียนโน้ตดนตรีไทยและโน้ต • เ ค ร ื ่ อ ง ห ม า ย แ ล ะ สั ญ

สากลทำนองง่าย ๆ ลักษณ์ทางดนตรี

• โน้ตบทเพลงไทย อัตรา

จังหวะสองช้ัน

• โน้ตบทเพลงสากลในบันได
เสยี ง C Major

ศ 2.1 ป.6/4
ใช้เครื่องดนตรีบรรเลงประกอบการ • การร้องเพลงประกอบ
ร้องเพลง ด้นสดที่มีจังหวะและ ดนตรี

ทำนองง่าย ๆ

• การสร้างสรรค์รูปแบบ

ศ 2.1 ป.6/5 จังหวะและทำนองด้วยเครื่อง
บรรยายความรูส้ กึ ท่มี ีตอ่ ดนตรี ดนตรี

ศ 2.1 ป.6/6 • การบรรยายความรูส้ กึ และ

แสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับทำนอง แสดงความคดิ เห็นที่มตี อ่ บท
จังหวะการประสานเสียง และ เพลง
คณุ ภาพเสยี งของเพลงทีฟ่ ัง
- เนือ้ หาในบทเพลง

- องค์ประกอบในบท

เพลง

• คุณภาพเสยี งในบทเพลง

ท่ี มาตราฐานการเรยี นร/ู้ ตวั ชว้ี ดั สาระการเรยี นรู้ หนว่ ยการเรยี นรู้ เวลา(ชม.) นำ้ หนัก
คะแนน

ศ 2.2 ป.6/1 • ดนตรีไทยในประวัตศิ าสตร์

อธิบายเรื่องราวของดนตรีไทยใน - ดนตรใี นเหตุการณ์
ประวตั ศิ าสตร์
ศ 2.2 ป.6/2 • สำคัญทางประวตั ศิ าสตร์
จำแนกดนตรีที่มาจากยุคสมัยท่ี - ดนตรใี นยุคสมัยต่าง ๆ
ต่างกนั
ศ 2.2 ป.6/3 • อิทธิพลของวัฒนธรรมทม่ี ี
ต่อดนตรี

อภปิ รายอิทธพิ ลของวฒั นธรรมต่อ

ดนตรใี นทอ้ งถนิ่

รวมคะแนนการประเมนิ ระหวา่ งเรยี น 39 80

การประเมินปลายปี สอบกลางภาค --
สอบปลายภาค 1 20

รวม 40 100

แผนการจดั การเรียนรู้

รหสั ศ 16101 ชอื่ รายวิชาศิลปะ กล่มุ สาระการเรยี นรู้ศิลปะ

ชน้ั ประถมศึกษาปีที่ 6 เวลา 10 ชั่วโมง

......................................................................................................................................................................

มาตราฐาน ศ 2.1 เข้าใจและแสดงออกทางดนตรอี ยา่ งสร้างสรรค์ วเิ คราะห์ วพิ ากษ์วิจารณ์คุณค่าดนตรี
ถ่ายทอดความรสู้ ึก ความคิดต่อดนตรีอย่างอิสระ ช่นื ชม และประยกุ ตใ์ ช้ชวี ิตประจำวัน

ตวั ช้วี ดั

1. บรรยายเพลงทฟ่ี ัง โดยอาศยั องค์ประกอบดนตรี และศพั ทส์ งั คีต

2. จำแนกประเภทและบทบาทหน้าที่เคร่อื งดนตรีไทยและเครอ่ื งดนตรที ม่ี าจากวฒั นธรรมตา่ ง ๆ

สาระสำคญั

สามารถบรรยายเพลงที่ฟังโดยอาศัยองค์ประกอบดนตรีและศัพท์สังคีต จำแนกเครื่องดนตรี
ไทยแต่ละประเภท สามารถอา่ น เขียนโนต้ ไทย และโนต้ สากลทำนองง่าย ๆได้

สาระการเรยี นรู้

- องคป์ ระกอบดนตรแี ละศพั ทส์ ังคีต
- บทบาทและหนา้ ทขี่ องเครอ่ื งดนตรี
- ประเภทของเครือ่ งดนตรสี ากล
ทักษะ/กระบวนการ

- บรรยายเพลงที่ฟัง จำแนกเครื่องดนตรี อ่าน เขียนโน้ตไทย โน้ตสากล ใช้เครื่องดนตรี
บรรเลง บรรยายความรู้สกึ ที่มตี ่อดนตรี อธิบายเรื่องราวของดนตรี จำแนกดนตรีทีม่ าจาก
ยุคสมัยทตี่ า่ งกนั

คณุ ลกั ษณะการพึงประสงค์

- มคี วามรบั ผิดชอบ
- มคี วามอดทน
ภาระชิ้นงาน

- เขียนบรรยายความรูส้ กึ ทไี่ ดจ้ ากการฟังเพลง

กจิ กรรมการเรียนรู้
1. ครแู ละนักรียนอภปิ รายเก่ียวกับเพลงทฟ่ี ังโดยอาศัยองคป์ ระกอบดนตรีและคำศพั ทส์ ังคตี พรอ้ มกับ
ใหน้ กั เรียนจำแนกเครื่องดนตรี
2. นักเรยี นแบง่ กลมุ่ จำแนกประเภทของเครื่องดนตรี
3. ครูและนกั เรยี นอภปิ รายเก่ียวกบั ยุคสมัยของดนตรี
4. ใหน้ กั เรยี นบรรเลงเพลงพื้นฐาน เพลงในท้องถ่นิ และนำเสนอผลงาน

