การคิดวิเคราะห์ต่อยอดสู่การคิดเชิงมโนทัศน์

การคิดวิเวิคราะห์ต่ ห์ ต่ อ ยอดสู่กสู่ ารคิดเชิงชิ มโนทัศน์

คำ นำ Preface หนังสือE-book เล่มนี้ เป็นส่วนหนึ่งของวิชาการคิดอย่างระบบ(100-403) มีจุดประสงค์เพื่อรวบรวมความรู้เกี่ยวกับการคิดวิเคราเห็นต่อยอดสู่การคิด มโนทัศน์ไว้ในหนังสือเล่มนี้ การจัดทำ หนังสือเล่มนี้ ได้ทำ การค้นคว้ารวบรวมข้อมูลจากหนังสือ อินเตอร์เน็ตแบบบทความต่างๆผู้จัดทำ หนังสือหวังว่าผู้อ่านจะเกิประโยชน์ ผู้จัดทำ โดย นางสาวสุชาดา สุขแก้ว 6502110001 นางสาวศิรินดา กูลเก็ต 6502110057

สารบัญ Contents เรื่อง หน้า คำ นำ 1 การคิดเชิงมโนทัศน์และหลักสูตรการคิด 2-3 องค์ประกอบการคิดเชิงมโนทัศน์ 4 มโนทัศน์มีลักษณะ 5 กิจกรรมฝึกการคิดเชิงมโนทัศน์ 6 เทคนิคการออกแบบเครื่องมือวิจัยอย่างง่าย เพื่อการศึกษาความคิดมโนทัศน์ 7 การสะท้อนผลการเรียนการคิดเชิงมโนทัศน์ 8 อ้างอิง 9

การคิดเชิงมโนทัศน์ การคิดเชิงมโนทัศน์ หมายถึง ความสามารถในการประสาน ข้อมูลทั้งหมดที่มีอยู่เกี่ยวกับเรื่องใดเรื่องหนึ่งได้อย่างไม่ชัดแจ้ง เพื่อสร้างความคิดรวบยอดเกี่ยวกับเรื่องนั้น ในการคิดเชิงมโนทัศน์ นั้นเป็นการคิดในลักษณะกว้างๆ เป็นโครงสร้างหรือโครงร่างของ สิ่งนั้น มโนทัศน์ หมายถึง ภาพในความคิดที่เปรียบเสมือน ภาพตัวแทน หมวดหมู่ของวัตถุ สิ่งของแนวคิด หรือปรากฏการณ์ ซึ่งมีลักษณะ ทั่วๆ ไป คล้ายกัน ดังนั้นหากเราจำ กัดความของคำ ว่ามโนทัศน์ ก็ คือ ภาพที่เกิดขึ้นในใจซึ่งเป็นตัวแทนของสิ่งหลายสิ่งที่ต่างกัน แต่มี ลักษณะบางอย่างคล้ายกัน เช่น สุนัข มโนทัศน์ทั่วไปของสุนัข คือ เฝ้าบ้าน เป็นต้น

หลักสูตรการคิดเชิงมโนทัศน์ (Conceptual Thinking) การคิดเชิงมโนทัศน์เป็นมิติของการคิดที่ช่วยในการคิดรวบยอดที่เรามีต่อการ คิดใดการคิดหนึ่ง เป็นผลมาจากการถูกปรุงแต่งของชีวิต การคิดเชิงมโนทัศน์ ในแต่ละเรื่องขึ้นกับสิ่งที่มีอิทธิพลในการก่อร่างการคิดแต่ละเรื่องนั้นด้วย ทำ ให้มโนทัศน์ของเรามีความจำ กัด และบางครั้งทำ ให้เราไม่สามารถตีความ มโนทัศน์ที่แตกต่างได้ หรืออาจทำ ให้เราวินิจฉัยแก้ไขสิ่งต่างๆ ผิดพลาดได้ หลักสูตร “การคิดเชิงมโนทัศน์” จึงถูกออกแบบมาเพื่อให้ผู้เข้ารับการอบรม ฝึกทักษะความสามารถในการประสานข้อมูลทั้งหมดที่มีอยู่เกี่ยวกับเรื่องหนึ่ง เรื่องใดได้อย่างไม่ขัดแย้ง แล้วนำ มาสร้างเป็นความคิดรวบยอดหรือกรอบ ความคิดเกี่ยวกับเรื่องนั้น จึงนับได้ว่าการคิดเชิงมโนทัศน์เป็นรากฐานสำ คัญ สำ หรับการคิดแบบอื่นๆ ต่อไป

