การบญ ั ช ี หา ้ งห ุ น ้ ส ่ วน รหสั วชิ า 20201-2002
คา ํ น ํ า บรษิัท สาํนกัพิมพเ ์ อมพนัธ ์ จาํกดัไดจ ้ ดัทาํหนงัส ื อเรย ี นวชิาการบญัช ี หา ้ งหน ุ ้ สว่น รหสัวชิา20201-2002ขน ึ ้ ตาม จด ุ ประสงคร ์ ายวชิา สมรรถนะรายวชิาและคาํอธิบายรายวชิา หลกัสต ู รประกาศน ี ยบตัรวชิาช ี พพท ุ ธศกัราช2562ของสาํนกังาน คณะกรรมการการอาช ี วศก ึ ษา เน ื อ ้ หาในหนงัส ื อเลม่น ีป ้ ระกอบดว ้ ย11 หน่วยเรม่ิจาก ความร ู เ ้ บ ื อ ้ งตน ้ เก่ี ยวกบัหา ้ งหน ุ ้ สว่นกฎหมายท่ี เก่ี ยวขอ ้ งกบัหา ้ ง หน ุ ้ สว่น การจดัตงั้ หา ้ งหน ุ ้ สว่น การบนัทก ึ รายการเปิดบญัช ี ของหา ้ งหน ุ ้ สว่นการบนัทก ึ บญัช ี ตามวธิี ทน ุ เปล่ี ยนแปลงและวธิี ทน ุ คงท่ี การแบง่ผลกาํ ไรขาดทน ุ ของหา ้ งหน ุ ้ สว่นการจดัทาํงบการเงิน การรบัหน ุ ้ สว่นใหม่หน ุ ้ สว่นลาออก หน ุ ้ สว่นตายและการเลกิกิจการและ การชาํระบญัช ี หา ้ งหน ุ ้ สว่น เพ่ื อใหเ ้ป็ นไปตามอด ุ มการณแ ์ ละหลกัการในการจดัการอาช ี วศก ึ ษา เน ื อ ้ หาสาระในหนงัส ื อเลม่น ีไ ้ ดผ ้ า่นการวเิคราะหใ์ ห ้ สอดคลอ ้ งกบั ประกาศกระทรวงศก ึ ษาธิการ เร่อ ื งมาตรฐานการอาช ี วศก ึ ษา ท่ี มงุ่ พฒันากาํลงัคนระดบัก่ง ึฝี ม ื อระดบั ฝี ม ื อระดบัเทคนิค และระดบัเทคโนโลย ี เพ่ื อใหเ ้ กิดคณ ุ ภาพตามสมรรถนะอาช ี พท่ี กาํหนดไวใ้ บงานและแบบประเมินผลการเรย ี นร ู ้ จง ึ สรา ้ งขน ึ ้ เพ่ื อเป็ น แนวทางในการจดัการเรย ี นร ู ท ้่ี สอดรบักบัการดาํเนินการประกนัคณ ุ ภาพ และเพ่ื อพรอ ้ มรบัการประเมินคณ ุ ภาพจากสาํนกังานรบัรอง มาตรฐานและประเมินคณ ุ ภาพการศก ึ ษา (สมศ.) หวงัวา่หนงัส ื อเรย ี นวชิาการบญัช ี หา ้ งหน ุ ้ สว่น รหสัวชิา20201-2002 เลม่น ี ้ จะเป็ นประโยชนต ์ อ่ผเ ู ้ รย ี น และอาจารยผ ์ ส ู ้ อน ไดใ้ ชเ ้ป็ นแนวทางในการจดัการเรย ี นการสอนตามอด ุ มการณแ ์ ละหลกัการในการจดัการอาช ี วศก ึ ษา ใชเ ้ป็ นเกณฑก ์ ารรบัรองวทิย ฐานะและมาตรฐานการศก ึ ษาตามแนวทางประกนัคณ ุ ภาพการอาช ี วศก ึ ษา เนน ้ กระบวนการคิดอยา่งม ี คณ ุ ธรรมและจรยิธรรม หากม ี ขอ ้ เสนอแนะประการใดบรษิัท สาํนกัพิมพเ ์ อมพนัธ ์ จาํกดัยินด ี นอ ้ มรบัไวด ้ ว ้ ยความขอบคณ ุ ย่ิง
สารบ ั ญ หน ่ วยท ี่1ความร ู ้ เบ ้ ื องตน ้ เก ี่ยวกบ ั หา ้ ห ุ น ้ ส ่ วน หน ่ วยท ี่2กฎหมายท ี่เก ี่ยวขอ ้ งกบ ั หา ้ งห ุ น ้ ส ่ วน หน ่ วยท ี่3การจด ั ต ้ ง ั หา ้ งห ุ น ้ ส ่ วน หน ่ วยท ี่4การบน ั ท ึ กรายการเปิ ดบญ ั ช ี ของหา ้ งห ุ น ้ ส ่ วน หน ่ วยท ี่5การบน ั ท ึ กบญ ั ช ี ตามวธ ิี ท ุ นเปล ี่ยนแปลงและวธ ิี ท ุ นคงท ี่หน ่ วยท ี่6การแบ ่ งผลกา ํไรขาดท ุ นของหา ้ งห ุ น ้ ส ่ วน หน ่ วยท ี่7การจด ั ทา ํ งบการเง ิ น หน ่ วยท ี่8การร ั บห ุ น ้ ส ่ วนใหม ่ หน ่ วยท ี่9 ห ุ น ้ ส ่ วนลาออก หน ่ วยท ี่10 ห ุ น ้ ส ่ วนตาย หน ่ วยท ี่11การเล ิ กก ิ จการและการชา ํ ระบญ ั ช ี หา ้ งห ุ น ้ ส ่ วน
หน ่ วยท ี ่ 1 ความร ู ้ เบ ้ ื องตน ้ เก ี ่ ยวกบ ั หา ้ งห ุ น ้ ส ่ วน
ความหมายและลกัษณะสําคญัของบัญช ี ห ้ างห ุ้นส่วน หา ้ งหุน ้ ส่วน หมายถ ึ งการที่บุคคลต้งัแต่2คนข้ึ นไปตกลงทาํการคา ้ ร่วมกนัเพ ื่อแสวงหากาํไรและแบ่งผลกาํไร จากการคา ้ เนินกิจการน้นัผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนสามารถเงินสด ทรัพยส ์ิน หร ื อแรงงานกไ็ ด ้ ถา ้ ลงหุน ้ ดว ้ ยทรัพยส ์ิน หร ื อแรงงานตอ ้ งดีราคาเป็ นจาํนวนเงิน ลกัษณะสําคญัชางห ุ้นส่วน มด ี งัน ี ้ 1) เป็ นสญัญาตกลงพนั2คนข้ึ นไป 2) เป็ นการกระทาํกิจการร่วมกนั โดยคู่สญัญาจะตอ ้ งมีการตกลงเพ ื่อจะกระทาํกิจการร่วมกนัเช่น การจะตกลง นาํเงินสด ทรัพยส ์ินหร ื อแรงงาน มาลงทุน เป็ นตน ้ 3) เป็ นการแสวงหากาํไรมาแบ่งปันกนั โดยจะตอ ้ งทาํไปเพ ื่อแสวงหากาํไรมาแบ่งปันกนัทาํใหก ้ิจการที่จะเป็ น หุน ้ ส่วนนอ ้ งเป็ นกิจการที่เนินงานแลว ้ มีทิศทางที่ตอ ้ งไดก ้ าํไร
ประเภทของห ้ างห ุ้นส่วน ประเภทหา ้ งหุน ้ ส่วน ซ่ึ งแบ่งออกเป็ น 2 ประเภทตามกฎหมายแพง่และพาณิชยม ์ าตรา1013ค ื อ 1) หา ้ งหุน ้ ส่วนสามญั (Ordinary Partnership) ค ื อ หา ้ งหุน ้ ส่วนที่มีผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนประเภทเดียว ค ื อ หุน ้ ส่วนจาํกดัความรับผดิ โดยหุน ้ ส่วนทุกคนตอ ้ งรับผดิรวมกนั ในหน้ีสินของหา ้ งหุน ้ ส่วนท้งัหมด หา ้ งหุน ้ ส่วน สามญัจะจดทะเบียนหร ื อไม่กไ็ ด ้ แต่ถา ้ จดทะเบียนจะเรียกวา่หา ้ งหุน ้ ส่วนสามญันิติบุคคล(หสน.)และมีสภาพเป็ นนิติบุคคลตามกฎหมาย 2) หา ้ งหุน ้ ส่วนจาํกดั (Limited Partnership - หจก.)ค ื อ หา ้ งหุน ้ ส่วนที่มีหุน ้ ส่วน 2 ประเภท ไดแ ้ ก่2.1 หุน ้ ส่วนจาํกดัความรับผดิจะมีคนเดียวหร ื อหลายคนกไ็ ด ้ รับผดิไม่เกินจาํนวนเงินที่ตน ลงหุน ้ ในหา ้ งหุน ้ ส่วนจาํกดั2.2 หุน ้ ส่วนไม่จาํกดัความรับผดิจะมีคนเดียวหร ื อหลายคนกไ็ ด ้ รับผดิร่วมกนั ในหน้ีสินของ หา ้ งหุน ้ ส่วนท้งัหมด
