ระบบหมุนเวียนเลือด

ชดุ กิจกรรมการเรยี นร้วู ิทยาศาสตร์
เรอ่ื ง ระบบร่างกายมนษุ ย์

ด้วยวิธกี ารจัดการเรยี นร้แู บบสบื เสาะหาความรู้ (5E)

สาหรบั นกั เรียนชัน้ มัธยมศึกษาปีท่ี 2

ระบบหมุนเวยี นเลอื ด

นางอมรรัตน์ ไทรเมือง
ตาแหนง่ ครู วทิ ยฐานะครูชานาญการพเิ ศษ
กลุ่มสาระการเรียนรูว้ ิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

โรงเรยี นบ้านวงั กว้าง
สานักงานเขตพื้นทีก่ ารศกึ ษาประถมศึกษาปัตตานี เขต 2

ก

คำนำ

ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ เร่ืองร่างกายของเรา ด้วยวิธีการจัดการเรียนรู้แบบ
สบื เสาะหาความรู้ (5E) สาหรบั นกั เรียนชัน้ มธั ยมศึกษาปท่ี 2 ชดุ ท่ี 2 ระบบหมุนเวียนเลือด จัดทา
ขน้ึ โดยมวี ัตถุประสงค์เพ่ือใช้เป็นส่ือการจัดการเรียนรู้สาหรับนักเรียนและครูผู้สอนกลุ่มสาระการ
เรียนรู้วิทยาศาสตร์ ซึ่งนักเรียนสามารถศึกษาเป็นรายบุคคลหรือเป็นกลุ่ม โดยเน้นทักษะ
กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ เรียนรูจ้ ากประสบการณจ์ ริง ฝึกปฏิบัติจริง สามารถทาได้ คิดเป็น
แกป้ ัญหาเปน็ ฝึกคดิ แบบองคร์ วม โดยทาแผนท่ีความคิดทาให้เกิดเจตคติที่ดีต่อวิทยาศาสตร์ เป็น
การจัดกิจกรรมการเรยี นรู้ท่ีเน้นนักเรียนเป็นสาคญั

ผู้จัดทาหวังเปน็ อยา่ งย่งิ ว่า ชดุ กิจกรรมการเรียนรู้วทิ ยาศาสตร์ เรอื่ ง ระบบร่างกาย
มนษุ ย์ ดว้ ยวธิ กี ารจดั การเรยี นร้แู บบสบื เสาะหาความรู้ (5E) สาหรบั นกั เรยี นช้ันมัธยมศกึ ษาปที ่ี 2
ชุดท่ี 2 ระบบหมุนเวยี นเลือด จะเป็นประโยชนต์ อ่ นกั เรียนและผู้ที่สนใจในการศึกษาคน้ ควา้ เพ่อื
พัฒนาการเรยี นรทู้ างวทิ ยาศาสตรต์ ่อไป

ผู้จัดทาขอขอบพระคุณทุกท่านท่ีให้คาปรึกษา แนะนาเกี่ยวกับรูปแบบการจัดทาและ
เนอื้ หาท่ีถูกต้องมา ณ โอกาสน้ี

อมรรัตน์ ไทรเมอื ง

ชดุ ที่ 2 ระบบหมุนเวยี นเลอื ด

ข

สำรบัญ หนำ้
ก
เรอื่ ง ข
คานา ค
สารบญั ง
สารบัญภาพ 1
ผังมโนทัศน์ 2
คาชี้แจงในการชดุ กจิ กรรมการเรยี นรู้วทิ ยาศาสตร์ 3
สาระ มาตรฐานการเรยี นรู้ ตวั ช้ีวัด 4
จุดประสงคก์ ารเรียนรู้ 6
แบบทดสอบกอ่ นเรียน 13
ใบความรู้ เรื่อง ระบบหมุนเวยี นเลือด 15
กิจกรรมที่ 1 การหมุนเวยี นเลอื ดในรา่ งกาย 16
แบบฝกึ หัดทบทวนความรตู้ อนท่ี 1 18
กิจกรรมที่ 2 อตั ราการเตน้ ของชีพจร 19
แบบฝึกหัดทบทวนความรตู้ อนที่ 2 20
สรปุ ความรู้เปน็ แผนท่ีความคดิ (Mind Mapping) 22
แบบทดสอบหลงั เรยี น 23
เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน 25
เฉลยกิจกรรมที่ 1 การหมนุ เวยี นเลือดในร่างกาย 26
เฉลยแบบฝึกหดั ทบทวนความรู้ตอนท่ี 1 28
เฉลยกิจกรรมที่ 2 อตั ราการเตน้ ของชพี จร 29
เฉลยแบบฝึกหัดทบทวนความรู้ตอนท่ี 2 30
เฉลยสรปุ ความรเู้ ป็นแผนทค่ี วามคิด (Mind Mapping) 31
เฉลยแบบทดสอบหลงั เรยี น 32
แบบบันทึกผลการเรยี นรู้
บรรณานกุ รม

ชุดท่ี 2 ระบบหมนุ เวยี นเลอื ด

สำรบัญภำพ ค

เร่อื ง หนา้
ภาพที่ 1 หวั ใจ 6
ภาพท่ี 2 ตาแหนง่ ของหวั ใจแตล่ ะหอ้ ง 6
ภาพที่ 3 ทศิ ทางการไหลของเลือดผา่ นหวั ใจ 7
ภาพที่ 4 หลอดเลือด 8
ภาพที่ 5 เซลล์เม็ดเลือด 9
ภาพที่ 6 กลไกการไหลเวียนเลือด 10
ภาพที่ 7 สเตตโทสโคป 11
ภาพท่ี 8 สฟิกโมแมนอมเิ ตอร์ 12

ชุดทชุดี่ 3ที่ ร2ะบรบะบหบมหนุ มเวนุ ยี เนวยีเลนือเลดอื ด

ง

ผังมโนทศั น์

รา่ งกายของเรา ระบบหมนุ เวียนเลือด
ระบบหายใจ

ชุดท่ี 2 ระบบหมุนเวยี นเลอื ด

1

คำชีแ้ จงในกำรชดุ กจิ กรรมกำรเรียนรูว้ ทิ ยำศำสตร์
เรอื่ ง ระบบร่ำงกำยมนษุ ย์

ด้วยวธิ ีกำรจัดกำรเรียนรแู้ บบสบื เสำะหำควำมรู้ (5E)
สำหรับนกั เรียนช้ันมธั ยมศึกษำปที ี่ 2
ชดุ ที่ 1 ระบบหำยใจ

1. ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ เร่ืองร่างกายของเรา ด้วยวิธีการจัดการเรียนรู้
แบบสืบเสาะหาความรู้ (5E) สาหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 จัดทาขึ้นตามกรอบและ
มาตรฐานการเรียนรู้ของกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ โดยมีเน้ือหาสอดคล้องกับหลักสูตร
แกนกลางการศึกษาข้ันพ้ืนฐาน พุทธศักราช 2551 ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ เร่ือง
ระบบร่างกายมนุษย์ ด้วยวิธีการจัดการเรียนรู้ แบบสืบเสาะหาความรู้ (5E) สาหรับนักเรียนชั้น
มธั ยมศกึ ษาปีที่ 2 มที ้งั หมด 2 ชุด ดังนี้