1. การเป็นนักสังเกต 2. การตีความ 3. การเปรียบเทียบระหว่างข้อมูลที่ได้รับมากับกรอบความคิดเดิม 3.1สามารถแยกมโนทัศน์หลัก - มโนทัศน์ย่อยได้ ด้ 4. การปรับกรอบมโนทัศน์ น์ 4.1 การปรับกรอบเพิ่มในรายละเอียดมากขึ้น 4.2 การขยายกรอบความคิดออกไปแนวข้างมากขึ้น 5. การรับกรอบความคิดใหม่เข้ามาทั้งหมด 6. การสร้างมโนทัศน์ใหม่ที่ไม่เคยปรากฎมาก่อน องค์ประกอบการคิดเชิงมโนทัศน์

การพัฒนาทักษะการคิดเชิงมโนทัศน์นั้นมีความสำ คัญสำ คัญมากในที่นี้จะได้กล่าวถึงของม โททัศน์ว่ามีลักษณะอย่างไร 1.มโนทัศน์เป็นความคิดรวบยอด มโนทัศน์มีลักษณะเป็นความความคิดรวบยอด เช่น เมื่อ เรากล่าวถึงคำ ว่า แม่ สมองเราสร้างมโนทัศน์คือ ผู้หญิงมีลูก และเราเห็นผู้หญิงตั้งครรภ์เรา สามารถบอกได้ว่า อีกไม่นานเขาจะเป็นแม่ 2. มโนทัศน์เป็นการรวมกันของ ลักษณะร่วม เช่น มโนทัศน์ของปากกา ไม่ว่าจะเป็น ปากกาแดง ปากกาน้ำ เงิน ปากกาสีเขียว สีดำ หรือสีอะไรก็แล้วแต่ ล้วนเรียกว่าปากกาทั้ง สิ้น ดังนั้นมโนทัศน์คือปาก 3. มโนทัศน์เปรียบเหมือนตะแกรงเชื่อมโยงกัน กรอบตะแกรงเปรียบเหมือนเค้าโครงของ แกนสิ่งนั้น เช่น สุนัขเป็นโครงสร้างภานอก ส่วนประกอบคือ หาง ตา เห่า หอน เป็นต้น 4. มโนทัศน์ส่วนใหญ่มีขอบเขตคลุมเครือ โดยทั่วไปนั้นมโนทัศน์ที่อยู่ตามธรรมชาติมักเป็น มโนทัศน์ที่คลุมเครือ เช่น นกเพนกวิน 5.มโนทัศน์เชื่อมโยงเหตุผลเป็น ตาข่ายนามธรรม เช่น การเชื่อมโยงผู้หญิงกับดอกไม้ 6.มโนทัศน์ถูกกำ หนดภายใต้อิทธิพลบริบทแวดล้อม เช่น ในการแยกแยะสีนั้นบางสังคม แยกสีออกมาเป็นแค่สีออ่นกับสีแก่ แต่บางสังคมแยกออกมาเป็น สีแดง สีเขียว สีดำ ในขณะ อีกบางสังคมแยกออกมาเป็นว่า สีแดงเลือดหมู สีแดงอมชมพู แล้วแต่สังคมและบริบท มโนทัศน์มีลักษณะอย่างไร

กิจกรรมฝึกการคิดเชิงมโนทัศน์ 1. เนื้อหา ทฤษฎีเกี่ยวกับทักษะการคิดต่างๆ ( คิดแก้ปัญหา / คิดเชิงวิเคราะห์ / คิดเชิง สร้างสรรค์ / คิดเชิงกลยุทธ์ / คิดเชิงระบบ / คิดเชิงมโนทัศน์) 2. กิจกรรม(เกม) ชวนคิดเพื่อสร้างการตระหนักรู้ของแต่ละทักษะการคิด ( ความจริงมี อยู่ที่เดียว / จะตัดสินใจอย่างไร / ขายหมด / เวลาเท่าไร / จุดเก้าจุด ) 3. เวิร์คช็อปสรุปแนวคิดและการนำ ไปประยุกต์ใช้ 4. เครื่องมือพัฒนาการคิดเชิงมโนทัศน์ ( Mind Map / Logic Tree / แผนภาพเวย์น / ผัง ลำ ดับขั้นตอน

