แนวทางการเรียนรู้หลักสูตร การเรียนรู้ทางไกลด้วยกระบวนการกลุ่มด้านอาหารและเกษตรอินทรีย์สู่สุขภาวะของผู้สูงวัย

1

แนวทางการเรียนรหู้ ลักสูตร

การเรียนรทู้ างไกลด้วยกระบวนการกลุ่มดา้ นอาหารและ
เกษตรอนิ ทรียส์ ่สู ุขภาวะของผสู้ งู วัย

ชื่อ-นามสกลุ ...............................................................................ผูเ้ รียนรู้

ศูนยศ์ กึ ษาและเสริมสรา้ งศักยภาพการจดั การทรัพยากรเพื่อทอ้ งถ่นิ (CRC)
สาขาวิชาเกษตรศาสตรแ์ ละสหกรณ์ มหาวิทยาลยั สโุ ขทยั ธรรมาธริ าช

0

แนวทางการเรยี นรู้หลกั สูตร

การเรียนรทู้ างไกลด้วยกระบวนการกล่มุ ดา้ นอาหารและ
เกษตรอนิ ทรีย์สู่สุขภาวะของผ้สู ูงวยั

 ผูจ้ ดั ทา

รองศาสตราจารย์ ดร.สนิ นี ุช ครุฑเมอื ง แสนเสริม
รองศาสตราจารย์บาเพญ็ เขียวหวาน
รองศาสตราจารย์ ดร.เบญจมาศ อยปู่ ระเสรฐิ
ผู้ชว่ ยศาสตราจารย์ ดร.นารีรัตน์ สีระสาร
ผชู้ ่วยศาสตราจารย์ ดร.พลสราญ สราญรมย์

 พิมพค์ รง้ั ที่ 1 กมุ ภาพนั ธ์ 2563

 จานวนพมิ พ์ 150 เล่ม

 สนบั สนนุ โดย มหาวิทยาลัยสโุ ขทัยธรรมาธริ าช

 จดั พิมพ์โดย ศูนย์ศกึ ษาและเสรมิ สรา้ งศักยภาพการจดั การทรัพยากรเพอื่ ท้องถนิ่ (CRC)

สาขาวิชาเกษตรศาสตร์และสหกรณ์ มหาวิทยาลัยสโุ ขทยั ธรรมาธิราช
โทร. 0-2504-8083 มอื ถือ 081-827-9917 โทรสาร 0-2503-3578
E-mail : [email protected]
https://www.facebook.com/STOUAging
LINE ID: สว.มสธ.

ก

คานา

แนวทางการเรียนรู้หลักสูตร “การเรียนรูท้ างไกลด้วยกระบวนการกลุ่มด้านอาหารและเกษตร
อนิ ทรีย์สสู่ ุขภาวะของผูส้ งู วยั ” น้ี เปน็ เอกสารแนะนาในการเรยี นรแู้ ละการทากจิ กรรมการเรียนรู้สาหรับ
ผู้เรียนรู้ ซึ่งสาระสาคัญในแนวทางการเรียนรู้ ได้แก่ รายละเอียดของหลักสูตรและคาช้ีแจงการ
ดาเนินการจัดการเรียนรู้ รายละเอียดหลักสูตรประกอบด้วยคาอธิบายหลักสูตร ปรัชญาและแนวคดิ ใน
การจัดการเรียนรู้ วัตถุประสงค์ของหลักสูตร มาตรฐานการเรยี นรู้ กาหนดการเปดิ การเรยี นรู้ คณุ สมบัติ
ของผู้มีสิทธิเรียนรู้ ระบบการเรียนรู้ การวัดผลและการสาเร็จการเรียนรู้ ผู้จัดการเรียนรู้ สถานท่ีและ
อุปกรณ์การศึกษา ทรัพยากรและงบประมาณ ผลที่คาดว่าจะได้รับ โครงสร้างหลักสูตร ตารางการ
เรียนรู้ประจาหลักสูตรและการสัมมนากลุ่ม บันทึกกิจกรรมส่วนบุคคล บันทึกกิจกรรมการสัมมนากลมุ่
โครงงานส่วนบุคคล โครงงานกลุ่ม และประเด็นสาระสาคัญอื่น ๆ ที่จะต้องเรียนรู้ แนวทางการเรียนรู้
หลักสูตรเป็นคู่มือสาคัญสาหรับผู้จัดการเรียนรู้ท่ีต้องศึกษาให้เข้าใจ เพ่ือนาไปใช้เป็นแนวทางในการ
ออกแบบและดาเนินการจดั การเรียนรู้ให้กบั ผ้เู รยี นตอ่ ไป

ศูนย์ศึกษาและเสริมสร้างศักยภาพการจัดการทรัพยากรเพ่ือท้องถิ่น (CRC) สาขาวิชา
เกษตรศาสตร์และสหกรณ์ มหาวทิ ยาลยั สุโขทัยธรรมาธิราช จงึ ขอขอบคุณทุกท่าน ทกุ ฝ่าย ทกุ องคก์ ร
รวมถึงกลุ่มผู้สูงวยั กลุ่มเกษตรกรที่ทาเกษตรปลอดภัย เกษตรอนิ ทรีย์ ท่ไี ดร้ ว่ มกนั พัฒนาชุดการเรียนรู้
และส่ือต่าง ๆ ตลอดจนขอขอบคุณบุคคลต้นแบบ กรณีตัวอย่างต่าง ๆ ท่ีเป็นกรณีศึกษา และผู้มีส่วนที่
จะ น าค ว ามรู้น้ีไปเผยแพ ร่และ ปฏิบัติต่อ ไป ร ว มถึง ขอ บคุณ สถาบัน วิ จัยและพัฒนา
มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช ท่ีได้สนับสนุนทุนในการดาเนินงานเพ่ือประโยชน์ต่อการพัฒนางาน
ด้านการจัดการเรียนรู้ทางไกลด้านเกษตรปลอดภัยและเกษตรอินทรีย์ของประเทศให้เจริญก้าวหน้า
ย่ิงขึน้ อย่างไรก็ตามชุดการเรยี นรูน้ ้มี คี วามจาเปน็ อยา่ งยง่ิ ที่จะมกี ารปรับปรงุ ให้เหมาะสมอย่เู สมอ ดงั น้นั
เม่อื มกี ารดาเนนิ การเรยี นร้ไู ประยะหนงึ่ แล้ว ก็จะไดม้ ีการประเมินและปรบั ปรุงหลกั สตู รตอ่ ไป

คณะทางานจัดการเรียนรู้
หลักสูตรการเรียนรทู้ างไกลด้วยกระบวนการกลุ่มดา้ นอาหารและเกษตรอินทรยี ์

