ยุคหิน

ยุคหินเก่า

ยุคหินใหม่

จัดทำโดย นายก้องภพ คำลอย
ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6/1

ยุคหิน

ยุคหิน หมายถึง ช่วงเวลาสมัยบรรพบุรุษมนุษย์สร้างเครื่องมือจากหิน ไม้ และกระดูก
หรือวัสดุอื่น ๆ เป็นเครื่องมือในการดำรงชีวิต โดยมีหินลักษณะเฉพาะที่ใช้ในการตัดสิ่งของต่าง
ๆ ที่เรียกว่าฟลินต์ (flint)

จุดเริ่มต้นของยุคหินนั้นนักวิทยาศาสตร์เชื่อว่าเกิดอยู่ในช่วง 2-5 ล้านปีมาแล้ว ระยะเวลา
นั้นแตกต่างกันไปตามสถานที่พบซากวัสดุ แต่เนื่องจากไม่ได้มีหลักฐานบันทึกไว้แน่ และมนุษย์
ยังมีการใช้เครื่องมือที่ทำจากหินเป็นระยะเวลานานต่อมา

หลังจากหมดยุคหินแล้ว จะเข้าสู่ยุคที่เรียกว่า ยุคสำริด (Bronze Age) เนื่องจากมีพัฒนา
วัสดุที่จำนำมาใช้เป็นเครื่องมือ จากหินมาเป็นโลหะสำริดแทน พบหลักฐานจากบริเวณ
ตะวันออกกลาง คาดว่าน่าจะอยู่ในช่วง 3,000 - 2,000 ปีก่อนคริสตกาล

ยุคหินสามารถแบ่งออกได้เป็น 3 ช่วงย่อยคือ
ยุคหินเก่า (Paleolithic age)
ยุคหินกลาง (Mesolithic age)
ยุคหินใหม่ (Neolithic age)

ยุคหินเก่า(Paleolithic Age)

อยู่ระหว่าง 2,500,000 - 10,000 ปีมาแล้ว มนุษย์ในยุคนี้อาศัยอยู่ในถ้ำหรือเพิงผา ยัง
ไม่มีความคิดสร้างที่อยู่อาศัยโดยใช้วัสดุธรรมชาติหรือตั้งรกรากถาวร ดำรงชีวิตด้วยการล่า
สัตว์ หาปลา และเก็บหาผลไม้ในป่า เมื่ออาหารตามธรรมชาติหมดก็อพยพไปหาแหล่ง
อาหารที่อื่นต่อไป มนุษย์ยุคหินเก่ารู้จักประดิษฐ์เครื่องมืออย่างหยาบๆ เครื่องมือที่ใช้ทั่วไป
คือ เครื่องมือหินกะเทาะ ที่มีลักษณะหยาบ ใหญ่ หนากะเทาะเพียงด้านเดียวหรือสองด้าน
ไม่มีการฝนให้เรียบ

มนุษย์ในยุคหินเก่า Burins and Blades ค้นพบโดย Denis Peyrony
ในถ้ำ Bernifal,Meyrals, Dordogne
ประเทศฝรั่งเศส

มนุษย์ยุคหินเก่ารู้จักนำหนังสัตว์มาทำ
เป็นเครื่องนุ่งห่ม รู้จักใช้ไฟเพื่อให้ความ
อบอุ่นแก่ร่างกาย ให้แสงสว่าง ให้ความ
ปลอดภัย และอาหาร เพื่อประกอบอาหาร

ประมาณ 2 ล้านปีก่อน เชื่อกันว่า Homo habilis ได้สร้างโครงสร้างที่มนุษย์สร้างขึ้นแห่ง
แรกในแอฟริกาตะวันออก ซึ่งประกอบด้วยการจัดเรียงหินอย่างง่ายๆ เพื่อยึดกิ่งก้านของ
ต้นไม้ให้อยู่ในตำแหน่ง พบการจัดเรียงหินกลมที่คล้ายกันซึ่งเชื่อกันว่ามีอายุประมาณ
380,000 ปีที่ Terra Amata ใกล้เมือง Nice ประเทศฝรั่งเศส แหล่งที่อยู่อาศัยของมนุษย์
หลายแห่งย้อนหลังไปถึงยุคหินถูกค้นพบทั่วโลก ได้แก่ :