เม ื่อจดทะเบ ี ยนเป็ นหา ้ งหุน ้ ส่วนสามญันิติบุคคล หร ื อหา ้ งหุน ้ ส่วนจาํกดัแลว ้ หา ้ งหุน ้ ส่วนจะม ี สภาพเป็ นนิติบุคคลตามกฎหมายแยกต่างหากจากผเู้ป็ นหุน ้ ส่วน และไดร ้ับเลขทะเบ ี ยนนิติบุคคล13 หลกัซ่ึ งสามารถใชเ ้ป็ น เลขประจาํตวัผเู้ส ี ยภาษ ี อากรของกรมสรรพากรได ้ สาํหรับช ื่อหา ้ งหุน ้ ส่วน ถา ้ จะนาํซ ื่อไปใชใ้ นดวงตรา ป้ ายช ื่อจดหมาย หร ื อเอกสารอยา่งอ ื่นท ี่ใช ้ ในธุรกิจของหา ้ งหุน ้ ส่วน ตอ ้ งม ี คาํวา่“หา ้ งหุน ้ ส่วนสามญันิติบุคคล” หร ื อ“หา ้ งหุน ้ ส่วนจาํกดั”ประกอบช ื่อถา ้ ใชเ ้ป็ นอกัษรต่างประเทศตอ ้ งใชค ้ าํท ี่ม ี ความหมายวา่"หา ้ งหุน ้ ส่วนสามญันิติบุคคล"หร ื อ“หา ้ งหุน ้ ส่วนจาํกดั”ประกอบช ื่อ ถา้ไม่จดัทาํจะมีความผิด ปรบัหา้งหนุ้ สว่น ไมเ่กิน 50,000 บาท และปรบัอีกวนัละ ไม่500 บาท จนกวา่จะไดเ้ลกิใชห้รอืจนกวา่จะไดป้ฏิบตัิใหถ้กูตอ้ง เลข13 หลกั xxxxxxxxxxxxx เลขทะเบียนนิติบคุล เลขประจาํตวัผเู้สยีภาษี
หา้งหนุ้ สว่นสามญัหา้งหนุสว่นจาํกดั1.ไมต่อ้งจดทะเบียน 1.ตอ้งจดทะเบียน 2.ถา้จดทะเบียนจะเป็นหา้งหนุ้ สว่นสามญันิติบคุคล 2.เป็นนิติบคุคล 3.ตอ้งรบัผิดรว่มกนัในหนีส้ินของหา้งหนุ้ สว่น 3.รบัผิดไมเ่กินจาํนวนเงินท่ีตนลงหนุ้และรบัผิด ทงั้หมด รว่มกนัในหนีส้ินของหา้งหนุ้ สว่นทงั้หมด 4.มีหนุ้ สว่นประเภทเดียว คือหนุ้ สว่นไมจ่าํกดัความ 4.มีหนุ่สว่น 2 ประเภท คือหนุ้ สว่นจาํกดัความรบัผิด และหนุ้ สว่นไมจ่าํกดัความรบัผิด 5.หนุ้ สว่นทกุคนเขา้มาจดัการงานของหา้งได้ 5.หนุ้ สว่นประเภทไมจ่าํกดัความรบัผิดเทา่นนั้ท่ีเขา้จดัการงานของหา้งหนุ้ สว่นได้ ข้อแตกต่างระหว่างห้างหุ้นส่วนสามัญกับห้างหุ้นส่วนจํากัด และข้อแตกต่างระหว่างหุ้นส่วน ประเภทจํากัดความรับผิด กับไม่จํากัดความรับผิด ข ้ อแตกต่างระหว่างห ้ างห ุ ้ นส่วนสามัญกับห ้ างห ุ ้ นส่วนจํากัด
หนุ้ สว่นจาํกดัความรบัผิด หนุ้ สว่นไมจ่าํกดัความรบัผิด 1.นาํเงินสด และทรพัยส์ินอ่ืนมาลงทนุ1.นาํเงินสด ทรพัยส์ินอ่ืน และแรงงานมาลงทนุ2.เป็นหนุ้ สว่นผจู้ดัการไมไ่ด้ 2.เป็นหนุ้ สว่นผจู้ดัการได้3.ดาํเนินกิจการท่ีมีการแขง่ขนักบัหา้งหนุ้ สว่นก็ได้ 3.จะดาํเนินกิจการท่ีมีการแขง่ขนักบัหา้งหนุ้ สว่น ไมไ่ด้4.เม่ือผเู้ป็นหนุ้ สว่นตาย ลม้ละลาย หรอืเป็นผไู้ร้ความสามารถไมต่อ้งเลิกกิจการ 4.เม่ือผเู้ป็นหนุ้ สว่นคนใดตาย หรอืตกเป็นผไู้ร้ความสามารถไมต่อ้งเลิกกิจการ ความสามารถ เป็นเหตหุน่งึท่ีทาํ ใหต้อ้งเลิกกิจการ ข ้ อแตกต่างระหว่างห ุ ้ นส่วนประเภทจํากัดความรับผิด กับไม่จํากัดความรับผิด
หน ้ าท ี่ของห ้ างห ุ้นส่วน 1)จดัทาํบญัช ี รายวนั2) ตอ ้ งจดัใหม ้ี ผทู้ าํบญัช ี 3) ตอ ้ งส่งมอบเอกสารท ี่ตอ ้ งใชป้ ระกอบการลงบญัช ี 4) ตอ ้ งปิดบญัช ี คร ้ังแรกภายใน 12 เด ื อน 5)จดัทาํงบการเงิน 6) เม ื่อผสู้ อบบญัช ี รับอนุญาตตรวจสอบงบการเงินแลว ้ 7) ตอ ้ งเกบ ็ รักษาบญัช ี และเอกสารท ี่ตอ ้ งใชป้ ระกอบการลงบญัช ีไวท ้ี่สาํนกังานแห่งใหญ่การเปลย ี่นแปลงรายการทางทะเบ ี ยน การเปล ี่ยนแปลงรายการทางทะเบ ี ยน เม ื่อหา ้ งหุน ้ ส่วนจะเปล ี่ยนแปลงรายการทาง ทะเบ ี ยน ผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนจะตอ ้ งตกลงใหค ้ วามยนิยอมดว ้ ยกนัทุกคนแลว ้ใหห ุ้น ้ ส่วนผจู้ ดัการยน ื่ขอจด ทะเบ ี ยนแกไ้ ขเพิ่มเดิมรายการท ี่เปล ี่ยนแปลงน ้ นัต่อนายทะเบ ี ยนหุน ้ ส่วนบริษทัการเปล ี่ยนแปลง หุน ้ ส่วนผจู้ ดัการตอ ้ งไปยน ื่จดทะเบ ี ยนภายใน 14วนันบัจากวนัท ี่ม ี การเปล ี่ยนแปลง
