วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ป.6 ดาราศาสตร์และเทคโนโลยีอวกาศ

ดารา8ศาสตรแ์ ละเทคโนโลยีอวกาศ

CuTE SCIENCE

1 ปรากฏการณส์ ุริยปุ ราคา

เกดิ จากโลกและดวงจันทรโ์ คจรมาอย่ใู นแนวเส้นตรงเดยี วกันกับดวงอาทติ ย์ โดยมดี วงจนั ทรอ์ ยู่ระหว่างดวงอาทิตยก์ บั โลก
ตอ้ งใช้อุปกรณ์ในการสงั เกต เช่น แวน่ ดูดวงอาทติ ย์ กลอ้ งโทรทรรศน์สําหรบั ดูดวงอาทิตย์

วงโคจรของโลก

วงโคจรของดวงจนั ทร์

ดวงอาทติ ย์ เงามัว โลก
เงามดื

ดวงจนั ทร์

ปรากฏการณส์ รุ ยิ ุปราคา เกิดขน้ึ ได้ 3 ลักษณะ ดงั น้ี

1) สรุ ยิ ปุ ราคาเต็มดวง
เกดิ จากดวงจันทร์อยู่ใกล้โลกมาก เงาดวงจันทร์จึงมขี นาดใหญ่ คนบนโลกท่อี ย่บู รเิ วณเงามดื ของดวงจนั ทรจ์ ะมองเหน็

ดวงจันทรบ์ ังดวงอาทติ ยจ์ นมดิ หรอื มองเห็นดวงอาทติ ยม์ ืดทง้ั ดวง

เงามวั

เงามดื

ดวงอาทติ ย์ โลก

ดวงจนั ทร์

จุดสงั เกตเหน็ สรุ ิยุปราคาเตม็ ดวง

2) สรุ ยิ ุปราคาบางสว่ น
เกดิ จากคนบนโลกทีอ่ ย่ใู นบรเิ วณเงามวั บนผิวโลก จะมองเห็นดวงจนั ทร์บังดวงอาทติ ย์เพียงบางส่วน จงึ ทําให้มองเหน็

ดวงอาทติ ย์แหว่งเปน็ เส้ียว

จุดสังเกตเห็นสุรยิ ุปราคาบางส่วน

ดวงอาทิตย์ เงามดื

โลก
ดวงจันทร์

เงามวั
จุดสงั เกตเห็นสุรยิ ุปราคาบางสว่ น

3) สุรยิ ุปราคาวงแหวน

เกดิ จากบางคร้ังดวงจันทรอ์ ยู่ห่างจากโลกมาก ทาํ ให้เงาของดวงจันทร์ทอดไปไมถ่ งึ ผิวโลก ดวงจนั ทรจ์ งึ มขี นาดเล็กกวา่
ดวงอาทิตย์ จึงบังดวงอาทิตยไ์ มห่ มด ทําใหม้ องเหน็ ขอบของดวงอาทติ ยเ์ ป็นรปู วงแหวน

ดวงอาทติ ย์ เงามวั โลก
เงามดื

ดวงจันทร์

จดุ สังเกตเหน็ สุรยิ ุปราคาวงแหวน

2 ปรากฏการณ์จันทรุปราคา

เกดิ จากดวงจนั ทร์และโลกโคจรมาอย่ใู นแนวเสน้ ตรงเดียวกันกบั ดวงอาทติ ย์ โดยมีโลกอยรู่ ะหวา่ งดวงอาทติ ย์
กบั ดวงจนั ทร์ สามารถสงั เกตไดด้ ว้ ยตาเปล่า

วงโคจรของโลก เงามัว

เงามดื

ดวงอาทติ ย์ โลก ดวงจนั ทร์

วงโคจรของดวงจนั ทร์

ปรากฏการณ์จนั ทรปุ ราคา เกดิ ขึ้นได้ 3 ลักษณะ ดงั นี้
1) จนั ทรปุ ราคาเต็มดวง

เกดิ จากดวงจันทรท์ ง้ั ดวงโคจรเข้าไปในเงามืดของโลก คนท่ีอย่บู นโลกจะมองเหน็ ดวงจันทรเ์ ป็นสแี ดงอิฐ
หรอื เรยี กว่า พระจนั ทรส์ ีเลอื ด

เงามัว
เงามดื

ดวงอาทติ ย์ โลก
ดวงจนั ทร์

2) จันทรปุ ราคาบางส่วน
เกิดจากดวงจันทร์บางสว่ นโคจรเขา้ ไปในเงามืดของโลก คนทีอ่ ย่บู นโลกจะมองเห็นดวงจันทรบ์ างสว่ นมืดลง

