คำศัพท์สำคัญเกี่ยวกับพหุวัฒนธรรมศึกษา

คำศัพท์สำคัญเกี่ยวกับ
พหุวัฒนธรรมศึกษา

จัดทำโดย
นางสาวศิริญากรน์ มหายศ รหัสนักศึกษา 630210051

รายวิชา 100315 section 006
ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2565

1. วัฒนธรรม (Culture)

ความสามารถของมนุษย์ในการจัดระเบียบและให้ความหมายต่อประสบการณ์ใน
เรื่องต่างๆ และสื่อสารประสบการณ์เหล่านั้นออกไปในเชิงสัญลักษณ์เพื่อให้ผู้อื่น
เข้าใจได้ รวมถึงการแสดงออกทางสังคม ความคิด ความเชื่อ โลกทัศน์ สุนทรียะ
ของมนุษย์ที่ปรากฎอยู่ในวัตถุสิ่งของ พิธีกรรม ประเพณี กฎระเบียบ ธรรมเนียม

และการปฏิบัติต่างๆ

2. พหุวัฒนธรรมนิยม
(Multiculturalism)

การดำรงอยู่ร่วมกันของวัฒนธรรมที่หลากหลาย
ของกลุ่มคน ชนชั้น ชาติพันธุ์ เพศ ท้องถิ่น ฯลฯ
ในสังคมที่มีความสลับซับซ้อน อันเนื่องมาจาก
การอพยพผู้คนและแรงงาน การเคลื่อนย้ายทาง
สังคม การผสมกลมกลืน การปรับตัว ความขัด

แย้ง และปัญหาต่างๆ เช่น การมี ส่วนร่วม
ทางการเมือง สิทธิและความเสมอภาค

3. ความหลากหลายทาง
วัฒนธรรม

(Cultural diversity)

ความแตกต่างทางภาษา การแต่งกายและ
ประเพณีก็ตาม แต่ในความแตกต่างที่หลากหลาย
ในสังคมต่างๆ ก็ยังปรากฏให้เห็นความคล้ายใน

ตัวของสังคมที่หลากหลาย คือแนวคิดทางศีล
ธรรมและวิธีที่กลุ่มชนในสังคมมีปฏิสัมพันธ์กับสิ่ง

แวดล้อม

4. อนุรักษนิยม (Conservatism)

คือ อุดมคติทางการเมือง การเศรษฐกิจ เป็นต้น
ที่มีแนวโน้มไปในทางต้านทานการเปลี่ยนแปลง

โดยยึดถือสนับสนุนระเบียบที่ตั้งมั่นอยู่แล้ว

5. เสรีนิยม (Liberalism)

ความเชื่อตรงข้ามกับแนวคิดแบบ สัจนิยมโดย โดยการสร้างระบบ ความมั่นคงปลอดภัยร่วม
เน้นการปฏิรูประบบการปกครองตนเองให้เป็น กันและสร้างองค์กรระหว่างประเทศเพื่อทำ
หน้าที่แก้ไขปัญหาความขัดแย้ง ระหว่าง
ประชาธิปไตย กฎหมาย และระเบียบปฏิบัติ ประเทศ สันติภาพเป็นสิ่งที่แบ่งแยกไม่ได้ และ
ระหว่างประเทศ รวมทั้งความปรองดองของ สามารถสร้างขึ้นโดยใช้กฎหมายระหว่าง
ประเทศ องค์กรระหว่างประเทศ หลักคุณธรรม
ผลประโยชน์ระหว่างประเทศ
และการเมืองระบบประชาธิปไตย

6. หลังสมัยใหม่นิยม
(Postmodernism)

เป็นแนวคิดทางการเมือง ปรัชญา วัฒนธรรม สังคม ดนตรี
และอื่น ๆ ที่ก่อตัวขึ้นโดยมีมุมมองที่ต่างออกไปจากมุมมอง

ทางความคิดแบบเดิม ๆ ของโลก

7. อุดมการณ์ (Ideology)

การปฏิรูปทางการเมือง เศรษฐกิจ และสังคมจะ
บรรลุสัมฤทธิผลได้ ต้องเปลี่ยนแปลงหรือปฏิรูป
ในเชิงลึก การเปลี่ยนแปลงในเชิงลึกนั้น ต้องรื้อ