ความเกย ี่วพนัระหว่างผ ู้เป็ นห ุ้นส่วนด ้ วยกนัเอง ตามประมวลกฎหมายแพง่และพาณิชยก ์ ล่าวถ ึ งความเกี่ยวพนัระหวา่งผเู้ป็ นหุน ้ ส่วน ดงัน้ี1.ผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนทุกคนตอ ้ งมีสิ่งหน่ึ งสิ่งใดมาลงหุน ้ ดว ้ ยในหา ้ งหุน ้ ส่วน สิ่งที่นาํมาลงดว ้ ยน้นัจะเงิน เป็ น หร ื อทรัพยส ์ินสิ่งอ ื่นหร ื อลงแรงงานกไ็ ด ้ 2. เม ื่อมีขอ ้สงสยั ใหส้ นันิษฐานไวก ้่อนวา่สิ่งซ่ึ งนาํมาลงหุน ้ ดว ้ ยกนัน้นัมีค่าเท่ากนั3.ถา ้ หุน ้ ส่วนคนใดไดล ้ งแต่แรงงานของตนเขา ้ เป็ นหุน ้ และในสญัญาเขา ้ หุน ้ ส่วนมิไดต ้ีราดาค่าแรงไว ้ให ้ คาํนวณส่วนกาํไรของผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนดว ้ ยลงแรงงาน โดยส่วนตวัเฉลี่ยของผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนซ่ึ งได ้ ลงเงินหร ื อลงทรัพยส ์ิน เขา ้ หุน ้ น้นั4.ถา ้ หุน ้ ส่วนคนใดเอาทรัพยส ์ินมาใหใ้ ชเ ้ป็ นการลงหุน ้ ดวามเกี่ยวพนัระหวา่งผเู้ป็ นหุน ้ ส่วน คนน้นักบัหา ้ งหุน ้ ส่วน เช่น ส่งมอบและซ่อมแซม ความรับผดิเพ ื่อชาํรุดบกพร่องความรับผดิเพ ื่อการรอนสิทธิขอ ้ ยกเวน ้ ความรับ ผดิ ใหบ ้ งัดบัตามบทบญัญตัิแห่งประมวลกฎหมายวา่ดว ้ ยเช่าทรัพย ์ 5.ถา ้ หุน ้ ส่วนคนหน่ึ งใหก ้ รรมสิทธิโนทรัพยส ์ินอนั ใดอนัหน่ึ งเป็ นการลงหุน ้ ความเกี่ยวพนัระหวา่งผเู้ป็ น หุน ้ ส่วนคนน้นักบัหา ้ งหุน ้ ส่วนในเร ื่องส่งมอบและซ่อมแซม ความรับผดิเพ ื่อชาํรุดบกพร่องดวามรับผดิเพ ื่อการรอน สิทธิขอ ้ ยกเวน ้ ความรับผดิ ใหบ ้ งัดบัตามประมวลกฎหมายน้ีวา่ดว ้ ยซ้ื อขาย 6.ถา ้ ผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนคนใดละเลยไม่ส่งมอบส่วนลงหุน ้ ของตน ตอ ้ งส่งคาํบอกกล่าวเป็ นจดหมายจด ทะเบียนไปรษณียไ์ปยงัผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนคนน้นั ใหส้ ่งมอบส่วนลงหุน ้ ของตนมาภายในเวลาอนัสมดวรผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนคน อ ื่น ๆ จะลงความเห ็ นพร ้ อมกนัหร ื อโดยเสียงขา ้ งมากซ่ึ งแลว ้ แต่ขอ ้สญัญา ใหเ ้ อาผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนคนน้นัออกได ้ 7. หา ้ มมิใหเ ้ปลี่ยนแปลงขอ ้สญัญาเดิมแห่งหา ้ งหุน ้ ส่วนหร ื อประเภทแห่งกิจการนอกจากดว ้ ยความ ยนิยอมของผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนหมดดว ้ ยกนัทุกคน เวน ้ แต่จะมีขอ ้ ตกลงกนัไวเ ้ป็ นอยา่งอ ื่น
8.ถา ้ ผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนมิไดต ้ กลงกนัไวใ้ นกระบวนจดัการหา ้ งหุน ้ ส่วน ผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนยอ่มจดัการ หา ้ งหุน ้ ส่วน น้นั ไดท ุ้กคน แต่ผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนคนหน่ึ งคนใดจะเขา ้ ทาํสญัญาอนั ใดซ่ึ งผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนอีกคนหน่ึ ง ทกัทว ้ งน้นั ไม่ได ้ในกรณี เช่นน้ีใหถ ้ื อวา่ผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนยอ่มเป็ นหุน ้ ส่วนผจู้ ดัการทุกคน 9.ถา ้ไดต ้ กลงกนัไวว ้ า่การงานของหา ้ งหุน ้ ส่วนน้นั ใหเ ้ป็ นไปตามเสียงขา ้ งมากใหผ ้ เู้ป็ นหุน ้ ส่วน คนหน่ึ งมี เสียงเป็ นคะแนนหน่ึ งโดยไม่ตอ ้ งคาํน ึ งถ ึ งจาํนวนที่ลงหุน ้ ดว ้ ยมากหร ื อนอ ้ ย 10.ถา ้ไดต ้ กลงกนัไวว ้ า่จะใหผ ้ เู้ป็ นหุน ้ ส่วนหลายคนจดัการหา ้ งหุน ้ ส่วน หุน ้ ส่วนผจู้ ดัการแต่ละคน จะจดัการ หา ้ งหุน ้ ส่วน น้นักไ็ ด ้ แต่หุน ้ ส่วนผจู้ ดัการคนหน่ึ งคนใดจะทาํการอนั ใดซ่ึ งหุน ้ ส่วนผจู้ ดัการอีกคนหน่ึ งทกัทว ้ งน้นั ไม่ได ้ 11. หุน ้ ส่วนผจู้ ดัการน้นัจะใหอ ้ อกจากตาํแหน่งไดต ้่อเม ื่อผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนทุกคนยนิยอมพร ้ อมกนัเวน ้ แต่จะได ้ ตกลงกนัไวเ ้ป็ นอยา่งอ ื่น 12.แมว ้ า่หุน ้ ส่วนทุกคนไดต ้ กลงใหผ ้ เู้ป็ นหุน ้ ส่วนคนเดียวหร ื อหลายคนเป็ นผจู้ ดัการหา ้ งหุน ้ ส่วน กต ็ าม ผู้ เป็ นหุน ้ ส่วนทุกคนนอกจากผจู้ ดัการยอ่มมีสิทธิที่จะไต่ถามถ ึ งการดาํเนินงานของหา ้ งหุน ้ ส่วนที่ทาํอยนู่้นั ไดท ุ้กเม ื่อและมีสิทธิที่จะตรวจและคดัสาํเนาสมุดบญัชีและเอกสารใด ๆ ของหุน ้ ส่วนได ้ 13. หา ้ มมิใหผ ้ เู้ป็ นหุน ้ ส่วนประกอบกิจการอยา่งหน่ึ งอยา่งใดซ่ึ งมีสภาพเป็ นการแข่งขนักบักิจการของหา ้ ง หุน ้ ส่วนน้นั ไม่วา่ทาํเพ ื่อประโยชน ์ ตนหร ื อประโยชน ์ ผอู้ื่น โดยมิไดร ้ับความยนิยอมของผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนคนอ ื่น ๆ 14.ถา ้ ผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนคนใดทาํการฝ่าฝื นต่อกฎหมายน้ีผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนคนอ ื่นๆ กจ ็ ะเรียกเอาผลกาํไรซ่ึ งผนู้้นัหา ไดท ้ ้งัหมด หร ื อเรียกเอาค่าสินไหมทดแทนเพ ื่อการที่หา ้ งหุน ้ ส่วนไดร ้ับความเสียหายเพราะเหตุน้นัแต่หา ้ มมิใหฟ้ ้ องเรียก เม ื่อพนัเวลา1 ปีนบัแต่วนัทาํการฝ่าฝื น 15.ผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนตอ ้ งจดัการงานของหา ้ งหุน ้ ส่วนดว ้ ยความระมดัระวงัใหม ้ ากเสม ื อนกบัจดัการงานของ ตนเอง