ภาพกระท่อม Terra Amata
สันนิษฐานโดย H. de Lumley
ที่พบใน Terra Amata ใกล้เมือง Nice ประเทศ
ฝรั่งเศส สร้างขึ้นตั้งแต่ยุคธารน้ำแข็ง
มินเดล 380,000 ปีก่อนคริสตกาล




Grotte du Lazaret (Cave of Le Lazaret) เป็นถ้ำ
ทางโบราณคดีที่ศึกษาการยึดครองของมนุษย์ยุคก่อน
ประวัติศาสตร์ ตั้งอยู่ในเมืองด้านตะวันออกของเมือง

Nice ประเทศฝรั่งเศส ผลของการขุดค้นได้รับการ
ตีความว่าเป็นการสร้างที่พักพิงของมนุษย์ในช่วง
ยุคหินเก่าตอนล่าง ทีมวิจัยได้ค้นพบชิ้นส่วนกระดูก

ของ สัตว์ดึกดำบรรพ์มากกว่า 20,000 ชิ้น
ชิ้นส่วนกะโหลกอายุ 2 แสนปีของเด็กอายุ 9 ขวบที่พบ

ในถ้ำ บ่งบอกถึงการปรากฏตัวของHomo
heidelbergensisหรือมนุษย์ ยุค Neanderthal




วงแหวนกระดูกแมมมอธอายุ 25,000 ปี
ถูกค้นพบในปี 2014 ในประเทศรัสเซีย
อยู่ห่างจากกรุงมอสโกไปทางใต้ประมาณ

300 ไมล์

ระบบความสัมพันธ์ทางสังคมพบว่า คนในยุคหินเก่าเริ่มอยู่กันเป็น
ครอบครัว แล้ว แต่ยังไม่มีการอยู่ร่วมกันเป็นชุมชนอย่างแท้จริง เพราะ
วิถีชีวิตแบบเร่ร่อนไม่เอื้ออำนวยให้มีการตั้งหลักแหล่งถาวรขณะเดียวกัน
องค์กรทางการเมืองการปกครองก็ยังไม่เกิดขึ้น สังคมจึงมีสภาพเป็น
อนาธิปัตยคือไม่มีผู้เป็นใหญ่แน่นอน ผู้ที่มีอำนาจมักเป็นผู้ที่มีความแข็ง
แรงเหนือผู้อื่น

มนุษย์เริ่มอาศัยอยู่กันเป็นครอบครัว

ตัวอย่างมนุษย์ในยุคหินเก่า เช่นมนุษย์โฮโมฮาบีลีส(Homo habilis)พบใน
ทวีปแอฟริกา มนุษย์โฮโมอิเร็กตัส(Homo Erectus)พบในแถบทวีป
แอฟริกา ยุโรปและเอเชีย

มนุษย์โฮโมฮาบีลีส(Homo habilis) มนุษย์โฮโมอิเร็กตัส(Homo Erectus)

มีการฝังศพ ทำพิธีกรรม
เกี่ยวกับการตาย และมี
การนำเครื่องมือเครื่องใช้
และอาวุธต่างๆ ของผู้ตาย
ฝังไว้ในหลุม

หลุมฝังศพในยุคหินเก่าตอนปลายในเมืองBelluno
ประเทศ Italy มีอายุประมาณ 14,000 ปีก่อนคริสตกาล

นอกจากนี้มนุษย์ยุคหินเก่า
ยังรู้จักสร้างสรรค์งานศิลปะ ซึ่ง
พบภาพวาดตามผนังถ้ำที่ใช้สีฝุ่น
สีต่างๆ ได้แก่ สีดำ น้ำตาล ส้ม
แดงอ่อน และเหลือง ภาพที่วาด
ส่วนใหญ่เป็นภาพสัตว์ เช่น วัว
กระทิง ม้าป่า กวางแดง เป็นต้น

ภาพกระทิงอายุเกือบ 14,000 ปี จากถ้ำ Altamira ใน Cantabria
ประเทศสเปน ถ้ำนี้ถูกค้นพบครั้งแรกในปี พ.ศ. 2411

