โครงสร้างรายวิชาวิทยาศาสตร์ ม.3 ปี65

โครงสร้างรายวิชา
วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3

ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2565

จัดทำโดย
นางสาวอังคณา ปาสานะโม

โครงสรา้ งรายวชิ า

รหสั วชิ า ว23101 วชิ าวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กลุ่มสาระการเรยี นรูว้ ิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

ชนั้ มธั ยมศกึ ษาปีท่ี 3 เวลา 60 ชวั่ โมง 1.5 หน่วยกติ ภาคเรยี นที่ 1

ลาดบั ที่ ชอื่ หน่วย มาตรฐานการ สาระสาคญั เวลา คะแนน
1. การเรียนรู้ เรียนรู้/ตัวช้ีวดั (ช่วั โมง) -
ปฐมนิเทศ การแนะนาขอบข่ายรายวิชา วิธีการเรียนการสอน 5
- จุดประสงค์การเรียนรู้ การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ในแต่ 1
2. เรียนรู้ ละเรอ่ื ง การวดั และประเมนิ ผล 4 15
วิทยาศาสตร์ -
อย่างไร การทางานของนักวิทยาศาสตร์เพื่อค้นพบความรู้และ 15
ว 1.3 ความจรงิ ต่างๆ ในธรรมชาติใช้วธิ ที ่ีเรียกวา่ กระบวนการทาง
3. พันธกุ รรม ม.3/1 วิทยาศาสตร์ หรือวิธีการทางวิทยาศาสตร์ ซ่ึงเป็นวิธีในการ
ม.3/2 สืบเสาะหาความรู้และการสารวจตรวจสอบอย่างเป็นระบบ
ม.3/3 ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์มี 14 ทักษะ จัดเป็น
ม.3/4 ส่ิงจาเป็นอย่างย่ิงที่ทาให้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์
ม.3/5 ประสบผลสาเรจ็ ธรรมชาติของวิทยาศาสตร์ประกอบด้วย
ม.3/6 สว่ นสาคัญ 3 สว่ น คือ โลกในมุมมองแบบวิทยาศาสตร์ การ
ม.3/7 สืบเสาะหาความรู้ทางวิทยาศาสตร์ และองค์กรทาง
ม.3/8 วทิ ยาศาสตร์ จติ วิทยาศาสตร์เป็นลักษณะนิสัยของบุคคลที่
ม.3/9 เก่ยี วข้องกบั ความรู้สึกนกึ คิดทางวิทยาศาสตร์
ม.3/10
ม.3/11 ลักษณะทางพันธุกรรมของส่ิงมีชีวิตสามารถถ่ายทอด
จากรุ่นหนึ่งไปยังอีกรุ่นหน่ึงได้ โดยมียีนเป็นหน่วยควบคุม
ลักษณะทางพนั ธุกรรม โดยยนี เป็นส่วนหนึ่งของสายดีเอ็นเอ
และดเี อ็นเอจะขดกนั เป็นโครโมโซมอยู่ภายในนิวเคลียสของ
เซลล์ ส่ิงมีชีวิตชนิดเดียวกันจะมีจานวนโครโมโซมเท่ากัน
และอาจมีจานวนโครโมโซมเท่าหรือไม่เท่ากับส่ิงมีชีวิต
ต่างชนิดกัน ซ่ึงโครโมโซมแบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ
โครโมโซมร่างกายและโครโมโซมเพศ และส่ิงมีชีวิตที่มี
โครโมโซม 2 ชุด อยู่กันเป็นคู่และมีการเรียงลาดับยีน
บนโครโมโซมเหมือนกัน เรียกวา่ ฮอมอโลกสั โครโมโซม