16 หา ้ มมิใหช ้ กันาํเอาบุคคลผอู้ื่นเขา ้ มาเป็ นหุน ้ ส่วนในหา ้ งหุน ้ ส่วน โดยมิไดร ้ับความยนิยอมจาก หุน ้ ส่วน ทุกคน เวนัแต่จะไดต ้ กลงกนัไวเ ้ป็ นอยา่งอ ื่น 17.ถา ้ หุน ้ ส่วนคนใดคนหน่ึ งโอนส่วนกาํไรของตนในหา ้ งหุน ้ ส่วนท้งัหมด หร ื อบางส่วนใหแ ้ ก่บุคคลภายนอกโดยมิไดร ้ับความยนิยอมจากหุน ้ ส่วนทุกคน บุคคลภายนอกจะเขา ้ เป็ นหุน ้ ส่วนไม่ได ้ 18.ความเกี่ยวพนัระหวา่งหุน ้ ส่วนผจู้ ดัการกบัผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนน้นั ใหบ ้ งัคบัดว ้ ยบทบญัญตัิแห่ง ประมวล กฎหมายวา่ดว ้ ย ตวัแทน 19.ถา ้ หุน ้ ส่วนมิไดเ ้ป็ นผจู้ ดัการแต่เขา ้ มาจดัการงานของหา ้ งหุน ้ ส่วน หร ื อหุน ้ ส่วนผจู้ ดัการกระทาํเกินขอบ อาํนาจของตน ใหบ ้ งัดบัใชบ ้ ทบญัญตัิแห่งประมวลกฎหมายน้ีวา่ดว ้ ยจดัการงานนอกสงั่20.กาํไรหร ื อขาดทุนของผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนทุกคนน้นัยอ่มเป็ นไปตามส่วนที่ลงหุน ้ 21.ถา ้ หุน ้ ส่วนของผใู้ ดไดก ้ าํหนดไวแ ้ ต่เพียงกาํไรวา่จะแบ่งเท่าไร หร ื อกาํหนดแต่ยอมขาดเท่าไรให ้ สนันิษฐานไวว ้ า่หุน ้ ส่วนผนู้้นัมีส่วนกาํไรและส่วนขาดทุนเป็ นอยา่งเดียวกนั22.ผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนไม่มีสิทธิที่จะไดร ้ับบาํเหน ็ จใหจ ้ ดัการงานของหา ้ งหุน ้ ส่วนน้นั ไดเ ้ วน ้ แต่จะไดม ้ีความตก ลงกนัไวเ ้ป็ นอยา่งอ ื่น 23.ถา ้ ช ื่อของผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนซ่ึ งออกจากหุน ้ ส่วนไปแลว ้ ยงัคงใชเ ้ รียกติดเป็ นช ื่อหา ้ งหุน ้ ส่วนอยู่ผเู้ป็ น หุน ้ ส่วนน้นัมีสิทธิที่จะไม่ใหใ้ ชช ้ื่อของตนได ้ 24ผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนคนหน่ึ งจะเรียกเอาส่วนของตนจากหุน ้ ส่วนอ ื่น ๆไดแ ้ มจ ้ ะไม่ปรากฏช ื่อของตน
ความเกย ี่วพนัระหว่างผ ู้เป็ นห ุ้นส่วนกบับุคคลภายนอก 1.ผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนจะถ ื อเอาสิทธิใด ๆ แก่บุคคลภายนอกในกิจการ ซ่ึ งไม่ปรากฏซ ื่อของตนไม่ได ้ 2.การใด ๆ อนัผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนคนใดคนหน่ึ งไดจ ้ ดัทาํไปในทางท ี่เป็ นธรรมดาการคา ้ ขายของหา ้ ง หุน ้ ส่วนน ้ นัผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนทุกคนยอ่มม ี ความผกูพนัในการน ้ นัๆ ดว ้ ยและตอ ้ งรับผดิร่วมกนัโดยไม่จาํกดัจาํนวนในการชาํระหน ้ ี อนัไดก ้่อใหเ ้ กิดข ้ึ นเพราะจดัการไปเช่นน ้ นั3.ผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนซ่ึ งออกจากหุน ้ ส่วนไปแลว ้ ยงัคงตอ ้ งรับผดิในหน ้ ี ซ่ึ งหา ้ งหุน ้ ส่วนไดก ้่อใหเ ้ กิด ข ้ึ นท ี่ตนไดอ ้ อกจากหุน ้ ส่วนไป 4. บุคคลผเู้ ขา ้ เป็ นหุน ้ ส่วนในหา ้ งหุน ้ ส่วนยอ่มตอ ้ งรับผดิในหน ้ ีใด ๆ ซ่ึ งหา ้ งหุน ้ ส่วนไดก ้่อใหเ ้ กิด ข ้ึ นก่อนท ี่ตนเขา ้ มาเป็ นหุน ้ ส่วนดว ้ ย 5. หา ้ งหุน ้ ส่วนซ่ึ งมิไดจ ้ ดทะเบ ี ยนน ้ นัถ ึ งแมจ ้ ะม ี ขอ ้ จาํกดัอาํนาจของหุน ้ ส่วนคนหน่ึ งในการท ี่จะ ผกูพนัผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนคนอ ื่น ๆ ท่านวา่ขอ ้ จาํกดัเช่นน ้ นักห ็ าม ี ผลถ ึ งบุดคลภายนอกไม่6. บุดคลใดแสดงตนวา่เป็ นหุน ้ ส่วนดว ้ ยวาจาดว ้ ยลายลกัษณ ์ อกัษรดว ้ ยกิริยาดว ้ ยยนิยอมให ้ เขา ใชช ้ื่อตนเป็ นช ื่อหา ้ งหุน ้ ส่วนกด ็ี หร ื อรู้ แลว ้ไม่คดัดา ้ นปล่อยใหเ ้ ขาแสดงวา่ตนเป็ นหุน ้ ส่วน บุคคลน ้ นัยอ่มตอ ้ ง รับผดิต่อบุคคลภายนอกในบรรดาหน ้ ี ของหา ้ งหุน ้ ส่วนเสม ื อนเป็ นหุน ้ ส่วน
แบบประเมินผลการเรียนรู้หน่วยที่1
หน ่ วยท ี ่ 2 กฎหมายท ี ่ เก ี ่ ยวขอ ้ งกบ ั หา ้ งห ุ น ้ ส ่ วน
ความร ้ ู ด ้ านกฎหมายทเ ี ่ กย ี ่ วข ้ องกบ ั ห ้ างห ้ ุ นส ่ วน การประกอบธ ุ รก ิ จการคา ้ ท ี่ดา ํ เน ิ นการใน ร ู ปแบบของหา ้ งห ุ น ้ ส ่ วนน ้ นัผป ู ้ ระกอบการจะตอ ้ งคา ํ น ึ งถ ึ งองคป์ ระกอบท ี่สา ํ คญัหลายประการเช ่ น ลกัษณะของก ิ จการคา ้ เง ิ นท ุ น ความร ้ ี ความสามารถในการดา ํ เน ิ นธ ุ รก ิ จเป็ นตน ้ เพ ื่อใหก ้ ารประกอบ ธ ุ รก ิ จน ้ นั ประสบผลสา ํ เร ็ จ นา ํ มาซ่ึ งผลประโยชนแ ์ ละกา ํไรส ู งส ุ ด
ประมวลกฎหมายแพ ่ งและพาณช ิ ย ์ บรรพ 3 ลก ั ษณะ 22 ห ้ ุ นส ่ วนและบร ิ ษท ั ซ่ึ งไดบ ้ ญ ั ญต ัิ บทกฎหมาย เก ี่ยวกบ ั ลก ั ษณะสา ํ คญ ั ของสญ ั ญาห ุ น ้ ส ่ วนและบร ิ ษท ั รวมถ ึ งความผก ู พน ั หนา ้ ท ี่ความร ั บผด ิ ชอบ ระหวา ่ งผเ ู ้ป็ นห ุ น ้ ส ่ วนกบ ั หา ้ งห ุ น ้ ส ่ วน และระหวา ่ งห ุ น ้ ส ่ วนกบ ั บ ุ คคลภายนอก
