ภัยพิบัตทางธรรมชาติ

ภัยพิบัติทางธรรมชาติ

รายวิชาสังคมศึ กษา 1 ส21101 ชั้นมัธยมศึ กษาปีที่ 1 คุณครูสุริษา เกษมราษฎร์

รายวิชาสังคมศึ กษา 1 ส21101 ชั้นมัธยมศึ กษาปีที่ 1 คุณครูสุริษา เกษมราษฎร์

ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับภัยพิบัติ

ภัยพิบัติเป็นภัยที่เกิดขึ้ นตามธรรมชาติหรือการกระทำของมนุษย์
ส่งผลต่อชีวิต ทรัพย์สิน เศรษฐกิจ และสิ่ งแวดล้อมอย่างกว้างขวาง




ภัยพิบัติทางธรรมชาติแบ่งตามลักษณะการเกิดได้ 2 ประเภท

ภัยด้านสภาพภูมิอากาศ ธรณี พิบัติภัย

วาตภัย อุทกภัย ภัยแล้ง ไฟป่า แผ่นดินไหว ภูเขาไฟปะทุ สึ นามิ ดินถล่ม

ภัยด้านสภาพภูมิอากาศ เกิดจากพายุหมุนเขตร้อน เป็นพายุหมุนที่เกิดเหนือทะเลหรือมหาสมุทรในเขต
ร้อน เกิดจากน้ำทะเลมีอุณหภูมิสูง มีความกดอากาศต่ำในบริเวณใกล้ละติจูด
"วาตภัย" ที่ 5 – 25 องศาเหนือและใต้ในเขตร้อน เมฆจะก่อตัวและหมุนเข้าสู่แผ่นดิน

เกิดเป็นพายุฝนฟ้าคะนองร่วมกับกระแสลมแรง

น้ำระเหยขึ้ นเป็นไอ เมฆก่อตัวเป็นแนวดิ่ง การหมุนรอบตัวเองของโลก
แล้วควบแน่ นเป็นเมฆ
จำนวนมากแล้วรวมตัวเป็นพายุ ทำให้พายุหมุนตัวเป็นรูปกังหัน

รายวิชาสังคมศึ กษา 1 ส21101 ชั้นมัธยมศึ กษาปีที่ 1 คุณครูสุริษา เกษมราษฎร์

ภัยด้านสภาพภูมิอากาศ ระดับความรุ นแรงของพายุหมุนเขตร้อน

"วาตภัย" พายุดีเปรสชัน
61กม./ชม.

พายุโซนร้อน

62 - 117 กม./ชม.

รายวิชาสังคมศึ กษา 1 ส21101 ชั้นมัธยมศึ กษาปีที่ 1 คุณครูสุริษา เกษมราษฎร์ พายุไต้ฝุ่น
118 กม./ชม. ขึ้นไป

ภัยด้านสภาพภูมิอากาศ แนวทางในการปฏิบัติตน

"วาตภัย" - อยู่ในสถานที่พักที่มีความแข็ง
แรง ปลอดภัย ไม่ควรออกไปที่
โล่ง
-ปิดกั้นช่องทางลมและช่องทาง
ต่างๆที่ลมจะเข้าไปทำให้เกิด
ความเสี ยหาย

สั ญญาณเตือนภัย การป้องกันและระวังภัย


-ติดตามข่ าวพยากรณ์ อากาศ
- อากาศร้อนอบอ้าวติดต่อกันหลายวัน - ตัดกิ่งไม้ขนาดใหญ่ที่อาจเป็น
- ท้องฟ้ามืดครึ้ม เมฆก่อตัวอย่าง อันตราย
รวดเร็ว - ดูแลอาคารบ้านเรือนสิ่ ง
เกิดลมกรรโชกแรง ฟ้าคะนอง และ ก่อสร้างต่างๆให้มั่นคงแข็งแรง
ฝนตกหนั ก

