คาํนํา กลุ่มงานโภชนศาสตร ์ไดจ ้ ดัทาํ "คู่มือมาตรฐานอาหารผปู้่วยและแนวทางการเบิกอาหาร ในโรงพยาบาล" เพื่อใหแ ้ พทย ์ พยาบาลใชเ ้ป็ นคู่มือในการสั่งเบิกอาหารสาํหรับผปู้่วยใน ที่เขา ้ มารักษาในโรงพยาบาลจอมทอง ภายในเล่มของคู่มือ มีรายละเอียดของมาตรฐานอาหารทุกชนิด ที่จัดบริการให ้ ผูป้่วยโดยกลุ่มงานโภชนศาสตร ์ประกอบด ้ วยคุณค่าทางโภชนาการ ได ้ แก่พลงังาน คาร ์โบไฮเดรต โปรตีน ไขมนัเกลือแร่รูปแบบการจดัอาหาร ตวัอยา่งรายการอาหาร ผปู้่วยเกณฑใ์ นการสงั่เบิกอาหารตามราคาค่าอาหารและสิทธิของผปู้่วยเพื่อใหส้ ะดวกในการสงั่เบิกอาหารผปู้่วยไดถ ู้กตอ ้ ง ท้งัน้ีเพื่อประโยชน ์ สูงสุดที่จะเกิดกบัผปู้่วยต่อไป กลุ่มงานโภชนศาสตร ์ กรกฎาคม 2566
สารบัญ การจัดบริการอาหารแบ่งตามประเภทของผ ู้ป่วย 1 อาหารทวั่ ไป 1 -อาหารธรรมดา 2 -อาหารอ่อน 3 อาหารเฉพาะโรค 4 -อาหารโรคเบาหวาน 5 -อาหารจาํกดัโซเดียม 6 -อาหารจาํกดัโพแทสเซียม 7 -อาหารจาํกดัฟอตเฟส 8 -อาหารเปลี่ยนแปลงโปรตีน 9 -อาหารเปลี่ยนแปลงพลงังาน 10 -อาหารจาํกดัไขมนั12 -อาหารจาํกดัคาร ์โบไฮเดรต 13 -อาหารลดกาก 14 -อาหารโรคเก ๊ าท ์(อาหารงดสตัวป์ีก) 15 -อาหารแบคทีเรียต่าํ 16 -อาหารอิสลาม 17 -อาหารเจ,อาหารมงัสวริัติ18
สารบัญ อาหารทางสายให ้ อาหาร 19 - มาตรฐานอาหารสายใหอ ้ าหาร 19 -การเบิกอาหารทางสายใหอ ้ าหาร 20 อาหารเหลวและอาหารเสริม 21 -อาหารเหลวใส 21 -อาหารเหลวขน ้ 21 -อาหารเสริมทางปาก 21 มาตรฐานอาหารผปู้่วยและแนวทางการเบิกอาหารในโรงพยาบาลจอมทอง 23 ภาคผนวก 27 - ตวัอยา่งภาพอาหารธรรมดา ,อาหารสามญัเฉพาะโรค 28 - ตวัอยา่งภาพอาหารสามญั,อาหารอ่อน หอ ้ งพิเศษ ช้นั5, ช้นั6 29 - ตวัอยา่งภาพอาหารสามญั,อาหารอ่อน หอ ้ งพิเศษ 30
มีการบริการอาหารสาํหรับผปู้่วยที่เขา้รับการรักษาในโรงพยาบาลเพื่อใหผ้ ปู้่วยไดร้ับพลงังานและ สารอาหารเพียงพอต่อความตอ้งการของร่างกายและไดร้ับอาหารที่ถูกตอ้งตามหลกัโภชนบาํบดัเพื่อให้อาหารมีบทบาทในการบาํบดับรรเทาอาการของโรค ส่งเสริมการรักษาของแพทย์รวมถึงเป็นแนวทาง ส่งเสริมใหผ้ ปู้่วยเกิดความเขา้ใจและเห็นคุณค่าความสาํคญัของอาหารเพื่อนาํสู่การปฏิบตัิเมื่อกลบัไปพกัฟ้ืน ที่บา้น การจัดบริการอาหารแบ่งตามประเภทของผ ู้ป่วยและอตัราค่าอาหารเป็ นท้งัหมด3 ประเภท ค ื อ 1.อาหารสามัญ เป็นอาหารที่จดับริการใหแ้ก่ผปู้่วยที่นอนเตียงสามญั โดยจดัอาหารบริการวนัละ 3 ม้ือแต่ละม้ือจะประกอบดว้ยขา้ว,กบัขา้ว 2 ชนิด, พร้อมขนมหรือผลไม้1 ชนิดบริการอาหารโดยใชภ้าชนะ เป็นถาดแสตนเลสมีหลุมใส่อาหาร 2.อาหารพเิศษ เป็นอาหารที่จดับริการใหแ้ก่ผปู้่วยที่นอนหอ้งพิเศษเดี่ยวหรือหอ้งพิเศษ F5F6และ VIPโดยจดัอาหารบริการวนัละ3 ม้ือแต่ละม้ือจะประกอบดว้ยขา้ว ,กบัขา้ว 3 ชนิด พร้อมขนมหรือผลไม้1 ชนิด บริการอาหารโดยจดัเป็นชุดภาชนะถว้ยแสตนเลสหรือ ชุดกระเบ้ืองเซรามิคส์โดยแต่ละประเภทยงัแบ่งตามลกัษณะของอาหารไดอ้ีก4 ประเภท 1. อาหารทวั่ ไป 2. อาหารเฉพาะโรค 3. อาหารทางสายใหอ้าหาร 4. อาหารเหลวและอาหารเสริม 1.อาหารทั่วไป คืออาหารที่จดับริการให้กบัผปู้่วยทวั่ๆ ไปมีอาการไม่รุนแรง เช่นผปู้่วยคลอด ผปู้่วยเกี่ยวกบักระดูกและผปู้่วยที่ไม่จาํเป็นตอ้งรับประทานอาหารบาํบดัโรคลกัษณะของอาหารจะใกลเ้คียง กบัอาหารของคนปกติแต่จะมีการดดัแปลงบา้งเล็กนอ้ยอาหารประเภทน้ีแบ่งออกตามลกัษณะของอาหาร และความสามารถในการยอ่ยได้ดงัน้ี