เมลเดลเป็นบิดาแห่งวิชาพันธุศาสตร์ ศึกษาการ
ถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรมของต้นถ่ัวลันเตา พบว่า
ผลการผสมพันธุ์ถั่วลันเตาที่มีลักษณะต่างกันในรุ่นพ่อแม่
ได้ลูกที่ปรากฏลักษณะเด่นในทุกรุ่น และลักษณะด้อยจะมี
โอกาสปรากฏในแต่ละรุ่นน้อยกว่า นามาสู่หลักการพ้ืนฐาน
การถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรม นอกจากนี้ เมนเดล
ได้สันนษิ ฐานว่า ยนี แตล่ ะตาแหน่งบนฮอมอโลกัสโครโมโซม

ลาดบั ที่ ชอ่ื หน่วย มาตรฐานการ สาระสาคัญ เวลา คะแนน
การเรียนรู้ เรียนรู้/ตวั ชี้วดั (ชัว่ โมง)
มี 2 แอลลีล จะแยกออกจากกนั เม่อื มีการสร้างเซลล์สืบพันธุ์
หลังปฏิสนธิแอลลีลจะกลับมาเข้าคู่กันอย่างอิสระ โดย
แอลลลี หนึ่งได้รบั มาจากพ่อ และอกี แอลลีลหน่ึงไดร้ บั มาจาก
แม่ ซึ่งอาจมีรูปแบบเดียวกันหรือแตกต่างกัน โดยแอลลีล
ท่ีต่างกัน จะมีแอลลีลหน่ึงสามารถข่มอีกแอลลีลหน่ึงได้
เรียกแอลลีลท่ีข่มอีกแอลลีลหน่ึงว่า แอลลีลเด่น ทาให้
ส่ิงมีชีวิตแสดงลักษณะเด่น ส่วนแอลลีลที่ถูกข่ม เรียกว่า
แอลลลี ดอ้ ย

สิง่ มชี วี ิตทกุ ชนดิ ล้วนมกี ารแบง่ เซลล์ ซึง่ แบ่งออกเปน็ 2
ประเภท คือ การแบ่งเซลล์แบบไมโทซิสและไมโอซิส
การแบง่ เซลล์แบบไมโทซสิ เป็นการแบ่งเซลล์เพื่อเพิ่มจานวน
เซลล์ร่างกาย ได้เซลล์ใหม่จานวน 2 เซลล์ ซ่ึงแต่ละเซลล์มี
จานวนโครโมโซมเหมือนเซลลต์ ้งั ต้น และการแบ่งเซลล์แบบ
ไมโอซิสเป็นการแบ่งเซลล์เพื่อสร้างเซลล์สืบพันธ์ุ ได้เซลล์
ใหม่จานวน 4 เซลล์ ซ่ึงแต่ละเซลล์จะมีจานวนโครโมโซม
เป็นคร่ึงหน่ึงของเซลล์เดิม

ก า ร เ ป ลี่ ย น แ ป ล ง ข อ ง ยี น ห รื อ โ ค ร โ ม โ ซ ม ก่ อ ใ ห้ เ กิ ด
โรคทางพันธุกรรม เช่น โรคธาลัสซีเมียเกิดจากการ
เปลี่ยนแปลงของยีน กลุ่มอาการดาวน์เป็นกลุ่มอาการเกิด
จากการเปล่ียนแปลงจานวนของโครโมโซม กลุ่มอาการ
คริดูชาเป็นกลุ่มอาการท่ีเกิดจากความผิดปกติที่เกิดขึ้นกับ
รูปร่างโครโมโซม นอกจากนั้น โรคทางพันธุกรรมสามารถ
ถ่ายทอดจากพ่อแม่ไปสู่ลูกได้ ดังน้ัน เพื่อป้องกันความเสี่ยง
จากการถ่ายทอดโรคทางพันธุกรรม จึงควรตรวจและ
วินิจฉัยภาวะเส่ียงจากการถ่ายทอดโรคทางพันธุกรรม
ก่อนแตง่ งานหรอื ในระหวา่ งต้งั ครรภ์