ปรับโครงสร้างของการเมือง เศรษฐกิจ และ
สังคม โดยยึดระบบคุณค่า (Value System)
หรือระบบคุณธรรม (Merit System) เพื่อนำไป
สู่สิ่งที่เรียกว่า อุดมการณ์ทางการเมืองในสังคม

ประชาธิปไตย

8. การกลืนกลาย (Assimilation)

เป็นคำที่ใช้กับชนอพยพ เข้าไปตั้งถิ่นฐานในดินแดนใหม่ เช่นกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ ที่อพยพเข้ามาตั้ง
ถิ่นฐานในสหรัฐ ประเพณีใหม่และทัศนคติก็จะได้รับจากการติดต่อและการสนทนาปราศรัย แต่การรับ
วัฒนธรรมใหม่ไม่ได้เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นทางเดียว ชนอพยพแต่ละกลุ่มต่างก็มีส่วนในการนำวัฒนธรรมของ
ตนเองเข้ามาผสานกับวัฒนธรรมในสังคมใหม่ด้วย การกลืนกลายมักจะเป็นกระบวนการที่ค่อยเป็นค่อย

ไปและมากน้อยตามแต่สถานการณ์ การการผสานกลืนที่สมบูรณ์เกิดขึ้นเมื่อสังคมไม่อาจจะแยก
ระหว่างผู้ตั้งถิ่นฐานอยู่เดิมและผู้ที่เข้ามาใหม่ได้

9. วาทกรรม (Discourse)

รูปแบบของความคิด หรือกรอบความคิด เกี่ยวกับเรื่องใดเรื่องหนึ่ง ที่มี
ลักษณะเป็นสถาบันและมีการสืบทอด "ซึ่งแสดงออกผ่านทางการพูดและ
เขียนอย่างจริงจัง/ประโยคหรือนิยามที่ใช้บ่อยๆ" เพื่อที่จะคงไว้ซึ่งลักษณะ

ของวาทกรรม และการปรับเปลี่ยนลักษณะของวาทกรรมนั้น ๆ

10. กระบวนทัศน์ (Paradigm)

กระบวนคิดวิเคราะห์ วิธีคิด วิธีปฏิบัติ แนวการดำเนินชีวิต มาทบทวนใหม่ เพื่อให้
สอดคล้องกับยุค และสถานการณ์ ที่กำลังเกิดขึ้น และที่จะเกิดขึ้นในอนาคต ความ

เชื่อพื้นฐานที่มีในจิตใจของมนุษย์ทุกคน แตกต่างกันตามเพศ ตามวัย ตามสิ่ง
แวดล้อม ตามการศึกษาอบรม และตามการตัดสินใจเลือกของแต่ละบุคคล

11. ความเท่าเทียม (Equality)

การที่บุคคลได้รับการจัดสรร
ทรัพยากรหรือได้รับ การ
ช่วยเหลือเหมือนกัน โดยมิได้
คำนึงถึงความ แตกต่างของ
แต่ละบุคคลเลยทำให้มี
บุคคลบางคน เข้าไม่ถึงสิทธิ
เสรีภาพที่ตนควรจะได้รับ

12. ความเสมอภาค (Equity)

ต้องพิจารณา ถึงความแตกต่างของแต่ละบุคคลก่อน
ซึ่งถ้าหาก บุคคลแต่ละคนมีความแตกต่างกันแล้ว
การจัดสรร ทรัพยากรหรือการได้รับความช่วยเหลือ
ย่อมแตกต่าง กันไปด้วย เพื่อให้ทุกคนได้รับสิทธิ
เสรีภาพอย่าง เสมอภาคกันอย่างทั่วถึง

13. คนชายขอบ (Marginal people)

คนหนึ่งที่ “ด้อยโอกาส” (๑) ความด้อยโอกาสทาง
เศรษฐกิจและสังคม (๒) ความด้อยโอกาสทางการศึกษา
และ (๓) ความด้อยโอกาสทางกฎหมาย
ความด้อยโอกาสอาจมีที่มาจากหลายสาเหตุ อาทิ (๑)
เพราะอาศัยอยู่ในชนบทห่างไกล จึงมิได้เรียนสูงๆ จึงขาด
การศึกษา อันทำให้ขาดโอกาสที่จะทำงานที่ดี และมีรายได้ที่
ดี หรือ (๒) เพราะร่างกายพิการ จึงไม่อาจเรียนได้ จึงไม่
ทำงานได้ หรือแม้เรียนได้ ก็ยังมีข้อจำกัดในการทำงาน (๓)
เพราะเป็นคนในกลุ่มชาติพันธุ์ ที่มีข้อจำกัดทางภาษาและ
วัฒนธรรม จนไม่อาจขาดโอกาสทางการศึกษาและการ
ทำงาน