สสู่ ขุ ภาวะของผู้สูงวยั
กมุ ภาพันธ์ 2563

สารบญั ข

ชื่อหลกั สูตร หนา้
ช่ือวุฒิบัตร
หน่วยงานทีร่ บั ผดิ ชอบ 1
ปรัชญาและแนวคดิ ในการจัดการเรยี นรู้ 1
วัตถุประสงคข์ องหลกั สูตร 1
มาตรฐานการเรยี นรขู้ องหลกั สตู ร 1
กาหนดการเปดิ การเรียนรู้ 3
คณุ สมบตั ขิ องผู้มีสทิ ธเิ รียนรู้ 4
ระบบการเรยี นรูแ้ ละกาหนดเวลาการเรยี นรู้ 4
การวดั ผลและการสาเร็จการเรียนรู้ 4
ผจู้ ัดการเรยี นรู้ 4
สถานทแี่ ละอปุ กรณ์การศกึ ษา 5
ทรัพยากรและงบประมาณ 5
ผลท่คี าดว่าจะไดร้ ับของหลกั สูตร 5
หลักสูตรการเรยี นรู้ 6
6
หมวดวิชากระบวนทัศน์และวถิ เี กษตรอนิ ทรยี ์ 6
หมวดวิชาการผลติ อาหารปลอดภยั และเกษตรอนิ ทรยี ์และการตลาด 6
หมวดวิชาการดูแลสุขภาวะของผสู้ งู วยั 7
หมวดวิชาสาระบนั เทงิ 7
ตารางการเรียนรูป้ ระจาหลักสูตรและการสัมมนากลุม่ 8
การสัมมนากลุ่ม 8
บันทกึ กิจกรรมส่วนบุคคลของผู้เรียนรู้ 8
คาแนะนาและบนั ทกึ กจิ กรรมสัมมนากลุม่ 10
โครงงานสว่ นบุคคล 14
โครงงานกลุ่ม 16
บันทกึ 17
18

1

แนวทางการเรยี นรหู้ ลกั สตู ร
การเรยี นร้ทู างไกลดว้ ยกระบวนการกลุ่มด้านอาหารและ

เกษตรอินทรีย์สสู่ ขุ ภาวะของผูส้ งู วยั

ช่ือหลักสูตร

การเรียนรทู้ างไกลดว้ ยกระบวนการกลุ่มด้านอาหารและเกษตรอินทรียส์ ู่สุขภาวะของผูส้ ูงวัย

ชอื่ วุฒิบตั ร

วุฒิบตั ร การเรยี นรู้ทางไกลด้วยกระบวนการกลุ่มด้านอาหารและเกษตรอนิ ทรีย์สู่สุขภาวะของ
ผสู้ งู วัย

หน่วยงานท่รี ับผดิ ชอบ

มหาวทิ ยาลัยสโุ ขทยั ธรรมาธริ าช

ปรชั ญาและแนวคิดในการจดั การเรยี นรู้

1. ปรชั ญาการเรยี นรู้
ปรชั ญาการเรียนรู้ของโครงการไดน้ าแนวทางการเรียนรู้และหลกั การเรียนรู้ของผู้ใหญ่ (Adult
learning) อาทิ การเรียนรู้ของแบบมีส่วนรว่ ม ยึดผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง โดยเปิดโอกาสให้มีส่วนรว่ มใน
ทุกขั้นตอน เพ่ือให้ผู้เรียนสร้างความรดู้ ้วยตัวเอง โดยใช้หลักการเรียนรู้ท่ีผสมผสานระหว่างการเรียนรู้
เชิงประสบการณ์กับกระบวนการกลุ่ม ส่วนการเรียนรู้แบบบูรณาการเป็นการเรียนรู้ท่ีใช้หลักการ
เชื่อมโยง รวมกัน ประสาน ผนวกหรือเติมเต็ม ในลักษณะบูรณาการเชิงเน้ือหา เชิงวิธีการ และบูรณา
การระหว่างความรู้กบั กระบวนการเรียนรู้ การปฏิบตั แิ ละสิ่งท่ีเป็นอยู่ในชีวิตจริง พัฒนาการทางความรู้
และจิตใจ เพื่อพัฒนาศักยภาพเกษตรกรและกลุ่มเป้าหมาย โดยเสริมสร้างความตระหนักและความ
เข้าใจในการผลิตและการบริโภคผลผลิตเกษตรปลอดภัยและเกษตรอินทรีย์สู่สุขภาวะของผู้สูงวัย
เพอื่ ให้เปน็ ตน้ แบบในการจัดการการเรียนรู้ทางไกลดว้ ยกระบวนการกลมุ่ ด้านอาหารและเกษตรอินทรีย์
สู่สุขภาวะของผู้สูงวัย โดยเน้นการส่งเสริมให้ความรู้ ความเข้าใจ และความสาคัญของการพ่ึงตนเอง
เพ่ือใหเ้ กดิ ความ มน่ั คงทางอาหารท่สี ามารถผลิตอาหารที่พอเพยี ง การเข้าถึงอาหารปลอดภัยไร้สารพิษ
ตกคา้ ง และการไดร้ ับประโยชนห์ รือคุณคา่ จากอาหารท่ถี กู หลักโภชนาการ

2. ลักษณะเด่นของการเรียนร้ดู ว้ ยเทคโนโลยีสารสนเทศ (ICT)
จากปรัชญาการเรียนรู้ดังทีไ่ ด้กล่าวมาเมื่อประยุกต์ใช้กับการ สรา้ งชดุ การเรยี นรู้ทางไกลด้วย
กระบวนการกลมุ่ ด้านอาหารและเกษตรอนิ ทรีย์สูส่ ุขภาวะของผ้สู ูงวยั จะมีลกั ษณะพิเศษทแี่ ตกต่าง
จากการศึกษาภายใต้ระบบการศึกษาปกตทิ ่ีเป็นทางการ คอื