อาหารธรรมดา (Regular diet , Generaldiet,Normaldiet , Ordinarydiet) อาหารธรรมดามีลกัษณะคลา้ยกับอาหารคนปกติที่ไม่ได้เจ็บป่วย รับประทานอยู่ทวั่ ไป แต่จะ หลีกเลี่ยงอาหารที่ยอ่ยยากอาหารหมกัดองอาหารทอดอมน้าํมนัและอาหารที่มีรสจดัมาก มาตรฐานอาหารธรรมดาสามัญ การกระจายตวัของสารอาหารProt15% Fat30% CHO 55 % พลงังาน (กโิลแคลอรี่) โปรตีน (กรัม) ไขมัน (กรัม) คาร ์โบไฮเดรต (กรัม) 1,800 67.5 60 247.5 มาตรฐานอาหารธรรมดาพเิศษ การกระจายตวัของสารอาหารProt20% Fat 30% CHO 55 % พลงังาน (กโิลแคลอรี่) โปรตีน (กรัม) ไขมัน (กรัม) คาร ์โบไฮเดรต (กรัม) 2,000 100 66.7 250
อาหารอ่อน (Soft diet) อาหารอ่อน มีลกัษณะอ่อน เปื่อย นุ่ม รับประทานง่าย ยอ่ยง่าย งดอาหารหมกัดองอาหารที่มีรสจดั เหมาะสาํหรับผปู้่วยที่มีปัญหาในการเค้ียวการกลืนอาหารและมีปัญหาเรื่องการยอ่ยผปู้่วยที่อยใู่นระยะพกัฟ้ืน ผปู้่วยหลงัคลอด มาตรฐานอาหารอ่อนสามัญ การกระจายตวัของสารอาหารProt15% Fat30% CHO 55 % พลงังาน (กโิลแคลอรี่) โปรตีน (กรัม) ไขมัน (กรัม) คาร ์โบไฮเดรต (กรัม) 1,500 56.25 50 206.25 มาตรฐานอาหารอ่อนพเิศษ การกระจายตวัของสารอาหารProt20% Fat 30% CHO 55 % พลงังาน (กโิลแคลอรี่) โปรตีน (กรัม) ไขมัน (กรัม) คาร ์โบไฮเดรต (กรัม) 1,600 80 53.3 200
2.อาหารเฉพาะโรคคืออาหารที่มีการดดัแปลงจากอาหารทวั่ ไป โดยอาจมีการจาํกดัลดหรือ เพิ่มพลงังานสารอาหารบางชนิดเพื่อบาํบดัโรคและช่วยส่งเสริมการรักษาของแพทยท์าํให้อาการของโรคดีข้ึนหรืออาการของโรคทุเลาลง หรือป้องกนัภาวะแทรกซอ้นและรักษาสภาวะทางโภชนาการของผปู้่วย ชนิดของอาหารเฉพาะโรค 1.อาหารโรคเบาหวาน Diabetes Mellitus Diet 2.อาหารจาํกดัโซเดียม Sodium Restricted Dietor Low Sodium Diet 3.อาหารจาํกดัโพแทสเซียม Potassium Restricted Diet or Low Potassium Diet 4.อาหารจาํกดัฟอตเฟสPhosphate Restricted Dietor Low Phosphate Diet 5.อาหารเปลี่ยนแปลงโปรตีน ModifiedProtein Diet 5.1อาหารโปรตีนต่าํLow Protein Diet 5.2อาหารโปรตีนสูง HighProtein Diet 6.อาหารเปลี่ยนแปลงพลงังาน Modified energy diet 6.1อาหารพลงังานต่าํLow energy diet 6.2อาหารพลงังานสูง High energy diet 7.อาหารจาํกดัไขมนัNonFat Diet , Low Fat Diet 8.อาหารจาํกดัคาร์โบไฮเดรต Low Carbohydrate Diet 9.อาหารลดกาก Low Residue Diet 10.อาหารโรคเก๊าท์(อาหารงดสตัวป์ีก) 11.อาหารแบคทีเรียต่าํLow Bacteria Diet 12.อาหารอิสลาม 13.อาหารเจ,อาหารมงัสวริัติ14.อาหารสาํหรับเตรียมตรวจพิเศษ