14. ความเป็นธรรมทางสังคม
(Social justice)

คือแนวคิดที่ว่าด้วยความเป็นธรรมในทุกมิติของสังคม มิใช่เพียง
แค่มิติทางด้านกฎหมายเท่านั้น ซึ่งความเป็นธรรมทางสังคมในตัว
ของมันเอง ก็ตีความได้หลายความหมาย อาจหมายถึงการปฏิบัติ

ต่อกันอย่างเป็นธรรม หรือการแบ่งปันกันอย่างเป็นธรรมก็ได้
ประเด็นเรื่องความเป็นธรรมทางสังคมนั้น เป็นทั้งปัญหาทาง
ปรัชญาและมีความสำคัญในมิติต่าง ๆ เช่น การเมือง ศาสนา และ
สังคม ปัจเจกบุคคลอาจต้องการอยู่ในสังคมที่มีความเป็นธรรมทั้ง
นั้น อย่างไรก็ดีแต่ละคนอาจมีอุดมการณ์เกี่ยวกับ “ความเป็นธรรม

ในสังคม” ที่แตกต่างกัน

15. อำนาจนำ (Hegemony)

การนำนาจครอบงำเป็นความสนิทนัยระหว่าง
ชนชั้นนำและชนชั้นปกครอง เป็นความ
พยายามของชนชั้นนำ ที่ประสบความสาเร็จใน
การใช้ความเป็นผู้นำทางการเมืองศรีธรรม
และปัญญาไปกำหนดโลกที่ดินของชนชั้น นำ
ให้เป็น โลกที่ดินทุกๆฝ่ายยอมรับนับถชมผล
ในการขนผลประโยชน์และความ ต้องการของ
กลุ่มอำนาจครอบงำทั้งหลาย

16. การเหมารวม
(Stereotype)

คตินิยมหรือทัศนคติของสังคมทั่วไปที่มีต่อกลุ่มคนอื่น ชาติอื่น
หรือลักษณะของบุคคลบางประเภทจนกลายเป็นมาตรฐาน มี
พื้นฐานมาจากการสรุปเอาจากข้อสมมุติพื้นฐานที่มีแนวโน้มที่

เป็นอัตวิสัย

17. การสร้างภาพตัวแทน
(Representation)

เป็นสิ่ง หนึ่งที่สามารถบอก
ได้ถึงความหมายของสิ่งต่าง
ๆ สามารถจะเป็นตัวกำหนด
และจัดการความ ประพฤติ
และการปฏิบัติต่าง ๆ ความ

หมายของภาษาจะช่วยใน
การตั้งกฎ บรรทัดฐาน และ
ขนบธรรมเนียมต่าง ๆ ที่สั่ง

การและควบคุมชีวิตคน

18. ความสัมพันธ์เชิงอำนาจ
(Power relations)

เป็นหนึ่งในความสัมพันธ์พื้นฐานที่สุดของการอยู่รวมกันของ
สิ่งมีชีวิต สำหรับสิ่งชีวิตที่ไม่ใช่มนุษย์ อำนาจมักจะแสดงออก
มาในรูปธรรมง่าย เช่น หากสัตว์ตัวใดมีความแข็งแรงมาก
ที่สุด สัตว์ตัวนั้นก็มักจะมีอำนาจและกลายเป็นจ่าฝูงของกลุ่ม
ไป ทว่า สำหรับสังคมมนุษย์แล้ว อำนาจมักจะแสดงออกมา
ในรูปแบบที่หลากหลาย ยิ่งสังคมมนุษย์พัฒนาและมีความซับ
ซ้อนมากขึ้นเท่าไร รูปแบบของอำนาจก็จะยิ่งมีความซับซ้อน
มากยิ่งขึ้น

19. ความเป็นอื่น (Otherness)