 ชุดท่ี 1 ระบบหายใจ
 ชุดท่ี 2 ระบบหมุนเวยี นเลือด
2. ชุดกจิ กรรมการเรียนรวู้ ิทยาศาสตร์ท้ัง 2 ชุด จัดทาข้ึนโดยมีวัตถุประสงค์เพ่ือใช้เป็น
สอื่ การจัดการเรยี นรสู้ าหรบั นกั เรียนและครูผสู้ อนกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ ซ่ึงนักเรียน
สามารถศกึ ษาเป็นรายบคุ คลหรอื เปน็ กลมุ่ โดยเน้นทกั ษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ เรียนรู้
จากประสบการณ์จรงิ ฝึกปฏิบัตจิ ริง สามารถทาได้ คิดเปน็ แก้ปญั หาเป็น ฝกึ คดิ แบบองค์รวม
โดยทาแผนทคี่ วามคิด ทาใหเ้ กิดเจตคติท่ดี ตี ่อวิทยาศาสตร์เป็นการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ท่ีเน้น
นักเรียนเป็นสาคญั
3. ชุดกจิ กรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ เรื่องร่างกายของเรา ด้วยวิธีการจัดการเรียนรู้
แบบสบื เสาะหาความรู้ (5E) สาหรบั นกั เรียนชน้ั มธั ยมศกึ ษาปีที่ 2 มีลาดบั ข้นั ตอนการจัดกจิ กรรม
เป็นไปตามขนั้ ตอนการเรียนรูด้ ังน้ี

 ขั้นสร้างความสนใจ (Engagement)
 ขน้ั สารวจและคน้ หา (Exploration)
 ขัน้ อธบิ ายและลงข้อสรุป (Explanation)
 ขั้นขยายความรู้ (Elaboration)
 ขนั้ ประเมนิ (Evaluation)
4. ชดุ กิจกรรมการเรียนรวู้ ิทยาศาสตร์ เรือ่ ง ระบบรา่ งกายมุนษย์ ดว้ ยวิธี
การจดั การเรยี นรแู้ บบสืบเสาะหาความรู้ (5E) สาหรบั นักเรยี นชัน้ มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 2 ชดุ ท่ี 2
ระบบหมุนเวยี นเลอื ด ใช้เวลาในการเรียนรู้ 2 ช่วั โมง

ชุดท่ี 2 ระบบหมุนเวียนเลอื ด

2

สำระ มำตรฐำนกำรเรยี นรู้ ตวั ช้ีวดั

สาระที่ 1 สงิ่ มชี วี ติ กับกระบวนการดารงชีวิต
มาตรฐาน ว 1.2 เข้าใจสมบัติของส่ิงมีชีวิต หน่วยพื้นฐานของส่ิงมีชีวิต การลาเลียงสารเข้า และออก

จากเซลล์ความสัมพันธ์ของโครงสร้าง และหน้าท่ีของระบบต่าง ๆ ของสัตว์และ
มนษุ ย์ทีท่ างานสมั พันธก์ นั ความสัมพันธข์ องโครงสรา้ ง และหน้าที่ ของอวัยวะต่างๆ
ของพชื ท่ที างานสัมพันธก์ ัน รวมทง้ั นาความรไู้ ปใช้ประโยชน์
ตัวชว้ี ัด ม 2/6 บรรยายโครงสรา้ งและหนา้ ท่ีของหัวใจ หลอดเลือดและเลือด
ม 2/7 อธบิ ายการทางานของระบบหมุนเวียนเลือด โดยใช้แบบจาลอง
ม 2/8 ออกแบบการทดลองและทดลอง ในการเปรยี บเทยี บอัตราการเต้นของหัวใจ ขณะปกติ
และหลงั ทากิจกรรม

ชุดที่ 2 ระบบหมุนเวยี นเลอื ด

3

จดุ ประสงค์กำรเรียนรู้

ด้ำนควำมรู้ (K)
1. นักเรยี นสามารถทดลองและอธิบายการทางานของหัวใจจาลองได้
2. นกั เรียนสามารถสืบค้น อภปิ ราย และอธบิ ายการทางานของระบบหมุนเวียนเลอื ดได้
3. นักเรียนสามารถทดลอง อภิปราย และสรุปผลการวัดการเตน้ ของชพี จรก่อนและหลงั
ออกกาลงั กายได้
4. นักเรียนสามารถอภิปรายและสรุปปัจจัยทีม่ ผี ลตอ่ การเต้นของหัวใจได้

ด้ำนกระบวนกำร (P)
1. การแบง่ หนา้ ทีใ่ นกลมุ่ ชดั เจน
2. การร่วมมอื ตัง้ ใจทากิจกรรม
3. การรว่ มแสดงความคดิ เห็นและรับฟงั ความคดิ เหน็
4. ผลสาเร็จของงาน
5. การนาเสนอผลงาน

ดำ้ นคณุ ธรรม จริยธรรม และค่ำนิยม (A)
1. มีวนิ ยั
2. ใฝเ่ รียนรู้
3. มุ่งมนั่ ในการทางาน
4. ซื่อสตั ย์สจุ รติ

ชดุ ที่ 2 ระบบหมุนเวียนเลอื ด

4

แบบทดสอบกอ่ นเรียน
ชุดกิจกรรมกำรเรียนรู้วทิ ยำศำสตร์ เร่ือง ระบบรำ่ งกำยมนษุ ย์

ดว้ ยวธิ กี ำรจดั กำรเรียนรู้แบบสืบเสำะหำควำมรู้ (5E)
สำหรบั นักเรียนชน้ั มัธยมศึกษำปที ี่ 2
ชุดท่ี 2 ระบบหมุนเวียนเลอื ด

คาชี้แจง ใหน้ กั เรียนทาเครอื่ งหมายกากบาท () ทับขอ้ ความทถี่ กู ต้องทีส่ ดุ เพยี งขอ้ เดียว