สิ่ งมี ชี วิ ต ดั ด แ ป ร พั นธุก ร ร ม คื อ สิ่ งมี ชี วิต ที่ มี
การเปล่ียนแปลงพันธุกรรมโดยมนุษย์ซ่ึงอาศัยความรู้
ทางพันธุวิศวกรรม ซ่ึงเป็นกระบวนการที่นอกเหนือไปจาก
การเปล่ียนแปลงตามธรรมชาติ การสร้างสิ่งมีชีวิตดัดแปร
พันธุกรรมทาได้โดยการถ่ายทอดยีนท่ีมีลักษณะที่ต้องการ
จากสิ่งมีชีวิตหน่ึงเข้าไปอยู่ในดีเอ็นเอของส่ิงมีชีวิตอีกชนิด
หน่ึง ทาให้ส่ิงมีชีวิตท่ีได้รับยีนแสดงลักษณะตามที่ต้องการ
และลกั ษณะดงั กลา่ วสามารถถา่ ยทอดไปยังรุ่นลูกและหลาน

ลาดับท่ี ชือ่ หน่วย มาตรฐานการ สาระสาคญั เวลา คะแนน
การเรียนรู้ เรยี นรู้/ตัวช้วี ัด (ชัว่ โมง)
4. ต่อไปได้ โดยมนุษย์ใช้ประโยชน์จากสิ่งมีชีวิตดัดแปร 10
5. คลน่ื ว 2.3 พนั ธุกรรมในด้านต่างๆ เช่น การผลิตอาหาร ด้านการแพทย์ 7 10
แสง ม.3/10 ด้านการเกษตร ด้านอุตสาหกรรม อย่างไรก็ตาม สังคมก็ยัง 21
ม.3/11 มี ค ว า ม กั ง ว ล เ กี่ ย ว ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย ใ น ก า ร บ ริ โ ภ ค แ ล ะ
ม.3/12 ผลกระทบของส่ิงมีชีวติ ดดั แปรพันธกุ รรมท่มี ีตอ่ สง่ิ มีชีวติ และ
สงิ่ แวดลอ้ ม ดังนนั้ จึงควรศกึ ษาและติดตามผลกระทบตอ่ ไป
ว 2.3
ม.3/13 ความหลากหลายทางชีวภาพแบ่งออกเป็น 3 ระดับ
ม.3/14 ได้แก่ ความหลากหลายทางระบบนิเวศ ความหลากหลาย
ม.3/15 ของชนิดส่ิงมีชีวิต และความหลากหลายทางพันธุกรรม ซ่ึง
ม.3/16 ความหลากหลายทางชีวภาพในแต่ละพื้นท่ีจะแตกต่างกัน
ม.3/17 บางพื้นที่มีความหลากหลายทางชีวภาพสูง บางพ้ืนท่ีมี
ม.3/18 ความหลากหลายทางชีวภาพต่า ซึ่งความหลากหลาย
ม.3/19 ทางชีวภาพมีความสาคญั ต่อการรักษาสมดุลของระบบนิเวศ
และมคี วามสาคญั ต่อมนุษย์ ดังน้ัน จึงควรร่วมกันดูแลรักษา
ความหลากหลายทางชีวภาพโดยการร่วมกันอนุรักษ์
พนั ธ์ุสตั ว์ ใช้ทรพั ยากรอยา่ งประหยัดและรูค้ ณุ ค่า

คล่ืนกลเป็นคลื่นท่ีต้องอาศัยตัวกลางในการเคลื่อนท่ี
เช่น คลื่นผิวน้า คล่ืนแผ่นดินไหว ในคลื่นกล พลังงาน
จ ะ ถู ก ถ่ า ย โ อ น ผ่ า น ตั ว ก ล า ง โ ด ย อ นุ ภ า ค ข อ ง ตั ว ก ล า ง
ไม่เคลื่อนท่ีไปกับคล่ืน คลื่นที่แผ่ออกมาจากแหล่งกาเนิด
คล่นื อย่างตอ่ เนื่องและมรี ูปแบบทซ่ี ้ากัน

