การจัดการความรู้ครัวเรือน โคก หนอง นา ฝาง

แบบฟอรม์ การจัดการความรู้ครวั เรือนเป้าหมาย
 โครงการพัฒนาพน้ื ที่ต้นแบบการพฒั นาคุณภาพชีวติ ตามหลักทฤษฎีใหม่ประยุกต์สู่ “โคก หนอง นา โมเดล”
 โครงการพัฒนาหมู่บ้านเศรษฐกจิ พอเพียง กจิ กรรมการพัฒนาศนู ยเ์ รยี นรู้ทฤษฎใี หม่รปู แบบ “โคก หนอง นา โมเดล”

ขอ้ มูลท่ัวไปของครวั เรอื น
ช่ือ – สกลุ นายโภคิน โพธาวรรณ

ที่อยู่ 22/1 หมู่ที่ 11 บ้านแม่ป่าไผ่ ต.แม่คะ อ.ฝาง จ.เชียงใหม่ 50110 เบอร์โทร 095-6135-444
ตาแหนง่ ทางสังคม - ขนาดพ้นื ที่ 13 ไร่ กจิ กรรมในพื้นท่ี พอดีฟาร์ม ฝาง อยู่ 22/1 หมู่ที่ 11 บา้ นแม่ป่าไผ่
ต.แมค่ ะ อ.ฝาง จ.เชียงใหม่ 50110

ขอ้ มูลพน้ื ฐานครัวเรอื น

1. ส่ี ท.
- ทศั นะต่อชวี ติ /การทางาน
ในการทาเกษตรต่างทางพอดีฟาร์ม ฝาง ใช้เรื่อง “พอกิน พออยู่” , “ขาดทุนของเรา คือ

กาไรของเรา”
- ทักษะ (ฝมี อื /แรงงาน/ความสามารถ/พเิ ศษ)
เริ่มจากการเรียนรู้ศึกษาในด้านเกษตรทฤษฎีใหม่ ทั้งดู Youtube และจบการอบรมจาก

ทางกรมการพัฒนาชุมชน และหน่วยงานตา่ งๆ เข้ามาปรบั ใช้และนามาปรับปรุงในพื้นทีข่ องตนเอง
- ทรพั ยากร(เงินทุน/ที่ดิน/ปจั จยั การผลิต/แรงงาน/ครอบครัว)
พ้ืนที่ของ พอดีฟาร์ม ที่มีเน้ือที่ 13 ไร่ โดยคุณโภคินและคุณสร้อยลัดดา ลงมือทาด้วย

ตนเอง ครอบครัวกร็ ่วมลงมือชว่ ยในการทาเกษตร ทานา และเก็บเก่ียวผลผลติ ทางการเกษตร
- ทางออก (การสรุปวเิ คราะหต์ นเอง/หาทางออก/หาแนวทางการพฒั นา)
ในเริ่มแรกท่ีตวั เองไม่ได้ศึกษาพ้ืนท่ีของตนเอง จงึ ได้เริม่ จากการศึกษาเพ่มิ เติมเกษตรทฤษฎี

ใหม่ ภมู ิศาสตร์ ช่องลม และไดแ้ กไ้ ขใหถ้ ูกตอ้ งตามแนวทาง

2. การพฒั นาพ้นื ที่
- เริม่ ตน้ อยา่ งไร/ทาอย่างไร/มีขัน้ ตอนวธิ กี ารอยา่ งไร
เรม่ิ ตน้ จาก คุณโภคินและคณุ สรอ้ ยลดั ดาทางานท่ีกรงุ เทพฯ ไดก้ ลบั บ้านมายงั ภมู ิลาเนาและ

เห็นว่า คุณพ่อคุณแม่ได้มีอายุเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ คุณยายเสียชีวิต อีกทั้งคุณแม่ป่วยเป็นมะเร็งทานยารักษาโรค
ตลอด ทาให้ทงั้ สองศกึ ษาเร่ืองการปลูกผัก ปลกู ผักอนิ ทรียใ์ ห้คุณแม่รับประทาน จนคุณแมห่ ายจากมะเร็ง และ
ตัดสนิ ใจย้ายกลบั มาอย่บู า้ น