นอกจากศิลปะถ้ำแล้ว ยังพบรูปั้ นที่มีอายุย้อนไปถึง
ยุคหินเก่าอีกด้วย หลายอย่างรวมถึงลักษณะใบหน้าที่
แกะสลักอย่างประณีต ในขณะที่รูปปั้ นอื่นๆเน้นที่
อวัยวะเพศและสะโพก เช่น รูปปั้ นอายุ 25,000 ปีที่
Dolni Vestonice ในสาธารณรัฐเช็กในยุคปัจจุบัน
วัตถุดังกล่าวแสดงถึงความต้องการที่จะสร้างรูปปั้ นที่
สวยงาม แต่บางคนยังเชื่อว่าวัตถุเช่นนี้มีความเชื่อม
โยงกับความอุดมสมบูรณ์ของมนุษย์

Venus of Dolní Věstonice เป็นรูปปั้ นเทพวีนัส รูปปั้ นเซรามิกของ
หุ่นผู้หญิงเปลือย มีอายุ 29,000–25,000 ปีก่อนคริสตศักราช

วัฒนธรรมหินเก่าที่สำคัญ เช่น

Oldowan Culture มีการขุดพบเครื่องมือที่ทำจากหินกรวดแม่น้ำกะเทาะอย่าง
หยาบๆในทวีปแอฟริกา

Anyathian culture มีการขุดพบเครื่องมือที่ทำจากไม้กลายเป็นหินที่ประเทศพม่า
Fingnoian Culture มีการค้นพบเครื่องมือหินกะเทาะที่ทำจากหินกรวดแม่ที่น้ำ
จังหวัดกาญจนบุรี จังหวัดเชียงราย และจังหวัดลำปาง
Pajitanian Culture พบเครื่องมือที่ทำจากหินกรวดแม่น้ำและโครงกระดูก
บางส่วนของPithecanthropus Homo Erectus หรือมนุษย์ชวาที่ประเทศอินโดนีเซีย

เครื่องบด สับ Oldowan เครื่องมือหินกะเทาะยุคหินเก่า
จาก Melka Kunture ประเทศเอธิโอเปีย บพที่บ้านแม่ทะ จังหวะลำปาง

เครื่องมือหินวัฒนธรรม Anthian ประเทศพม่า ฟอสซิลดั้งเดิมของ Pithecanthropus
erectus (ปัจจุบันคือ Homo erectus) ซึ่งพบ

ในชวา ประเทศอินโดนีเซียในปี 1891

ยุคหินใหม่ (Neolithic Age)

อยู่ในช่วงเวลาประมาณ 10200-4500/2000 ปีก่อนคริสตกาล เริ่มรู้จักทำการเกษตร
อย่างเป็นระบบ สามารถเพาะปลูกพืชและเก็บไว้เป็นอาหารรู้จักทอผ้าและทำ
เครื่องปั้ นดินเผา มีการตั้งถิ่นฐานเป็นหลักแหล่ง มีการสร้างที่พักอาศัยถาวรเป็นกระท่อม
ดินเหนียวและตั้งหลักแหล่งตามบริเวณลุ่มน้ำ เครื่องมือเครื่องใช้มีการประดิษฐ์อย่าง
ประณีตมากขึ้น โดยการขัดแต่งให้มีคมและสามารถจับได้อย่างนัดมือมากขึ้น ลักษณะ
สำคัญของยุคนี้คือการเข้าสู่สังคมเกษตรกรรมและการจัดระเบียบการปกครอง

สัตว์เลี้ยง ได้แก่ สุนัข แพะ แกะ และยังคง
ล่าสัตว์ เช่น กวาง กระต่าย หมูป่า

พืชเพาะปลูกที่สำคัญ คือ ข้าวสาลี ข้าวบาเลย์
และพืชอื่นๆ รู้จักใช้เครื่องมือล่าสัตว์และทำ
ภาชนะจากดินเหนียว สำหรับเก็บข้าวเปลือก
และใส่อาหาร

เริ่มมีการเพาะปลูกข้าวและพืชชนิดต่างๆ

Red cup เครื่องปั้ นดินเผายุคหินใหม่ตอนต้น เครื่องปั้ นดินเผายุคหินใหม่จาก Sha'ar HaGolan
วัฒนธรรม Xinglongwa ในจีน แหล่งโบราณคดียุคหินใหม่คในอิสราเอล