2

2.1 ใช้ชุดส่ือวีดีทัศน์ สื่อ On line เป็นเคร่ืองมือหลักของการสร้างกระบวนการเรียนรู้
อนั ทาใหต้ ้นทุนการเรยี นรนู้ ี้ต่ามาก แต่ให้ผลสมั ฤทธ์สิ ูง (มีประสิทธิผล) เพราะเรยี นรูจ้ ากประสบการณ์
ของตน้ แบบบุคคล กลมุ่ ชุมชน เครอื ขา่ ยท่ีทาจรงิ เปน็ กรณศี ึกษา กรณตี ัวอยา่ งและสามารถใช้สถานที่
ใด ๆ ในแต่ละหมู่บ้านเป็นท่ีเรยี นกไ็ ด้ขอเพยี งให้มีเคร่อื งมือ โทรทัศน์ โดยไม่ต้องลงทุนก่อสร้างอาคาร
อะไรเพิ่ม อีกทั้งสามารถใช้วิทยากรกระบวนการจากคนในแต่ละกลุ่ม ชุมชนเป็นผู้ทาหน้าท่ีจัดการ
ความรู้ สง่ ผลใหช้ าวบ้านไมต่ ้องเสยี เวลาเดนิ ทางไปเรยี นในสถานที่หา่ งไกล ตลอดจนสามารถจะกาหนด
ตารางเวลาเรียนรู้ทเ่ี หมาะสมรว่ มกันไดโ้ ดยไม่ให้กระทบตอ่ วิถกี ารทามาหากนิ จงึ สามารถเรยี นรรู้ ว่ มกัน
อย่างต่อเน่ือง และได้ความรู้ครบถ้วนเป็นระบบ (package) ที่จาเป็นต่อการแก้ปัญหาของเกษตรกร
ภายใต้บริบทของปัญหาท่แี ตกต่างกัน (เนอ่ื งจากสามารถใช้ส่ือทมี่ ีเร่อื งราวความรหู้ ลากหลายช่วยในการ
จัดการเรียนรู้โดยไม่มีข้อติดขัดด้านตัวผู้สอนหรือวทิ ยากรเก่ง ๆ ท่ีจะมีปัญหาในการเดินทางไปสอนยัง
สถานทต่ี ่าง ๆ ท่วั ประเทศ)

2.2 เนน้ การเรียนรูจ้ ากการลงมือประพฤติปฏิบัติ ดว้ ยการอาศยั ประเด็นปญั หาของแต่ละ
ชีวิต แต่ละครอบครัว แต่ละกลุ่ม ชุมชนท้องถิ่น เป็นโจทย์เพื่อหาคาตอบในการแก้ปัญหาเหล่านั้น
ผา่ นทางการทาโครงงานตา่ ง ๆ อนั จะก่อให้เกิดประโยชน์สุขท้ังต่อผู้เรียน ครอบครวั กลมุ่ และชุมชน
ทอ้ งถน่ิ (มปี ระโยชน)์ กระบวนการเรียนร้ทู เ่ี นน้ ผเู้ รียนเป็นศูนยก์ ลางน้ี ชว่ ยใหแ้ ม้แต่คนทีอ่ ่านหนังสือ
ไม่ออก เขียนไม่ได้ ก็สามารถจะร่วมเรียนรู้และพัฒนาศักยภาพในการแก้ปัญหาของชีวิตตนเองและ
ครอบครัว จากหลักสูตรการเรียนรู้ที่ออกแบบให้สามารถรองรับกลุ่มคนซ่ึงมีพื้นฐานการศึกษาอัน
แตกต่างหลากหลายได้ เน่ืองจากเน้นเรียนรู้ด้วยการดูส่ือเรื่องเล่าต่าง ๆ และการทาโครงงาน เพื่อ
แก้ปัญหาของแต่ละชีวิต ครอบครัว กลุ่ม อันสอดคล้องกับวิถีการเรียนรู้ตามปกติของผู้คนอยู่แล้ว
เพียงแต่จัดการเรียนรู้ตามธรรมชาตินี้ให้เป็นระบบข้ึน และสร้าง “ระเบียบวินัยของการเรียนรู้”
(discipline) ผ่านการให้ใบวุฒิบัตร ท่ีจะออกให้กับผู้ท่ีมีวินัยของการเรียนรู้ตามมาตรฐานที่กาหนด
ท้ังน้ีเพ่ือเป็น “สัญญะ” แห่งการรับรองคุณค่าของ “ความรู้” ที่สามารถจะแก้ปัญหาชีวิตของผู้เรียน
ครอบครวั กล่มุ และชุมชนทอ้ งถนิ่ ตา่ ง ๆ ไดอ้ ยา่ งมปี ระสิทธิภาพ

2.3 เน้นการเรียนรู้ร่วมกันเปน็ กลุ่มของคนท่ีอาศัยในบริเวณใกล้กันโดยใช้พ้นื ที่เปน็ ตวั
ตั้ง อันจะนาไปสู่การรวมกลุ่มของคนที่มีฐานความรู้ความเข้าใจ (หรือทิฐิ) ท่ีใกล้เคียงกัน ซึ่งจะ
ก่อให้เกิดความประหยัดของขนาด (economy of scale) ในการพ่ึงพาช่วยเหลือเก้ือกูลกนั ท้ังด้านการ
ผลติ การตลาด การบรโิ ภค การจดั การทรพั ยากร ส่งิ แวดลอ้ ม ฯลฯ ของคนในแตล่ ะชุมชน ตลอดจน
นาไปสู่การสรา้ งความเข้มแขง็ ของกลุ่ม ชมุ ชนท้องถ่ินจนก่อเกดิ เปน็ สภาพแห่งความมี “มิตรดี สหายดี
สภาพสังคมส่งิ แวดล้อมที่ดี” ซ่ึงเอ้ือต่อการเสรมิ สร้างความเจรญิ งอกงามทางจติ ปัญญาของผู้คน (ทา
ใหม้ คี วามสุขอยา่ งย่งั ยนื )

3. เกณฑช์ ้วี ดั และมาตรฐานการเรียนรู้
การพฒั นาหลักสตู รการเรียนรู้ทางไกลดว้ ยกระบวนการกลุม่ ดา้ นอาหารและเกษตรอนิ ทรีย์สู่สุข
ภาวะของผู้สูงวัย ได้น้อมนาพระราชดารัสของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลย
เดชมหาราช บรมนาถบพิตร เร่ืองทฤษฎีใหม่ 3 ข้ัน ได้แก่ การแก้ปัญหาระดับบุคคลและครัวเรือน
ระดบั กลมุ่ คน และระดบั เครอื ข่าย จึงสามารถแบ่งระดับการเรียนรูข้ องหลักสตู รได้เป็น 3 ขั้น คือ

3

ก) ขั้นท่ี 1 เน้นการแก้ปัญหาระดับของชีวิตปัจเจกบุคคลและครัวเรือนให้หมดหนี้สิน ลด
ตน้ ทุน ทาเกษตรปลอดภัย เกษตรอินทรยี ์ มอี าชพี การงานทีม่ น่ั คง มีครอบครวั ทอ่ี บอนุ่ ลดอบายมขุ สิง่
เสพตดิ ท่เี ปน็ ทางแหง่ ความเส่ือมของชีวติ ตลอดจนมสี ขุ ภาพกายสขุ ภาพจติ ท่แี ขง็ แรง เปน็ ต้น