โดยเร่ิมจากค้นหาความว่าพอเพียงจากเกษตรทฤษฎีใหม่ โคก หนอง นา โมเดล คืออะไร ทาได้
จริงหรือไม่ และได้ เรียนรู้ตามท่ีต่างๆ ประกอบกับอาจารย์ยักษ์ ใน Youtube เรื่อง โคก หนอง นา โมเดล ทาให้นา โคก
หนอง นา โมเดล มาปรบั ใช้กบั สวนของตวั เอง

เร่ิมต้นจากทาโคก หนอง นา ทาให้เกิดเป็น โคกหนอง นา โมเดล เพื่อปรับภูมิทัศน์ตามภูมิสังคม
ต่างๆ แต่ก็ยังไม่รู้ถึงแก่นแท้ของเกษตรทฤษฎีใหม่จนได้เข้าอบรมกับทางกรมการพัฒนาชุมชน ท่ีได้เรียนรู้จนได้เข้าใจถึง
แก่นแทเ้ กษตรทฤษฎีใหม่ และนามาปรับใช้ เช่นเรื่องของการปลูกป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง จดั สรรพืน้ ท่ี ทาคลองไส้
ไก่เพิม่ เตมิ ให้พื้นท่ชี มุ่ ชนื้

-2-
- เจอปญั หาอะไร/แก้ไขปญั หาอย่างไร
ท้ังสองไมไ่ ดศ้ ึกษาเรื่องภมู ศิ าสตร์ และใช้ความคิดของตวั เองเป็นหลัก จงึ เกิดน้าทว่ ม ลมแรง
เลา้ ไก่อยชู่ อ่ งลมทาให้ส่งกลนิ่ เหมน็ น้าแลง้ การจัดการเร่อื งน้าไม่ดเี ท่าทค่ี วร เร่อื งแมลง
การแก้ไขปัญหา โดยทาโคกเพิ่ม วางแผนแผงภูมิศาสตร์ จัดเล้าไก่ไว้ด้านหลังสวน
เพ่ือไม่ให้กระทบด้านกล่ินและหนีน้าท่วม ปลูกไม้สูงเพ่ือลดกระแสลม น้าแล้งเริ่มปลูกป่าบนโคก และปลูกพืช
5 ระดบั จากสถานการณ์ ไวรสั โคโรนา จงึ เปิดขายผลผลติ ในรปู แบบออนไลน์ผา่ นทางเพจ พอดีฟารม์ ฝาง
- รูปแบบการประยุกตใ์ ช/้ ทฤษฎ/ี หลักการท่ีไดร้ ับไป
เมื่อได้ความรู้และวิธีเกษตรทฤษฎีใหม่ ทางพอดีฟาร์ม ฝาง ได้นาความรู้มาเป็นศูนย์เรียนรู้ ตามจุด
ต่างๆ ในฟาร์ม เช่น โคก หนอง นา ปุ๋ยหมักไม่กลับกอง เล้ียงกบ หอยในบ่อดิน ปั้นคันนาทองคา น้าหมัก 7 รส จุลินทรีย์
สังเคราะหแ์ สง ห่มดนิ พชื ผกั สวนครัว และมีการแปรรูปสนิ คา้ เปน็ ตน้

3. เครือข่าย (กลไก 357)
- มีเครอื ขา่ ยใดเข้าร่วมบ้าง/เข้ารว่ มพัฒนาอย่างไร/กิจกรรมใดบ้าง
พัฒนาชุมชน ช่วยในการอบรบโคก หนอง นา โมเดล สนับสนุนการ แปรรูปสินค้า

ขายผลิตภณั ฑแ์ ละออกบธู
กรมพัฒนาทด่ี ิน ทสี่ นับสนนุ หญา้ แฝกในการปลูกรอบหนอง ช่วยชะลา้ งของดนิ
กรมวชิ าการเกษตร ชว่ ยในเรื่องทาปุ๋ย เกษตรทฤษฎีใหม่
องคก์ ารบรหิ ารส่วนตาบล ชว่ ยในการออกแบบโคก ของฟารม์
ผูใ้ หญ่บ้าน ในการชว่ ยเร่ืองในดา้ นต่างๆ และสนบั สนนุ ทกุ ครัง้
ธกส. และโรงเรียนฝางชนูปถัมภ์ ที่ให้โอกาสเป็นวิทยากร แบ่งปันความรู้ให้กับวิสาหกิจชุมชน