รายวิชาสังคมศึ กษา 1 ส21101 ชั้นมัธยมศึ กษาปีที่ 1 คุณครูสุริษา เกษมราษฎร์

ภัยด้านสภาพภูมิอากาศ สาเหตุการเกิดอุทกภัย
1.ฝนตกต่อเนื่ องเป็นเวลานาน
"อุทกภัย"

2.การระบายน้ำไม่ดีหรือมีสิ่ งกีดขวาง

3.การตัดไม้ทำลายป่า ทำให้ไม่มีต้นไม้ดูดซับน้ำฝน

4.การละลายของหิมะส่ งผลทำให้น้ำทะเลสูงขึ้ น
และเกิดน้ำทะเลหนุน

รายวิชาสังคมศึ กษา 1 ส21101 ชั้นมัธยมศึ กษาปีที่ 1 คุณครูสุริษา เกษมราษฎร์

ภัยด้านสภาพภูมิอากาศ ลักษณะภูมิประเทศที่เสี่ ยงต่อการเกิดอุทกภัย

"อุทกภัย"

บริเวณปากแม่น้ำ

ที่ราบและเนิ นเขา ที่ราบลุ่มแม่น้ำและชายฝั่ ง

รายวิชาสังคมศึ กษา 1 ส21101 ชั้นมัธยมศึ กษาปีที่ 1 คุณครูสุริษา เกษมราษฎร์

ภัยด้านสภาพภูมิอากาศ แนวทางในการปฏิบัติตน

"อุทกภัย" -ตัดสะพานไฟและปิดแก๊สหุงต้ม
ให้เรียบร้อย
-อยู่ในที่สูงพ้นจากน้ำท่วม
-ไม่ควรขับขี่ยานพาหนะฝ่า
กระแสน้ำหลาก
-ระวังสัตว์มีพิษ ไม่ลงเล่นน้ำ
ติดตามพยากรณ์ อากาศ

สั ญญาณเตือนภัย การป้องกันและระวังภัย


-ปลูกสร้างสิ่ งก่อสร้างโดยคำนึงถึง
- มีพายุฤดูร้อน/พายุหมุนเขตร้อน มวลน้ำที่จะไหลผ่าน
-ฝนตกติดต่อกันหลายวัน -ใช้ที่ดินให้เหมาะตามกำหนดของ
-ระดับน้ำในแม่น้ำลำธารหรือทางน้ำ หน่ วยงานที่เกี่ยวข้อง
เพิ่ มสูงขึ้ นอย่างรวดเร็ว -ไม่ตัดไม้ทำลายป่า
-เตรียมพื้นที่อพยพ
รายวิชาสังคมศึ กษา 1 ส21101 ชั้นมัธยมศึ กษาปีที่ 1 คุณครูสุริษา เกษมราษฎร์ ใช้เทคโนโลยีในการแก้ไขและป้องกัน
ปัญหาน้ำท่วม

ภัยด้านสภาพภูมิอากาศ ปรริเมะกิยาดณะใเวนฝลนช่าวนน้งอาเยวนหลการวื่ทอีา่อปฝานกกตไิามศ่
สต่แงกหผต้้งลอผใงิหดต้ปขาามกดตฤิแดูทคกำลาใลนห้เนป้็ำน

"ภัยแล้ง"

สาเหตุจากธรรมชาติ สาเหตุจากมนุษย์

-การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เช่น เอลนีโญ -การทำลายชั้นโอโซน ส่งผลให้เกิดปรากฏการณ์
ภาวะโลกร้อน เรือนกระจก
-การเปลี่ยนแปลงของระดับน้ำทะเล -จำนวนประชากรเพิ่มขึ้น ทำให้ใช้น้ำมากขึ้น
-ภัยธรรมชาติ เช่น วาตภัย ไฟป่า -การทำลายป่าต้นน้ำ ทำให้ไม่มีต้นไม้คอยดูดซับน้ำ
-ลักษณะดินที่ไม่สามารถอุ้มน้ำไว้ได้ -การบริหารจัดการน้ำไม่มีประสิ ทธิภาพ
-แหล่งกักเก็บน้ำมีน้ อย