ข) ข้ันท่ี 2 เนน้ การแก้ปญั หาระดบั ของกลมุ่ คนท่ีมีการรวมตวั จัดต้ังเปน็ กลมุ่ ลักษณะต่าง ๆ ให้
เกดิ เป็นกลุ่มทม่ี ีความแข็งแรงมัน่ คง สามารถพง่ึ พาช่วยเหลือเกอื้ กลู กนั เพอื่ เสริมสร้างความแขง็ แรงของ
สุขภาวะท้ังในมิติทางด้านกาย (Physical Health) จิต (Mental Health) สังคม (Social Health)
และ จิตปญั ญา (Spiritual Health) ของสมาชิกกลมุ่

ค) ขั้นท่ี 3 เน้นการแก้ปัญหาระดับเครือข่ายที่เช่ือมโยงกลุ่มคนหลายกลุ่ม เพ่ือช่วยเหลือ
เก้ือกูลกันในมิติตา่ ง ๆ ในการขับเคลอื่ นเกษตรปลอดภยั เกษตรอนิ ทรีย์

การเรียนรู้ทางไกลด้วยกระบวนการกลุ่มด้านอาหารและเกษตรอินทรีย์สู่สุขภาวะของผู้สูงวัย
เน้นเรียนรู้จากแบบอย่างเรื่องราวความสาเร็จของผู้คนและกลุ่มคนต่าง ๆ น้ันจะสอดคล้องกับทฤษฎี
เซลล์กระจกเงา (Mirror Neuron Theory) ท่ีนักวิทยาศาสตร์เพ่ิงค้นพบตาแหนง่ ของเซลล์กระจกเงา
ในสมอง ซง่ึ ทาหน้าท่จี ดจาพฤตกิ รรมของสง่ิ ที่เห็น และผลกั ดันใหเ้ กดิ การเลียนแบบพฤตกิ รรมเหล่านั้น
เหมือนภาพสะท้อนของกระจก อีกท้ังสอดคล้องกับทฤษฎีการเรียนรู้ของสมอง (Brain Based
Learning Theory) ทช่ี ีใ้ ห้เห็นว่ามนุษย์จะเรยี นรู้ได้ดีดว้ ยวิธรี ับรู้ ผา่ นประสาทสัมผัสต่าง ๆ หลายด้าน
พร้อมกันอย่างต่อเน่ือง ในทิศทางท่ีสอดประสานสัมพันธ์กัน ทั้งการเห็นภาพ ได้ยินเสียง ได้ลงมือ
ทดลองสัมผัสจากการปฏิบัติ ฯลฯ ด้วย “ความถ”่ี (frequency) และ “ห้วงระยะเวลา” (duration)
อันเหมาะสม การเรียนร้หู ลกั สูตรน้จี งึ ใหน้ ้าหนักของหนว่ ยกติ ดา้ นการลงมอื ประพฤติปฏบิ ัติจริงผา่ นการ
ทาโครงงานตา่ ง ๆ ไมต่ ่ากวา่ นา้ หนักของหนว่ ยกติ ทใ่ี หก้ ับการเรียนรู้ในภาคทฤษฎีจากการดูสอ่ื ชุดพร้อม
กบั กจิ กรรมแลกเปล่ียนเรยี นรใู้ นห้องเรียน

อย่างไรก็ตามหลักสูตรการเรยี นรู้ทางไกลด้วยกระบวนการกล่มุ ด้านอาหารและเกษตรอนิ ทรีย์สู่
สุขภาวะของผู้สูงวัยน้ี เป็นนวัตกรรมของการเรียนรู้อันจะต้องใช้เวลาในการวิจัยและพัฒนาชุดการ
เรียนรู้ให้สมบูรณ์ ซึ่งจะอาศัยวิธีวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action
Research : PAR) โดยการทดลองดาเนินการกับกลุ่มต่าง ๆ ท่ีสนใจ และพัฒนามาตรฐานการเรียนรู้
ของหลกั สตู รควบคู่ ไปด้วย เพอ่ื ความสมบูรณ์ตอ่ ไป

วัตถุประสงค์ของหลกั สูตร

1. เพ่ือให้ผู้เรียนเข้าใจและสามารถอธิบายหลัก แนวคิดเกษตรปลอดภัยและเกษตรอินทรยี ์สู่
สุขภาวะของผู้สูงวัย และระบุคุณค่าความสาคัญ ประโยชน์ของเกษตรปลอดภัย และ
เกษตรอินทรีย์สขุ ภาวะของผู้สูงวยั ได้

2. เพื่อให้ผู้เรียนสามารถบอกถึงความตั้งใจ และความคาดหวังทจ่ี ะประพฤติปฏิบัติตนในวถิ ี
เกษตรปลอดภัยและเกษตรอินทรีย์สู่สุขภาวะของผู้สูงวัยและนาแผนการดาเนินชีวิตของ
ตน ครอบครัว กลุม่ และชมุ ชนไปปฏบิ ัตไิ ด้

3. เพ่ือให้ผู้เรียนเกิดความภาคภูมิใจ ม่ันใจ และเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมเข้าสู่วิถีเกษตร
ปลอดภยั และเกษตรอนิ ทรีย์ส่สู ุขภาวะของผู้สงู วยั ได้

4. เพ่ือส่งเสริมการเรียนรู้ การบูรณาการร่วมกันขององค์กรภาคีต่าง ๆ ทั้งภาครัฐ
ภาคเอกชน ภาคประชาชน ภาคทอ้ งถน่ิ และภาคสถาบนั การศกึ ษาในการขับเคล่ือนเกษตร
ปลอดภยั และเกษตรอนิ ทรีย์สสู่ ขุ ภาวะของผสู้ ูงวยั

4

มาตรฐานการเรียนร้ขู องหลักสตู ร

ในการเรยี นรมู้ ีมาตรฐานเชิงพฤติกรรมทจี่ ะเกิดข้ึนกับผูเ้ รยี นในประเด็นตา่ ง ๆ ดงั น้ี
1. มกี ารปรับเปลยี่ นกระบวนทศั นเ์ ข้าสูว่ ถิ ีเกษตรปลอดภยั และเกษตรอนิ ทรีย์สู่สุขภาวะของผู้

สงู วัย
2. มีการเสรมิ สร้างกิจกรรม การเพม่ิ รายได้ ลดรายจ่าย ลดหน้ีสนิ และลดต้นทนุ การผลิต และ

การดูแลสุขภาวะ
3. มีการทาแผนปฏิบัติการพัฒนาของตนเอง กลมุ่ /ชุมชนด้านเกษตรปลอดภยั และเกษตร

อนิ ทรยี ์ในทกุ ระบบ
4. สามารถพง่ึ พาตนเอง มคี วามทกุ ขน์ ้อยลง มีความสขุ มากขน้ึ