บางสว่ นมสี อี ฐิ

เงามัว
เงามดื

ดวงอาทิตย์ โลก ดวงจันทร์

3) จนั ทรปุ ราคาเงามัว

เกิดจากดวงจนั ทร์โคจรเข้าไปในเงามัวเทา่ นน้ั ทาํ ให้มองเหน็ ดวงจันทร์เตม็ ดวง แตเ่ หน็ ได้ไม่ชัดเจน
เพราะความสวา่ งของดวงจนั ทรจ์ ะลดนอ้ ยลง

ดวงอาทิตย์ เงามวั
เงามืด

โลก ดวงจนั ทร์

นกั เรียนคิดวา่ ปรากฏการณส์ ุรยิ ุปราคาและจนั ทรุปราคาแตกต่างกนั

? อย่างไร

ปรากฏการณ์สรุ ยิ ปุ ราคาเกิดเวลากลางวัน
สว่ นปรากฏการณจ์ นั ทรปุ ราคาเกดิ เวลากลางคืน

ปรากฏการณ์สรุ ิยุปราคา เกดิ จากโลกและดวงจันทร์
โคจรมาอยู่ในแนวเสน้ ตรงเดยี วกนั กับดวงอาทติ ย์

โดยมีดวงจนั ทร์อยรู่ ะหวา่ งดวงอาทิตย์กับโลก

ส่วนปรากฏการณ์จันทรุปราคาเกดิ จากดวงจันทรแ์ ละโลก
โคจรมาอย่ใู นแนวเส้นตรงเดยี วกันกับดวงอาทติ ย์
โดยมีโลกอยูร่ ะหว่างดวงอาทติ ยก์ บั ดวงจนั ทร์

นกั เรียนคดิ วา่ เทคโนโลยีอวกาศมปี ระโยชนใ์ นชวี ิตประจาํ วนั หรือไมอ่ ย่างไร

?

1 พฒั นาการของเทคโนโลยอี วกาศ

สหภาพโซเวียตส่ง สปุตนกิ 1 2พ5.0ศ.4 สหภาพโซเวยี ตส่งนักบนิ อวกาศ 2พ5.1ศ2. สหรัฐอเมริกาทําการสง่
ดาวเทียมดวงแรกของโลกขึ้น หญงิ คนแรกของโลกขึน้ ไปใน ยานวอยเอเจอร์ 1 และ 2
ไปโคจรรอบโลก แลว้ ได้ทาํ การ สหภาพโซเวียตส่ง สหรฐั อเมรกิ าสง่ นกั บินอวกาศ ขึน้ ไปสํารวจวงแหวนดาวเสาร์
ทดลองเกย่ี วกับการดํารงชีวิต นกั บนิ อวกาศคนแรก อวกาศพรอ้ มกับ ไปกบั ยานอะพอลโล 11
ของสิ่งมชี ีวติ ในอวกาศ โดยการ ของโลกขึ้นไปโคจรรอบโลก ยานวอสตอ็ ก 6 เพื่อลงสํารวจบนดวงจันทร์ และดวงจนั ทร์ ดวงที่
สง่ สุนขั ชอื่ ไลกา ไปพรอ้ มกับ พรอ้ มกบั ยานวอสตอ็ ก 1 เปน็ บรวิ ารของดาวเสาร์
วาเลนตนิ า พร้อมกับนักบนิ อวกาศ ชื่อ นีล และขยายโครงการของ
ยานสปุตนิก 2 ยรู ิ กาการิน เทเรซโควา อารม์ สตรอง เอด็ วิน อลั ดริน ยานวอยเอเจอร์ 2
นโิ คเลเยฟ ในการสาํ รวจดาวยูเรนสั
2พ5.0ศ.0 และไมเคิล คอลลนิ ส์ เปน็
2พ5.0ศ.6 ครงั้ แรกทม่ี ีมนษุ ย์สามารถ และดาวเนปจนู
กา้ วลงเหยียบบนดวงจันทรไ์ ด้
22พ55.-2ศ20.2