การพัฒนาที่สำคัญอย่างหนึ่งคือการพัฒนาเครื่องมือหินที่เรียกว่า "ขวานหินขัด"ซึ่ง
ทำให้เครื่องมือหินมีรูปร่างและประโยชน์ใช้สอยดีขึ้น

เครื่องมือที่สำคัญคือ ขวานหินด้ามไม้ เคียวหินเหล็กไฟ นอกจากนี้ยังสร้างงาน
หัตถกรรมในครัวเรือนอีกหลายอย่างได้แก่ เครื่องปั่ นด้าย เครื่องทอผ้าเครื่องจักสาน
และเครื่องปั้ นดินเผาซึ่งมักทำขึ้นมักทำขึ้นอย่างหยาบ ๆ ไม่มีการตกแต่งลวดลายมากนัก

เครื่องมือการเกษตรในยุคหินเก่า

ขวานหินขัดในยุคหินใหม่ตอนต้น
วัฒนธรรม Manchurian ประเทศจีน

สภาพชีวิตมนุษย์ในยุคหินใหม่ เปลี่ยนแปลงชีวิตตามความเป็นอยู่จากที่สูงมาอยู่
ที่ราบใกล้แหล่งน้ำ โดยอยู่รวมกันเป็นกลุ่มเป็นหมู่บ้านบนเนิน และดำรงชีวิตตาม
เศรษฐกิจใหม่ ได้แก่ เกษตรกรรม และพบว่ามีผลิตผลมากกว่าที่จะบริโภค ก่อให้เกิด
การแลกเปลี่ยนและการค้าขาย สมัยหินใหม่จัดเป็นการปฏิวัติครั้งแรกของมนุษย์
ที่ประสบความสำเร็จขั้นต้นในการปรับตัวให้เข้ากับข้อจำกัดของธรรมชาติและ
สิ่งแวดล้อม ไม่ต้องร่อนเร่ย้ายถิ่น และเป็นช่วงเวลา เริ่มต้นการรวมกลุ่มเป็นหลักแหล่ง
ในบริเวณที่มีแหล่งน้ำอุดมสมบูรณ์

มีการตั้งถิ่นฐานเป็นหลักแหล่งในบริเวณที่อุดมสมบูรณ์ Skara Brae เป็นชุมชนของมนุษย์ยุคหินใหม่เมื่อ 5,000
ปีก่อน ถูกค้นพบในปี พ.ศ. 1996 ถือเป็นชุมชนที่มี

สภาพสมบูรณ์มากที่สุดแห่งหนึ่งในบรรดาชุมชนยุคหิน
ที่มีการค้นพบ

ในยุคหินใหม่ การค้าระหว่างในตะวันออกใกล้และ
ทะเลเมดิเตอร์เรเนียนเติบโตขึ้น มีการค้าขายมากขึ้น
เมื่อผู้คนแสวงหาทรัพยากรที่ไม่ได้อยู่ในพื้นที่ใกล้
เคียง ทรัพยากรที่มีการแลกเปลี่ยนกันอย่างแพร่
หลายคือแก้วภูเขาไฟสีดำที่ เรียกว่า
หินอัคนี(Obsidian) ซึ่งนำไปทำใบมีดได้ดี สินค้าที่
ได้รับความนิยมอีกหนึ่งอย่างคือเฮมาไทต์(Hematite)
เป็นแร่สีแดงที่ใช้เป็นเครื่องสำอาง เพื่อให้ได้
ทรัพยากรเหล่านี้พ่อค้าจะเดินทางบนบกด้วยการเดิน
เท้ากับลา หรือโดยเรือเลียบแม่น้ำและชายฝั่ ง

เครื่องมือทำจากหินอัคนีที่คาดว่าใช้
สำหรับตัด ค้นพบที่โบราณสถาน Shusharra
ประมาณ 8000-7000 ปีก่อนคริสต์ศักราช ประเทศอิรัก