1.อาหารโรคเบาหวาน Diabetes Mellitus Diet เป็นอาหารที่จดับริการให้กบัผปู้่วยที่เป็นโรคเบาหวานเพื่อควบคุมระดบัน้าํตาลในเลือดของผปู้่วย และรักษาน้าํหนกัตวัของผปู้่วยให้อยใู่นเกณฑน์ ้าํหนกัที่ควรจะเป็น เพื่อลดภาวะเสี่ยงต่อการเกิดโรคแทรก ซ้อน และฟ้ืนฟูสุขภาพของผูป้่วยให้ดีข้ึนโดยมีการจดับริการแยกเป็น 2 ประเภทคือ อาหารธรรมดาและ อาหารอ่อน มาตรฐานอาหารธรรมดาเบาหวาน การกระจายตวัของสารอาหาร Prot 20% Fat 30% CHO 50% พลงังาน (กโิลแคลอรี่) โปรตีน (กรัม) ไขมัน (กรัม) คาร ์โบไฮเดรต (กรัม) 1,800 91.5 61.5 226.5 หมายเหตุ:แพทยส์ามารถสงั่อาหารโดยระบุปริมาณพลงังานและสารอาหาร สาํหรับผปู้่วยเฉพาะรายได้มาตรฐานอาหารอ่อนเบาหวาน การกระจายตวัของสารอาหาร Prot 20% Fat 30% CHO 50% พลงังาน (กโิลแคลอรี่) โปรตีน (กรัม) ไขมัน (กรัม) คาร ์โบไฮเดรต (กรัม) 1,500 75 50 187.5 หมายเหตุ:แพทยส์ามารถสงั่อาหารโดยระบุปริมาณพลงังานและสารอาหาร สาํหรับผปู้่วยเฉพาะรายได้
2.อาหารจาํกดัโซเดย ี ม Sodium Restricted Diet or Low Sodium Diet อาหารจาํกดัโซเดียมเป็นอาหารที่จดัใหก้บัผปู้่วยที่มีภาวะน้าํคงั่อยใู่นร่างกายหรือมีอาการบวม เช่น กรณีที่มีความดนั โลหิตสูง หวัใจวายโรคไตเร้ือรังอาหารน้ีจึงจาํกดั ปริมาณโซเดียมที่ร่ายกายไดร้ับ ลกัษณะ อาหารจะไม่แตกต่างจากอาหารทวั่ ไปจะแตกต่างกนัที่ปริมาณ โซเดียมในอาหารเท่าน้นั มาตรฐานอาหารจาํกดัโซเดย ี ม สารอาหาร อาหารโซเดยีม จํากดัโซเดยีม 1,000 มิลลกิรัม /วนั (45 mEq) อาหารโซเดยีม จํากดัโซเดยีม 2,000 มิลลกิรัม /วนั (95 mEq) อาหารธรรมดา อาหารอ่อน อาหารธรรมดา อาหารอ่อน พลงังาน (Kcal) 1,800 1,500 1,800 1,500 คาร์โบไฮเดรต (50-55%) 225-247.5 187.5-206.25 225-247.5 187.5-206.25 โปรตีน (15-20%) 67.5 – 90 56.25-75 67.5-90 56.25-75 ไขมนั (30%) 60 50 60 50 หมายเหตุ: แพทยส์ามารถสงั่อาหารโดยระบุปริมาณโซเดียมสาํหรับผปู้่วยเฉพาะรายได้
3.อาหารจาํกดัโพแทสเซ ี ยม Potassium Restricted Diet or Low Potassium Diet อาหารจาํกดัโพแทสเซียมเป็นอาหารที่จดัใหก้บัผปู้่วยที่มีระดบัโพแทสเซียมในเลือดสูง มาตรฐานอาหารจาํกดัโพแทสเซ ี ยม สารอาหาร อาหารจํากดัโพแทสเซียม 2,000 มิลลกิรัม /วนั (50 mEq) อาหารธรรมดา อาหารอ่อน พลงังาน ( Kcal) 1,800 1,500 คาร ์โบไฮเดรต (50- 55%) 225-247.5 187.5-206.25 โปรตีน (15 – 20%) 67.5 – 90 56.25 – 75 ไขมัน (30%) 60 50 หมายเหตุ: แพทยส์ามารถสงั่อาหารโดยระบุปริมาณโพแทสเซียมสาํหรับผปู้่วยเฉพาะรายได้
4.อาหารจาํกดั ฟอตเฟส Potassium Restricted Diet or Low Phosphate Diet อาหารจาํกดั ฟอตเฟตเป็นอาหารที่จดัใหก้บัผปู้่วยที่มีระดบั ฟอตเฟสในเลือดสูงผปู้่วยไตวายเร้ือรัง ระยะก่อนลา้งไต มาตรฐานอาหารจาํกดั ฟอตเฟส สารอาหาร อาหารจํากดั ฟอตเฟส 600 มิลลกิรัม /วนัอาหารธรรมดา อาหารอ่อน พลงังาน ( Kcal) 1,800 1,500 คาร ์โบไฮเดรต (50- 55%) 225-247.5 187.5-206.25 โปรตีน (15 – 20%) 67.5 – 90 56.25 – 75 ไขมัน (30%) 60 50 หมายเหตุ: แพทยส์ามารถสงั่อาหารโดยระบุปริมาณฟอตเฟสสาํหรับผปู้่วยเฉพาะรายได้