รายวิชาสังคมศึ กษา 1 ส21101 ชั้นมัธยมศึ กษาปีที่ 1 คุณครูสุริษา เกษมราษฎร์

ภัยด้านสภาพภูมิอากาศ แนวทางในการปฏิบัติตน

"ภัยแล้ง" -วางแผนการใช้น้ำอย่างประหยัด
-หาแหล่งน้ำ เช่น ขุดเจาะน้ำ
ใต้ดิน ขุดบ่อน้ำในครัวเรือน
-ลดการทำนาครั้งที่ 2
-ติดตามข่าวสารจากหน่ วยงานที่
เกี่ยวข้อง

สั ญญาณเตือนภัย การป้องกันและระวังภัย


-ไม่ตัดไม้ทำลายป่า
- ฝนไม่ตกต้องตามฤดูกาล สำรวจขุดเจาะน้ำใต้ดินมาใช้
-น้ำในแหล่งน้ำลดลงกว่าปกติ -สร้างแหล่งกักเก็บน้ำ
-นำน้ำมาใช้หมุนเวียนโดยผ่าน
รายวิชาสังคมศึ กษา 1 ส21101 ชั้นมัธยมศึ กษาปีที่ 1 คุณครูสุริษา เกษมราษฎร์ กระบวนการปรับปรุ งคุณภาพน้ำ
-แปรสภาพน้ำทะเลเป็นน้ำจืดโดย
กระบวนการกลั่น
-ทำฝนเทียม

ภัยด้านสภาพภูมิอากาศ เป็นภัยที่เกิดในฤดูร้อนและฤดูแล้งที่มีอุณหภูมิ
สูง อากาศแห้ง สภาพป่าที่แห้งแล้งทำให้ติดไฟ
"ไฟป่า"
ได้ง่ายและลุกลามเป็นบริเวณกว้าง

สาเหตุจากธรรมชาติ สาเหตุจากมนุษย์

ฟ้าผ่าในฤดูแล้ง การจุดไฟเก็บเห็ดและหาของป่า
กิ่งไม้เสี ยดสี กัน การเผาไร่
ภูเขาไฟปะทุ
ปฏิกิริยาเคมีในดินป่าพรุ การขัดแย้งผลประโยชน์

รายวิชาสังคมศึ กษา 1 ส21101 ชั้นมัธยมศึ กษาปีที่ 1 คุณครูสุริษา เกษมราษฎร์

ภัยด้านสภาพภูมิอากาศ ชนิ ดของไฟป่า

"ไฟป่า" ไฟเรือนยอด

เผาไหม้เรือนยอดไม้ยอดหนึ่ งไปสู่ยอดหนึ่ ง
มีความรุ นแรงของไฟมาก

ไฟผิวดิน ไฟผิวดิน

เผาไหม้ซากพืชซากสั ตว์และผลที่ร่วง เผาไหม้พวกอินทรียวัตถุสลายตัวแล้ว รวมถึงราก
หล่นบนผิวดิน มีการลุกลามของไป ไม้ มีลักษณะเผาไหม้อย่างช้าๆ มีความรุนแรงของ

ตั้งแต่ช้าจนเร็วมาก ไฟน้ อย

รายวิชาสังคมศึ กษา 1 ส21101 ชั้นมัธยมศึ กษาปีที่ 1 คุณครูสุริษา เกษมราษฎร์

ภัยด้านสภาพภูมิอากาศ แนวทางในการปฏิบัติตน

"ไฟป่า" -หากพบการจุดไฟขนาดเล็ก
ต้องรีบช่วยกันดับไฟทันที
-พบเห็นไฟป่าต้องรีบแจ้งหน่ วย
งานในพื้นที่
-ทำแนวกันไฟรอบชุมชน
-หลีกเลี่ยงการเผาขยะ และจุดไฟ
เผาป่า