กฎหมายฉบ ั บน ีป ้ ระกอบด ้ วย •หมวดท ี่1 สญัญาจดัต ้ งัหา ้ งหุน ้ ส่วน •หมวดท ี่2 หา ้ งหุน ้ ส่วนสามญัส่วนท ี่1 บทวเ ิ คราะห ์ ส่วนท ี่2ความเก ี่ยวพนัระหวา่งผเ ู ้ป็ นหุน ้ ส่วนดว ้ ยกนัเอง ส่วนท ี่3ความเก ี่ยวพนัระหวา่งผเ ู ้ป็ นหุน ้ ส่วนกบับุคคลภายนอก ส่วนท ี่4การเล ิ กและชาํระบญัช ี หา ้ งหุน ้ ส่วนสามญัส่วนท ี่5การจดทะเบ ี ยนหา ้ งหุน ้ ส่วนสามญัส่วนท ี่6การควบหา ้ งหุน ้ ส่วนจดทะเบ ี ยนเขา ้ กนั •หมวดท ี่3 หา ้ งหุน ้ ส่วนจาํกดั
พระราชบญ ั ญต ั ก ิ า ํ หนดความผด ิ เกย ี ่ วกบ ั ห ้ างห ้ ุ นส ่ วนจดทะเบย ี น ห ้ างห ้ ุ นส ่ วนจ ํ ากด ั บร ิ ษท ั จ ํ ากด ั สมาคมและม ู ลน ิ ธ ิ พ.ศ. 2499 ในเน ้ ื อหาจะอธ ิ บายเฉพาะส ่ วนท ี่เก ี่ยวขอ ้ งกบัหา ้ งห ุ น ้ ส ่ วนเท ่ าน ้ นั โดยพระราชบญัญตัิ น ้ ีใหใ้ ชบ ้ งัคบัต ้ งัแต ่ วนัท ี่1 มกราคม พ.ศ.2500 เป็ นตน ้ ไป
พระราชบ ั ญญต ั ก ิ ารบ ั ญช ี พ.ศ. 2543 พ.ร.บ.การบญัช ี พ.ศ.2543ไดล ้ งประกาศในราชก ิ จจานุเบกษาเม ื่อวนัท ี่12พฤษภาคม 2543 ซ่ึ งม ี ผลบงัคบัใชต ้้ งัแต่วนัท ี่10 ส ิ งหาคม 2543เป็ นตน ้ ไป สาํนกักาํกบัด ู แลธุรก ิ จกรมพฒันาธุรก ิ จการคา ้ จ ึ งไดน ้ าํขอ ้ ม ู ลเก ี่ยวกบัพ.ร.บ.การบญัช ี ดงักล่าว มาเผยแพร่เพ ื่อใหผ ้ ป ู ้ ระกอบ ธุรก ิ จผท ู ้ าํบญัช ี ผส ู ้ อบบญัช ี และผส ู ้ นใจทวั่ ไปไดศ้ึ กษาทาํความเขา ้ใจเพ ื่อ ประกอบการปฏ ิ บตัิ งานใหถ ้ ู กตอ ้ งต่อไป โดยไดน ้ าํเสนอขอ ้ ม ู ล สรุปเป็ น 2 ส่วน ดงัน ้ ี 1 หลก ั การของพระราชบ ั ญญต ั ก ิ ารบ ั ญช ี พ.ศ. 2543 1.แกไ้ ขหลกัการจากเด ิ มท ี่กาํหนดใหธ ุ้รก ิ จท ้ งัน ิ ต ิ บุคคลและบุคคลธรรมดาท ี่ประกอบธุรก ิ จตามประเภทท ี่รัฐมนตร ีประกาศ กาํหนดตอ ้ งจดัทาํบญัช ี เป็ นกาํหนดใหเ ้ ฉพาะน ิ ต ิ บุคคลเท่าน ้ นัท ี่ม ี หนา ้ ท ี่จดัทาํบญัช ี และเพ ิ่มก ิ จการร่วมคา ้ ตามประมวลรัษฎากรใหเ ้ป็ นผม ู ้ี หนา ้ ท ี่จดัทาํบญัช ี ดว ้ ย บุคคลธรรมดาและหา ้ งหุน ้ ส่วนท ี่ไม่ไดจ ้ ดทะเบ ี ยนไม่ตอ ้ งจดัทาํบญัช ี เวน ้ แต่รัฐมนตร ี จะออกประกาศใหเ ้ป็ นผม ู ้ี หนา ้ ท ี่จดัทาํบญัช ี
2.กาํหนดใหผ ้ ทู้ าํบญัช ี ตอ ้ งเขา ้ มาม ี ส่วนรับผดิชอบในการจดัทาํบญัช ี ของธุรกิจโดยแบ่งแยกหนา ้ ท ี่และความรับผดิชอบระหวา่งผทู้ าํบญัช ี กบัผมู้ี หนา ้ ท ี่จดัทาํบญัช ีใหช ้ ดัเจน ซ่ึ งม ี การเพิ่มโทษจากกฎหมายเดิม โดยบทกาํหนดโทษม ี ท ้ งัโทษปรับและจาํคุก สาํหรับผมู้ี หนา ้ ท ี่จดัทาํบญัช ี และผทู้ าํบญัช ี ท ี่กระทาํความผดิ3. ใหอ ้ ธิบด ีโดยความเห ็ นชอบของรัฐมนตร ี ม ี อาํนาจกาํหนดคุณสมบตัิและเง ื่อนไขของการเป็ นผทู้ าํบญัช ี รวมท ้ งักาํหนดขอ ้ ยกเวน ้ ใหผ ้ มู้ี หนา ้ ท ี่จดัทาํบญัช ี หร ื อผทู้ าํบญัช ีไม่ตอ ้ งปฏิบตัิตามมาตรฐาน การบญัช ีในเร ื่องหน่ึ งหร ื อส่วนใดส่วนหน่ึ งโดยใหค ้ าํน ึ งถ ึ งมาตรฐานการบญัช ี และขอ ้ คิดเห ็ นของหน่วยงานท ี่เก ี่ยวขอ ้ งและสถาบนัวชิาช ี พบญัช ีประกอบดว ้ ย 4.กาํหนดใหร ้ัฐมนตร ี ม ี อาํนาจออกกฎกระทรวงยกเวน ้ ใหง ้ บการเงินของผมู้ี หนา ้ ท ี่จดัทาํบญัช ี ซ่ึ งเป็ นหา ้ งหุน ้ ส่วนจดทะเบ ี ยนท ี่ม ี ทุน สินทรัพยห ์ ร ื อ รายได ้ รายการใดรายการหน่ึ งหร ื อทุกรายการไม่เกินท ี่กาํหนดโดยกฎกระทรวงไม่ตอ ้ งรับการตรวจสอบและแสดงความเห ็ นโดยผสู้ อบบญัช ี รับอนุญาต 5.ลดภาระของธุรกิจในการเกบ ็ รักษาบญัช ี และเอกสารประกอบการลงบญัช ี จาก10 ปี เหล ื อ5 ปี เวน ้ แต่ในกรณ ี ท ี่จาํเป็ นในการตรวจสอบบญัช ีโดยม ี อาํนาจกาํหนดใหผ ้ มู้ี หนา ้ ท ี่จดัทาํบญัช ี เกบ ็ รักษาบญัช ี และเอกสารประกอบการลงบญัช ีไวเ ้ กิน 5 ปี แต่ตอ ้ งไม่เกิน 7 ปี 6.กาํหนดใหก ้ ารจดัทาํบญัช ี ตอ ้ งเป็ นไปตามมาตรฐานการบญัช ี และม ี การรับรองมาตรฐานการบญัช ี ท ี่กาํหนดข ้ึ น ซ่ึ งคณะกรรมการควบคุมการประกอบ วชิาช ี พสอบบญัช ีไดม ้ี มติใหป้ ระกาศใชแ ้ ลว ้ เป็ นมาตรฐานการบญัช ี ตามกฎหมาย
2. สร ุ ปสาระสํ าคญ ั พระราชบ ั ญญต ั ก ิ ารบ ั ญช ี พ.ศ. 2543 ในพระราชบญัญตัิ น ้ ี ม ี การกาํหนดแบ่งแยกหนา ้ ท ี่และความรับผด ิ ชอบของบุคคลท ี่เก ี่ยวขอ ้ งในการจดัทาํบญัช ี ของ ธุรก ิ จไว ้2ฝ่ายค ื อผม ู ้ี หนา ้ ท ี่จดัทาํบญัช ี กบัผท ู ้ าํบญัช ี เพ ื่อใหท ้ ้ งั2ฝ่ายไดม ้ี หนา ้ ท ี่และความรับผด ิ ชอบท ี่ช่วยทาํใหก ้ าร จดัทาํบญัช ี ของธุรก ิ จถ ู กตอ ้ งส่งผลใหข ้ อ ้ ม ู ลในงบการเง ิ นเช ื่อถ ื อไดแ ้ ละนาํไปใชป้ ระโยชนใ์ นการตดัส ิ นใจได ้ ดงัน ้ นั เพ ื่อใหม ้ี ความเขา ้ใจและนาํไปปฏ ิ บตัิใหถ ้ ู กตอ ้ งจ ึ งขอสรุปสาระสาํคญัพร ้ อมยกตวัอยา่งประกอบใหเ ้ ขา ้ใจไดง ้่ายข ้ึ น ท ้ งัน ้ ี จะตอ ้ งศ ึ กษาตวักฎหมายภายใตพ ้ ระราชบญัญตัิ ฉบบัน ้ ี รวมท ้ งัประกาศคาํสงั่ต่าง ๆ จะช่วยใหเ ้ ขา ้ใจยง ิ่ข ้ึ น