ค ล่ื น แ ม่ เ ห ล็ ก ไ ฟ ฟ้ า เ ป็ น ค ลื่ น ที่ ไ ม่ อ า ศั ย ตั ว ก ล า ง
ในการเคลื่อนที่ จัดเป็นคลื่นตามขวาง คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า
ทุกความถ่ีสามารถนามาใช้ประโยชน์ในชีวิตประจาวันอย่าง
กว้างขวาง แต่ในทานองเดียวกัน คล่ืนแม่เหล็กไฟฟ้า
ก็สามารถก่อให้เกิดโทษได้ จึงควรศึกษาการนาไปใช้
ให้เกิดประโยชน์และรจู้ กั การป้องกันอนั ตรายทีอ่ าจเกดิ ขึน้

การสะท้อนของแสงบนกระจกเงาราบทาให้เกิดภาพเสมือน
หวั ต้ังท่ีมีขนาดเท่ากับวัตถุ แต่ภาพจะกลับด้านจากซ้ายเป็นขวา
และขวาเปน็ ซ้าย ส่วนการสะท้อนของแสงบนกระจกเงานูนทาให้
เกิดภาพเสมือนหวั ตัง้ ทมี่ ีขนาดเล็กกว่าวัตถุ ส่วนการสะท้อนของ
แสงบนกระจกเงาเว้าสามารถเกิดภาพได้หลายแบบข้ึนอยู่กับ
ระยะระหว่างวัตถุกับกระจก

การหักเหของแสงเกิดจากการท่ีความเร็วของแสงเปลี่ยนไป
เม่ือแสงเดินทางผ่านตัวกลางต่างชนิดกัน แสงจะเบนมากหรือ

ลาดบั ท่ี ชื่อหนว่ ย มาตรฐานการ สาระสาคัญ เวลา คะแนน
6. การเรียนรู้ เรยี นรู้/ตวั ชี้วัด (ช่ัวโมง) 10
น้อยขึ้นอยูก่ ับความหนาแนน่ และดรรชนหี ักเหของตวั กลาง
ปฏสิ ัมพนั ธ์ใน ม.3/20 การหักเหของแสงผ่านเลนส์เว้าทาให้เกิดภาพได้หลายแบบ 12
ระบบสรุ ิยะ ม.3/21
และเทคโนโลยี ขึ้นอยู่กับระยะระหว่างวัตถุกับเลนส์ และการหักเหของแสงผ่าน
ว 3.1 เลนส์นูนทาใหเ้ กดิ ภาพเสมือนหวั ตงั้ ขนาดเลก็ กว่าวตั ถุ
อวกาศ ม.3/1
ม.3/2 การสะท้อนและการหักเหของแสงนาไปใช้อธิบาย
ม.3/3 ปรากฏการณ์ท่ีเก่ียวกับแสง เช่น รุ้ง มิราจ และอธิบาย
ม.3/4 การทางานของทัศนอุปกรณ์ เช่น แว่นสายตา แว่นขยาย
กระจกโคง้ จราจร กล้องโทรทรรศน์ กลอ้ งจุลทรรศน์

ความบกพร่องทางสายตา เช่น สายตาส้ัน สายตายาว
เป็นเพราะตาแหน่งทเี่ กิดภาพไมไ่ ดอ้ ย่ทู ่ีจอตาพอดี จึงต้องใช้
เลนส์ในการแก้ไขเพื่อช่วยให้มองเห็นเหมือนคนสายตาปกติ
โดยคนสายตาส้นั ใช้เลนส์เว้า สว่ นคนสายตายาวใช้เลนส์นูน

ความสว่างของแสงมีผลต่อดวงตามนุษย์ การใชส้ ายตาใน
สภาพแวดล้อมทม่ี ีความสวา่ งไมเ่ หมาะสมจะเป็นอันตรายต่อ
ดวงตา เชน่ การดวู ัตถใุ นทม่ี คี วามสว่างมากหรอื น้อยเกนิ ไป