1. การฟอกเลอื ดดาให้เปน็ เลือดแดงเกิดข้นึ ท่ี 4. ข้อใดเปน็ ลกั ษณะของเลือดเสีย
อวัยวะส่วนใด ก) มสี แี ดงสด
ข) มีสแี ดงคล้า
ก) ปอด ค) มีแก๊สไนโตรเจนสูง
ข) หวั ใจ ง) มแี ก๊สออกซิเจนมากเกนิ ไป
ค) ข้วั ปอด
ง) หลอดลม 5. บริเวณใดของรา่ งกายไม่สามารถจบั ชพี จรได้
2. ห้องหัวใจที่มหี น้าท่รี บั โลหิตจากส่วนตา่ งๆ ก) ข้อมอื
ของรา่ งกายคือหวั ใจห้องใด ข) ขอ้ พับ
ก) หัวใจห้องบนซ้าย ค) ลาคอ
ข) หวั ใจหอ้ งบนขวา ง) ศีรษะ
ค) หัวใจห้องลา่ งซา้ ย
ง) หัวใจหอ้ งล่างขวา 6. อาหารประเภทใดท่ีรับประทานแล้วส่งผลให้
3. อวัยวะที่ทาหนา้ ที่สูบฉีดเลือดไปทวั่ รา่ งกายคือ หลอดเลอื ดตบี
อวยั วะใด
ก) ตับ ก) ผกั
ข) ปอด ข) ผลไม้
ค) หัวใจ ค) เน้อื ปลา
ง) เส้นเลอื ด ง) เน้ือตดิ มัน
7. ล้นิ หัวใจทาหนา้ ที่อะไร
ก) สูบฉดี เลอื ด
ข) ลาเลยี งสารอาหาร
ค) ป้องกนั เลอื ดไหลยอ้ นกลับ
ง) ฟอกเลอื ดดาเปน็ เลอื ดแดง

ชดุ ท่ี 2 ระบบหมุนเวยี นเลอื ด

5

8. ขอ้ ใดแสดงทิศทางการไหลของเลอื ดจากรา่ งกายไปยงั ปอดไดถ้ กู ตอ้ ง

ก) หวั ใจหอ้ งบนซา้ ย หัวใจห้องล่างซา้ ย ปอด
ปอด
ข) หัวใจห้องบนซ้าย หัวใจหอ้ งลา่ งขวา ปอด
ปอด
ค) หวั ใจหอ้ งบนขวา หัวใจหอ้ งล่างซ้าย

ง) หัวใจห้องบนขวา หัวใจหอ้ งลา่ งขวา

9. สารใดในเลือดทาหนา้ ที่ลาเลยี งออกซเิ จนไปยงั สว่ นตา่ งๆ ของร่างกาย

ก) นา้ เลือด

ข) เกลด็ เลอื ด

ค) ฮีโมโกลบนิ

ง) ไฟบรโิ นเจน

10. ความดนั โลหิตปกตขิ องคนในวยั 20 – 25 ปี ควรอย่ใู นเกณฑ์ใด

ก) 120/80

ข) 130/100

ค) 140/120

ง) 80/120

ชุดที่ 2 ระบบหมุนเวียนเลอื ด

6

ใบควำมรู้
ชดุ ท่ี 3 ระบบหมุนเวียนเลอื ด

ระบบหมนุ เวยี นเลอื ด ทาหนา้ ทีล่ าเลยี งสารอาหาร แก๊สออกซิเจน ไปยังสว่ นต่างๆ
ของร่างกายและนาของเสียไปยังบรเิ วณทจ่ี ะกาจัดออกจากร่างกายโดยผา่ นทางหลอดเลือด
ประกอบด้วยอวัยวะทส่ี าคัญ คอื หัวใจ หลอดเลอื ดและน้าเลือด

ภาพที่ 1 หวั ใจ หัวใจเป็นอวยั วะท่ีประกอบด้วย
ทม่ี า https://sites.google.com กล้ามเน้อื ที่ไม่อยูใ่ นอานาจการบงั คับของสมอง
หัวใจแบ่งเป็น 4 หอ้ ง คอื หอ้ งบน 2 ห้องและ
ห้องล่าง 2 หอ้ ง สว่ นห้องบนแยกออกจากหอ้ ง
ล่างโดยมลี ้นิ หวั ใจซงึ่ เปน็ แผ่นเนอื้ เยอ่ื ปอ้ งกนั
ไม่ให้ เลอื ดไหลยอ้ ยกลับก้ันอยู่

ห้องบนขวา หอ้ งบนซา้ ย หัวใจแตล่ ะหอ้ งทาหน้าท่แี ตกตา่ งกนั ดงั นี้
(Right (Left หัวใจหอ้ งบนขวา
atrium) atrium)
รับเลือดทีใ่ ชแ้ ลว้ จากทุกสว่ นของร่างกาย
ห้องล่างขวา หอ้ งล่างซ้าย หวั ใจห้องลา่ งขวา
(Right (Left
รับเลอื ดจากห้องบนขวา แล้วส่งไปฟอกท่ี
ventricle) ventricle) ปอด
หวั ใจหอ้ งบนซา้ ย
ภาพที่ 2 ตาแหน่งของหัวใจแตล่ ะห้อง
ที่มาภาพ http://4lifechiangmai.com รับเลอื ดทฟี่ อกแล้วจากปอด
หวั ใจห้องลา่ งซา้ ย

รับเลือดจากห้องบนซา้ ย แลว้ สง่ ไปเลี้ยงสว่ น
ต่าง ๆ ของร่างกาย

ชดุ ท่ี 2 ระบบหมนุ เวยี นเลอื ด

7

กำรทำงำนของหวั ใจ
เมือ่ หัวใจคลายตวั เลือดจะไหลเขา้ สู่หวั ใจทางหลอดเลือดดา โดยเลือดดา จากสว่ น

ตา่ งๆ ของร่างกายเข้าสหู่ ัวใจทางห้องบนขวา ขณะเดยี วกนั เลือดแดง ทฟี่ อกจากปอดจะเขา้ สู่
หวั ใจหอ้ งบนซ้าย

เมือ่ หวั ใจบบี ตวั เลือดจะถูกดันออกจากหัวใจทางหลอดเลอื ดแดงโดยเลือดดาจะออก
จากหวั ใจห้องลา่ งขวาเพอ่ื สง่ ไปฟอกที่ปอด ขณะเดยี วกนั เลือดแดงจะออกจากหัวใจหอ้ งล่าง
ซา้ ยและนาเลอื ดไปเลย้ี งส่วนตา่ งๆ ของรา่ งกาย

การไหลเวยี นของเลอื ดเกิดขน้ึ ภายในหลอดเลือดตลอดเวลา และไหลเวียนไปทาง
เดยี วกัน ไม่ไหลยอ้ นกลับ เรียกวา่ ระบบหมุนเวยี นเลือดแบบวงจรปิด

ภาพที่ 3 ทศิ ทางการไหลของเลือดผา่ นหัวใจ
ท่มี าภาพ http://slideplayer.in.th

ชดุ ท่ี 2 ระบบหมนุ เวยี นเลอื ด

หลอดเลือด 8

หลอดเลือด มอี ยู่ทวั่ รา่ งกาย ทา
หนา้ ทเี่ ปน็ ทอ่ ทางผา่ นของเลือด จากหวั ใจ
ไปยงั อวยั วะตา่ งๆ และ จากอวยั วะต่างๆ
มายังหัวใจ หลอดเลือดมี 3 ชนดิ คือ

หลอดเลือดแดง ส่วนใหญ่
มแี กส๊ ออกซิเจนมาก ทาหน้าที่ นา
เลอื ดออกจากหวั ใจไปยงั ส่วนตา่ งๆ ของ
ร่างกาย