แบบประเมินผลการเรียนรู้หน่วยที่2
หน ่ วยท ี ่ 3 การจด ั ต ้ ง ั หา ้ งห ุ น ้ ส ่ วน
การจดทะเบ ี ยนจ ั ดต ้ ง ั ห ้ างห ้ ุ นส ่ วน การจด ั ต ้ ง ั หา ้ งห ุ น ้ ส ่ วนน ้ น ั เก ิ ดจากการท ี่บ ุ คคลต ้ ง ั แต ่ 2คนข ้ึ นไป ตกลงท ี่จะทา ํ การคา ้ ร ่ วมกน ัโดยม ุ ่ งหวง ั ท ี่จะแบ ่ งผลกา ํไรจากการดา ํ เน ิ นก ิ จการคา ้ น ้ น ั ซ่ึ งประมลกฎหมายแพง ่ และพาณ ิ ชยเ ์ ร ี ยกวา ่ "หา ้ งห ุ น ้ ส ่ วน"การเป็ น หา ้ งห ุ น ้ ส ่ วนกฎหมายไม ่ไดบ ้ ง ั คบ ัใหจ ้ ดทะเบ ี ยน โดยจะจดหร ื อไม ่ จดทะเบ ี ยนกไ็ ดถ ้ า ้ไม ่ จดทะเบ ี ยนเร ี ยกวา ่ "ห ้ าง ห ้ ุ นส ่ วนสามญ ั " แต ่ ถา ้ จดทะเบ ี ยนเร ี ยกวา ่ "ห ้ างห ้ ุ นส ่ วนสามญ ั น ิ ตบ ิ ุ คคล“ หร ื อ"ห ้ างห ้ ุ นส ่ วนจดทะเบ ี ยน"
ข ้ น ั ตอนการจดทะเบ ี ยนจด ั ต ้ ง ั ห ้ างห ้ ุ นส ่ วน หุน้ ส่วนตกลงกัน จองชื่อ จดัทาํตรา จดัเตร ี ยมคาํขอ ยน ื่ของจดทะเบย ี น
การจดทะเบย ี นห ้ างห ้ ุ นส ่ วนแบ ่ งออกเป็ น 2 ประเภท ค ื อ 1.การจดทะเบ ี ยนจดัต ้ งัหา ้ งห ุ น ้ ส ่ วนสามญั2.การจดทะเบ ี ยนจดัต ้ งัหา ้ งห ุ น ้ ส ่ วนจา ํ กดั
การจดทะเบ ี ยนห ้ างห ้ ุ นส ่ วนสามญ ั ห ้ างห ้ ุ นส ่ วนสามญ ั ค ื อ หา ้ งหุน ้ ส่วนประเภทซ่ึ งม ี ผเ ู ้ป็ นหุน ้ ส่วนจาํพวกเด ี ยวโดยผเ ู ้ป็ นหุน ้ ส่วนทุกคนตอ ้ งรับผด ิ ร่วมกนั ในบรรดาหน ้ ี ส ิ นท ้ งัปวงของหา ้ งหุน ้ ส่วนไม่จาํกดัจาํนวน หา ้ งหุน ้ ส่วนสามญัจะจดทะเบ ี ยนเป็ นน ิ ต ิ บุคคลหร ื อไม่กไ็ ด ้ ดงัน ้ นัหา ้ งหุน ้ ส่วนสามญัจ ึ งแบ่งไดเ ้ป็ น 2 ประเภท ค ื อ 1. หา ้ งหุน ้ ส่วนสามญัท ี่ม ีไดจ ้ ดทะเบ ี ยน ซ่ึ งไม่ม ี สภาพเป็ นน ิ ต ิ บุคคลตามกฎหมาย 2. หา ้ งหุน ้ ส่วนสามญัจดทะเบ ี ยน ซ่ึ งม ี สภาพเป็ นน ิ ต ิ บุคคลตามกฎหมายและม ี ช ื่อเร ี ยกโดยเฉพาะวา่"หา ้ ง หุน ้ ส่วนสามญัน ิ ต ิ บุคคล"
วธ ิี การจดทะเบ ี ยน มข ี ้ น ั ตอนดง ั น ี ้ 1.กรณ ี จดทะเบ ี ยนจดัต ้ งัหา ้ งหุน ้ ส่วนหร ื อแกไ้ ขเปล ี่ยนแปลงช ื่อหา ้ ง ใหผ ้ เ ู ้ป็ นหุน ้ ส่วนหร ื อหุน ้ ส่วนผจ ู ้ ดัการขอตรวจและจองช ื่อหา ้ ง หุน ้ ส่วนก่อนวา่ช ื่อท ี่จะใชน ้ ้ นัจะซ ้ าํหร ื อคลา ้ ยกบัคนอ ื่นท ี่จดทะเบ ี ยนไวก ้่อนหร ื อไม่เม ื่อจองช ื่อไดแ ้ ลว ้ จะตอ ้ งขอจดทะเบ ี ยนภายใน 30วนั2. ซ ้ ื อคาํขอและแบบพ ิ มพจ ์ ากกรมพฒันาธุรก ิ จการคา ้ หร ื อสาํนกังานบร ิ การจดทะเบ ี ยนธุรก ิ จท ้ งั7แห่ง หร ื อสาํนกังานพฒันาธุรก ิ จ การคา ้ จงัหวดั3.จดัทาํคาํขอจดทะเบ ี ยนและเอกสารประกอบคาํขอยน ื่ต่อนายทะเบ ี ยนเพ ื่อตรวจพ ิ จารณา 4. ชาํระค่าธรรมเน ี ยมตามใบสงั่ของเจา ้ หนา ้ ท ี่5.ถา ้ประสงคจ ์ ะไดห ้ นงัส ื อรับรองรายการในทะเบ ี ยน ใหย ้ น ื่คาํขอและชาํระค่าธรรมเน ี ยมต่อ 6.รับใบสาํคญัแสดงการจดทะเบ ี ยนและหนงัส ื อรับรองรายการในทะเบ ี ยนได ้
การลงลายม ื อช ื่อของผ ้ ู เป็ นห ้ ุ นส ่ วนและห ้ ุ นส ่ วนผ ้ ู จด ั การ 1.ผเ ู ้ป็ นหุน ้ ส่วนและหุน ้ ส่วนผจ ู ้ ดัการจะตอ ้ งลงลายม ื อช ื่อในคาํขอจดทะเบ ี ยนและเอกสารประกอบคาํขอดว ้ ยตนเองจะมอบหมาย บุคคลอ ื่นลงลายม ื อช ื่อแทนไม่ได ้ 2. หุน ้ ส่วนผจ ู ้ ดัการผข ู ้ อจดทะเบ ี ยนซ่ึ งตอ ้ งลงช ื่อในคาํขอจดทะเบ ี ยน จะตอ ้ งลงลายม ื อช ื่อต่อหนา ้ นายทะเบ ี ยนพร ้ อมแสดงตน ้ ฉบบับตัรประจาํตวัหร ื อ 3. ในกรณ ี ท ี่หุน ้ ส่วนผจ ู ้ ดัการไม่สามารถลงลายม ื อช ื่อต่อหนา ้ นายทะเบ ี ยนตาม (2) ใหห ุ้น ้ ส่วนผจ ู ้ ดัการลงลายม ื อช ื่อต่อหนา ้สมาช ิ กเนต ิ บณัฑ ิ ตยสภา หร ื อทนายความกไ็ ด ้ การจดทะเบ ี ยนน ้ นัตอ ้ งลงลายม ื อช ื่อของหุน ้ ส่วนทุกคน และตอ ้ งประทบัตราหา ้ งหุน ้ ส่วนน ้ นัดว ้ ยใหพ ้ นกังานทะเบ ี ยนทาํใบสาํคญัแสดงการจดทะเบ ี ยนส่งมอบใหแ ้ ก่หา ้ งหุน ้ ส่วนน ้ นัฉบบัหน่ึ ง
