พระ อา นนท์ (1)

ส า ร บั ญ

ประวตั ิ 1-6
7
คุณธรรมทีควรถือเปนแบบอย่าง 8

ผจู้ ัดทํา

ป ร ะ วั ติ

พระอานนท์ เปนพระราชโอรสของพระสุกโกทนะ ผู้เปนพระกนิษฐา
ของพระเจ้าสุทโธทนะ พระมารดานามว่า พระนางกีสาโคตมี มีศักดิ
เปนพระอนุชาของพระบรมศาสดา (พระราชโอรสของพระเจ้าอา)
ออกบวชพร้อมกับเจ้าชายอนุรุทธะและอุบาลี (ศึกษาประวัติเบืองต้น
ในประวัติของพระอนุรุทธเถระ) เมือท่านบวชแล้ว ได้ฟงโอวาทจาก
พระปุณณมันตานี ได้บรรลุเปนพระโสดาบัน

พ ร ะ อ า น น ท์ ไ ด้ รั บ เ ลื อ ก เ ป น พุ ท ธ อุ ป ฎ ฐ า ก

ในช่วงปฐมโพธิกาลหลังจากตรัสรู้แล้ว 20 พรรษานัน ยังไม่มี
พระภิกษุใดปฏิบัติรับใช้พระพุ ทธองค์เปนประจํา มีแต่พระภิกษุผลัด
เปลียนวาระกันปฏิบัติ เช่น พระนาคสมาละ พระนาคิตะ พระอุป
วาณะ พระสาคตะ และพระเมฆิยะ เปนต้น บางคราวการผลัดเปลียน
บกพร่อง องค์ทีปฏิบัติอยู่ออกไป แต่องค์ใหม่ยังไม่มาแทน ทาํ ให้
พระพุ ทธองค์ต้องประทับอยู่ตามลาํ พั งขาดผู้ปฏิบัติ บางครังพระ
ภิกษุผู้ปฏิบัติ ก็ดือดึงขัดรับสังของพระพุ ทธองค์ เช่น ครังหนึง
เปนวาระของพระนาคสมาลเถระ ท่านได้ตามเสด็จพระพุ ทธองค์ไป
ทางไกล พอถึงทาง 2 แพร่ง พระเถระทราบทูลว่า “ข้าแต่พระผู้มี
พระภาค ขอพระองค์เสด็จไปทางนีเถิด พระเจ้าข้า” “อย่าเลย นาค
สมาละ ไปอีกทางหนึงจะดีกว่า”

ห น้ า 0 1 | ป ร ะ วั ติ

พระอานนท์ได้รับเลือกเปนพุ ทธอุปฎฐาก(ต่อ)

พระนาคสมาละ ไม่ยอมเชือฟงพระดํารัส ขอแยกทางกับพระพุ ทธ
องค์ ทําท่าจะวางบาตรและจีวรของพระผู้มีพระภาคทีพื นดิน
พระพุ ทธองค์จึงตรัสว่า “นาคสมาละ เธอจงส่งบาตรและจีวรมาให้
ตถาคตเถิด” พระนาคสมาละ ถวายบาตรและจีวรแด่พระพุ ทธองค์
แล้วแยกทางเดินไปตามทีตนต้องการ ไปได้ไม่ไกลนักก็ถูกพวกโจร
ทําร้ายจนศีรษะแตกแล้วแย่งชิงเอาบาตรและจีวรไป ทังทีเลือดอาบ
หน้ารีบกลับมาเฝาพระบรมศาสดา กราบทูลเล่าเรืองให้ทรงทราบ
พระพุ ทธองค์จึงตรัสว่า “อย่าเสียใจไปเลย นาคสมาละ ตถาคตห้าม
เธอก็เพราะเหตุนี”พระพุ ทธองค์ ได้รับความลาํ บากพระวรกายเพราะ
ถูกปล่อยให้ประทับอยู่ตามลาํ พั งหลายครัง จึงมีพระดาํ รัสรับสังให้
ภิกษุสงฆ์เลือกสรรภิกษุทาํ หน้าทีปฏิบัติพระองค์เปนประจาํ ภิกษุทัง
หลายมีฉันทามติมอบหมายให้พระอานนท์เถระรับหน้าทีเปนพุ ทธ
อุปฏฐากตลอดกาลเปนนิตย์ ด้วยเห็นว่าท่านเปนผู้มีสติปญญา ขยัน
อดทน รอบคอบ และเปนพระญาติใกล้ชิด ย่อมจะทราบพระอัธยาศัย
เปนอย่างดี

