แยมส้ม การสร้างมูลค่าเพิ่มผลิตภัณฑ์จากส้ม

แ ย ม ส ้มมหาวิทยาลัยสู่ตำบล
โ ค ร ง ก า ร ส ร้า ง มู ล ค่ า เ พิ่ ม ผ ลิ ต ภั ณ ฑ์ จ า ก ส้ ม

ตำบลทุ่งแล้ง อำเภอลอง
จังหวัดแพร่



คำนำ

การสร้างมูลค่าเพิ่มผลิตภัณฑ์จากส้มตามแนวคิดเศรษฐกิจสร้างสรรค์ภายใต้
การมีส่วนร่วมของสมาชิกชุมชนตำบลทุ่งแล้ง อำเภอลอง จังหวัดแพร่ ฉบับนี้สำเร็จลงได้
ด้วยความกรุณาจากผู้ทรงคุณวุฒิหลายท่านที่ให้คำปรึกษาแนะนำ ช่วยเหลือ ให้ข้อมูล
และสนับสนุนให้กำลังใจในการทำรายงานการวิจัย จนสำเร็จตามวัตถุประสงค์ ตลอดจน
ดำเนินการให้คำแนะนำแก้ไขจนหนังสือฉบับนี้มีความสมบูรณ์

กราบขอบพระคุณ อาจารย์ ดร.ประทีป บินชัย ผู้อำนวยการวิทยาลัยชุมชนแพร่
อาจารย์ ดร.มนัส จันทร์พวง รองผู้อำนวยการวิทยาลัยชุมชนแพร่ อาจารย์วิยะณี ดังก้อง
หัวหน้าที่ปรึกษาโครงการยกระดับเศรษฐกิจและสังคมรายตำบลแบบบูรณาการ ตำบลทุ่ง
แล้ง (1 ตำบล 1 มหาวิทยาลัย) อาจารย์กรรณิการ์ เศวตปวิช อาจารย์จุฬาภรณ์ ดวงตาดำ
อาจารย์ที่ปรึกษาโครงการฯ และนายกิตติพศ เหล่ากาวี นักวิชาการศึกษา

จากประเด็นปัญหาข้างต้นของชุมชนตำบลทุ่งแล้งดังกล่าว คณะผู้จัดทำ
มีความสนใจที่จะแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น เพื่อสร้างเสริมอาชีพ สร้างเสริมรายได้
ของชุมชน ด้วยแนวคิดเศรษฐกิจสร้างสรรค์ โดยทรัพยากรพื้นฐานที่มีอยู่ในชุมชน
ภายใต้การมีส่วนร่วมของชุมชน เพื่อความอยู่ดีกินดีของสมาชิกในชุมชนต่อไป