กาหนดการเปดิ การเรยี นรู้

กลุ่ม ชุมชน มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชและภาคีต่าง ๆ ดาเนินการเปิดการเรียนร้ใู นปี
2563 เป็นตน้ ไป

คณุ สมบัตขิ องผมู้ สี ิทธเิ รยี นรู้

ผู้เข้ารับการเรยี นรู้ จะตอ้ งมีคณุ สมบตั ิดงั นี้
1. มคี วามม่งุ มนั่ และตอ้ งการทาเกษตรปลอดภยั และเกษตรอินทรีย์สู่สขุ ภาวะของผสู้ งู วัยและ

การพฒั นาคุณภาพชีวิตของตนเอง
2. มเี วลาและต้ังใจในการจะเขา้ เรียนรู้และสามารถเข้าร่วมเรียนรูอ้ ยา่ งสมา่ เสมอ
3. สามารถรวมกล่มุ ผู้สนใจที่จะเรยี นรรู้ ว่ มกนั ในแตล่ ะกลมุ่ ชมุ ชนหรือองค์กรได้

ระบบการเรยี นรแู้ ละกาหนดเวลาการเรียนรู้

หลกั สูตรการเรียนรู้ทางไกลด้วยกระบวนการกลุ่มด้านอาหารและเกษตรอินทรยี ์สู่สุขภาวะของ
ผู้สูงวัยนี้ ใช้ระบบการเรียนการสอน โดยจัดสาระของหลักสูตรเป็นชุดวิชาท่ีบูรณาการเนื้อหา และ
ประสบการณ์ต่าง ๆ ของวิชาท่ีเก่ียวข้องกับ หมวดวิชากระบวนทัศน์และวิถีเกษตรอินทรีย์ หมวด
วิชาการผลิตอาหารปลอดภัยและเกษตรอินทรยี ์และการตลาด หมวดวิชาการดูแลสุขภาวะของผ้สู งู วยั ที่
มีความสัมพันธ์กันเข้าไว้ด้วยกันอย่างมีระบบ และเชื่อมโยงระหว่างการเรียนรู้ในเชิงเน้ือหากับการฝกึ
ปฏิบตั ิ และการเปลยี่ นแปลงวถิ ีชีวิตจริง ระบบการเรียนรู้ไดแ้ บง่ เป็น 2 ช่วงโดยมลี กั ษณะดังนี้

ช่วงระยะที่ 1 ระยะการเข้าใจ เป็นการเรียนรู้ที่เน้นด้านการเรียนรู้เชิงเนื้อหา แนวคิด
หลักการและองค์ความรู้ต่างๆ ท่ีสามารถเข้าใจ ในการทาเกษตรปลอดภัย เกษตรอินทรีย์ได้ เป็นการ
เรียนรู้แบบผสมผสานจากส่ือวีดีทัศน์คัดสรร ส่ือ On line เรียนรู้จากประสบการณ์ของต้นแบบ บุคคล
กลุ่ม ชุมชน เครือข่ายที่ทาจริง เป็นกรณีศึกษา รวมถึงการเรียนรู้ลักษณะอื่น ๆ และการเรียนรู้โดย
กระบวนการกล่มุ ในการพูดคุย สรปุ วิเคราะห์ เน้ือหา และการทากิจกรรมหลังจากชมสือ่ วีดีทศั น์ อย่าง
น้อย 4 สัปดาห์ (1 เดือน) สัปดาห์ละ 1 วัน วันละ 3 ชั่วโมง รวม 4 วัน 12 ช่ัวโมง เพ่ือแลกเปลี่ยน
เรียนรู้และสรปุ บทเรียนร่วมกัน

5

ชว่ งระยะที่ 2 ระยะการเข้าถึงและพฒั นา เป็นการเรยี นรู้ทเ่ี นน้ การเรยี นรู้จากการปฏบิ ัติจริง
เพื่อการเปลี่ยนแปลงสู่วถิ ีเกษตรปลอดภัย เกษตรอินทรีย์ที่สามารถเข้าถึง และเกิดการพัฒนาในระดับ
บุคคลและครอบครวั เป็นการเรยี นรู้ โดยการปฏบิ ัตกิ ารจรงิ 12 สปั ดาห์ (3 เดือน) ดังน้ี

1. การทากิจกรรมเพื่อพัฒนาตนเองและครัวเรือนในการทาเกษตรปลอดภัยและเกษตร
อินทรีย์ เวลา 12 สัปดาห์

2. การเรียนรู้ เสริมจากการพูดคุย ศึกษาดูงานจากบุคคลต้นแบบ กลุ่มต้นแบบ ชุมชน
ต้นแบบ รวมถึงการศกึ ษา ซักถามกบั ผจู้ ดั การเรยี นรแู้ ละการเรยี นรู้ จากสื่อสง่ิ พมิ พ์คัดสรร

3. การเรียนรู้ โดยกระบวนการกลุ่มในการพูดคุย สรุป วิเคราะห์ สรุปบทเรียน การทา
กิจกรรม การปฏิบัติการพฒั นาตนเองไม่น้อยกวา่ 3 เดอื น ๆ ละ 1 วัน วนั ละ 3 ชว่ั โมง
และสรปุ ประเมนิ ผล 1 ครั้ง รวม 6 วนั 18 ชว่ั โมง

สรปุ รวมระยะเวลาในการเรยี นร้ดู า้ นเนื้อหาและการปฏิบตั ิการจริง 16 สัปดาหห์ รือ 4 เดือน

การวัดผลและการสาเร็จการเรยี นรู้

การสาเร็จการเรียนรู้ ผู้สาเรจ็ การเรยี นรใู้ นหลักสูตร ตอ้ งมีคณุ สมบัติดงั นี้
1. มเี วลาร่วมเรยี นรู้ ไม่ต่ากว่าร้อยละ 80 ของจานวนวนั ที่กลมุ่ มีการนดั พบของกลุ่ม
2. มีการทาโครงงานส่วนบคุ คลและโครงงานกลมุ่ (แผนชีวติ ดา้ นเกษตรปลอดภยั เกษตร

อินทรยี )์
3. มกี ารทากจิ กรรมด้านเกษตรปลอดภัยและเกษตรอินทรยี ์สูส่ ุขภาวะของผสู้ ูงวัย ของตนเอง