การประเมนิ ผล

คะแนน เกณฑ์การให้คะแนน

ประเดน็ 4321

ด้านคุณภาพของ ผลงานมีรูปแบบเด่น ผลงานมีรูปแบบเด่น ผลงา นมีร ูปแบบ ผลงานเลียนแบบ

ผลงาน แปลก มีคุณค่าด้าน แปลก แต่ไม่มีคุณค่า คล้ายคลึงกับงาน ผู้อื่น

ความงาม ดา้ นความงาม ดนตรีทัว่ ไป

ด้านการนำเสนอ นำเนอด้วยรูปแบบที่ นำเสนอด้วยรูปแบบ นำเสนอด้วนรูปแบบ นำเสนอด้วยรูปแบบ
ผลงาน เ ห ม า ะ ส ม กั บ ท ี ่ เ ห ม า ะ ส ม กั บ ท ี ่ เ ห ม า ะ ส ม กั บ ที่ไม่เหมาะสมกับ

ลักษณะผงงานสื่อ ลักษณะผลงานแต่ยัง ลักษณะผลงานสื่อ ลักษณะผลงานและ
ความหมายชดั เจนดี ขาดความสอดคล้อง ความหมายได้ไม่ สื่อความหมายไม่

กับลักษณะผลงาน ชัดเจนทำให้เข้าใจ ชัดเจน
ยาก

บันทกึ หลังการสอน

4. ผลการจดั การเรียนการสอน
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………

5. ปัญหาและอปุ สรรค
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………

6. ขอ้ เสนอแนะ/แนวทางแกไ้ ข
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………

ลงช่อื ...........................................................

()

ครูผ้สู อนและบนั ทึก

ความเห็นของหวั หน้าสถานศกึ ษาหรือผู้ที่ได้รับมอบหมาย

..........................................................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................

ลงชื่อ......................................................................

(.....................................................................)

อภิธานศัพท์

ดนตรี

การดำเนนิ ทำนอง (melodic progression)

๑. การก้าวเดินไปขา้ งหนา้ ของทำนอง

๒. กระบวนการดำเนนิ คอรด์ ซ่ึงแนวทำนองขยับท่ีละขั้น

ความเข้มของเสียง (dynamic)

เสยี งเบา เสยี งดัง เสียงที่มีความเข้มเสยี งมากกย็ ่งิ คงั มากเหมือนกับ loudness

ดน้ สุด

เป็นการเล่นดนตรีหรือขับร้อง โดยไม่ได้เตรียมซ้อมตามโน้ตเพลงมาก่อน ผู้เล่นมีอิสระในการกำหนดวิธี
ปฏิบัติเครื่องคนดนตรีและขับร้อง บนพื้นฐานของเนื้อหาดนตรีที่เหมาะสม เช่น การบรรเลงในอัตราความเร็วที่
ยดื หยุ่น การบรรเลงด้วยการเพมิ่ หรือตัดโนต้ บางตวั

บทเพลงไลเ่ ลียน (canon)

แคนอน มาจกภาษากรีก แปลว่า กฎเกณฑ์ หมายถึงรูปแบบบทเพลงที่มีหลายแนวหรือดนตรีหลายแนว
แต่ละแนวมีทำนองเหมือนกัน แต่เริ่มไม่พร้อมกันแต่ละแนว จึงมีทำนองที่ไล่เลียนกันไปเป็นระยะเวลายาวกว่า
การเลียนทัว่ ไป โดยทั่วไปไม่ควรต่ำกว่า ๓ ห้อง ระยะขั้นคู่ระหวา่ งสองแนวเลียนกันจะห่างกันเป็นระยะเท่าใดก็
ได้ เชน่ แคนอนคู่สอง หมายถึง แคนอนที่แนวท้งั สองเรม่ิ ที่โนต้ หา่ งกันเป็นระยะคู่ ๕ และรักษาระยะคู่ ๕ ไปโดย
ตลอดถอื เป็นประเภทของลีลาสอดประสานแนวทำนองแบบเลียนทีม่ ีกฎเกณฑ์เข้มงวดท่สี ุด

ประโยคเพลง (phrase)

กลมุ่ ทำนอง จังหวะทเี่ รียบเรียงช่อื มโยงกันเป็นหน่วยของเพลงที่มคี วามคดิ จบสมบรู ณใ์ นตัวเองมักลงท้าย
ด้วยเคเดนซ์ เปน็ หน่วยสำคัญของเพลง

ประโยคเพลงถาม - ตอบ
เป็นโยคเพลง ๒ ประโยคที่ต่อเนื่องกันลีลาในการตอบรับ - ส่งล้อ – ล้อเลียนกันอย่างสอดคล้อง เป็น