หลอดเลอื ดดา ทาหนา้ ท่ีลาเลียง
เลือดจากส่วนต่างๆ กลบั เขา้ สู่หวั ใจ

หลอดเลอื ดฝอย มีขนาดเล็กทส่ี ดุ
แทรกอย่ใู นทกุ ส่วนของร่างกายเปน็ บรเิ วณ
ท่มี ีการแลกเปลี่ยนแก๊ส สารอาหารและ
ของเสยี ตา่ งๆ ระหว่างเลือดในหลอดเลือด
ฝอยและเซลล์ทวั่ รา่ งกาย

ภาพท่ี 4 หลอดเลือด
ท่ีมาภาพ http://119.46.166.126/self_all/selfaccess8/m2/559/

lesson1/web/body2.php

ชดุ ที่ 2 ระบบหมุนเวยี นเลอื ด

9

เลอื ด

เลือด เปน็ ของเหลวบรรจุอยู่ในหลอดเลือด ทาหน้าท่ีลาเลียงสารต่างๆ ไปยังส่วน
ต่างๆ ของรา่ งกาย เลอื ดประกอบดว้ ย

นา้ เลอื ด เป็นของเหลวใสสีเหลอื งอ่อน ประกอบด้วยน้าและสารหลายชนิด
ปนอยู่

เซลล์เมด็ เลอื ด มี 2 ชนิด
1) เซลล์เม็ดเลือดแดง ประกอบด้วยสารฮีโมโกลบิน ทาหน้าท่ี

นาออกซิเจนที่รวมตัวกับฮีโมโกลบินไปเล้ียงส่วนต่างๆ ของร่างกาย มีอายุประมาณ 100 –
120 วนั

2) เซลลเ์ ม็ดเลอื ดขาว ทาหน้าทที่ าลายเชื้อโรคหรือส่ิงแปลกปลอมที่เข้า
สูร่ ่างกาย มอี ายุประมาณ 2 – 3 วนั

เกลด็ เลอื ด ช่วยทาให้เลือดแขง็ ตวั และหยดุ ไหลเมอื่ เกิดบาดแผล

ภาพที่ 5 เซลล์เมด็ เลือด
ท่มี าภาพ https://www.bloggang.com

ชุดท่ี 2 ระบบหมุนเวยี นเลอื ด

10

กลไกกำรไหลเวียนเลอื ด

กลไกการไหลเวียนเลือดเร่ิมจากเลือดดา (เลือดท่ีมี CO2 สูง) จากส่วนต่าง ๆ
ของรา่ งกายเข้าสูห่ วั ใจทางห้องบนขวา หัวใจห้องบนขวาจะบีบตัวเบาๆ ให้เลือดดาไหลลงสู่
หวั ใจหอ้ งล่างขวาโดยผ่านล้นิ หัวใจ จากนัน้ หัวใจหอ้ งลา่ งขวาจะบีบตัวอย่างแรงสูบฉีดเลือด
ดาไปที่ปอดเพื่อแลกเปล่ียนแก๊ส O2 และ CO2 จนได้เลือดแดง (เลือดที่มี O2 สูง) จากน้ัน
เลอื ดแดงจะกลับเข้าสูห่ ัวใจทางห้องบนซ้าย ลงส่หู ้องล่างซ้ายโดยผ่านลิ้นหัวใจ แล้วหัวใจ
หอ้ งล่างซา้ ยกจ็ ะบีบตัวอย่างแรงสูบฉีดเลอื ดไปเล้ียงส่วนตา่ ง ๆ ของร่างกายต่อไป

บนขวา บนซา้ ย
ลนิ้ หัวใจ

ลา่ งขวา ล่างซ้าย

รา่ งกาย ปอด

เลอื ดแดง มี O2 สงู
เลอื ดดา มี CO2 สูง

ภาพที่ 6 กลไกการไหลเวยี นเลือด
ที่มาภาพ อมรรตั น์ ไทรเมอื ง

อตั รำกำรเตน้ ของหวั ใจและชีพจร

การท่ีเลือดจะไหลเวียนไปได้จะต้องมีการบีบตัวและคลายตัวของหัวใจ โดยขณะท่ี
หวั ใจบีบตัว เลือดจะถูกดนั (ฉีด) ออกจากหัวใจและขณะท่ีหัวใจคลายตัว เลือดจะไหลเข้าสู่หัวใจ
การบีบและคลายตัวของหัวใจจะเกิดขึ้นเป็นจังหวะต่อเนื่องกันไป เรียกว่า การเต้นของหัวใจ
ซงึ่ ความถ่ีของการเต้นของหัวใจ ในช่วงเวลาหนึ่ง (จานวนคร้ัง/เวลา) เราเรียกว่า อัตราการเต้น
ของหัวใจ

เคร่ืองมอื ฟงั การเตน้ ของหวั ใจ เรยี กวา่ สเตตโทสโคป (stethoscope)

ชุดที่ 2 ระบบหมุนเวียนเลอื ด

11

ภาพที่ 7 สเตตโทสโคป
ทมี่ าภาพ https://www.isranews.org

ชีพจร หมายถึง อัตราการเต้น (หดตัว คลายตัว) ของหลอดเลือดแดงในจังหวะ
เดียวกับการเต้น (บบี ตวั คลายตวั ) ของหวั ใจ ดงั นั้นถ้าเราทราบอัตราการเต้นของชีพจร เราก็
จะทราบอตั ราการเต้นของหัวใจด้วย

การวดั ชพี จร สามารถทาได้โดยการนบั จานวนครั้งของการเตน้ ของหลอดเลือดแดงที่
อย่ตู ืน้ ๆ ใกล้ผวิ หนังในเวลา 1 นาที บรเิ วณทีส่ ามารถวัดชีพจร
ไดม้ ีหลายแห่ง เช่น ขอ้ มอื ขอ้ พบั ของศอก ซอกคอ ขาหนบี เปน็ ต้น

อตั ราการเต้นของชพี จร (อัตราการเต้นของหัวใจ ) โดยปกติมีค่าประมาณ 70 – 80
คร้งั ตอ่ นาที แต่อาจจะมากหรือน้อยกวา่ นี้ ขน้ึ อยกู่ บั

1) เพศ เพศหญงิ จะมีอัตราการเต้นของชีพจรสูงกว่าเพศชายในวัยเดียวกนั
2) วัย เดก็ จะมอี ตั ราการเตน้ ของชีพจรสูงกว่าผใู้ หญ่
3) กิจกรรมท่ีทา ขณะใชแ้ รง (ออกกาลัง) จะมอี ตั ราการเต้นของชีพจรสูงกว่า
ขณะพกั
ความดนั เลือด คือแรงดนั ท่เี กดิ จากการบบี ตวั ของหวั ใจซ่งึ มผี ลทาให้เลือดไหลไปตาม
หลอดเลือด ค่าความดันเลือดในหลอดเลือดชนิดต่างๆ มีค่าไม่เท่ากัน โดยหลอดเลือดท่ีนา
เลอื ดออกจากหัวใจ (หลอดเลอื ดแดงใหญ่) จะมีค่าความดันเลือดสูงท่ีสุด และหลอดเลือดที่นา
เลือดเข้าสู่หวั ใจ (หลอดเลือดดาใหญ่) จะมีค่าความดันเลอื ดตา่ ทส่ี ุด
การวัดความดันเลือด นิยมวัดที่หลอดเลือดแดงบริเวณแขน โดยใช้เครื่องมือท่ี
เรียกว่า สฟิกโมแมนอมิเตอร์ (Sphygmomanometer)