5.อาหารเปลย ี่นแปลงโปรตน ี Modified Protein Diet 5.1อาหารโปรตนีตาํ่Low Protein Diet อาหารโปรตีนต่าํเป็นอาหารที่จดัใหก้บัผปู้่วยที่มีภาวะ โรคไตวายไตวายเร้ือรัง โรคไตอกัเสบ การจาํกดัโปรตีนเพื่อป้องกนัมิใหม้ีของเสียคงั่ในร่างกาย มาตรฐานอาหารโปรตน ี ตาํ่สารอาหาร อาหารโปรตีนตํ่า อาหารธรรมดา อาหารอ่อน พลงังาน ( Kcal) 1,800 1,500 คาร ์โบไฮเดรต (57-60%) 256.5-270 213.75-225 โปรตีน ( 8 – 10%) 36-45 30-37.5 ไขมัน (30 -35%) 60-70 50-58.33 5.2อาหารโปรตีนสูง High Protein Diet อาหารโปรตีนสูงเป็นอาหารที่จดั ให้กบัผูป้่วยที่มีโปรตีนไม่เพียงพอต่อความร่างกาย ผูป้่วยก่อนและหลงัผ่าตดัมีไขสู้ง ไฟไหม้มีแผลมีการเผาผลาญใน ร่างกายสูงข้ึน ผปู้่วยที่มีการสูญเสียโปรตีนจากร่างกายเช่นโรคไตที่มีการลา้งไตทาํใหร้่างกายสูญเสียโปรตีน มาก มาตรฐานอาหารโปรตน ี สูง สารอาหาร อาหารโปรตีนสูง อาหารธรรมดา อาหารอ่อน พลงังาน ( Kcal) 1,800 1,500 คาร์โบไฮเดรต (57-60%) 256.5-270 213.75-225 โปรตีน(8 – 10%) 36-45 30-37.5 ไขมนั (30 -35%) 60-70 50-58.33 หมายเหตุ:แพทยส์ามารถสงั่อาหารโดยระบุปริมาณโปรตีนสาํหรับผปู้่วยเฉพาะรายได้
6.อาหารเปลย ี่นแปลงพลงังาน Modified energydiet อาหารประเภทน้ีเป็นอาหารที่จดับริการให้กบัผูป้่วย ที่ตอ้งการพลงังานที่พอเหมาะ การกาํหนด พลงังานในอาหารจะคิดควบคู่กบัน้าํหนกัตวัของผปู้่วยการเปลี่ยนแปลงพลงังานของอาหารจะเปลี่ยนแปลง เพื่อบาํบดัโรคการเปลี่ยนแปลงมี2ลกัษณะดงัน้ี6.1อาหารพลังงานตํ่า Low energy diet เป็นอาหารที่จดั ให้แก่ผูป้่วยที่มีน้าํหนักตวัเกินกว่า มาตรฐานหรืออว้นผปู้่วยที่ดีอาหารลดน้าํหนกัเพื่อลดปัจจยัเสี่ยงที่จะเกิดโรคแทรกชอ้นต่างๆ เช่น โรคความ ดนั โลหิตสูงโรคเบาหวาน มาตรฐานอาหารพลงังานตาํ่สารอาหาร อาหารพลงังานตํ่า อาหารธรรมดา อาหารอ่อน พลงังาน ( Kcal) 1,000 – 1,200 1,000 – 1,200 คาร ์โบไฮเดรต (50-60%) 125 – 180 125 – 180 โปรตีน (15 – 20%) 38 – 60 38 – 60 ไขมัน (25 -30%) 28 – 40 28 – 40 หมายเหตุ: แพทยส์ามารถสงั่อาหารโดยระบุปริมาณพลงังานสาํหรับผปู้่วยเฉพาะรายได้
6.2อาหารพลังงานสูง High energy diet เป็นอาหารที่จัดให้แก่ผูป้่วยมีน้ําหนักตัวต่าํกว่า มาตรฐาน ผูป้่วยผอมขาดอาหาร อาหารชนิดน้ีจะช่วยให้เพิ่มน้าํหนักตวัมากข้ึนเมื่อร่างกายอยู่ในภาวะ เจบ็ ป่วย มีการเผาผลาญเป็นตน้เช่นเป็นไข้มีการติดเช้ือหรือหลงัผา่ตดัมาตรฐานอาหารพลงังานสูง สารอาหาร อาหารพลงังานสูง อาหารธรรมดา อาหารอ่อน พลงังาน ( Kcal) 2,000 – 2,500 1,800 – 2,000 คาร์โบไฮเดรต (50- 60%) 250-375 225-300 โปรตีน (15 – 20%) 75-125 67.5-100 ไขมนั (25 -30%) 55-84 50-67 หมายเหตุ: แพทยส์ามารถสงั่อาหารโดยระบุปริมาณพลงังานสาํหรับผปู้่วยเฉพาะรายได้