ความสัมพันธ์ทางวัฒนธรรมในระดับใดก็จะมีการก่อสร้างความสัมพันธ์จากโครงสร้างที่มีอยู่
ตัวอย่างที่สำคัญก็คือระบบทาส ซึ่งเป็นระบบความสัมพันธ์ระหว่างนายทาส กับ ทาส ทาสนี่หมด
สิทธิในความเป็นมนุษย์เลย โครงสร้างของสังคมทาสให้ความสำคัญกับ
นายทาส ไม่ได้ให้ความสำคัญกับตัวทาสเลย ทาสเหมือนวัตถุชนิดหนึ่ง ที่นายทาสจะทำอย่างไรก็ได้
การที่หมดความสำคัญในโครงสร้าง นี่คือถูกกีดกันออกจากสังคม

20. อคติ (Bias/prejudice)

คือทัศนคติที่เป็นผลมาจากความรู้ ความเชื่อ ความรู้สึก ความคิดเห็นที่ไม่เป็นธรรม ไม่ยุติธรรมต่อคนหรือสิ่ง
ใดสิ่งหนึ่ง นำไปสู่การกระทำในเชิงการยอมรับ หรือไม่ยอมรับ การเลือกปฏิบัติ การตีตรา อคติที่พบเห็นได้
มากที่สุดก็คือ อคติทางเชื้อชาติ ชาติพันธุ์ และสีผิว อคติทางเพศ อคติทางศาสนา/ความเชื่อ อคติทางการ

เมือง อคติทางวัย วยาคติ หรือการเหยียดอายุ อคติต่อผู้ป่วยไข้ อคติผ่านสื่อ

21. การเลือกปฏิบัติ (Discrimination)

การปฏิบัติที่แตกต่าง การกีดกัน การจำกัด หรือความพึงพอใจที่ไม่เท่ากัน ต่อคน/กลุ่มคนที่
เหมือนกันและที่ไม่เหมือนกัน รวมไปถึงการปฏิบัติที่เหมือนกันแต่ส่งผลให้เกิดความเสีย

เปรียบต่อบางกลุ่มด้วย ซึ่งการปฏิบัติเหล่านี้เป็นพฤติกรรมที่เป็นอุปสรรคต่อหลักการความ
เท่าเทียมของมนุษย์

22. Gender
(เพศสภาวะ หรือเพศสภาพ)

เพศที่สังคมกำหนด บทบาท
หน้าที่ให้เมื่อร่างกายเกิดมาเป็น
หญิง หรือเกิดมา เป็นชาย โดย
สังคมและวัฒนธรรมได้หล่อ
หลอมบทบาท หน้าที่ของความ
หญิง และความเป็นชายไว้แตก
ต่างกัน เช่น ในครอบครัว สังคม
กำหนดว่า ผู้ชายเป็นช้างเท้าหน้า
ผู้หญิง เป็นช้างเท้าหลัง ทั้งนี้
รวมถึง เกย์ กระเทย ทอม ดี้

23. เพศหลากหลาย (LGBTQ-
Lesbian, Gay, Bisexual,
Transgender and Queer)

กลุ่มคนที่มีความหลากหลายทางเพศ หรือเพศทางเลือก LGBTQ เป็นกลุ่มคนที่มีอัต
ลักษณ์ทางเพศ หรือรสนิยมทางเพศที่แตกต่างไปจากคนส่วนใหญ่ในสังคม โดยคำ
ว่า LGBTQ ย่อมาจาก
L - Lesbian กลุ่มผู้หญิงรักผู้หญิง
G - Gay กลุ่มชายรักชาย
B - Bisexual หรือกลุ่มที่รักได้ทั้งผู้ชายและผู้หญิง
T - Transgender คือกลุ่มคนข้ามเพศ จากเพศชายเป็นเพศหญิง หรือเพศหญิง
เป็นเพศชาย
Q - Queer คือ กลุ่มคนที่พึงพอใจต่อเพศใดเพศหนึ่ง โดยไม่ได้จำกัดในเรื่องเพศ
และความรัก

24. ความสามารถที่แตกต่าง
(Differently abled)

ความสามารถพิเศษ ของผู้ที่มีความยกพร่อง เช่น ผู้ที่นั่ง
วีลแชร์ คนตาบอด ผู้มีสายตาเลือนราง

25. ทวิ/พหุภาษา
(Bi/Multilingual education)