ห ้ างห ้ ุ นส ่ วนจา ํ กด ั ค ื อ หา ้ งหุน ้ ส่วนท ี่ม ี ผเ ู ้ป็ นหุน ้ ส่วนสองจาํพวกไดแ ้ ก่1.ผเ ู ้ป็ นหุน ้ ส่วนคนเด ี ยวหร ื อหลายคนซ่ึ งม ี จาํกดัความรับผด ิ เพ ี ยงไม่เก ิ นจาํนวนเง ิ นท ี่ตนรับจะลงหุน ้ ในหา ้ งหุน ้ ส่วนน ้ นัจาํพวกหน่ึ ง 2.ผเ ู ้ป็ นหุน ้ ส่วนคนเด ี ยวหร ื อหลายคนซ่ึ งตอ ้ งรับผด ิ ร่วมกนั ในบรรดาหน ้ ี ของหา ้ งหุน ้ ส่วนไม่ม ี จาํกดัจาํนวนอ ี กจาํพวก หน่ึ ง การจด ั ต ้ ง ั ห ้ างห ้ ุ นส ่ วนจา ํ กด ั แบ่งออกได ้4ข ้ นัตอน ดงัน ้ ี ข ้ นัตอนท ี่1 ทาํความตกลงระหวา่งผเ ู ้ป็ นหุน ้ ส่วนในเร ื่องสาํคญัๆ ข ้ นัตอนท ี่2 ขอตรวจสอบและจองช ื่อหา ้ งหุน ้ ส่วนจาํกดัข ้ นัตอนท ี่3 จดัทาํคาํขอจดทะเบ ี ยนและเอกสารประกอบ ข ้ นัตอนท ี่4 การยน ื่ขอจดทะเบ ี ยน
เอกสารและหลก ั ฐานทต ี่ ้ องใช ้ในการจดทะเบ ี ยน ในการขอจดทะเบ ี ยนตอ ้ งเตร ี ยมเอกสารหลกัฐานดงัต่อไปน ้ ี 1.คาํขอจดทะเบ ี ยนหา ้ งหุน ้ ส่วน (แบบ หส.1) 2.แบบคาํรับรองการจดทะเบ ี ยนหา ้ งหุน ้ ส่วน 3.รายการจดทะเบ ี ยน (แบบ หส.2) /หา ้ งหุน ้ ส่วนสามญันิติบุคคลใชเ ้ ฉพาะหนา ้ 1และ3 4.วตัถุประสงค ์(แบบ ว.) 5.แบบ สสช.1จาํนวน 1 ฉบบั6. ใบแจง ้ ผลการจองช ื่อนิติบุคคล 7.แผนท ี่แสดงท ี่ต ้ งัสาํนกังานแห่งใหญ่และสถานท ี่สาํคญับริเวณใกลเ ้ ค ี ยงโดยสงัเขป
อต ั ราค ่ าธรรมเน ี ยม 1.การจจดทะเบ ี ยนหา ้ งหุน ้ ส่วน ทุกจาํนวนเง ิ นไม่เก ิ น 100,000 บาท แห่งทุนท ี่กาํหนดไว ้100 บาท เศษของ 100,000 บาท ใหค ้ิ ด เป็ น 100,000 บาท ท ้ งัน ้ นัรวมกนัไม่ต่าํกวา่1,000 บาท และไม่ใหเ ้ ก ิ น 5,000 บาท 2. หนงัส ื อรับรอง ฉบบัละ200 บาท 3. ใบสาํคญัแสดงการจดทะเบ ี ยน ฉบบัละ100 บาท 4.กรณ ี ขอใหน ้ ายทะเบ ี ยนรับรองเอกสารคาํขอจดทะเบ ี ยน หนา ้ ละ50 บาท
แบบประเมินผลการเรียนรู้หน่วยที่3
หน ่ วยท ี ่ 4 การบน ั ท ึ กรายการเปิ ดบญ ั ช ี ของหา ้ งห ุ น ้ ส ่ วน
การบ ั นทก ึ รายการเปิ ดบ ั ญช ี ของห ้ างห ้ ุ นส ่ วน ประมวลกฎหมายแพง่และพาณ ิ ชยม ์ าตรา 1026"ผเ ู ้ป็ นหุน ้ ส่วนทุกคนตอ ้ งม ี ส ิ่งหน่ึ ง ส ิ่งใดมาลงหุน ้ ดว ้ ยในหา ้ งหุน ้ ส่วน โดยส ิ่งท ี่นาํมาลงหุน ้ ดว ้ ยน ้ นัจะเป็ นเง ิ น หร ื อทรัพยส ์ิ นส ิ่งอ ื่น หร ื อลงแรงงานกไ็ ด"้ จากบทบญัญตัิ ดงักล่าวกฎหมายกาํหนดใหผ ้ เ ู ้ป็ นหุน ้ ส่วนตอ ้ งนาํส ิ่งหน่ึ งส ิ่ง ใดมาลงหุน ้ ดว ้ ย ซ่ึ งไดแ ้ ก่เง ิ นสด ส ิ นทรัพยอ ์ื่น ๆ แรงงาน มาลงทุนเพ ื่อจดัต ้ งัหา ้ งหุน ้ ส่วน และ นอกจากการลงทุนดว ้ ยส ิ นทรัพยแ ์ ลว ้ ผเ ู ้ป็ นหุน ้ ส่วนอาจโอนหน ้ ี ส ิ นมาดว ้ ยได ้ ดงัน ้ นัการบนัท ึ ก รายการเปิ ดบญัช ี ของหา ้ งหุน ้ ส่วนในวนัเร ิ่มก ิ จการจะทาํใหท ้ ราบวา่ผเ ู ้ป็ นหุน ้ ส่วนแต่ละคนนาํส ิ นทรัพยป์ ระเภทใดมาลงทุน อยา่งไรกต ็ าม ในกรณ ี ท ี่ทรัพยส ์ิ นท ี่นาํมาลงหุน ้ ไม่ร ู ้ ราคาท ี่แน่นอน เน ื่องจากไม่ไดม ้ี การต ี ราคาไวต ้้ งัแต่แรกใหส้ นัน ิ ษฐานไวก ้่อนวา่ส ิ่งท ี่นาํลงหุน ้ ดว ้ ยกนัม ี ค่าเท่ากนั โดยการนาํส ิ นทรัพยม ์ าลงทุนน ้ นัจะตอ ้ งต ี ราคาส ิ นทรัพยด ์ ว ้ ยราคายตุิ ธรรม (Fair Value) ณ วนัท ี่นาํมา ลงทุนดว ้ ย ราคาย ุ ตธ ิ รรม หมายถ ึ งจาํนวนท ี่ผซ ู ้้ ื อและผข ู ้ ายตกลงแลกเปล ี่ยนส ิ นทรัพยก ์ นั โดยท ้ งัสองฝ่ายม ี ความร ู ้ และเตม ็ใจในการแลกเปล ี่ยน และต่อรองกนัไดอ ้ ยา่งอ ิ สระ ราคาตลาด หมายถ ึ งจาํนวนเง ิ นท ี่ก ิ จการสามารถไดร ้ับจากการขายส ิ นทรัพยใ์ นตลาด ท ี่ม ี ลกัษณะเหม ื อนกนั โดยผซ ู ้้ ื อและผข ู ้ ายเตม ็ใจซ ้ ื อขายในตลาดน ้ นัรวมท ้ งัตอ ้ งเป็ นการกระทาํอยา่งเปิ ดเผยต่อสาธารณชน
การบนัท ึ กรายการเปิ ดบญัช ี(Opening Entries) ของหา ้ งหุน ้ ส่วนในวนัเร ิ่ม ก ิ จการน ้ นัสามารถแบ่งออกเป็ น 4ลกัษณะดงัน ้ ี 1.การบนัท ึ กรายการเปิ ดบญัช ี กรณ ี หุน ้ ส่วนนาํเง ิ นสดมาลงทุน 2.การบนัท ี กรายการเปิ ดบญัช ี กรณ ี หุน ้ ส่วนนาํส ิ นทรัพยอ ์ื่น ๆ มาลงทุน 3.การบนัท ึ กรายการเปิ ดบญัช ี กรณ ี หุน ้ ส่วนนาํแรงงานมาลงทุน 4.การบนัท ึ กรายการเปิ ดบญัช ี กรณ ี หุน ้ ส่วนนาํส ิ นทรัพยม ์ าลงทุน แต่ไม่ไดต ้ี ม ู ลค่าไว ้
การบ ั นทก ึ รายการเปิ ดบ ั ญช ี กรณห ี้ ุ นส ่ วนน ํ าเงน ิ สดมาลงท ุ น ในการจดัต ้ งัหา ้ งหุน ้ ส่วนน ้ นัผเ ู ้ป็ นหุน ้ ส่วนแต่ละคนอาจนาํเง ิ นสดมาลงทุนใน หา ้ งท ้ งัหมด หร ื อขางส่วนกไ็ ด ้โดยสามารถบนัท ึ กรายการเปิ ดบญัช ี ดงัน ้ ี หุน้ ส่วน เงนิ สด หา้งหุน้ ส่วน เดบติเงินสด XX เครดติ ทนุ-ผเู้ป็นหนุ้ สว่นคนท่ี1 xx ทนุ-ผเู้ป็นหนุ้ สว่นคนท่ี2 xx หนุ้ สว่นนาํเงินสดมาลงทนุ