คณะผู้จัดทำ

สารบัญ

ความเป็นมาของโครงการ 04

โดยอาจารย์ ดร.ชัยวัฒน์ สมศรี

ส่วนผสม 06

วิธีทำแยมส้ม 07
08
โดยอาจารย์ดาวเดือน อินเตชะ

บรรจุภัณฑ์

คณะผู้จัดทำ 11

ที่ปรึกษาโครงการ
เจ้าหน้าที่โครงการ

ความเป็นมา ส ร้ า ง ร า ย ไ ด้ ที่ ไ ม่ เ ห ม า ะ ส ม แ ล ะ คุ้ ม ค่ า
ของโครงการ กับการลงทุน ดังนั้นการหาหนทางเพื่ อช่วยเหลือ
ส ม า ชิ ก ใ น ชุ ม ช น ที่ เ ป็ น แ ร ง ง า น ที่ ข า ด แ ค ล น ทุ น
โดย ดร.ชัยวัฒน์ สมศรี ท รั พ ย์ แ ล ะ ก ลุ่ ม เ ก ษ ต ร ก ร ยั ง ไ ม่ ส า ม า ร ถ เ ข้ า ใ จ ถึ ง
เทคโนโลยีการผลิตส้มในเชิงการค้า เพื่ อให้ได้
ตำบลทุ่งแล้ง จังหวัดแพร่ ประกอบด้วยสมาชิก ปริมาณและคุณภาพของผลผลิตสูง และเพิ่ม
ในชุมชนที่ส่วนมากประกอบอาชีพด้านการเกษตร มูลค่าของ ผลผลิตให้ได้รับรายได้ที่สูงขึ้น
และทำปศุสัตว์ ได้แก่ การเลี้ยงโคเนื้อ สุกร ปลา ที่เหมาะสมและคุ้มค่ากับการลงทุน  
และสัตว์อื่น ๆ เป็นอาชีพสำรอง อีกทั้งสร้างผลิตภัณฑ์
จากทุนวัฒนธรรมที่มีอยู่ในชุมชน เช่นการทอผ้าฝ้าย จ า ก ป ร ะ เ ด็ น ปั ญ ห า ข้ า ง ต้ น ข อ ง ชุ ม ช น
เพื่อสวมใส่ และจำหน่ายแก่ผู้ที่สนใจ สำหรับผลผลิต ตำบลทุ่งแล้งดังกล่าว ทีมงานผู้วิจัยมีความสนใจ
ทางการเกษตรของชุมชน ตำบลทุ่งแล้งส่วนใหญ่ ที่จะแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น เพื่ อสร้างเสริมอาชีพ
จะประกอบด้วย การผลิตข้าว กล้วย ยางพารา สร้างเสริมรายได้ของชุมชน ด้วยแนวคิด
ข้าวโพด ต้นสัก ลองกอง มันสำปะหลัง และส้ม เศรษฐกิสร้างสรรค์ โดยทรัพยากรพื้ นฐานที่มีอยู่
ซึ่งส่วนใหญ่มีการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ทางการเกษตร ในชุมชน ภายใต้การมีส่วนร่วมของชุมชน เพื่ อ
ที่ได้จากการผลิต โดยไม่ผ่านการแปรรูปผลิตภัณฑ์ ค ว า ม อ ยู่ ดี กิ น ดี ข อ ง ส ม า ชิ ก ใ น ชุ ม ช น ต่ อ ไ ป
เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่ม เช่นเดียวกับผลิตภัณฑ์อื่นๆ
ในชุมชน ที่ยังไม่ได้รับการส่งเสริมให้สร้างมูลค่าเพิ่ม
ผลิตภัณฑ์ให้กับผลิตผลของชุมชนเกิดการจำหน่าย
ให้กับพ่อค้าคนกลางที่มารับซื้อในพื้นที่ที่มารับซื้อ
ในพื้นที่ ทำให้ได้ราคาที่ต่ำกว่าตลาด

ผลิตภัณฑ์
แยมส้ม

แ ย ม ส้ ม |   0 4

แ ย ม ส้ ม |   0 5

ส่วนผสม

1 ส้ม 1.5 กิโลกรัม
2 น้ำตาลทราย 800 กรัม
3 เกลือ
4 มะนาว 4 ช้อนชา
5 ผงเจลาติน 1 ผล
6 น้ำสะอาด 50 กรัม
250 มิลลิลิตร

แ ย ม ส้ ม |   0 6

วิธีทำแยมส้ม

โดยอาจารย์ดาวเดือน อินเตชะ

หากพูดถึง ส้ม นอกจากจะมีความอร่อย
และให้ความสดชื่ นแก่ร่างกายแล้ว ทุกคน
ค ง ท ร า บ กั น เ ป็ น อ ย่ า ง ดี ว่ า ส้ ม ยั ง มี ป ร ะ โ ย ช น์
ต่อสุขภาพร่างกายอีกมากมาย ไม่ว่าจะเป็น
แก้อาการท้องผูก การกระตุ้นภูมิคุ้มกัน
ข อ ง ร่ า ง ก า ย ใ ห้ ทำ ง า น ไ ด้ อ ย่ า ง มี ป ร ะ สิ ท ธิ ภ า พ
ช่วยปรับความสมดุลของน้ำตาลในเลือด
ช่วยบำรุงหัวใจ ป่องกันการเกิดมะเร็ง
ช่วยบำรุงผิวพรรณ บำรุงสายตา บำรุงฟัน
และอื่ นๆอีกมากมาย

สู ต ร ก า ร ทำ แ ย ม ส้ ม ที่ เ ห ม า ะ กั บ สุ ข ภ า พ ข อ ง
ทุกคนโดยการทำแยมส้มมีขั้นตอนง่ายๆ ดังนี้

ขั้นตอนที่ 1

ปอกเปลือกส้มออกจนหมด โดยเราจะไม่ใช้
ส่วนที่เป็นเส้นสีขาวของส้ม นำเมล็ดของส้มออก
เมื่ อได้เนื้ อส้มแล้ว ให้นำมีดมาหั่นเนื้ อส้ม
เป็นชิ้นขนาดเล็กๆ โดยหั่นเนื้ อส่มตามกลีบ
ของมัน