สั ญญาณเตือนภัย การป้องกันและระวังภัย


-ประชาสัมพันธ์ให้ความรู้ ติดตามและ
- อากาศแห้งแล้งผิดปกติ แจ้งเตือนภัยแก่ประชาชนเกี่ยวกับไฟ
- เกิดภาวะโลกร้อน ป่า
-กำจัดเชื้อเพลิงในพื้นที่เสี่ ยงเกิดไฟป่า
รายวิชาสังคมศึ กษา 1 ส21101 ชั้นมัธยมศึ กษาปีที่ 1 คุณครูสุริษา เกษมราษฎร์ และเพิ่มความชุ่มชื้นให้แก่พื้นที่
-เตรียมความพร้อมในการดับไฟป่า
-จัดระเบียบและควบคุมการเผาเศษพืช
ในเขตพื้นที่เกษตรกรรม

ธรณี พิบัติภัย เกิดจากการเคลื่อนตัวของโครงสร้างทางธรณีวิทยา ทำให้เกิด
การสั่ นสะเทือนจนก่อให้เกิดความเสี ยหายแก่ชีวิตและบ้านเรือน
"แผ่นดินไหว"
สาเหตุเกิดจากการเคลื่อนตัวของรอยเลื่อนบริเวณเปลือกโลก
การสั่ นสะเทือนจากการปะทุของภูเขาไฟ

การเกิดแผ่นดินไหว

แผ่นดินไหวมักเกิดจาก
การเคลื่อนตัวของรอยเลื่อนของ

เปลือกโลก

แผ่นธรณี เคลื่อนที่แยกออกจากกัน แผ่นธรณี เคลื่อนที่เฉื อนกัน แผ่นธรณี เคลื่อนที่เข้ าหากัน

รายวิชาสังคมศึ กษา 1 ส21101 ชั้นมัธยมศึ กษาปีที่ 1 คุณครูสุริษา เกษมราษฎร์

ธรณี พิบัติภัย แนวทางในการปฏิบัติตน

"แผ่นดินไหว" -หากอยู่ในอาคารให้มุดลงใต้โต๊ะ
ที่แข็งแรงหรืออยู่ในมุมตึก
-หากอยู่ใกล้ประตูทางออกควรรีบ
ออกมาสู่ ที่โล่ง
-หากอยู่ใกล้ชายฝั่ งทะเลให้รีบขึ้น
ที่สูงห่างจากชายฝั่ ง เนื่องอาจเกิด
สึ นามิได้

สั ญญาณเตือนภัย การป้องกันและระวังภัย


-หากอยู่บริเวณจุดเสี่ ยงการเกิดแผ่นดิน
- พฤติกรรมของสัตว์ เช่น นกพิราบที่ ไหวควรจัดเตรียมเครื่องอุปโภค
อยู่ภายในรัศมี 50 กิโลเมตร จาก บริโภค ยารักษาโรคไว้ให้พร้อม
ศูนย์กลางแผ่นดินไหวจะบินหนี ภายใน -เข้าร่วมกันฝึกซ้อมการอพยพหนี ภัย
24 ชม. ก่อนเกิดเหตุ -ติดตามข่าวสารจากหน่ วยงานที่
-ปรากฏการณ์ ที่ผิดปกติของท้องฟ้า เกี่ยวข้อง
เช่น การเกิดเมฆแผ่นดินไหว -ตรวจสอบอาคารบ้านเรือนสิ่ งปลูก
สร้างให้แข็งแรง
รายวิชาสังคมศึ กษา 1 ส21101 ชั้นมัธยมศึ กษาปีที่ 1 คุณครูสุริษา เกษมราษฎร์

ธรณี พิบัติภัย เกิดจากการปะทุของหินหนื ดหลอมเหลวและแก๊สจากใต้เปลือกโลก
ความรุ นแรงของการปะทุจะขึ้ นอยู่กับแรงดันที่ปะทุออกมา
"ภูเขาไฟปะทุ"
แก๊สต่างๆ

สาเหตุ ลาวา ปากปล่องภูเขาไฟ
หินหนื ดแทรกตัว
เกิดจากหินหนื ดที่อยู่ใต้เปลือกโลกเกิดการ
เคลื่อนตัวทำให้มีแรงดันโดยจะปะทุ