7.อาหารงดและจาํกดัไขมนัNon Fat Diet and Low Fat Diet อาหารงดและจาํกดัไขมนัเป็นอาหารที่จดัใหก้บัผปู้่วย โรคตบันิ่วในถุงน้าํดีหรือโรคตบัอ่อน มีการ ยอ่ยและดูดซึมไขมนัผดิปรกติและผปู้่วยที่มีระดบัไขมนั ในเลือดสูงผปู้่วยโรคอว้น มาตรฐานอาหารจาํกดัไขมนัสารอาหาร อาหารงดไขมัน อาหารธรรมดา อาหารอ่อน พลงังาน( Kcal) 1,800 1,500 คาร์โบไฮเดรต(75-80%) 337.5-360 281.25-300 โปรตีน(20 – 25%) 90-112.5 75-93.75 ไขมนั (0%) 0 0 หมายเหตุ:แพทยส์ามารถสงั่อาหารโดยระบุปริมาณไขมนัสาํหรับผปู้่วยเฉพาะรายได้มาตรฐานอาหารจาํกดัไขมนัสารอาหาร อาหารจํากดัไขมัน โคเลสเตอรอล<200 mg/d อาหารธรรมดา อาหารอ่อน พลงังาน( Kcal) 1,800 1,500 คาร ์โบไฮเดรต(55-65%) 247.5 – 292.5 206.25 – 243.75 โปรตีน( 15 –20%) 67.5 – 90 56.25 – 75 ไขมัน(20 -25%) 40 – 50 33.33 – 41.67 หมายเหตุแพทยส์ามารถสงั่อาหารโดยระบุปริมาณไขมนัสาํหรับผปู้่วยเฉพาะรายได้
8.อาหารจาํกดัคาร ์โบไฮเดรต Low Carbohydrate Diet อาหารจาํกดัคาร์โบไฮเดรตเป็นอาหารที่จดัใหผ้ ปู้่วยที่ตอ้งการควบคุมคาร์โบไฮเดรต เช่น ผปู้่วยโรค ปอด สารอาหาร อาหารจํากดัคาร ์โบไฮเดรต อาหารธรรมดา อาหารอ่อน พลงังาน ( Kcal) 1,800 1,500 คาร ์โบไฮเดรต (40%) 180 150 โปรตีน (25%) 112.5 93.75 ไขมัน (35%) 70 58.33 หมายเหตุ:แพทยส์ามารถสงั่อาหารโดยระบุปริมาณคาร์โบไฮเดรตสาํหรับผปู้่วยเฉพาะรายได้
9.อาหารลดกาก Low Residue Diet อาหารลดกากเป็นอาหารที่จดัให้กบัผูป้่วยที่เป็นโรคเกี่ยวกบักระเพาะอาหารและลาํไส้ทอ้งร่วง อยา่งรุนแรงผปู้่วยก่อน-หลงัผา่ตดัลาํไส้ใหญ่ระบบทางเดินอาหารลกัษณะจะเป็นอาหารที่อ่อนนุ่ม ยอ่ยง่าย ไฟเบอร์ในอาหารไม่เกิน15กรัม /วนัมาตรฐานอาหารลดกาก สารอาหาร อาหารลดกาก<15กรัม/วนัอาหารธรรมดา อาหารอ่อน พลงังาน ( Kcal) 1,800 1,500 คาร ์โบไฮเดรต (40 - 45%) 180-202.5 150-168.75 โปรตีน (25-30%) 112.5-135 93.75-112.5 ไขมัน (30%) 60 50 หมายเหตุ:แพทยส์ามารถสงั่อาหารโดยระบุปริมาณใยอาหารสาํหรับผปู้่วยเฉพาะรายได้
10.อาหารโรคเก ๊ าท ์(อาหารงดสัตว ์ปี ก) เป็นอาหารที่จาํกดัสําหรับผูป้่วยโรคเก๊าทท์ ี่มีระดบัยูริคในเลือดสูง ลกัษณะอาหารเน้นอาหารที่มีระดบัพิวรีนต่าํจะงดอาหารประเภทไข่แดง นมถวั่เหลืองและผลิตภณัฑจ์ากถวั่ทุกชนิด มาตรฐานอาหารโรคเก ๊ าท ์ สารอาหาร อาหารโรคเก ๊ าท ์ อาหารธรรมดา อาหารอ่อน พลงังาน( Kcal) 1,800 1,500 คาร ์โบไฮเดรต (40 - 45%) 180-202.5 150-168.75 โปรตีน (25-30%) 112.5-135 93.75-112.5 ไขมัน (30%) 60 50 หมายเหตุ:แพทยส์ามารถสงั่อาหารโดยระบุปริมาณพิวรีนสาํหรับผปู้่วยเฉพาะรายได้
11.อาหารแบคทเ ี ร ี ยตาํ่Low Bacteria Diet เป็นอาหารที่จดับริการใหผ้ ปู้่วยที่เสี่ยงที่จะติดเช้ือผปู้่วยที่เป็นมะเร็งเมด็เลือดขาวผปู้่วยเปลี่ยนถ่าย อวยัวะและผูป้่วยที่มีภูมิตา้นทานโรคต่าํอาหารแบคทีเรียต่าํลกัษณะอาหารจะปรุงสุกทุกชนิด งดอาหาร ประเภทผกัและผลไมง้ดนม และขนมที่ไม่ผา่นความร้อนก่อนเสริฟ์อีกคร้ัง มาตรฐานอาหารแบคทเ ี ร ี ยตาํ่สารอาหาร อาหารแบคทีเรียต่าํอาหารธรรมดา อาหารอ่อน พลงังาน ( Kcal) 1,800 1,500 คาร ์โบไฮเดรต (40 - 45%) 180-202.5 150-168.75 โปรตีน (25-30%) 112.5-135 93.75-112.5 ไขมัน (30%) 60 50