กระบวนการจัดการเรียนการสอนโดยใช้ภาษาแม่
และวัฒนธรรมของนักเรียนเป็นพื้นฐานและสื่อการ
เรียนรู้ เพื่อพัฒนาทักษะการคิด และเชื่อมโยงสู่ภาษา

และวัฒนธรรมไทยอย่างเป็นระบบ

26. หลักสูตรแฝง
(Hidden curriculum)

เป็นหลักสูตรที่ไม่ได้กำหนด
แผนการเรียนรู้เอาไว้ล่วงหน้า

และเป็นประสบการณ์การ
เรียนรู้ที่โรงเรียนไม่ได้ตั้งใจ

จะจัดให้

27. หลักสูตรทางการ
(Official curriculum)

มวลประสบการณ์ทางการ
เรียนรู้ ที่กำหนดไว้ในรายวิชา
กลุ่มวิชา เนื้อหาสาระ รวมทั้ง

กิจกรรมต่างๆ ที่ได้ดำเนิน
การจัดการเรียนการสอน จัด
กิจกรรมให้แก่ผู้เรียนอย่างมี

ประสิทธิภาพ

28. การสอนที่สอดคล้องกับวัฒนธรรมของผู้เรียน
(Culturally responsive teaching)

การสอนที่ตอบสนองต่อวัฒนธรรมเป็นการทำให้การเรียนรู้ในโรงเรียน มีความเกี่ยวข้อง และมี
ประสิทธิภาพสำหรับผู้เรียนโดยอาศัยความรู้ทางวัฒนธรรมของนักเรียน ประสบการณ์ชีวิตกรอบ

การอ้างอิงภาษาและรูปแบบการแสดงและการสื่อสาร

29. ทฤษฎีเชิงวิพากษ์
(Critical Theory)

เป็นสำนักคิดที่เน้นย้ำการประเมินสะท้อนและการวิพากษ์สังคมและวัฒนธรรม
โดยการประยุกต์ความรู้จากสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ โดยที่มีการใช้และ

ประยุกต์เป็นคำรวม ๆ ที่สามารถอธิบายทฤษฎีที่ตั้งอยู่บนการวิพากษ์

30. การศึกษาเชิงวิพากษ์
(Critical pedagogy)

เป็นทั้งทฤษฎีและแนวปฏิบัติการทางการศึกษาที่มีความผูกพัน
กับ แนวคิดของสํานักมาร์กซิสม์ (Marxism) ที่เห็นว่า
กระบวนการศึกษาเป็นสวนหนึ่งของกระบวนการก่อรูปทาง
สังคมของ มนุษย์ รวมท้ังก่อรูปให้แก่ปัจเจกบุคคล และสถาบัน
ทางสังคมท่ีมนุษย์สังกัดอยู่ ชนชั้นกรรมาชีพจะตองแสวงหา
หนทางให้หลุดพ้น จากพันธนาการแหงการกดขี่ โดยเฉพาะ
อุดมการณ์ทุนนิยมที่ พันธนาการมนุษย์ให้มืดบอด

อ้างอิง

ดร.นฤพนธ์ ด้วงวิเศษ. (2565) วัฒนธรรม. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อ 7 กรกฎาคม 2565, จาก
https://www.sac.or.th/databases/anthropology-concepts/glossary/30
แพร ศิริศักดิ์ดำเกิง. (2545) พหุวัฒนธรรมนิยม. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อ 7 กรกฎาคม 2565, จาก
https://peaceresourcecollaborative.org/wp-content/uploads/2020/02/พหุ
วัฒนธรรม-แพร.doc6279.pdf
วิกิพีเดีย. (2565) ความหลากหลายทางวัฒนธรรม. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อ 7 กรกฎาคม 2565, จาก
https://th.wikipedia.org/wiki/ความหลากหลายทางวัฒนธรรม
เกษียร เตชะพีระ. (2550) อำนาจนำ. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อ 7 กรกฎาคม 2565, จาก
https://www.bloggang.com/mainblog.php?id=inthedark&month=12-10-
2007&group=16&gblog=86
สิริลักษณ์ สุขสวัสดิ์. (2563) การเหมารวม. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อ 7 กรกฎาคม 2565, จาก
https://urbancreature.co/stereotype-threat/

Thank
you for
watching