ห น้ า 0 2 | ป ร ะ วั ติ

พระเถระทูลขอพร 8 ประการ

แต่ก่อนทีพระเถระจะตอบรับทําหน้าทีเปน
พุ ทธอุปฏฐากนัน
ท่านได้กราบทูลขอพร 8 ประการ ดังนี:-
1. ขออย่าประทานจีวรอันประณีตแก่ข้า
พระองค์
2. ขออย่าประทานบิณฑบาตอันประณีตแก่
ข้าพระองค์
3. ขอได้โปรดอย่าให้ข้าพระองค์อยู่ในที
ประทับของพระองค์
4. ขอได้โปรดอย่าพาข้าพระองค์ไปในที
นิมนต์
5. ขอพระองค์จงเสด็จไปสู่ทีนิมนต์ ทีข้า
พระองค์รับไว้
6. ขอให้ข้าพระองค์พาบริษัททีมาจากแดน
ไกลเข้าเฝาพระองค์ได้ในขณะทีมาถึงแล้ว
7. ถ้าข้าพระองค์เกิดความสงสัยขึนเมือใด
ขอให้ข้าพระองค์เข้าเฝาทูลถามความสงสัย
ได้เมือนัน
8. ถ้าพระองค์แสดงพระธรรมเทศนาเรือง
ใด ในทีลับหลังข้าพระองค์ขอได้โปรดตรัส
พระธรรมเทศนาเรืองนัน แก่ข้าพระองค์อีก
ครัง

ห น้ า 0 3 | ป ร ะ วั ติ

ได้รับยกย่องหลายตาํ แหน่ง

พระอานนท์เถระ ได้ปฏิบัติพระพุ ทธองค์อย่างใกล้ชิด มิได้ประมาท
พลาดพลัง ได้ฟงพระธรรมเทศนาทังทีทรงแสดงแก่ตนและผู้อืน
ทังทีแสดงต่อหน้าและลับหลัง อีกทังท่านเปนผู้มีสติปญญาทรงจาํ
ไว้ได้มาก จึงเปนผู้ฉลาดในการแสดงธรรม พระบรมศาสดาทรง
ยกย่องท่านในตาํ แหน่งเอตทัคคะเปนผู้เลิศกว่าภิกษุทังปวง ถึง 5
ประการ คือ พระอานนท์ได้ทาํ หน้าทีพุ ทธอุปฏฐากได้เปนอย่างดียิง
จนได้รับการยกย่องจากพระพุ ทธเจ้าว่าเปนเอตทัคคะ (ความเปนเลิศ
กว่าผู้อืน) 5 ประการ ได้แก่
1. เปนพหูสูต (ทรงจําพุ ทธวจนะได้มากทีสุด)
2. เปนผู้มีสติ
3. เปนผู้มีคติ (แนวในการจําพุ ทธวจนะ)
4. เปนผู้มีธิติ (ความเพี ยร)
5. เปนพุ ทธอุปฏฐากผู้เลิศ

ห น้ า 0 4 | ป ร ะ วั ติ

ปฐมสังคายนารับหน้าทีสําคัญ

ในกาลทีพระพุ ทธองค์ใกล้ปรินิพพาน พระอานนท์เถระมีความน้อย
เนือตาํ ใจทีตนยังเปนปุถุชนอยู่ อีกทังพระบรมศาสดาบรมครูก็จะ
เสด็จเข้าสู่พระปรินิพพานในอีกไม่ช้า จึงหลีกออกไปยืนร้องไห้แต่
เพี ยงผู้เดียวข้างนอก พระพุ ทธองค์รับสังให้ภิกษุไปเรียกเธอมา
แล้ว ตรัสเตือนให้เธอคลายทุกข์โทมนัสพร้อมทังตรัสพยากรณ์
ว่า....“อานนท์ เธอจะได้บรรลุเปนพระอรหันต์ ในวันทาํ ปฐม
สังคายนา”เมือพระบรมศาสดาปรินิพพานแล้ว พระมหากัสสปเถระ
ได้นัดประชุมพระอรหันต์ขีณาสพ จํานวน 500 องค์ เพื อทําปฐม
สังคายนา โดยมอบให้พระอานนท์รับหน้าทีวิสัชนาพระสูตรและพระ
อภิธรรม แต่เนืองจากพระอานนท์ยังเปนปุถุชนอยู่ ท่านจึงเร่ง
ทาํ ความเพี ยรอย่างหนักแต่ก็ยังไม่สําเร็จจนเกิดความอ่อนเพลีย
ท่านจึงปรารภทีจะพั กผ่อนอิริยาบถสักครู่ จึงเอนกายลงบนเตียง
ในขณะทีเท้าพ้ นจากพื น ศีรษะกําลังจะถึงหมอน ท่านก็สาํ เร็จเปนพะ
อรหันต์ ในระหว่างอิริยาบถทัง 4 คือ ไม่ได้อยู่ในอิริยาบถอย่างใด
อย่างหนึงทัง 4 อย่าง คือ อิริยาบถยืน เดิน นัง หรือนอน นับว่า
ท่านบรรลุเปนพระอรหันต์แปลกกว่าพระเถระรูปอืน ๆ