และแทรกขึ้ นมาตามรอยแยกหรือปะทุออก
มาจากปล่องภูเขาไฟ แนวรอยต่อของ

เปลือกโลกจะมีโอกาสเกิดภูเขาไฟมากที่สุด

หินหนื ด

รายวิชาสังคมศึ กษา 1 ส21101 ชั้นมัธยมศึ กษาปีที่ 1 คุณครูสุริษา เกษมราษฎร์

ประเภทของภูเขาไฟ

ธรณี พิบัติภัย

"ภูเขาไฟปะทุ"

ภูเขาไฟสงบ
มีการปะทุแล้วก็สงบอยู่ เมื่อมีพลัง

มากพอก็อาจปะทุขึ้นมาอีก เช่น
ภูเขาไฟฟูจิในญี่ปุ่น

ภูเขาไฟมีพลัง ภูเขาไฟไม่มีพลัง
มีความคุกรุ่นอยู่ตลอดเวลา อาจปะทุ ยังไม่เคยปะทุอีกเลยหลังจากเกิดเป็น
ภูเขาไฟแล้ว เช่น ภูเขาไฟแอระแรต
เมื่อใดก็ได้ เช่น ภูเขาไฟมาโยน
ในฟิลิปปินส์ ในตุรกี

รายวิชาสังคมศึ กษา 1 ส21101 ชั้นมัธยมศึ กษาปีที่ 1 คุณครูสุริษา เกษมราษฎร์

ธรณี พิบัติภัย แนวทางในการปฏิบัติตน

"ภูเขาไฟปะทุ" -ให้รีบออกจากพื้นที่เสี่ ยง
-ใส่หน้ากากกันฝุ่น แว่นตา ชุด
แขนยาว และรองเท้าทนทานเพื่อ
ป้องกันเถ้นภูเขาไฟ
-อพยพตามคำแนะนำของหน่ วย
งานที่เกี่ยวข้อง

สั ญญาณเตือนภัย การป้องกันและระวังภัย


-ติดตามข่าวสารและปฏิบัติตามคำ
- สุนัขและสัตว์เลื้อยคลานบางชนิดจะ แนะนำของหน่ วยงานที่เกี่ยวข้อง
ตื่นตกใจ -สั งเกตภูเขาไฟบางลูกเป็นพิเศษและ
-ภูเขาไฟพ่นควันและมีแก๊สมากขึ้ น ตั้งระบบเตือนภัยที่มีประสิ ทธิภาพ
-ภูเขาไฟสั่ นสะเทือนและส่ งพลังงาน -ซ้อมการอพยพหนี ภัยตามเส้ นทางที่
เสี ยงออกมามากกว่าปกติ ปลอดภัย

รายวิชาสังคมศึ กษา 1 ส21101 ชั้นมัธยมศึ กษาปีที่ 1 คุณครูสุริษา เกษมราษฎร์

ธรณี พิบัติภัย เป็นคลื่นทะเลขนาดใหญ่ที่เคลื่อนตัวอย่างรวดเร็วและมีพลังมาก
เมื่ออยู่ในทะเลคลื่นจะสูงไม่มาก แต่จะเคลื่อนที่ด้วยความเร็วสูง
"สึ นามิ"
เมื่อเคลื่อนเข้าหาฝั่ งคลื่นจะมีความสูงได้ถึง
30 เมตร จึงมีพลังทำลายล้างอย่างมหาศาล




สาเหตุ

- แผ่นดินไหวขนาดใหญ่ในทะเล
- อุกกาบาตตกในทะเล
- แผ่นดินถล่มใต้ทะเล
- ภูเขาไฟปะทุบนเกาะหรือใต้ทะเล
- การทดลองระเบิดนิวเคลียร์ใต้ทะเล
- การเคลื่อนตัวของเปลือกโลกหรือรอยเลื่อน