ชุดท่ี 2 ระบบหมนุ เวียนเลอื ด

12

ภาพท่ี 8 สฟกิ โมแมนอมเิ ตอร์
ท่มี าภาพ http://www.ucareplus.com
ค่าความดันเลือดทวี่ ัดได้จะมีค่า 2 ค่า คือ ค่าความดันเลือดสูงสุดขณะหัวใจ บีบตัว
และค่าความดันเลือดสูงสดุ ขณะหวั ใจคลายตวั ซึง่ จะบอกเปน็ ตวั เลข 2 คา่
ดังตวั อย่าง

120/80 มลิ ลิเมตรของปรอท

ค่าความดนั เลอื ดปกติ ของผูใ้ หญจ่ ะเปน็ ดงั นี้
เพศชาย 120/80 มลิ ลิเมตรของปรอท
เพศหญิง110/70 มลิ ลเิ มตรของปรอท
ค่าความดันเลือดอาจมีการเปลี่ยนแปลงได้ ขึ้นกับปัจจัยต่างๆ เช่น วัย ขนาดของ
รา่ งกาย อารมณ์ อริ ยิ าบถของรา่ งกาย เป็นตน้
การดูแลรกั ษาระบบหมุนเวียนเลือด
1) หลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารท่ีมีไขมันมากเกินไป เน่ืองจากไขมันจะไปอุดตัน
หลอดเลอื ด ทาให้หัวใจทางานหนักกว่าปกติ
2) อยใู่ นบริเวณท่ีมอี ากาศบรสิ ุทธ์ิ
3) งดการสูบบหุ รี่ เครือ่ งด่มื ท่ีมีแอลกอฮอล์ และสารเสพติดตา่ งๆ
4) ออกกาลงั กายใหส้ มา่ เสมอ และไมค่ วรออกกาลงั กายหักโหมเกนิ ไป
5) ทาจติ ใจใหผ้ ่อนคลาย นอนหลับพักผ่อนใหเ้ พยี งพอ

ชดุ ท่ี 2 ระบบหมนุ เวียนเลอื ด

13

กิจกรรมท่ี 1
กำรหมนุ เวยี นเลอื ดในรำ่ งกำย

จดุ ประสงค์ของกิจกรรม
1. นกั เรียนสามารถอธิบายการหมนุ เวียนของเลือดในร่างกายได้

วสั ด/ุ อุปกรณ์ 1 ชุด
1. แบบจาลองหัวใจ 1,000 ลูกบาศกเ์ ซนตเิ มตร
2. นา้ 1 ถงุ
3. เม็ดพลาสติกสี

วิธีกำรทำกิจกรรม
1. ให้นักเรยี นใสน่ า้ และเมด็ พลาสติกสลี งในแบบจาลองหวั ใจ
2. บบี หัวปมั๊ ทง้ั 2 ข้างพรอ้ มสงั เกตการไหลเวยี นของเม็ดพลาสติกสใี นสายยาง
3. คลายมือออกพร้อมกบั สงั เกตการณไ์ หลเวียนของนา้ และเมด็ พลาสตกิ สี แลว้ บนั ทึก
ผล

ผลกำรศกึ ษำ

ชดุ ที่ 2 ระบบหมุนเวียนเลอื ด

14

สรุปผลกิจกรรม
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................
คำถำมทำ้ ยกจิ กรรมที่ 1

1. เมอ่ื ออกแรงบีบที่หัวปัม๊ น้าในสายยางมกี ารหมุนเวียนอยา่ งไร
ตอบ.................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
2. ถา้ เปรียบหัวป๊ัมเป็นหวั ใจ สายยางเป็นหลอดเลือด เม็ดพลาสติกสีและ น้าเปน็

เลือด การหมุนเวียนของเลือดในร่างกายเปน็ อยา่ งไร
ตอบ................................................................................................................................
.........................................................................................................................................

ชดุ ที่ 2 ระบบหมุนเวียนเลอื ด

15

แบบฝึกหดั ทบทวนควำมรู้
ตอนท่ี 1

ชือ่ - นามสกุล ....................................................เลขที่.........ชั้น .....

คาช้ีแจง ใหน้ ักเรียนลากเสน้ เพอื่ จบั คู่ระหวา่ งอวยั วะและหนา้ ท่ใี นการทางาน

ปอด รับเลอื ดดาจากร่างกาย
หวั ใจห้องบนขวา รับเลอื ดแดงจากปอด
หัวใจห้องล่างขวา
หัวใจห้องบนซ้าย ฟอกเลอื ด
หวั ใจหอ้ งล่างซ้าย ส่งเลือดดาไปสูป่ อด

ลิน้ หัวใจ บรเิ วณทเ่ี กดิ กระบวนการ
เซลล์ เผาผลาญอาหาร

ปดิ เปดิ ระหว่างหัวใจหอ้ งบน
และหอ้ งล่าง

สง่ เลือดแดงไปสู่ทกุ สว่ นในรา่ งกาย

ชดุ ทชุดี่ 3ท่ี ร2ะบรบะบหบมหุนมเวนุ ียเนวียเลนือเลดอื ด

16

กิจกรรมท่ี 2
อัตรำกำรเตน้ ของชีพจร

จดุ ประสงค์ของกจิ กรรม
1. นักเรียนสามารถวัดอตั ราการเต้นของหวั ใจหรือชีพจรได้
2. นักเรยี นสามารถทดลองและอธิบายการเตน้ ของหวั ใจกอ่ นและหลงั ออกกาลังกายได้

วสั ด/ุ อุปกรณ์
1. นาฬิกา 1 เรือน

วิธกี ำรทำกจิ กรรม
1. ใหน้ กั เรยี นใชม้ อื แตะหน้าอกดา้ นซา้ ยของตนเองเพือ่ สงั เกตการณเ์ ต้นของหวั ใจ หรือ
แนบหูกบั หนา้ อกเพอื่ นเพ่ือฟังการเต้นของหัวใจ
2. ให้นักเรยี นใชม้ อื จับชีพจรท่ีขอ้ มอื และนับการเต้นของชีพจรเป็นเวลา 30 วินาที แลว้
บนั ทกึ ผลลงในตารางบันทึกผล
3. ออกกาลงั กายโดยการว่งิ ตดิ ต่อกนั เป็นเวลา 5 นาที แล้วตรวจวดั
การเตน้ ของชีพจรเปน็ เวลา 30 วินาที บันทึกผลแล้วบนั ทกึ ผลลงในตาราง
บนั ทึกผล

ตำรำงบนั ทกึ ผลกำรปฏิบัติกิจกรรม

กิจกรรม การเต้นของชพี จร (ครง้ั /30 วนิ าที)
สมาชิกคนท่ี 1 2 3 4 5 รวม เฉล่ีย

กอ่ นออกกาลงั กาย

หลงั ออกกาลงั กาย

ชุดท่ี 2 ระบบหมนุ เวยี นเลอื ด

17

สรุปผลกิจกรรม

.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................