เทคนิคการออกแบบเครื่อ รื่ งมือวิจั วิจั ยอย่างง่าย เพื่อศึกษาความคิดมโนทัศน์ เครื่องมือสำ หรับการสร้างกรอบแนวคิดที่เรียกว่า แผนผังแนวความคิด (Concept Map) หรือแผนผังมโนทัศน์ ซึ่งเป็นเครื่องมือในการนำ เสนอแนว ความคิดที่ถูกเสนอขึ้นในปี ค.ศ. 1980 โดยศาสตราจารย์โจเซฟ โดนัลด์ โนวัค (Prof. Joseph Donald Novak) จากมหาวิทยาลัยคอร์เนล ประเทศ สหรัฐอเมริกา โดยแผนผังแนวความคิดเป็นเครื่องมือที่ช่วยนำ เสนอความคิด ความรู้ ความเข้าใจของเราที่มีต่อสิ่งต่าง ๆ ให้ออกมาเป็นรูปธรรมในลักษณะ ของรูปภาพที่แสดงความสัมพันธ์ของข้อมูลที่เกี่ยวข้อง ซึ่งจะทำ ให้นักวิจัย สามารถเข้าใจเนื้อหาที่เกี่ยวข้องได้ง่ายและสามารถค้นหาจุดบกพร่องของการ กำ หนดกรอบแนวคิดได้การทำ วิจัยได้มากยิ่งขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกรณีที่มี นักวิจัยทำ งานร่วมกันหลาย ๆ คนจากหลากหลายสาขาอาชีพ การใช้แผนผัง แนวความคิดมาช่วยในการระดมสมองก็จะช่วยให้ทีมวิจัยทั้งหมดสามารถเข้าใจ และมองภาพงานวิจัยได้ชัดเจนมากยิ่งขึ้น

การสะท้อนผลการเรีย รี นการคิดเชิงมโนทัศน์ ให้ข้อสรุปและอธิบายประสบการณ์ที่ได้รับครอบคลุมหลายแง่มุม จัดว่าเป็นการเรียนรู้ที่สร้างขึ้นได้ภายในตนเองของแต่ละคน ขณะ เดียวกัน ก็เป็นประสบการณ์ตรงที่เหนือความสามารถอธิบายให้ เบ็ดเสร็จได้ แต่ก็เป็นชุดบทเรียนที่นักศึกษาสามารถสัมผัส สอน ตนเองและเกิดความตระหนักรู้ได้ด้วยตนเองว่าธรรมชาติของสิ่งที่ เป็นการเรียนรู้และก่อเกิดมโนทัศน์นั้น มีกระบวนการและ คุณลักษณะจำ เพาะอย่างไร ซึ่งทำ ให้การนำ เสนอบทเรียนของ นักศึกษามีพลังต่อการได้เรียนรู้ไปด้วยกัน อีกทั้งเห็นหัวข้อเพื่อใช้ เปิดประเด็นการอภิปรายร่วมกันในภายหลังต่อไปได้ดีขึ้น นักศึกษาได้เห็นบทบาทตนเองที่มากกว่าการเป็นผู้นั่งรับการ ถ่ายทอดจากผู้อื่นฝ่ายเดียว

อ้างอิง https://www.gotoknow.org/posts/500907 https://www.gotoknow.org/posts/386714 https://slideplayer.in.th/slide/14461732/ https://www.entraining.net/news/650613- %E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%84%E0 %B8%B4%E0%B8%94%E0%B9%80%E0%B8%8A%E0%B8 %B4%E0%B8%87%E0%B8%A1%E0%B9%82%E0%B8%99 http://km.bus.ubu.ac.th/?p=891 https://www.gotoknow.org/posts/421018 http://ifd.or.th/seminar/%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B 8%A7%E0%B8%94%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A 3%E0%B8%84%E0%B8%B4%E0%B8%94/