12.อาหารอสิลาม เป็นอาหารที่จดับริการให้กบัผปู้่วยที่นบัถือศาสนาอิสลาม ลกัษณะอาหารจะคลา้ยกบัอาหารผปู้่วย ทวั่ ไปแต่จะงดเน้ือหมูและผลิตภณัฑจ์ากหมูทุกชนิดงดเลือดสตัวต์ามหลกัของศาสนาอิสลาม มาตรฐานอาหารอสิลาม สารอาหาร อาหารอิสลาม อาหารธรรมดา อาหารอ่อน พลงังาน( Kcal) 1,800 1,500 คาร ์โบไฮเดรต (40 - 45%) 180-202.5 150-168.75 โปรตีน (25-30%) 112.5-135 93.75-112.5 ไขมัน (30%) 60 50
13.อาหารเจ ,อาหารมงัสวริัติ เป็นอาหารที่จดัสาํหรับผปู้่วยที่รับประทานอาหารเจมงัสวริัติลกัษณะอาหารจะเหมือนอาหารทวั่ ไป แต่งดอาหารประเภทเน้ือสัตวแ์ละผลิตภณัฑ์จากเน้ือสัตว์โปรตีนที่จะจดัทดแทนจะเป็นโปรตีนประเภท โปรตีนปรุงรสชนิดต่างๆ เตา้หูโ้ปรตีนเกษตรโปรตีนจากถวั่น้าํเตา้หู้มาตรฐานอาหารมงัสวริัติสารอาหาร อาหารมงัสวริัติอาหารธรรมดา อาหารอ่อน พลงังาน ( Kcal) 1,800 1,500 คาร ์โบไฮเดรต (40 - 45%) 180-202.5 150-168.75 โปรตีน (25-30%) 112.5-135 93.75-112.5 ไขมัน (30%) 60 50
มาตรฐานอาหารทางสายให ้ อาหาร สูตรอาหาร 1000 cc. สารอาหาร Prot (g) Fat (g) CHO (g) Prot (g) Fat (g) CHO (g) สูตรปั่นผสม 1. BD 1 : 1 (1 Kcal ; 1 cc.) 50 33 125 20 30 50 2. BD 1.2 : 1 (1.2 Kcal ; 1 cc.) 51 47 144 17 35 48 3. BD 1.5 : 1 (1.5 Kcal ; 1 cc.) 71 57 176 19 34 47 4. BDDM 1: 1 (1 Kcal ; 1 cc.) 50 38.9 112.5 20 35 45 5. BDDM 1.2 : 1 (1.2 Kcal ; 1 cc.) 60 45.3 138 20 34 46 6. BDLP 1: 1 (1 Kcal ; 1 cc.) 30 35.5 145 12 32 58 7. BDHP 1: 1 (1 Kcal ; 1 cc.) 80 26 113 32 23 45 สูตรอาหาร 1000 cc. สารอาหาร สูตรสําเร ็ จรูป Prot (g) Fat (g) CHO (g) Prot (g) Fat (g) CHO (g) 1) Blendera 30 50.4 106.8 12 44 44
การเบิกอาหารทางสายให ้ อาหาร 1.ระบุประเภทของอาหารที่ตอ้งการจะเบิก(พิเศษ สามญั ) 2.กาํหนดพลงังานหรือความเขม้ขน้ต่อปริมาณที่ตอ้งการ เช่น BD 1:1 ( 1 Kcal : 1 cc.) ,BD 1.5:1, (1.5 Kcal :1 cc.)Panenteral 1:1 3.กาํหนดชนิดของอาหารที่สัมพนัธ์กบั โรคเช่น BDDM (Blenderized Diet Diabetes Mellitus) 1:1, BDLS(Blenderized Diet Low Sodium) 1.2:1 4.กาํหนดปริมาณของอาหารและจาํนวนม้ือเช่นBD1:1 300x5 feed 5.กรณีที่แพทยต์อ้งการระบุพลงังานและสารอาหารที่ต่างจากมาตรฐานที่กาํหนดไว้แพทยส์ามารถ ระบุรายละเอียดเพิ่มเติมได้เช่น - BDDMLS1:1 300x5 feedProt40 g/d Low PO4 - BDLS1.5:1 350x4 feedProt 60 g/d Na<2 g/d Low K Low PO4 5. กรณีที่แพทยม์ีความเห็นวา่ผปู้่วยมีความจาํเป็นตอ้งไดร้ับอาหารทางการแพทยใ์นปริมาณที่มาก กวา่ที่กาํหนดสามารถปรึกษานกัโภชนาการเฉพาะรายได้