คำถำมท้ำยกจิ กรรมท่ี 2
1. การเตน้ ของชีพจรกอ่ นและหลงั การออกกาลังกาย มีความแตกต่างกนั หรือไม่
อย่างไร
ตอบ....................................................................................................................
.............................................................................................................................
2. การเต้นของชพี จรมคี วามสัมพันธ์กับการเตน้ ของหวั ใจหรอื ไม่ อยา่ งไร
ตอบ.....................................................................................................................
.............................................................................................................................
............................................................................................................................
3. ถา้ อยากทราบวา่ นักเรยี นชายและนักเรียนหญิงมอี ัตราการเตน้ ของหัวใจ
แตกต่างกนั หรือไม่ จะดาเนนิ การอย่างไร
ตอบ.....................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................

ชุดที่ 2 ระบบหมนุ เวยี นเลอื ด

18

แบบฝกึ หดั ทบทวนควำมรู้
ตอนที่ 2

ช่อื - นามสกุล ....................................................เลขที่.........ชัน้ .....

คาช้ีแจง ใหน้ กั เรียนตอบคาถามตอ่ ไปนใี้ หถ้ ูกต้อง

1. อวยั วะที่สาคญั ในระบบหมนุ เวยี นเลือดมีอวัยวะใดบ้าง
ตอบ...............................................................................................................................
.......................................................................................................................................

2. ชพี จรคอื อะไร และเกิดไดอ้ ย่างไร
ตอบ ..............................................................................................................................
............................................................................................................................. ..........
.......................................................................................................................................

3. ระบบหมุนเวยี นเลอื ด มคี วามสาคัญต่อรา่ งกายอย่างไร
ตอบ...............................................................................................................................
............................................................................................................................. ..........

4. อตั ราการเต้นของชีพจรข้ึนอยู่กบั ปัจจยั ใดบา้ ง
ตอบ...............................................................................................................................
.......................................................................................................................................

ชดุ ท่ี 2 ระบบหมุนเวยี นเลอื ด

19

สรุปควำมรู้เป็นแผนท่คี วำมคิด
(Mind Mapping)

ช่ือ - นามสกุล ....................................................เลขท่ี.........ชั้น .....

คำชแี้ จง ใหน้ กั เรยี นนาความรูท้ ่ไี ด้จากการเรียนร้ดู ้วยชุดกจิ กรรมการเรียนรู้
วิทยาศาสตร์ ชดุ ท่ี 2ระบบหมนุ เวยี นเลอื ด มาเขยี นเป็น
แผนทค่ี วามคิด (Mind Mapping)

ชุดท่ี 2 ระบบหมนุ เวียนเลอื ด

20

แบบทดสอบหลงั เรยี น
ชุดกจิ กรรมกำรเรยี นร้วู ทิ ยำศำสตร์ เรอ่ื ง ระบบรำ่ งกำยมนษุ ย์

ด้วยวิธีกำรจัดกำรเรยี นรู้แบบสบื เสำะหำควำมรู้ (5E)
สำหรบั นกั เรยี นชัน้ มธั ยมศกึ ษำปที ี่ 2
ชุดท่ี 2 ระบบหมุนเวียนเลอื ด

คาชแี้ จง ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมายกากบาท () ทบั ขอ้ ความทีถ่ ูกตอ้ งทสี่ ุดเพยี งขอ้ เดยี ว

1. การฟอกเลอื ดดาใหเ้ ป็นเลอื ดแดงเกิดขึน้ ที่ 4. ขอ้ ใดเป็นลกั ษณะของเลอื ดเสยี
อวยั วะส่วนใด ก) มสี ีแดงสด
ข) มีสแี ดงคล้า
ก) ปอด ค) มีแก๊สไนโตรเจนสูง
ข) หวั ใจ ง) มแี กส๊ ออกซิเจนมากเกนิ ไป
ค) ขั้วปอด
ง) หลอดลม 5. บริเวณใดของร่างกายไม่สามารถจบั ชพี จรได้
2. หอ้ งหัวใจทมี่ ีหน้าทรี่ บั โลหิตจากส่วนต่างๆ ก) ขอ้ มือ
ของรา่ งกายคือหวั ใจห้องใด ข) ข้อพับ
ก) หัวใจห้องบนซ้าย ค) ลาคอ
ข) หัวใจหอ้ งบนขวา ง) ศีรษะ
ค) หวั ใจห้องล่างซา้ ย
ง) หวั ใจห้องล่างขวา 6. อาหารประเภทใดที่รับประทานแลว้ ส่งผลให้
3. อวัยวะที่ทาหนา้ ที่สบู ฉีดเลือดไปท่วั รา่ งกายคอื หลอดเลอื ดตบี
อวัยวะใด
ก) ตับ ก) ผัก
ข) ปอด ข) ผลไม้
ค) หวั ใจ ค) เนื้อปลา
ง) เสน้ เลอื ด ง) เนอ้ื ติดมนั
7. ลน้ิ หัวใจทาหนา้ ทอี่ ะไร
ก) สูบฉีดเลอื ด
ข) ลาเลียงสารอาหาร
ค) ป้องกันเลือดไหลยอ้ นกลับ
ง) ฟอกเลอื ดดาเปน็ เลอื ดแดง

ชุดที่ 2 ระบบหมุนเวยี นเลอื ด

21

8. ข้อใดแสดงทิศทางการไหลของเลือดจากรา่ งกายไปยงั ปอดได้ถกู ตอ้ ง

ก) หวั ใจหอ้ งบนซา้ ย หวั ใจห้องลา่ งซา้ ย ปอด
ปอด
ข) หวั ใจหอ้ งบนซา้ ย หัวใจห้องลา่ งขวา ปอด
ปอด
ค) หวั ใจห้องบนขวา หวั ใจหอ้ งล่างซา้ ย

ง) หวั ใจหอ้ งบนขวา หัวใจหอ้ งล่างขวา

9. สารใดในเลือดทาหน้าทีล่ าเลยี งออกซเิ จนไปยังสว่ นตา่ งๆ ของรา่ งกาย

ก) น้าเลือด

ข) เกล็ดเลอื ด

ค) ฮโี มโกลบนิ

ง) ไฟบริโนเจน

10. ความดนั โลหติ ปกติของคนในวยั 20 – 25 ปี ควรอย่ใู นเกณฑใ์ ด

ก) 120/80

ข) 130/100

ค) 140/120

ง) 80/120

ชดุ ที่ 2 ระบบหมนุ เวยี นเลอื ด

22

เฉลยแบบทดสอบกอ่ นเรยี น
ชดุ กิจกรรมกำรเรียนรวู้ ิทยำศำสตร์ เรือ่ ง ระบบรำ่ งกำยมนษุ ย์