และนกั เรยี นโรงเรียนฝางชนูปถมั ภ์
- ดงึ เครอื ขา่ ยมาเข้ารว่ มไดอ้ ย่างไร/ใช้วิธีไหน/มีปัจจัยใดท่ที าใหห้ น่วยงานเขา้ มา
เรม่ิ จากการอบรม โคก หนอง นา โมเดล ของกรมการพฒั นาชมุ ชน ทาใหไ้ ดข้ ้อมูลการช่วยเหลือ

จากหน่วยงานอ่ืนร่วมด้วยท้ังในชุมชนและอาเภอ โดยการติดต่อด้วยตนเองกับทางหน่วยงาน เพ่ือท่ีจะเข้ามา
ชว่ ยเหลือโคก หนอง นา ของฟารม์ และการปรบั เปลี่ยน ภูมิทัศนแ์ ละการเพิม่ เติมโคกเพมิ่ ข้ึน

- แตล่ ะเครอื ขา่ ยท่ีเข้ามาชว่ ยมคี วามแตกตา่ ง/และมีความโดดเด่นอยา่ งไร
ในแตล่ ะหนว่ ยงานทเี่ ขา้ มาช่วยเหลอื นัน้ มคี วามแตกต่างกนั ไปในแตล่ ะดา้ น เชน่
กรมวชิ าการเกษตร ทช่ี ่วยเหลือการทาปยุ๋ และเกษตรทฤษฎใี หม่
กรมการพฒั นาชุมชน ท่ีไดร้ บั ความรจู้ ากการอบรม แล้วนาไปใช้โคก หนอง นา ทีม่ อี ยู่ ชว่ ยเหลือ
เพ่มิ เตมิ โคกเพิ่มอีกทงั้ ช่วยเหลอื สินค้าแปรรูป ผลติ ภณั ฑข์ องฟารม์ เป็นตน้
- คดิ วา่ ยงั ต้องมหี นว่ ยงานไหนเขา้ มาช่วยอกี /และมาชว่ ยเร่อื งอะไร
ตอนนหี้ นว่ ยงานทเ่ี ข้ามาช่วยเหลือทางพอดีฟาร์ม ฝาง มมี ากพอสาหรบั ฟาร์ม แต่ถา้ มหี น่วยงาน
ไหนท่ีอยากจะตอ้ งการให้ความชว่ ยเหลอื หรอื อยากจะตอ้ งการศึกษาวจิ ัย กส็ ามารถเขา้ มาได้

-3-

4. เทคนิค/เคลด็ ลับ
- จากขั้นตอนการพัฒนาพื้นทีท่ ี่ได้ทา ได้คน้ พบ/เทคนิค/เกดิ ความรู้อะไรใหม่ๆบ้าง
การทาน้าหมัก 7 รส,จุลินทรียส์ ังเคราะห์แสง,ห่มดนิ ,โรงแรมแมลง,ป้ันคนั นาทองคา,หลมุ ขนมครก
- เจอปญั หาในการพัฒนาพนื้ ท/ี่ ไดแ้ ก้ไขปัญหาอยา่ งไร/ทแ่ี ตกตา่ งจากพืน้ ท่ีอ่ืน
ทางพอดีฟาร์ม ไม่ได้ศกึ ษาพื้นท่ีก่อน จงึ เกดิ ปัญหาตามมาดังน้ี
หน้าฝนมกั จะเกิดนา้ ท่วมสวนพชื ผกั ของสวน เพราะเป็นสวนอยู่ท้ายนา้ ของหมบู่ ้าน จึงตอ้ งปรบั

วางหลักภูมศิ าสตร์
หนา้ รอ้ นโคกกม็ กั จะแลง้ จงึ จัดทาโคกเพ่มิ ข้นึ
การจดั สรรพนื้ ทใี่ นเร่มิ แรก ฟาร์มไก่นนั้ ติดกบั คลองไส้ไกแ่ ละเกิดนา้ ทว่ มจงึ ย้ายไวท้ ้ายฟาร์ม
- ปญั หาท่ีเกิดขนึ้ และแกไ้ ขได้สาเรจ็ คิดว่าเกดิ จากอะไร .
จากการท่ีได้ศึกษาเพมิ่ เติม ในเร่อื งของโคก หนอง นา โมเดล ภมู ิศาสตร์ของพืน้ ท่ตี นเอง บริหาร