4.อาหารเหลวและอาหารเสริม เป็นอาหารน้าํที่จดัให้แก่ผูป้่วยหลงัการผ่าตดัเพื่อเป็นการ ทดสอบการทาํงานของระบบทางเดินอาหาร หรือให้ผูป้่วยที่มีปัญหาเรื่องการเค้ียวและการกลืน แต่ระบบ การยอ่ยอาหารยงัใชไ้ดป้กติผปู้่วยที่ดดัฟัน ถอนฟัน อาหารชนิดน้ีมีลกัษณะเป็นน้าํไม่มีกากอาหารประเภท น้ีแบ่งออกไดเ้ป็น 2 ประเภท 4.1อาหารเหลวใส (Clear liquid Diet).อาหารมีลกัษณะเป็นน้าํใสประกอบดว้ย CHO เป็น ส่วนใหญ่อาหารประเภทน้ีจะเพียง 2-3 ม้ือเท่าน้ันเพราะคุณค่าอาหารต่าํเช่น น้าํซุป น้าํขา้ว น้าํหวาน น้าํสมุนไพร คุณค่าทางโภชนาการของอาหารเหลวใส พลงังาน 600 -800 Kcal คาร์โบไฮเดรต 148 -198 กรัม โปรตีน 2 กรัม ไขมนั- กรัม 4.2อาหารเหลวข ้ น (Full liquid Diet)อาหารมีลกัษณะเป็นน้าํขน้ ให้คุณค่าทางอาหารสูงกว่า อาหารเหลวใสเช่น โอวลัติน ไมโล นมพร่องมนัเนย นมครบส่วน นมถวั่เหลือง คุณค่าทางโภชนาการของอาหารเหลวข ้ น พลงังาน 1,000 -1,200 Kcal คาร์โบไฮเดรต 112.5 -165 กรัม (45-55%) โปรตีน 37.5 -60 กรัม (15-20%) ไขมนั33 -47 กรัม (30-35%) อาหารเสริมทางปากคืออาหารที่นอกเหนือจากอาหารหลกั3 ม้ือเหมาะสาํหรับผปู้่วยที่ทานอาหาร ทางปากได้น้อยไม่เพียงพอต่อความต้องการของร่างกายของผูป้่วย เพื่อให้ผูป้่วยได้รับพลังงานและ สารอาหารเพิ่มข้ึน
มาตรฐานอาหารเสริมทางปาก สูตรอาหาร 1000 cc. สารอาหาร Prot (g) Fat (g) CHO (g) Kcal Prot (g) Fat (g) CHO (g) อาหารเสริมทางปาก สูตรพลงังานโปรตีนสูง 1. สูตรไข่ขาว(1.5Kcal:1cc.) 18.3 12 35 300 20 35 43 2. สูตรเตา้หู้(1.5Kcal:1cc.) 21 14 44 300 20 40 40 3. สูตรนมฟักทอง (1.5Kcal:1cc.) 21 16 41 300 20 40 40 สูตรโปรตีนตํ่า 1. สูตรแคนตาลูป (1.5Kcal:1cc.) 8 10 43 300 10 30 60 2. สูตรกลว้ย(1.5Kcal:1cc.) 8 11 42 300 10 35 60 3. สูตรแอปเปิ้ล(1.5Kcal:1cc.) 9 15 62 300 8 35 57 4. น้าํหวาน (250 cc) - - 32 127 - - 100 สูตรสําเร ็ จรูป Blendera 7.64 6.76 27.92 200 15 30 55
มาตรฐานอาหารผ ู้ป่วยและแนวท ชนิดอาหาร (Kcal) Prot พลงังาน/วนักรัม/วนั อาหารทั่วไป อาหารธรรมดา 1,800 - 2,000 67.5-100 อาหารอ่อน 1,500-1,600 56.25-80 โจ๊ก 1,300-1,500 50-80 อาหารเฉพาะโรค อาหารธรรมดาเบาหวาน 1,800 91.5 อาหารอ่อนเบาหวาน 1,500 75 อาหารธรรมดาจาํกดัโซเดียม 1,800 67.5-90 อาหารอ่อนจาํกดัโซเดียม 1,500 56.25-75
ทางการเบิกอาหารในโรงพยาบาล Fat CHO สิทธิผ ู้ป่วยสามัญ เบิกได ้(ต่อวนั ) สิทธิผ ู้ป่วยพเิศษ กรัม/วนักรัม/วนัเบิกได ้(ต่อวนั ) 60-66.7 247.5-250 3 ม้ือ 3 ม้ือ 50-53.3 200-206.25 3 ม้ือ 3 ม้ือ 50 200 3 ม้ือ 3 ม้ือ 61.5 226.5 3 ม้ือ 3 ม้ือ 50 187.5 3 ม้ือ 3 ม้ือ 60 225-247.5 3 ม้ือ 3 ม้ือ ปริมาณ Na 1,000- 2,000 mg/d 50 187.5-206.25 3 ม้ือ 3 ม้ือ ปริมาณ Na 1,000- 2,000 mg/d