รายวิชาสังคมศึ กษา 1 ส21101 ชั้นมัธยมศึ กษาปีที่ 1 คุณครูสุริษา เกษมราษฎร์

ธรณี พิบัติภัย แนวทางในการปฏิบัติตน

"สึ นามิ" - เมื่อได้ยินสัญญาณเตือนไฟหรือมอง
เห็นระลอกคลื่นก่อตัวเป็นกำแพง
ขนาดใหญ่ให้รีบออกจากชายฝั่ งไป
ยังที่สูงทันที
- หากอยู่บนเรือที่จอดอยู่ท่าเทียบเรือ
ให้นำเรืออกไปกลางทะเล เนื่องจาก
คลื่นจะมีขนาดเล็กกว่า

สั ญญาณเตือนภัย การป้องกันและระวังภัย


- ทำเขื่อน กำแพง เพื่อลดแรงปะทะ
- เกิดแผ่นดินไหวที่รุนแรงในทะเล ของคลื่นบริเวณพื้นที่เสี่ ยงภัย
- ระดับน้ำทะเลลดลงผิดปกติภายใน - ให้ความรู้ประชาชนเกี่ยวกับการ
เวลาไม่กี่นาที บรรเทาสาธารณภัย
- ศึ กษาเส้นทางการอพยพและฝึกซ้อม
รายวิชาสังคมศึ กษา 1 ส21101 ชั้นมัธยมศึ กษาปีที่ 1 คุณครูสุริษา เกษมราษฎร์ การหนี ภัย

ธรณี พิบัติภัย เป็นการเคลื่อนที่ของดินหรือหินตามบริเวณพื้นที่ลาดชันที่
เป็นภูเขาหรือเนิ นเขาเนื่ องจากแรงดึงดูดโลก
"ดินถล่ม" อาจเคลื่อนหลุดออกมาหรือพังทลายลงมาก็ได้





สาเหตุ

- ฝนตกหนักติดต่อกันหลายวัน
- สภาพภูมิประเทศที่เป็นหุบเขาและมีความลาดชันมาก
- การตัดถนนผ่านภูเขา
- การตัดไม้ทำลายป่า
- การก่อสร้างสาธารณูปโภคต่างๆ
- การใช้ที่ดินไม่เหมาะสม เช่น การทำเหมือง การทำเกษตรในพื้นที่ลาดชัน

รายวิชาสังคมศึ กษา 1 ส21101 ชั้นมัธยมศึ กษาปีที่ 1 คุณครูสุริษา เกษมราษฎร์

ธรณี พิบัติภัย รู ปแบบของดินถล่ม

"ดินถล่ม"


1. หินแตกไหล
2. ดินถล่มจากการสร้างถนน
3. ตลิ่งพัง
4. ดินถล่มใต้น้ำ
5. เศษตะกอนไหลเลื่อนตามทางน้ำ
6. หน้ าผาผุกร่อน
7. ดินถล่ม
8. หินร่วงหรือหินหล่น

รายวิชาสังคมศึ กษา 1 ส21101 ชั้นมัธยมศึ กษาปีที่ 1 คุณครูสุริษา เกษมราษฎร์

ธรณี พิบัติภัย แนวทางในการปฏิบัติตน

"ดินถล่ม" - รีบอพยพหนีไปยังที่สูง
- หากพลัดตกลงไปในกระแสน้ำ
ให้หาต้นไม้ยึดเกาะแล้วปีนขึ้ นไปยัง
ที่สูง

สั ญญาณเตือนภัย การป้องกันและระวังภัย


- ศึ กษาพื้นที่ว่าเคยเป็นพื้นที่ดินถล่มมา
- ฝนตกมาก ก่อนหรือไม่
- ระดับน้ำในห้วยสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว - จัดทำปฏิทินเตือนภัยพื้นที่เสียง
และเปลี่ยนเป็นสี ดินของภูเขา - ไม่สร้างบ้านขวางทางน้ำหรือลำห้วย
- มีเสียงอื้ออึงดังผิดปกติมาจากภูเขา - ปลูกพืชเพื่อยึดหน้าดินและดูดซับน้ำ
และลำห้วย - ติดตามข่าวพยากรณ์อากาศ

รายวิชาสังคมศึ กษา 1 ส21101 ชั้นมัธยมศึ กษาปีที่ 1 คุณครูสุริษา เกษมราษฎร์