การจดั การแหล่งน้าจากนา้ ทว่ ม

5. ความสาเรจ็
- แรงบนั ดาลใจ
เป็นคาสอนและศาสตร์พระราชา ท่ีในหลวงราชการท่ี 9 ท่ีได้ทาไวใ้ นโครงการต่างๆ
- ปจั จัยแห่งความสาเร็จ (พิจารณา 3 มิติ)
1. Knowledge (มีความรู้พน้ื ฐาน/ความรู้เฉพาะด้าน) อะไรบา้ ง
พืช ผักเกษตรอนิ ทรีย์ของฟาร์ม
2. Skill (มที ักษะ/ความชานาญ) ทโ่ี ดดเดน่ อะไรบ้าง
ผลผลิต ผลิตภณั ฑ์แปรรปู ต่างๆ จาก พอดีฟาร์ม ฝาง
3. Attltude (ทศั นะคต/ิ ขอ้ คิด) สะกดิ ใจคนอยา่ งไร
“ขาดทนุ ของเรา คือ กาไรของเรา”
- มกี ารวางแผนพฒั นาต่อยอดพน้ื ท่ีอย่างไร
มีการคิดวางแผนศูนย์เรียนรู้เพ่ิมเติม และพัฒนา การขาย การถนอมอาหารจากผลผลิตทาง

การเกษตรของฟารม์
- ข้อจากดั
1. ข้อจากดั ของครอบครัว
ทางด้านครอบครวั เจ้าของฟาร์ม ทีมีลูกน้อย ท่จี ะต้องดูแลและคุณพ่อคุณแม่ ท่ีอายเุ พ่ิมข้ึน

มากทุกวนั ในบางครงั้ ก็ต้องฝากลกู น้อยไว้กับคุณแม่ ทาให้อดห่วงไม่ได้
2. ปัญหาหลกั /ปัญหาหนักท่เี ป็นอปุ สรรค
สถานการณ์ ไวรสั โคโรนา หรอื COVID-19 กระทบกบั ผลผลิตของสวนและลกู สวน

ทีจ่ าหนา่ ยผลผลิตไม่ได้
3. ความต้องการในการพัฒนา/แก้ไข
การพัฒนาพื้นท่ีให้เปน็ ศูนย์การเรียนรู้และปรับปรุงโคก หนอง นา ของตนเองทเี่ กดิ จากที่

ไม่ได้ศกึ ษาพื้นท่ไี มด่ ีพอ ทาให้ตอ้ งแก้ไขปัญหา

-4-
4. ข้อพึงระวังในการทางาน

ควรศึกษาภมู ิศาสตร์ ช่องลมในพนื้ ที่ของตนเองก่อนทีจ่ ะจัดทาโคก หนอง นา โมเดล หรือ
การเกษตรของตนเอง

5. ขอ้ เสนอแนะในการพฒั นา/แก้ไข
พยายามคดิ บวกและค่อยๆหาทางแก้ไขปญั หาที่เกิดขึน้ ตามทศั นะคติ “ขาดทนุ ของเรา

คอื กาไรของเรา”
- ปัจจยั เสรมิ
1. มอี ะไรจากภายนอกครัวเรือน ท่เี ข้ามาเสริมความสาเร็จ
วิสาหกิจชุมชนเกษตรอินทรยี ์ พอดีฟาร์มฝาง และวิสาหกิจชมุ ชน เกา๊ ฝาง
2. การมสี ่วนร่วม ความรว่ มมือจากชุมชนเปน็ อย่างไร
ให้ความรว่ มมือเปน็ อย่างดี ชว่ ยเหลอื เรอื่ งการเชอื่ มตอ่ ขอ้ มลู องค์ความรู้และแบง่ ปันความรู้ต่างๆ
3. ขอ้ มลู เสรมิ ที่ไดจ้ าก จนท.พช. อาเภอ/จังหวดั /ผู้นาชมุ ชน ฯลฯท่ีอยู่นอกครวั เรือน
ขอ้ มูลทไ่ี ด้จากการอบรบโคก หนอง นา โมเดล จากทางกรมการพัฒนาชมุ ชน