และกลุ่ม

ผูจ้ ดั การเรยี นรู้

ผู้จัดการเรียนรู้เป็นผู้ท่ีอาสา กลุ่มเรียนรใู้ นการช่วยเหลือ อานวยความสะดวกและจัด
กระบวนการเรียนรู้ นาผู้เรียนรู้เข้าสู่กระบวนการตลอดจนร่วมสรุปประเด็นสาคัญ ซ่ึงมีทักษะในการ
เปน็ วิทยากรกระบวนการ อาจเป็นบคุ ลากรในชุมชนเองหรอื เจ้าหนา้ ท่ี นกั พฒั นาท้งั หน่วยงานภาครัฐ
และเอกชน ในพื้นที/่ กลุม่ เรยี นรู้ อยา่ งน้อยกลุม่ ละ 1 คน

สถานท่ีและอุปกรณก์ ารศึกษา

1. สถานที่ การจัดการเรียนรู้ในหลักสูตรน้ี กลุ่มผ้เู รียนรูส้ ามารถกาหนดสถานท่แี ละช่วงเวลา
ในการเรยี นรูไ้ ด้ตามความเหมาะสมของแตล่ ะพนื้ ทดี่ ว้ ยกลมุ่ เอง

2. อุปกรณ์การเรียนรู้ กลุ่มและชุมชนท่ีมีการเรียนรู้ จัดเตรียมอุปกรณ์เพ่ือการเรียนรู้ เช่น
เครื่องคอมพวิ เตอร์ เครื่องฉายวดี ที ัศน์ เครอ่ื งรับโทรทศั น์ ฯลฯ ด้วยตนเอง

3. สื่อวีดีทัศน์เพื่อใช้ในการเรียนรู้ท่ีมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชและหน่วยงานภาคีได้
จดั ทาขึ้น

4. แนวทางการเรยี นรู้ประจาหลกั สูตร

6

ทรพั ยากรและงบประมาณ

ทรัพยากรในกิจกรรม ผู้เรียนรู้ มหาวทิ ยาลยั สโุ ขทัยธรรมาธริ าชและองคก์ รสนบั สนนุ สมทบ
ตามความจาเปน็

ผลท่คี าดว่าจะไดร้ บั ของหลกั สูตร

1. ส่งเสริมและขยายผลการขับเคลื่อนเกษตรปลอดภัยและเกษตรอินทรยี ์สู่สุขภาวะของผู้สงู
วัย

2. พัฒนาบุคคลเป้าหมายให้ดารงชีวิตตามวิถีเกษตรปลอดภัยและเกษตรอินทรีย์สู่สุขภาวะ
ของผู้สูงวยั

3. พัฒนารูปแบบ/การเรียนรู้ ท่ีเชื่อมโยงระหว่างแนวคิด หลักการ สู่การปฏิบัติ การ
เปลีย่ นแปลง เปน็ การเรียนรู้เชิงบรู ณาการที่สอดคลอ้ งกบั วถิ ีชวี ติ ของเกษตรกรและชมุ ชน

4. ประสานเชอ่ื มโยงภาคตี า่ ง ๆ ในการผนกึ กาลังและเรียนรูร้ ว่ มกนั ในการดาเนนิ งานส่งเสรมิ
การทาเกษตรปลอดภยั และเกษตรอินทรีย์สู่สขุ ภาวะของผสู้ งู วยั

หลักสตู รการเรยี นรู้

โครงสร้างหลักสูตร
1. หมวดวิชากระบวนทัศน์และวถิ ีเกษตรอินทรยี ์ (รหัส 01)
2. หมวดวชิ าการผลิตอาหารปลอดภยั และเกษตรอินทรีย์และการตลาด (รหัส 02)
3. หมวดวิชาการดูแลสขุ ภาวะของผสู้ ูงวัย (รหสั 03)
4. หมวดวิชาสาระบนั เทิง (รหัส 04)

หมายเหตุ หมวดวชิ าและวชิ าในการเรียนรู้ อาจจะมีการพฒั นาเพ่มิ เติมตามความตอ้ งการของผู้
เรียนรู้

รายละเอียดวิชาและส่ือการเรยี นรู้ในแตล่ ะหมวด มีดังน้ี
1. หมวดวิชากระบวนทัศน์และวิถีเกษตรอนิ ทรีย์ (รหสั 01)

1.1 วชิ าวิถเี ศรษฐกิจพอเพยี ง
เร่อื ง 1. วถี ีเศรษฐกจิ พอเพียง
2. วิถีเศรษฐกิจพอเพยี งในโครงการสง่ เสริมเศรษฐกิจพอเพยี งสู่ชมุ ชน

1.2 วิชาการปรบั เปลย่ี นกระบวนทัศน์และโลกาภวิ ฒั นก์ บั การเปลยี่ นแปลง
เรื่อง 1. สถานการณ์การเปลยี่ นแปลงและเกษตรอินทรยี ์
2. ความมั่นคงทางอาหารกับสถานการณ์ประเทศไทย

1.3 วชิ าวถิ ีเกษตรอนิ ทรีย์
เร่อื ง 1. เส้นทางเกษตรอนิ ทรีย์
2. เกษตรอินทรยี ์ทางเลอื กใหม่ของเกษตรกรไทย
3. เกษตรประณีต 1 ไร่ ไม่ยากไม่จน
4. ฆาตกรเงียบ

7

1.4 วชิ าการจัดกระบวนการเรียนรู้
เรื่อง 1. ตน้ แบบหลักสูตรการเรียนร้ทู างไกลของเกษตรกรด้านอาหารปลอดภัย
และเกษตรอินทรีย์ มสธ.

1.5 วิชากรณศี กึ ษากลมุ่ ตัวอยา่ ง
เรอื่ ง 1. โรงเรียนชาวนาคณุ ธรรมบ้านสวนธรรมรว่ มใจ จ.ยโสธร

2. หมวดวิชาการผลิตอาหารปลอดภัยและเกษตรอินทรีย์และการตลาด (รหสั 02)
2.1 วิชาการจดั การดินและปยุ๋
เรอ่ื ง 1. การปรับปรุงดินในระบบเกษตรกรรมยง่ั ยนื
2. การทาดินระเบิด ปยุ๋ พืชสด และปุ๋ยหมกั จากขยะ
2.2 วิชาจุลนิ ทรยี ์
เรอ่ื ง 1. จุลนิ ทรยี เ์ บญจคุณ
2. แบคทีเรยี สังเคราะหแ์ สง
3. การสาธิตการทานา้ หมกั ชีวภาพ
4. วิธีการทานา้ หมักโดยไมใ่ ช้โมลาสหรอื กากน้าตาล
2.3 วชิ าการจัดการน้า
เรือ่ ง 1. สาธติ การปลกู ผักด้วยวัสดงุ า่ ยๆ ไม่ต้องรดนา้ บ่อย
2.4 วชิ าการจัดการความหลากหลายทางชวี ภาพและพันธุกรรม
เรอื่ ง 1. พนั ธกุ รรมและการทาเกษตรอินทรยี ์
2. การคัดเลือกและเกบ็ เมล็ดพนั ธุ์
2.5 วิชาการจดั การศัตรพู ชื
เรอ่ื ง 1. การควบคุมแมลงโดยใชน้ า้ ส้มควันไม้
2. สมนุ ไพรไล่แมลง
2.6 วชิ าการจดั การตลาดชุมชนและการกระจายสินค้า
เร่ือง 1. ตลาดนัดสเี ขยี ว
2. ระบบแลกเปล่ยี นชมุ ชน
3. คนละไม้ คนละมือ การจัดการตลาดทีด่ ่านชา้ ง
4. สง่ ผกั ส่งใจ
2.7 วิชากรณศี ึกษากลุ่มตัวอย่าง
เรื่อง 1. กลมุ่ เกษตรกรรมย่งั ยนื ต.หว้ ยทราย อ.สนั กาแพง จ.เชยี งใหม่
2. วสิ าหกิจชมุ ชนเกษตรเพอื่ สุขภาพปถวี จ.จันทบุรี