ลักษณะคล้ายกนั กบั บทเพลงรูปแบบ AB แต่เป็นประโยคเพลงสั้น ๆ ซึ่งมักจะมีอัตราความเร็วเท่ากันระหว่าง ๒
ประโยค และความยาวเท่ากัน เชน่ ประโยคเพลงที่ 1 (ถาม) มคี วามยาว ๒ หอ้ งเพลง ประโยคเพลงที่ ๒ (ตอบ)
ก็จะมีความยาว ๒ ห้องเพลง ซ่ึงจะมลี ีลาตา่ งกนั เเต่สอดรบั กนั ไดก้ ลมกลนื
ผลงานดนตรี

ผลงานที่สร้างสรรค์ขึ้นมาโดยมีความเกี่ยวข้องกับการนำเสนองานทางดนตรี เช่น บทเพลง การแสดง
ดนตรี
เพลงทำนองวน (round)

เพลงท่ีประกอบดว้ ยทำนองอยา่ งน้อย ๒ แนว ไล่เลยี นทำนองเดียวกัน แตต่ า่ งเวลาหรือจังหวะสามารถไล่
เลยี นกันไปได้อย่างตอ่ เนอื่ งจนกลบั มาเริม่ ต้นใหม่ไดอ้ ีกไมม่ วี ันจบ
รูปร่างทำนอง (melodic contour)

รปู ร่างการขนึ้ ลงของทำนอง ทำนองที่สมดลุ จะมที ิศทางการขนึ้ ลงทีเ่ หมาะสม
สสี นั ของเสียง

ลักาณะเฉพาะของเสียงแต่ละชนิดที่มีเอกลักษณ์เฉพาะต่างกัน เช่น ลักษณะเฉพาะของสีสันของเสียง
ผ้ชู ายจะมีความทุ่มต่ำแตกตง่ จากสสี ันของเสยี งผู้หญิง ลักษณะเฉพาะของสีสนั ของเสยี ง ของเดก็ ผชู้ ายคนหน่ึงจะ
มคี วามแตกต่างจากเสยี งเด็กผ้ชู ายคนอน่ื ๆ
องค์ประกอบดนตรี (elements of music)

ส่วนประกอบสำคัญที่ทำให้เกิดเสียงดนตรี ได้แก่ทำนอง จังหวะ เสียงประสาน สีสันของเสียงและเน้ือ
ดนตรี
อตั ราความเรว็ (tempo)

ความช้า ความเร็วของเพลง เช่น อัลเลโกร(allegero) เลนโต (lento)สัญลักษณ์บอกรูปแบบวรรณกรรม
ดนตรีแบบตรีบท หรอื เทอรน์ ารี (ternary)
ternary form

สังคีตลักษณ์สามตอน โครงสร้างของบทเพลงที่มีส่วนสำคัญขยับทีละขั้นอยู่ ๓ ตอน ตอนแรกและตอนท่ี
๓ คอื ตอน A จะเหมือนหรือคล้ายคลงึ กนั ทงั้ ในแงข่ องทำนองและกุญแจเสียงส่วนตอนท่ี ๒ คื ตอน B เปน็ ตอนท่ี
แตกต่างออกไปความสำคัญของสังคีตลักษณ์นี้ คือ การกลับมาของตอน A ซึ่งนำทำนองของส่วนแรกกลับมาใน
กญุ แจเสยี งเดมิ ป็เนสังคตี ลักษณ์ท่ีใชม้ ากท่ีสดุ โดยเฉพาะในเพลงร้อง จงึ อาจเรยี กวา่ สังคตี ลกั ษณเ์ พลงร้อง
(song form) ก็ได้

ภาคผนวก

คณะทปี่ รึกษา

1. พระครสู ารนติ โิ กศล เจา้ คณะอำเภอจังหวัดนครนายก

2. นางนกรณช์ นก พรมมา

3. นายเอกชยั ปติ คิ ุณธรรม

4. นายอ่อน เชยี งแสน

5. นายประทีป เครือทอง

6. คณะครูโรงเรยี นวดั ตำหนัก(ละเอยี ดชำนาญอนศุ าสน์)

1. นายประสิทธ์ิ คณะผจู้ ัดทำ ประธานคณะกรรมการ
2. พระภกิ ษุปาน กรรมการ
3. นายประยทุ ธ ลาภา กรรมการ
4. นางสาวศริ ิวลั ย์ อายุวฑฒโน กรรมการ
5. นางสาวแพรวพรรณ จุ้ยแคน กรรมการ
6. นางมิลิวัลย์ หนูสว่าง กรรมการ
7. นายณฐั วุฒิ หารไกร กรรมการ
8. นางสาวญานดิ า หนสู ว่าง กรรมการ
9. นางสาวรัตนม์ ณี นางาม กรรมการ
10. นางสาวทาลิกา แจะไธสง กรรมการ
11. นางนพรดา ลีลา กรรมการ
12. นางนกรณ์ชนก พ่อสาร กรรมการผชู้ ่วยเลขานกุ าร
พฤกษศรี
พรมมา