ชนิดอาหาร (Kcal) Prot พลงังาน/วนักรัม/วนั อาหารธรรมดาจาํกดัโพแทสเซียม 1,800 67.5-90 อาหารอ่อนจาํกดัโพแทสเซียม 1,500 56.25-75 อาหารธรรมดาจาํกดัฟอตเฟส 1,800 67.5-90 อาหารอ่อนจาํกดัฟอตเฟส 1,500 56.25-75 อาหารธรรมดาโปรตีนต่าํ 1,800 36-45 อาหารอ่อนโปรตีนต่าํ 1,500 30-37.5 อาหารธรรมดาโปรตีนสูง 1,800 112.5-135 อาหารอ่อนโปรตีนสูง 1,500 93.45-112.5
Fat CHO สิทธิผ ู้ป่วยสามัญ เบิกได ้(ต่อวนั ) สิทธิผ ู้ป่วยพเิศษ กรัม/วนักรัม/วนัเบิกได ้(ต่อวนั ) 60 225-247.5 3 ม้ือ 3 ม้ือ ปริมาณ K<2,000 mg/d 50 187.5-206.25 3 ม้ือ 3 ม้ือ ปริมาณ K<2,000 mg/d 60 225-247.5 3 ม้ือ 3 ม้ือ ปริมาณ PO4 (600mg/d) 50 187.5-206.25 3 ม้ือ 3 ม้ือ ปริมาณ PO4 (600mg/d) 60-70 256.5-270 3 ม้ือ 3 ม้ือ 50-58.33 232.5-255 3 ม้ือ 3 ม้ือ 60 180-202.5 3 ม้ือ 3 ม้ือ 50 150-168.75 3 ม้ือ 3 ม้ือ
ชนิดอาหาร (Kcal) Prot พลงังาน/วนักรัม/วนั อาหารธรรมดาพลงังานต่าํ 1,000-2,000 38-60 อาหารอ่อนพลงังานต่าํ 1,000-1,200 38-60 อาหารธรรมดาพลงังานสูง 2,000-2,500 75-125 อาหารอ่อนพลงังานสูง 1,800-2,000 67.50-100 อาหารธรรมดางดไขมนั1,800 90-112.5 อาหารอ่อนงดไขมนั1,500 75-93.75 อาหารธรรมดาจาํกดัไขมนั1,800 68-90 อาหารอ่อนจาํกดัไขมนั1,500 56-75 อาหารธรรมดาจาํกดัคาร์โบไฮเดรต 1,800 112.5 อาหารอ่อนจาํกดัคาร์โบไฮเดรต 1,500 93.75 อาหารธรรมดาลดกาก 1,800 67.5-90 อาหารอ่อนลดกาก 1,500 56.25-75
Fat CHO สิทธิผ ู้ป่วยสามัญ เบิกได ้(ต่อวนั ) สิทธิผ ู้ป่วยพเิศษ กรัม/วนักรัม/วนัเบิกได ้(ต่อวนั ) 28-40 125-180 3 ม้ือ 3 ม้ือ 28-40 125-180 3 ม้ือ 3 ม้ือ 55-84 250-375 3 ม้ือ 3 ม้ือ 50-67 225-300 3 ม้ือ 3 ม้ือ - 337.5-360 3 ม้ือ 3 ม้ือ - 281.25-300 3 ม้ือ 3 ม้ือ 40-50 248-293 3 ม้ือ 3 ม้ือ 33-42 506-224 3 ม้ือ 3 ม้ือ 70 180 3 ม้ือ 3 ม้ือ 58.33 150 3 ม้ือ 3 ม้ือ 60 225-247.5 3 ม้ือ 3 ม้ือ 50 187.5-206.25 3 ม้ือ 3 ม้ือ
ชนิดอาหาร (Kcal) Prot พลงังาน/วนักรัม/วนั อาหารธรรมดาโรคเก๊าท์1,800 67.5-90 อาหารอ่อนโรคเก๊าท์1,500 56.25-75 อาหารธรรมดาแบคทีเรียต่าํ 1,800 67.5-90 อาหารอ่อนแบคทีเรียต่าํ 1,500 56.25-75 อาหารธรรมดาอิสลาม 1,800 67.5-90 อาหารอ่อนอิสลาม 1,500 56.25-75 อาหารธรรมดาเจ,มงัสวริัติ1,800 67.5-90 อาหารอ่อนเจ,มงัสวริัติ1,500 56.25-75 อาหารเหลวขน้ (Full liquid Diet ) 1,000-1,200 37.5-60 โจ๊กปั่น 1,000 45
Fat CHO สิทธิผ ู้ป่วยสามัญ เบิกได ้(ต่อวนั ) สิทธิผ ู้ป่วยพเิศษ กรัม/วนักรัม/วนัเบิกได ้(ต่อวนั ) 60 225-247.5 3 ม้ือ 3 ม้ือ 50 187.5-206.25 3 ม้ือ 3 ม้ือ 60 225-247.5 3 ม้ือ 3 ม้ือ 50 187.5-206.25 3 ม้ือ 3 ม้ือ 60 225-247.5 3 ม้ือ 3 ม้ือ 50 187.5-206.25 3 ม้ือ 3 ม้ือ 60 225-247.5 3 ม้ือ 3 ม้ือ 50 187.5-206.25 3 ม้ือ 3 ม้ือ 33-47 112.5-165 3 ม้ือ 3 ม้ือ 28 143 3 ม้ือ 3 ม้ือ
ภาพตวัอย่าง อาหารธรรมดา เฉพาะโรค 1800kcal ม ื้ อกลางวนั อาหารสามญั
ภาพตวัอย่าง อาหารสามญัห ้ องพเิศษ ช ้ัน 5 ช ้ัน 6 อาหารอ่อน
ภาพตวัอย่าง อาหารสามญัห ้ องพเิศษ อาหารอ่อน