ขั้นตอนที่ 2

เปิดไฟปานกลาง นำกากส้มที่เหลือบีบน้ำ
ใส่หม้อเอาไว้ เติมน้ำสะอาด 250 มิลลิลิตร

แ ย ม ส้ ม |   0 7

ขั้นตอนที่ 3

นำส้มที่ได้มาเคี่ยวลงในหม้อ เติมน้ำตาล
800 กรัม พร้อมกับผงเจลาติน 50 กรัม ลงไป
เคี่ยวผสมเข้าด้วยกัน เมื่ อเคี่ยวส้มกับน้ำตาล
ไปซักระยะ ให้เปิดไฟอ่อนและเคี่ยวต่อให้เหนียว
แ ล ะ ข้ น ต า ม ที่ ต้ อ ง ก า ร

ขั้นตอนที่ 4

จากนั้นเมื่ อแยมเหนียมดีแล้วให้ใส่น้ำมะนาว
1 ลูก คนให้เข้ากัน ตั้งไว้จนเย็น แล้วตักใส่ใน
ภ า ช น ะ ที่ ต้ อ ง ก า ร

บรรจุภัณฑ์

ขวดแก้ว เป็นบรรจุภัณฑ์ที่ง่ายต่อการเก็บ
รักษา ป้องกันการซึมผ่านของไอน้ำและก๊าซได้
ทนความร้อนได้สูง สามารถแปรรูปใช้ใหม่ได้
จึงเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ด้วยที่แก้วนั้น
มีความใส จึงสามารถนำเสนอสีสันของตัวแยมส้ม
ได้ชัดเจนเพิ่มความสวยงามได้อย่างง่ายดาย และ
ที่ สำ คั ญ ทำ ใ ห้ เ พิ่ ม มู ล ค่ า ข อ ง ร า ค า สิ น ค้ า ที่ เ ร า ใ ช้
บ ร ร จุ ข า ย ไ ด้ อี ก ด้ ว ย

แ ย ม ส้ ม |   0 8

วันที่ 11 ถึง 15 ตุลาคม 2564 ชาวบ้านชุมชนตำบลทุ่งแล้ง รวมกลุ่ม
แปรรูปผลิตผลทางการเกษตร "แยมส้ม"
ณ ศาลาอเนกประสงค์ หมู่ที่ 4
ตำบลทุ่งแล้งอำเภอลอง จังหวัดแพร่

แ ย ม ส้ ม |   0 9

ยกระดับผลิตภัณฑ์
เพิ่มมูลค่าผลิตผล
สู่ชุมชนยั่งยืน

ดร.ชัยวัฒน์ สมศรี
อ า จ า ร ย์ ป ร ะ จำ วิ ท ย า ลั ย ชุ ม ช น แ พ ร่

แ ย ม ส้ ม | 1 0

คณะผู้จัดทำ

ที่ ป รึ ก ษ า โ ค ร ง ก า ร :

ดร.ชัยวัฒน์ สมศรี
อาจารย์ประจำวิทยาลัยชุมชขนแพร่

อาจารย์วิยะณี ดังก้อง
อาจารย์ประจำวิทยาลัยชุมชขนแพร่

อาจารย์กรรณิการ์ เศวตปวิช
อาจารย์ประจำวิทยาลัยชุมชขนแพร่

อาจารย์จุฬาภรณ์ ดวงตาดำ
อาจารย์ประจำวิทยาลัยชุมชขนแพร่

รวบรวมและเรียบเรียง:

นายกิตติพศ เหล่ากาวี
นั ก วิ ช า ก า ร ศึ ก ษ า

เจ้าหน้าที่ U2T:

นั น ท์ น ภั ส ชุ่มเอม
ประภาวดี ชู ม ณี
พลอยขวัญ เดชบริบูรณ์
สุดารัตน์ หอมนาน

แ ย ม ส้ ม | 1 1

วิ ท ย า ลั ย ชุ ม ช น แ พ ร่

189 หมู่ที่ 2 ตำบลน้ำชำ อำเภอเมืองแพร่ จังหวัดแพร่
โทรศัพท์: 054-532191 ,054-532192 แฟกซ์: 054-532192
เว็บไซต์: http://www.phrcc.ac.th/