ในด้านศิลปะพบว่า คนในยุคหินใหม่มีการปั้ นรูปสตรีและทารกลักษณะคล้ายรูปพระแม่
ธรณีอันเป็นสัญลักษณ์แห่งความอุดมสมบูรณ์ของพืชพันธ์ธัญญาหาร ชุมชนยุคหินใหม่
ที่เก่าแก่ที่สุดในตะวันออกกลางบริเวณที่เป็นประเทศตุรกี ซีเรีย อิสราเอล อิรัก ภาค
ตะวันออกของอิหร่าน และเลยไปถึงอียิปต์ในทวีปแอฟริกาในปัจจุบัน จากหลักฐานทาง
โบราณคดีแสดงให้เห็นว่าคนที่อยู่ในบริเวณดังกล่าวได้ค้นพบวิธีการเกษตรกรรมมา
ประมาณ 7,000 ปีมาแล้ว และดูเหมือนว่ารากฐานความรู้ทางเกษตรกรรมของชาวยุโรปก็
รับไปจากบริเวณนี้เช่นกัน

รูปปั้ นเทพธิดาแห่งความอุดมสมบูรณ์ ภาพเขียนถ้ำแสดงการเต้นรำ
ทำจากดินเหนียว พบในประเทศอิหร่าน พบในที่ราบสูง Tassili n'Ajjer ประเทศประเทศแอลจีเรีย
อยู่ในช่วง 7000-6100 ปีก่อนคริสตกาล
อยู่ในช่วง600-4000 ปีก่อนคริสตกาล

อนุสาวรีย์หิน (Stonechenge) ซึ่ง
ถือเป็นการเริ่มต้นงานสถาปัตยกรรม
ของมนุษย์ เชื่อว่าสร้างเพื่อคำนวณทาง
ดาราศาสตร์ พิธีกรรมทางศาสนาที่เกี่ยว
ข้องกับการเกษตรหรือบูชาพระอาทิตย์

หลักฐานสำคัญอีกอย่างหนึ่งที่พบมากในแหล่ง
โบราณคดียุคหินใหม่คือ หลุมฝังศพ ซึ่งมักจะฝังใน
ลักษณะนอนหงายเหยียดยาว ศพที่ฝังงอตัวหรือฝัง
ในภาชนะดินเผาพบไม่มากนัก ภายในหลุมฝังศพมี
เครื่องเซ่น เช่น อาหาร ภาชนะดินเผา ขวานหินขัด
และมีเครื่องประดับตกแต่งศพ เช่น กำไล ลูกปัด จี้ทำ
ด้วยวัสดุต่าง ๆซึ่งการฝังศพนี้แสดงให้เห็นความเชื่อ
เกี่ยวกับชีวิตและการตายของมนุษย์จนก่อเกิด
ประเพณีการฝังศพ นอกจากนี้แล้วบางครั้งพบ
พิธีกรรมที่ทำกับศพ เช่น มัดศพ กรอฟันศพ เป็นต้น

หลุมฝังศพที่มีโครงกระดูกมนุษย์ 8 คน
พบในเมือง Strøby Egede ประเทศนิวซีแลนด์

วัฒนธรรมหินใหม่ที่สำคัญ เช่น

Lung-shan Culture เป็นชื่อวัฒนธรรมหินใหม่ของประเทศจีน ลักษณที่สำคัญของ
วัฒนธรรมนี้คือ ภาชนะดินเผาผิวเรียบขัดมันสีดำ ซึ่งบางแห่งเรียกว่า วัฒนธรรม
เครื่องปั้ นดินเผาสีดำ นักวิชาการบางท่านเชื่อว่าวัฒนธรรมนี้ได้แพร่หลายเข้ามาในไทย
เนื่องจากได้ขุดพบภาชนะดินเผาผิวเรียบขัดมันสีดำที่บ้านเก่า จังหวัดกาญจนบุรีและที่
ประเทศมาเลเซีย

เครื่องปั้ นดินเผาดำเปลือกไข่ หม้อสามขา ราว 3,000 ปีมาแล้ว ขุดพบที่
พบที่เมืองรื่อจ้าว แหล่งโบราณคดีบ้านเก่า อ.เมือง จ.กาญจนบุรี

และเมืองจี่หนาน ประเทศจีน

THANK YOU