1 พฒั นาการของเทคโนโลยีอวกาศ องค์การนาซาได้ทําการ
ปล่อยยาน Parker Solar
2พ5.3ศ.3 สหรฐั อเมรกิ าสง่ ยานมารส์ 2พ5.4ศ.8 2พ5.6ศ.2
พาธไฟนเ์ ดอร์ เพือ่ ไปสาํ รวจ เพื่อสาํ รวจส่วนนอกสุด
สหรัฐอเมรกิ า และองค์การ ดาวอังคาร โดยใช้ยานอวกาศ องค์การนาซาทําการส่ง ของช้ันบรรยากาศ บริษัทเวอร์จนิ กาแลก็ ตกิ
อวกาศยุโรปร่วมกนั หุ่นยนต์ 6 ล้อ ช่อื โซเจอรเ์ นอร์ ยานดพี อิมแพค ไปสาํ รวจ ดวงอาทิตย์ ในสหรัฐอเมรกิ าส่ง
ดาวหางเทมเปล 1 ซง่ึ เปน็ ยานวีเอสเอส ยูนติ ี
ส่งกล้องโทรทรรศน์อวกาศ ถา่ ยภาพดาวอังคาร องค์การนาซาไดส้ ง่ ดาวเทยี ม เปน็ ยานอวกาศเพอ่ื
ฮบั เบิล ขนึ้ ไปโคจรรอบโลก ส่งกลับมายงั โลก ดาวหางทช่ี ว่ ยให้ สํารวจธารน้ําแขง็ ICEsat-2
นักดาราศาสตร์สามารถ เพื่อทาํ การสาํ รวจและเกบ็ ขอ้ มูล การท่องเท่ียว มผี ้โู ดยสาร
22พ55.-43ศ9.0 อธิบายการเกิดระบบสรุ ิยะ คือ เบท โมเสส
เมื่อหลายลา้ นปีทแี่ ล้วได้ ปริมาณการละลายของ
ธารนาํ้ แขง็ บนพ้ืนโลก

2พ5.6ศ.1

2 เทคโนโลยที ่ีใชใ้ นการสาํ รวจอวกาศ

กลอ้ งโทรทรรศน์ ดาวเทยี ม จรวด

เปน็ ส่งิ ประดิษฐท์ ่สี รา้ งขน้ึ เพ่อื ใช้ เปน็ ส่ิงประดษิ ฐท์ สี่ ร้างข้นึ เพ่ือส่ง เป็นยานพาหนะท่ใี ชใ้ นการสง่ ยานอวกาศ
สงั เกตวัตถบุ นท้องฟ้าทีอ่ ยู่ไกล ๆ ขึ้นไปโคจรรอบโลก เพื่อใช้งานใน เพ่ือให้หลดุ พน้ จากแรงโนม้ ถ่วงของโลก
โดยขยายภาพของวัตถุใหม้ ขี นาดใหญข่ ้นึ
วตั ถุประสงคท์ ี่ต่างกัน เชน่
การพยากรณ์ การตดิ ตอ่ ส่ือสาร

2 เทคโนโลยีที่ใช้ในการสาํ รวจอวกาศ

ยานอวกาศ สถานอี วกาศ

เป็นส่งิ ประดษิ ฐท์ ีใ่ ชใ้ นการเดนิ ทาง เป็นยานอวกาศขนาดใหญ่ที่
เพอ่ื สาํ รวจอวกาศของมนษุ ย์ มนษุ ย์สามารถอาศัยอยไู่ ด้และ
ปฏบิ ัตภิ ารกิจในนั้นได้หลายเดอื น

3 ประโยชน์ของเทคโนโลยีอวกาศ ใชด้ าวเทียมอตุ ุนิยมวทิ ยา

สําหรับการพยากรณอ์ ากาศ

ใช้ดาวเทียมสือ่ สาร

สาํ หรับการสื่อสาร การแพรส่ ัญญาณทางโทรทัศน์ วทิ ยุ

ใชด้ าวเทียมสํารวจทรพั ยากร

สาํ หรับหาแหล่งทรัพยากรธรรมชาติ

ใชด้ าวเทยี มนําร่องหรือ GPS

เพ่ือบอกตําแหนง่ ของเครื่องรบั สญั ญาณบนพ้นื โลก

ใชด้ าวเทียมดาราศาสตร์

ในการสํารวจดาวและวตั ถุตา่ ง ๆ

ใช้ความรมู้ าประดิษฐข์ องใช้

เช่น หมวกกันน็อกทน่ี กั ปั่นจักรยานสวมเพื่อปกปอ้ งศรี ษะ รองเท้านกั กีฬาทมี่ ีวสั ดกุ ันกระแทก

นกั เรียนคดิ วา่ เทคโนโลยอี วกาศมปี ระโยชนใ์ นชีวติ ประจาํ วนั หรือไม่อยา่ งไร

? เทคโนโลยอี วกาศมีประโยชนใ์ นชวี ิตประจําวนั
เช่น ใช้สอื่ สารทั้งภายในและภายนอกประเทศ

ใช้เผยแพร่สญั ญาณทางโทรทศั น์ วิทยุ
ใช้ความรูม้ าประดษิ ฐร์ องเทา้ นกั กฬี า

CuTE SCIENCE