ด้วยวธิ กี ำรจดั กำรเรยี นรูแ้ บบสืบเสำะหำควำมรู้ (5E)
สำหรบั นกั เรยี นช้นั มัธยมศึกษำปีที่ 2
ชดุ ที่ 2 ระบบหมนุ เวียนเลือด

ขอ้ ท่ี คำตอบ
1ก
2ข
3ค
4ข
5ง
6ง
7ง
8ง
9ค
10 ข

ชดุ ท่ี 2 ระบบหมนุ เวยี นเลอื ด

23

เฉลยกจิ กรรมท่ี 1
กำรหมนุ เวียนเลือดในรำ่ งกำย

ผลกำรศึกษำ หัวใจหอ้ งล่างซา้ ย

หัวใจห้องลา่ งขวา ลนิ้ หัวใจ
ลิน้ หัวใจ หวั ใจห้องบนซา้ ย

หัวใจห้องบนขวา

รา่ งกาย ปอด

คำตอบแตกตำ่ งกนั ไป อยู่ในดลุ ยพนิ ิจของครผู ู้สอน

ชุดท่ี 2 ระบบหมนุ เวยี นเลอื ด

24

สรปุ ผลกิจกรรม

แบบจาลองมีการทางานคล้ายกับหวั ใจมนุษย์ ขณะบบี ทห่ี วั ปมั้ เปรียบเสมอื น .กับการท่ี
หัวใจบีบตวั ทาให้เกดิ การไหลของเลอื ดออกจากหัวใจ การหมุนเวียนของเลือดในร่างกายจะ
เกิดขน้ึ ภายในหลอดเลือดและไหลไปในทิศทางเดยี วกัน ไม่มกี ารไหลยอ้ ยกลบั .

คำถำมท้ำยกจิ กรรมท่ี 1

1. เม่ือออกแรงบบี ทีห่ วั ป้มั น้าในสายยางมกี ารหมุนเวียนอย่างไร

ตอบ น้าในสายยางจะเคลอ่ื นทไี่ ปข้างหนา้ เม่ือคลายมอื อกนา้ จะอยกู่ ับทเ่ี ม่ือบีบใหม่จะ

เคล่อื นทตี่ ่อไป เม็ดพลาสตกิ จะเคลือ่ นทไี่ ปพร้อมกับนา้ ด้วยเป็นเชน่ นไ้ี ปเร่อื ยๆ ตาม

จังหวะการบีบและคลายมอื

2. ถ้าเปรียบหวั ปม้ั เปน็ หัวใจ สายยางเปน็ หลอดเลือด เมด็ พลาสติกสแี ละ นา้ เป็น

เลือด การหมุนเวียนของเลือดในรา่ งกายเปน็ อยา่ งไร

ตอบ เมอ่ื หวั ใจบบี ตวั จะมแี รงดันเลอื ดออกจากหวั ใจ เกดิ การไหลของ .

เลอื ดออกจากหวั ใจ การหมนุ เวยี นของเลือดในรา่ งกายจะเกิดขึน้ ภายใน .

หลอดเลือดและไหลไปในทิศทางเดียวกัน ไมม่ กี ารไหลยอ้ นกลบั .

ชดุ ที่ 2 ระบบหมุนเวียนเลอื ด

25

แบบฝกึ หดั ทบทวนควำมรู้
ตอนที่ 1

ชอื่ - นามสกลุ ....................................................เลขที่.........ชัน้ .....

คาช้แี จง ให้นักเรยี นลากเสน้ เพอ่ื จบั คู่ระหวา่ งอวยั วะและหนา้ ทใ่ี นการทางาน

ปอด รับเลอื ดดาจากร่างกาย
หวั ใจหอ้ งบนขวา รบั เลือดแดงจากปอด
หัวใจห้องล่างขวา
หัวใจห้องบนซ้าย ฟอกเลือด
หัวใจหอ้ งลา่ งซ้าย
ส่งเลือดดาไปสู่ปอด
ล้ินหวั ใจ
เซลล์ บรเิ วณท่เี กดิ กระบวนการ
เผาผลาญอาหาร

ปิด เปิด ระหว่างหัวใจห้องบน
และห้องลา่ ง

ส่งเลอื ดแดงไปสทู่ กุ สว่ นในรา่ งกาย

ชุดท่ี 2 ระบบหมนุ เวียนเลอื ด

26

เฉลยกจิ กรรมท่ี 2
อตั รำกำรเต้นของชีพจร

ตำรำงบนั ทกึ ผลกำรปฏิบัติกิจกรรม

กจิ กรรม การเตน้ ของชพี จร (ครั้ง/30 วินาที)
สมาชกิ คนท่ี 1 2 3 4 5 รวม เฉลย่ี

ก่อนออกกาลงั กาย

หลงั ออกกาลังกาย

คำตอบแตกต่ำงกันไป อยใู่ นดุลยพนิ ิจของครูผูส้ อน

ชุดท่ี 2 ระบบหมนุ เวียนเลอื ด

27

สรปุ ผลกิจกรรม

การออกกาลังกายมีผลตอ่ อตั ราการเต้นของหัวใจ ทาใหอ้ ตั ราการเตน้ .
ของหัวใจสูงขน้ึ กว่าปกติ .
.
.

คำถำมทำ้ ยกิจกรรมท่ี 3
1. การเต้นของชพี จรกอ่ นและหลังการออกกาลังกาย มีความแตกต่างกนั หรอื ไม่
อยา่ งไร
ตอบ แตกตา่ งกัน หลงั การออกกาลงั กายชพี จรจะเต้นเรว็ กว่าก่อนออกกาลงั กาย

2. การเต้นของชพี จรมีความสมั พนั ธก์ บั การเต้นของหัวใจหรือไม่ อยา่ งไร
ตอบ สัมพนั ธ์กัน คือ ถา้ หวั ใจเตน้ เร็ว ชพี จรก็จะเต้นเรว็ เช่นกนั เพราะชพี จรเกิดจาก
การขยายและคลายตัวของหลอดเลอื ดตามจังหวะการเตน้ ของหวั ใจ

3. ถ้าอยากทราบวา่ นกั เรียนชายและนักเรียนหญงิ มีอัตราการเตน้ ของหัวใจ
แตกตา่ งกนั หรือไม่ จะดาเนนิ การอยา่ งไร

ตอบ แบง่ นกั เรียนออกเป็น 2 กลุม่ ชาย 5 คน หญิง 5 คน วดั อัตราการเตน้ ของชพี จร
แลว้ หาคา่ เฉลยี่ ของอตั ราการเต้นของชีพจรของชาย 5 คน และหาค่าเฉลย่ี ของอตั ราการ
เต้นของชีพจรของหญงิ 5 คน นาค่าเฉล่ียทัง้ 2 เพศมาเปรยี บเทยี บกัน

ชุดท่ี 2 ระบบหมนุ เวยี นเลอื ด

28

แบบฝกึ หดั ทบทวนควำมรู้
ตอนท่ี 2

ชอ่ื - นามสกุล ....................................................เลขที่.........ช้ัน .....