3. หมวดวชิ าการดแู ลสขุ ภาวะของผู้สูงวยั (รหัส 03)
3.1 วชิ าการดูแลสขุ ภาวะของผูส้ งู วัย
เรอื่ ง 1. สมุนไพรกับสุขภาพ
2. แพทยท์ างเลือกกับหมอเขยี ว
3. โยคะกายบริหารกับหมอเขียว
4. หลกั การแพทยว์ ิถีธรรมโรคเกดิ และหายได้อย่างไร
5. ลกู ผชู้ ายตัวจรงิ

8

6. พลิกผนั ชวี ติ พชิ ิตโรครา้ ย
7. สขุ ภาพดีดว้ ยวถิ ีธรรมชาตกิ บั หมอรุจน์

4. หมวดวิชาสาระบันเทิง (รหัส 04)
4.1 วชิ าผนู้ า้ กับการพัฒนา

เรื่อง 1. ยอดหญงิ นกั พฒั นา
2. เสียงกูจ่ ากครูใหญ่

ตารางการเรยี นรปู้ ระจาหลักสูตรและการสมั มนากลมุ่

สัปดาห์ที่ หมวดวิชา

1 หมวดวชิ ากระบวนทัศนแ์ ละวถิ ีเกษตรอนิ ทรีย์ (รหัส 01)
2
3 หมวดวิชาการผลิตอาหารปลอดภัยและเกษตรอนิ ทรยี ์และการตลาด (รหัส 02)
4
5 – 17 หมวดวชิ าการดแู ลสุขภาวะของผูส้ งู วยั (รหสั 03)

หมวดวชิ าสาระบันเทิง (รหัส 04)

ภาคการปฏิบัตเิ พอ่ื พฒั นาตนเองและกล่มุ

หมายเหตุ หมวดวชิ าในการจัดการเรียนรู้ ผ้จู ัดการเรียนรสู้ ามารถวางแผนไดต้ ามความเหมาะสม

การสมั มนากลุ่ม

การสัมมนากลมุ่ เป็นการสมั มนาพบปะร่วมกนั ของผ้รู ่วมเรียนรู้ในแต่ละจุดการเรยี นรู้ และผู้จัด
กระบวนการเรียนรู้ เพื่อร่วมกันวิเคราะห์ แลกเปลี่ยนประสบการณ์เพิ่มพูนทักษะ และอภิปราย
ประเด็นต่าง ๆ ร่วมกัน 2 ระยะ ดงั นี้

ช่วงระยะที่ 1 เวลา 1 เดอื น (4 สปั ดาห)์ สัปดาหล์ ะ 1 ครง้ั ครง้ั ละ 3 ชั่วโมง รวม 4 คร้งั 12
ช่วั โมง
ช่วงระยะท่ี 2 เวลา 3 เดือน ๆละ 1ครง้ั ครง้ั ละ 3 ชว่ั โมง และสรุปประเมนิ ผล 1ครงั้ รวม4ครง้ั 12
ชว่ั โมง
โดยวนั เวลา ผรู้ ว่ มเรยี นรูแ้ ละผู้จดั การเรียนรู้แต่ละจุดการเรยี นรูร้ ว่ มกันกาหนด ดงั น้ี

9

ช่วงระยะ สปั ดาห์ วัน/เดอื น/ปี เวลา สถานทเ่ี รยี นรู้
ท่ี/ครง้ั ท่ี
…….……ถงึ ....………น.
ช่วงระยะที่ 1 (4 สัปดาห์ 4 ครงั้ ) (3 ชั่วโมง)

1

2

1

3

4 เวลา สถานทเี่ รยี นรู้
…….……ถงึ ....………น.
ช่วงระยะ เดอื นท/ี่ วัน/เดือน/ปี
ครั้งที่ (3 ชว่ั โมง)

ชว่ งระยะท่ี 2 (3 เดอื น 3 ครง้ั )

1

2
23

4 สรปุ และประเมินผลการเรียนรู้

คาแนะนากิจกรรมสว่ นบคุ คล

เม่ือท่านไดช้ มสอื่ ในประเด็นสาระหลัก (ส่อื พน้ื ฐาน) และประเด็นสาระเลือก (สื่อเลือก) หรอื การบรรยาย
แลว้ ให้ท่านบันทกึ ข้อคิดเห็นในบันทึกกิจกรรมส่วนบคุ คลดงั นี้

1. ท่านไดเ้ รียนรอู้ ะไรบา้ งจากสอื่ วีดีทศั นห์ รอื การบรรยายในแต่ละเรอื่ ง

2. สอื่ วีดที ศั น์ท่ีท่านชมมีความเหมือนและความตา่ งกบั ตวั ท่านอยา่ งไร

3. ท่านจะนาความรู้ทไี่ ดร้ บั ไปใช้ในประเดน็ ใดบ้าง อยา่ งไร

4. ท่านมขี อ้ เสนอแนะอะไรบบา้ งนัหลทังึกจาขกอชงมผส่อืู้จวดั ีดกีทศัานร์หเรรยีือกนารรู้เรยี นรู้

10

บนั ทึกกจิ กรรมส่วนบุคคลของผู้เรียนรู้

หมวดวิชา
................................................................................................................................................................
เร่อื งท่ี
เรยี นรู้………………………………………………………………………………………………………………………………………
...................................................................................................................................................................

1. สิ่งท่ีไดเ้ รยี นรู้
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................

2. สอ่ื วดี ที ัศน์ทท่ี ่านชมมีความเหมอื นและความต่างกบั ตัวท่านอยา่ งไร
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................

3. ความรูท้ ี่จะนาไปใชก้ ับตัวท่านเรอื่ งอะไร/อยา่ งไร
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................