ระบ บสุ ริยะ มีด วงอาทิตย์เ ป็นศูนย์ กล างโ ดย มี
ดาวเคราะหแ์ ละบริวาร ดาวเคราะห์แคระ ดาวเคราะห์น้อย
ดาวหาง และอื่นๆ โคจรอยู่โดยรอบ ซึ่งวัตถุเหล่าน้ีจะโคจร
รอบดวงอาทิตย์ด้วยแรงโน้มถ่วง ซ่ึงแรงโน้มถ่วงเป็น
แรงดึงดูดระหว่างวัตถุสองวัตถุ โดยเป็นสัดส่วนกับผลคูณ
ของมวลท้ังสอง และเป็นสัดส่วนผกผันกับกาลังสองของ
ระยะทางระหว่างวัตถุท้ังสอง การท่ีโลกโคจรรอบ
ดวงอาทิตย์ในลักษณะที่แกนโลกเอียงกับแนวตั้งฉากของ
ระนาบทางโคจรทาให้ส่วนต่างๆ บนโลกได้รับปริมาณแสง
จากดวงอาทิตย์แตกต่างกันในรอบปี เกิดเป็นฤดูกาลและ
ยังทาให้กลางวันและกลางคืนยาวนานไม่เท่ากัน ส่วนการ
หมุนรอบตัวเองของโลกทาให้เราสังเกตเห็นการเคล่ือนที่
ปรากฏของดวงอาทิตย์จากทิศตะวันออกไปยังทิศตะวันตก
ซึ่งปรากฏการณ์นี้เรียกว่า การขึ้นและตกของดวงอาทิตย์
ส่วนดวงจันทร์โคจรรอบโลกในทิศทางเดียวกันกับที่โลก
หมนุ รอบตัวเอง จงึ ทาให้เห็นดวงจันทร์ข้ึนช้าไปประมาณวัน
ละ 50 นาที และเนื่องจากดวงจันทร์ใช้เวลาหมุนรอบตัวเอง
เท่ากบั เวลาทีใ่ ชใ้ นการโคจรรอบโลก ทาให้ดวงจันทร์หนั ด้าน
เดยี วเขา้ หาโลก เม่อื ดวงจนั ทร์โคจรรอบโลกจะหันส่วนสว่าง
มายังโลก ทาให้เราสังเกตเห็นส่วนสว่างของดวงจันทร์

ลาดบั ที่ ชอ่ื หน่วย มาตรฐานการ สาระสาคัญ เวลา คะแนน
การเรียนรู้ เรียนรู้/ตวั ชี้วดั (ช่ัวโมง)
แตกตา่ งกนั ในแตล่ ะวนั เกิดเป็นข้างขึน้ ข้างแรมหรือวิถจี ันทร์
ผลของความแตกต่างของแรงโน้มถ่วงท่ีดวงอาทิตย์และดวง
จนั ทร์กระทาตอ่ โลกทาใหเ้ กิดปรากฏการณ์นา้ ขึน้ น้าลง วันท่ี
น้ามรี ะดับการขน้ึ สูงสดุ และลงต่าสุดเรียกว่า วันน้าเกิด ส่วน
วันทรี่ ะดับน้ามกี ารขนึ้ และลงน้อยเรียกวา่ วันนา้ ตาย โดยวัน
น้าเกดิ และวันน้าตายมีความสัมพันธ์กับข้างข้ึนข้างแรม

เทคโนโลยีอวกาศเป็นการนาความรู้และวิธีการต่าง ๆ
ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมาใช้ให้เหมาะสมใน
การศึกษาทางดาราศาสตร์และอวกาศ ตลอดจนนามา
ประยุกต์ใช้ให้สอดคล้องกับทรัพยากรธรรมชาติและการ
ดารงชีวิตของมนุษย์ ซ่ึงอุปกรณ์ที่ใช้ในการศึกษาเทคโนโลยี
อวกาศมีหลายอย่าง เช่น กล้องโทรทัศน์ กระสวยอวกาศ
ดาวเทยี ม ยานอวกาศ

รวม 60 50

สอบกลางภาค - 20

สอบปลายภาค - 30

รวมท้ังหมด 60 100