คาชี้แจง ให้นักเรยี นตอบคาถามต่อไปนีใ้ ห้ถกู ต้อง

1. อวัยวะทีส่ าคญั ในระบบหมนุ เวียนเลอื ดมอี วยั วะใดบ้าง .
ตอบ หวั ใจ หลอดเลอื ดและนา้ เลือด .

2. ชพี จรคอื อะไร และเกดิ ได้อย่างไร

ตอบ ชีพจร คอื อัตราการเตน้ (หดตัว คลายตวั ) ของหลอดเลอื ดแดงในจังหวะ .

เดียวกับการเตน้ (บีบตัว คลายตวั ) ของหัวใจ ดงั นัน้ ถา้ เราทราบอตั ราการเต้นของ .

ชีพจร เราก็จะทราบอตั ราการเตน้ ของหวั ใจดว้ ย .

3. ระบบหมนุ เวยี นเลือด มคี วามสาคญั ตอ่ รา่ งกายอย่างไร

ตอบ ลาเลยี งออกซเิ จนและอาหารไปเลีย้ งส่วนตา่ งๆ ของร่างกายและนาของเสยี

ไปยงั บรเิ วณทีจ่ ะกาจดั ออกจากร่างกาย .

4. อตั ราการเต้นของชพี จรขนึ้ อยกู่ บั ปัจจัยใดบา้ ง .
ตอบ เพศ วัย และกจิ กรรม .

ชดุ ที่ 2 ระบบหมนุ เวียนเลอื ด

29

สรปุ ควำมรู้เป็นแผนท่ีควำมคดิ
(Mind Mapping)

ช่อื - นามสกุล ....................................................เลขท่ี.........ชั้น .....

คำช้แี จง ใหน้ ักเรยี นนาความร้ทู ่ีได้จากการเรยี นรู้ด้วยชุดกจิ กรรมการเรียนรู้
วทิ ยาศาสตร์ ชดุ ท่ี 2 ระบบหมนุ เวียนเลอื ด มาเขียนเปน็
แผนท่ีความคดิ (Mind Mapping)

อวัยวะท่ีเกีย่ วขอ้ ง
หัวใจ หลอดเลือด นำ้ เลือด

ระบบหมุนเวียนเลอื ด

หนำ้ ที่ กำรดูแลรักษำ
ลำเลียงสำรอำหำร ไม่รบั ประทำนอำหำร
ท่มี ไี ขมนั งดสบู บหุ รี่
แกส๊ ออกซิเจน
และของเสีย ออกกำลังกำย

ชุดที่ 2 ระบบหมุนเวียนเลอื ด

30

เฉลยแบบทดสอบหลงั เรยี น
ชุดกิจกรรมกำรเรยี นร้วู ิทยำศำสตร์ เรือ่ ง ระบบรำ่ งกำยมนษุ ย์

ดว้ ยวธิ กี ำรจดั กำรเรียนรแู้ บบสืบเสำะหำควำมรู้ (5E)
สำหรบั นกั เรยี นชั้นมธั ยมศึกษำปีที่ 2
ชดุ ท่ี 2 ระบบหมุนเวยี นเลอื ด

ข้อท่ี คำตอบ
1ก
2ข
3ค
4ข
5ง
6ง
7ง
8ง
9ค
10 ข

ชดุ ท่ี 2 ระบบหมนุ เวยี นเลอื ด

31

แบบบนั ทกึ ผลกำรเรยี นรู้

ชุดกจิ กรรมกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ เรอ่ื ง รำ่ งกำรของเรำ
ด้วยวิธกี ำรจัดกำรเรียนรู้แบบกำรสอนแบบสบื เสำะหำควำมรู้ (5E)

ชน้ั มธั ยมศึกษำปที ่ี 2
ชุดท่ี 2 ระบบหมนุ เวยี นเลือด

แบบฝกึ หดั
ทบทวน
ความรู้

10 10 7 8 10 35
รายการ แบบทดสอบ ่กอนเ ีรยน
ที่ ัผงความ ิคด

ชือ่ สกุล ตอน ี่ท 1
ตอน ่ีท 2
แบบทดสอบห ัลงเรียน
คะแนนระหว่างเรียน

รวม
เฉลี่ย
ร้อยละ

หมายเหตุ
นกั เรียนต้องไดค้ ะแนนไม่ตา่ กวา่ ร้อยละ 80 ถือวา่ ผา่ น คอื 28 คะแนน

ชดุ ท่ี 2 ระบบหมุนเวยี นเลอื ด

32

บรรณำนุกรม

สุธารี คาจกีนิจศกรรี แรมละ ภคพรผจา่ นิตต/ไรมีขผ่ นั า่ ธน์. (2560). หนังสอื เรยี นวิทยาศาสตรแ์ ละ

กิจกรรมที่เ1ทคกโานรโวลดัยกี เาลรม่ เจ1รญิ ชเน้ั ตมิบัธโมตศขกึอษงราา่ ปงทีก่ีา2ย. พิมพ์ครง้ั ท่ี 3. กรงุ เทพมหานคร :
กิจกรรมที่อ2ักษสรมเสจรว่ ิญนหทรัศือนไ์.ม่
✓เอกหรฐัมาวยงศถ์สงึ วัสผดา่ แ์ินละธนากร แสงเรอื งรอบ. (2560). สัมฤทธ์ิมาตรฐาน วทิ ยาศาสตร์
หมายถึง เไลม่มผา่ 1นช้ันมธั มศึกษาปีที่ 2. พมิ พค์ รงั้ ที่ 3. กรงุ เทพมหานคร : อักษรเจริญ
แผนท่ีควาทมัศคนดิ ์.  ผา่ น/ไม่ผา่ น
✓ หมายถึง ผา่ น

หมายถึง ไมผ่ า่ น

แบบฝึกหดั ทบทวนความรู้  16 คะแนน

ตอนท่ี 1 ขอ้ ละ 1 คะแนน จานวน 10 ขอ้ รวม 10 คะแนน

ตอบถกู ได้ 1 คะแนน

ตอบผดิ ได้ 0 คะแนน

ตอนที่ 2 ขอ้ ละ 2 คะแนน จานวน 3 ขอ้ รวม 6 คะแนน

ตอบถกู ได้ 2 คะแนน

ตอบถกู บางสว่ น ได้ 1 คะแนน

ตอบผดิ /ไมต่ อบ ได้ 0 คะแนน

แบบทดสอบกอ่ นเรียน และหลงั เรียน

ขอ้ ละ 1 คะแนน จานวน 10 ขอ้ รวม 10 คะแนน

ตอบถกู ได้ 1 คะแนน

ตอบผดิ ได้ 0 คะแนน

หมายเหตุ

คะแนนระหวา่ งเรยี น มาจากคะแนนแบบฝึกหดั ทบทวนความรู้

และแบบทดสอบหลงั เรียน รวมคะแนนเทา่ กบั 26 คะแนน

ชุดที่ 2 ระบบหมนุ เวียนเลอื ด