ห น้ า 0 5 | ป ร ะ วั ติ

ปรินิพพานกลางอากาศ

พระอานนท์เถระ ดาํ รงอายุสังขารอยู่นานถึง 120 ป พิ จารณาเห็นว่า
สมควรทีจะปรินิพพานได้แล้ว ท่านจึงเชิญญาติทังฝายศากยะและ
ฝายโกลิยะ ไปทีริมฝงแม่นําโรหิณี ซึงกันเขตแดนระหว่างกรุงกบิล
พั สด์ุ และกรุงเทวทหะ ก่อนทีจะปรินิพพาน ท่านเหาะขึนไปบนอากาศ
ได้แสดงธรรมสังสอนเทวดาและพระประยูรญาติทังสองฝาย ตลอด
ทังพุ ทธบริษัทอืน ๆ เมือจบพระธรรมเทศนาแล้วท่านได้ตัง
สัตยาธิษฐานว่า....“เมืออาตมานิพพานแล้ว ขอให้อัฐิธาตุของอาตมานี
จงแยกออกเปน 2 ส่วน จงตกลงทีฝงกรุงกบิลพั สดุ์ ของพระ
ประยูรญาติฝายศากยวงศ์ ส่วนหนึง และจงตกทีฝงกรุงเทวทหะ
ของพระประยูรญาติฝายโกลิยวงศ์ส่วนหนึง เพื อปองกันมิให้พระ
ประยูรญาติทังสองฝายทะเลาะวิวาทกันเพราะแย่งอัฐิธาตุ”
ครันอธิษฐานเสร็จแล้ว ก็ดับขันธปรินิพพาน ณ เบืองบนอากาศ ใน
ท่ามกลางแม่นําโรหิณี นัน เตโชธาตุก็เกิดขึน เผาสรีระของท่านเหลือ
แต่กระดูกและแยกออกเปน 2 ส่วน แล้วตกลงบนพื นดินของ 2 ฝง
แม่นาํ โรหิณีนันสมดังทีท่านอธิษฐานไว้ทุกประการท่านได้ชือว่าเปน
พุ ทธสาวกทีได้บรรลุกิเลสนิพพาน และขันธนิพพานแปลกกว่าพระ
สาวกรูปอืน ๆ

ห น้ า 0 6 | ป ร ะ วั ติ

คุณธรรมทีควรถือเปนแบบอย่าง

1. เปนผู้ใฝรู้ใฝศึกษาอย่างยิง จนกลายเปนพระหูสูตและได้รับ
สมญานามว่า “ภัณฑาคาริก” ( ขุนคลัง ) หมายถึง ขุนคลังแห่ง
ความรู้ทางธรรมะ

2. มีคุณธรรมในด้านต่างๆ ทีทาํ ให้ท่านได้รับยกย่องให้เปน
“เอตทัคคะ” เช่น มีสติสัมปชัญญะตลอดเวลาไม่เผลอเรอ มีหลักใน
การจดจําพุ ทธวจนะจากการแสดงธรรมของพระพุ ทธองค์เปนอย่างดี
และมีความเพี ยรพยายามในการปฏิบัติหน้าทีพุ ทธสาวกอย่างเข้มแข็ง
เปนต้น

3. เปนผู้รู้จักกาลเทศะอย่างดียิง ในฐานะทีทําหน้าทีเปน “พุ ทธ
อุปฏฐาก” เปนผู้คอยปรนนิบัติรับใช้พระพุ ทธเจ้าเหมือนกับเลขานุการ
ในปจจุบัน พระอานนท์จะรู้เวลาไหนควรทาํ อะไร เรืองนันจะทาํ เมือไร
ใช้สถานทีไหน และจะปฏิบัติต่อบุคคลต่างๆ อย่างไร เปนต้น

4. เปนผู้มีความจงรักภักดีต่อพระพุ ทธเจ้าอย่างยิง พระอานนท์
เปนผู้ทุ่มเทสละเวลาของตนเพื อปรนนิบัติรับใช้พระพุ ทธเจ้าอย่างดียิง

5. เปนผู้มีความเมตตากรุณา
6. เปนผู้มองการณ์ไกล พระอานนท์ เปนผู้กราบทูลถาม
พระพุ ทธเจ้าในข้อปฏิบัติเกียวกับการแสดงความเคารพและการระลึก
ถึงพระพุ ทธองค์ภายหลังเสด็จดับขันธปรินิพพาน ซึงพระพุ ทธองค์
ตรัสว่าให้พุ ทธบริษัททัง 4
กราบไหว้บูชา “สังเวชนียสถานสีตําบล” คือ สถานทีประสูติ ตรัสรู้
แสดงปฐมเทศนาและปรินิพพาน

ห น้ า 0 7 | คุ ณ ธ ร ร ม แ บ บ อ ย่ า ง

ผจู้ ดั ทาํ

นางสาว ณฐั ณชิ า พุ กกะณะวนชิ ย์

เลขที 39

นางสาว พรชนก พรมบุตร

เลขที 41

เสนอ ม.4/2

อาจารย์ อมรรัตน์ ตบี อดุ

โรงเรยี นนวมินทราชินทู ิศ
สตรีวทิ ยา๒

เขตคลองสามวา
กรุงเทพฯ