4. ขอ้ เสนอแนะต่อการเรยี นรู้
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................

วนั /เดือน/ปี ............/.........../...........

11

บนั ทกึ กจิ กรรมสว่ นบคุ คลของผเู้ รียนรู้

หมวดวิชา
................................................................................................................................................................
เร่อื งท่ี
เรียนรู้………………………………………………………………………………………………………………………………………
...................................................................................................................................................................

1. สิง่ ทไ่ี ดเ้ รียนรู้
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................

2. ส่ือวีดีทัศน์ทที่ ่านชมมีความเหมอื นและความต่างกับตวั ท่านอย่างไร
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................

3. ความรูท้ ่ีจะนาไปใชก้ ับตวั ทา่ นเร่อื งอะไร/อย่างไร
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................

4. ขอ้ เสนอแนะต่อการเรียนรู้
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................

วนั /เดือน/ปี ............/.........../...........

12

บันทึกกิจกรรมสว่ นบุคคลของผู้เรยี นรู้

หมวดวิชา
................................................................................................................................................................
เร่ืองท่ี
เรยี นรู้………………………………………………………………………………………………………………………………………
...................................................................................................................................................................

1. ส่งิ ทไ่ี ด้เรยี นรู้
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................

2. สอื่ วีดที ัศนท์ ที่ า่ นชมมีความเหมือนและความต่างกับตวั ทา่ นอย่างไร
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................

3. ความรทู้ ี่จะนาไปใช้กบั ตัวทา่ นเรอื่ งอะไร/อย่างไร
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................

4. ขอ้ เสนอแนะตอ่ การเรียนรู้
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................

วนั /เดอื น/ปี ............/.........../...........

13

บันทึกกจิ กรรมส่วนบุคคลของผู้เรยี นรู้

หมวดวิชา
................................................................................................................................................................
เรื่องท่ี
เรยี นรู้………………………………………………………………………………………………………………………………………
...................................................................................................................................................................

1. สิ่งทไี่ ด้เรียนรู้
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................

2. สือ่ วีดที ัศนท์ ี่ทา่ นชมมีความเหมอื นและความต่างกับตวั ทา่ นอยา่ งไร
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................

3. ความรู้ท่จี ะนาไปใชก้ บั ตวั ทา่ นเร่อื งอะไร/อย่างไร
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................

4. ข้อเสนอแนะตอ่ การเรียนรู้
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................

วัน/เดอื น/ปี ............/.........../...........

14

คาแนะนาและบนั ทึกกิจกรรมสมั มนากลมุ่

คาแนะนากิจกรรมสัมมนากลุม่ (ตวั อย่างคาถาม)

1. เมอ่ื ทา่ นไดร้ ว่ มสัมมนากล่มุ แลว้ ทา่ นไดข้ อ้ คดิ และความรู้อะไรบา้ งทีส่ ามารถนาไปใช้ประโยชน์ได้
2. ข้อเสนอแนะตอ่ การจดั กจิ กรรมสมั มนากล่มุ และข้อเสนอแนะอนื่ ๆ

บนั ทกึ กิจกรรมการสัมมนากลมุ่

1. ข้อคิดและความรูท้ ี่ได้
...................................................................................................................................................................
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………

2. ขอ้ เสนอแนะต่อการจัดกจิ กรรมสมั มนากลุ่มและขอ้ เสนอแนะอ่ืนๆ
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................

วัน/เดือน/ปี .........../.........../...........

15

บนั ทกึ กิจกรรมการสัมมนากลมุ่

1. ข้อคิดและความรูท้ ่ไี ด้
...................................................................................................................................................................
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………

2. ข้อเสนอแนะตอ่ การจัดกิจกรรมสมั มนากลมุ่ และขอ้ เสนอแนะอน่ื ๆ
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................

วัน/เดอื น/ปี .........../.........../...........

บันทกึ กจิ กรรมการสัมมนากลุม่

1. ข้อคดิ และความรูท้ ่ไี ด้
...................................................................................................................................................................
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………

2. ขอ้ เสนอแนะตอ่ การจัดกจิ กรรมสมั มนากลุ่มและขอ้ เสนอแนะอ่ืนๆ
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................

วัน/เดือน/ปี .........../.........../...........

16

โครงงานส่วนบคุ คล
หลกั สูตรการดารงชีวติ ตามวถิ เี กษตรปลอดภัย เกษตรอนิ ทรยี ์

ผ้เู รียนรู้ ชือ่ ..........................................................นามสกลุ .............................................................
ท่ีอยู่ บ้านเลขท.่ี ................หมทู่ .่ี ...........ตาบล..........................อาเภอ.........................................

จังหวัด................................รหัสไปรษณยี ์.........................โทรศพั ท.์ ..................................

ชอื่ โครงงาน (ทาอะไร).............................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
รายละเอยี ดโครงงาน (จะทาอยา่ งไร ? เท่าใด ? เมอื่ ใด ? ฯลฯ)...........................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................

17

โครงงานกลมุ่
หลกั สูตรการดารงชีวิตตามวิถเี กษตรปลอดภัย เกษตรอนิ ทรีย์

ผู้เรียนรู้ ชอ่ื ............................................................นามสกลุ ...........................................................
ที่อยู่ บา้ นเลขท่.ี .................หมู่ที่............ตาบล........................อาเภอ..........................................

จังหวดั .................................รหัสไปรษณยี .์ .......................โทรศพั ท.์ ..................................

ชอื่ โครงงาน (ทาอะไร).............................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
จานวนผู้รว่ มงานกล่มุ .................คน ได้แก่.............................................................................................
...................................................................................................................................................................
รายละเอียดโครงงาน (จะทาอย่างไร ? เท่าใด ? เม่อื ใด ? ฯลฯ)...........................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................

18

บนั ทึก

........................................................................................................................................
........................................................................................................................ ................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
..................................................................................................................................... ...
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................

19

บนั ทึก

........................................................................................................................................
........................................................................................................................ ................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
..................................................................................................................................... ...
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................

20

พระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ ัว ไดพ้ ระราชทานพระบรมราโชวาท
เนอ่ื งในโอกาสวนั เฉลมิ พระชนมพรรษา 4 ธนั วาคม พ.ศ.2549

ความตอนหนึ่งว่า

“...คนท่อี ายมุ าก ถ้ารกั ษาความดี รักษาคณุ สมบตั ิ
คณุ ธรรม กไ็ ดเ้ ปรยี บคนที่อายนุ ้อย และใน

ประเทศชาติ ถ้ามีคนที่มอี ายมุ าก และได้เปรียบ
ชาตบิ า้ นเมืองจะกา้ วหน้าได.้ ..”