การบนัท ึ กรายการเปิ ดบญัช ี กรณ ี หุน ้ ส่วนนาํส ิ นทรัพยอ ์ื่น ๆ มาลงทุน การนาํส ิ นทรัพยอ ์ื่น ๆ มาลงทุนในหา ้ งหุน ้ ส่วนน ้ นัควรม ี การต ี ราคาส ิ นทรัพยแ ์ ต่ละประเภท วา่ม ี ม ู ลค่าเท่าใดก่อนการบนัท ึ กบญัช ี เพ ื่อความถ ู กตอ ้ งและใหเ ้ ก ิ ดความยตุิ ธรรมอาจจะใช ้ ราคาตลาด(Fair Market Value) หร ื อราคายตุิ ธรรม โดยเป็ นราคาประเม ิ นของ ส ิ นทรัพยน ์ ้ นัๆ เป็ นเกณฑห ์ า ้ งหุน ้ ส่วนจะบนัท ึ กบญัช ี ส ิ นทรัพยแ ์ ยกแต่ละประเภทท ี่นาํมา ลงทุน และเครด ิ ตบญัช ี ทุนของผเ ู ้ป็ นหุน ้ ส่วนแต่ละคน การลงทุนดว ้ ยทรัพยส ์ิ น เช่น ลงทุน ดว ้ ยท ี่ด ิ น อาคารสาํนกังาน รถยนต ์ เป็ นตน ้ หุน้ ส่วน สินทรัพยอ์น ื่ ๆ เช่น อาคาร ท่ีดิน อปุกรณ์เครอ่ืงตกแตง่รถยนต์เป็นตน้หา้งหุน้ ส่วน เดบติ สินทรพัยอ์่ืน ๆ XX เครดติทนุ-ผเู้ป็นหนุ้ สว่นคนท่ี1 xx ทนุ-ผเู้ป็นหนุ้ สว่นคนท่ี2 xx หนุ้ สว่นนาํสินทรพัยอ์่ืน ๆ มาลงทนุ โดยสามารถบันทึกรายการเปิดบัญชีดังนี้
ในกรณ ี ท ี่ผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนอาจนาํเงินสด สินทรัพยอ ์ื่น และหน ้ ี สินมาลงทุนดว ้ ยน ้ นั ใหบ ้ นัท ึ กบญัช ี ทุน ของผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนแต่ละคน ดว ้ ยการนาํยอดรวมสินทรัพยท ์ ้ งัสิ้ นหกัยอดรวมหน ้ ี สิน โดยสามารถบนัท ึ กรายการ เปิดบญัช ี ดงัน ้ ี หุน้ ส่วน •เงนิ สด •สินทรัพยอ์น ื่เช่น อาคาร ท่ีดิน หา้งหนุ้ สว่น หนุ้ สว่น อปุกรณ์เครอ่ืงตกแตง่รถยนต์เป็นตน้ •หน ีส้ิน เช่น เจา้หนี้เงินกู้เป็นตน้หา้งหุน้ ส่วน เดบติเงินสด xx สินทรพัยอ์่ืน ๆ xx เครดติหนีส้ิน xx ทนุ-ผเู้ป็นหนุ้ สว่นคนท่ี1 xx ทนุ-ผเู้ป็นหนุ้ สว่นคนท่ี2 xx หนุ้ สว่นนาํเงินสด สินทรพัยอ์่ืน ๆและหนีส้ินมาลงทนุ
การบ ั นทก ึ รายการเปิ ดบ ั ญช ี กรณห ี้ ุ นส ่ วนน ํ าแรงงานมาลงท ุ น แรงงาน หมายถ ึ งแรงกาย สติปัญญาความรู้ ความสามารถความเช ี่ยวชาญ ช ื่อเส ี ยงของผู้ เป็ นหุน ้ ส่วน หากหุน ้ ส่วนลงทุนเป็ นแรงานใหถ ้ื อเสม ื อนวา่เป็ นค่าความนิยม (Goodwill) ท ี่หุน ้ ส่วนผนู้้ นันาํมาลงทุนในหา ้ งหุน ้ ส่วน ซ่ึ งควรตกลงกนั ใหช ้ ดัเจนวา่จะบนัท ึ กในสมุดบญัช ี ของหา ้ ง หุน ้ ส่วนหร ื อไม่และต ี ราคามูลค่าเท่าใดข ้ึ นอยกู่บัขอ ้ ตกลงกนัท ี่ระบุไวใ้ นสญัญา ถา ้ ผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนคนใดไดล ้ งแต่แรงงานของตนเขา ้ เป็ นหุน ้ และในสญัญาเขา ้ หุน ้ ส่วนมิไดต ้ี ราคาค่าแรงไวใ้ หค ้ าํนวณส่วนกาํไรของผทู้ี่เป็ นหุน ้ ส่วนดว ้ ยลงแรงงานน ้ นัดว ้ ยส่วนถวัเฉล ี่ยของผเู้ป็ น หุน ้ ส่วนซ่ึ งไดล ้ งเงินหร ื อลงทรัพยส ์ินเขา ้ หุน ้ ดว ้ ย
แบบประเม ิ นผลการเร ี ยนร ู ้ หน ่ วยท ี ่ 4
หน ่ วยท ี ่ 5 การบน ั ท ึ กบญ ั ช ี ตามวธ ิี ท ุ นเปล ี ่ ยนแปลง และวธ ิี ท ุ นคงท ี ่
รายการทม ี่ผ ี ลทา ํให ้ เงน ิ ท ุ นของห ้ างห ้ ุ นส ่ วนเปลย ี่นแปลงไป มด ี ง ั น ี ้ 1.รายการซ่ึ งทาํใหท ุ้น หร ื อสิทธิส่วนไดเ ้ส ี ยของผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนเพิ่มข ้ึ น ไดแ ้ ก่1)การลงทุนเพิ่ม 2)ผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนชาํระหน ้ ีใหแ ้ ก่หา ้ งหุน ้ ส่วน 3) ส่วนแบ่งผลกาํไรจากการดาํเนินงาน 4) ส่วนแบ่งกาํไรจากการปรับปรุงสินทรัพย ์ น ้ ี สิน ของหา ้ งหุน ้ ส่วน 5) หา ้ งหุน ้ ส่วนคิดเงินเด ื อน เงินโบนสัหร ื อดอกเบ ้ ี ยทุน ใหก ้ บัผเู้ป็ นหุน ้ ส่วน 2.รายการท ี่ทาํใหท ุ้นหร ื อสิทธิส่วนไดเ ้ส ี ยของผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนลดลงไดแ ้ ก่1)ผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนถอนเงินสดหร ื อสินทรัพยอ ์ื่นของหา ้ งไปใชส้่วนตวั2) หา ้ งหุน ้ ส่วนชดใช ้ หร ื อรับเอาหน ้ ี สินส่วนตวัของผเู้ป็ นหุน ้ ส่วน 3) ส่วนแบ่งผลขาดทุนจากการดาํเนินงาน 4) ส่วนแบ่งผลขาดทุนจากการปรับปรุงสินทรัพย ์ หน ้ ี สิน ของหา ้ งหุน ้ ส่วน 5) หา ้ งหุน ้ ส่วนคิดดอกเบ ้ ี ยจากวนัท ี่ผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนถอนกาํไรไปใชล ้่วงหนา ้
ส่วนในทุนและส่วนในกาํไรขาดทุนของหุน ้ ส่วน "ส่วนในทุนของผเู้ป็ นหุน ้ ส่วน" หมายถ ึ ง สินทรัพยท ์ ี่หุน ้ ส่วนม ี อยใู่นหา ้ งหุน ้ ส่วน ซ่ึ งเป็ นเงินสดหร ื อสินทรัพยอ ์ื่น ท ี่ผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนนาํมาลงทุนในตอนจดัต ้ งัหุน ้ ส่วน สิทธิส่วนไดเ ้ส ี ยของผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนอาจเปล ี่ยนแปลงไดภ ้ ายหลงัจากดาํเนินงาน เน ื่องจากผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนอาจนาํเงินสดมาลงทุนเพิ่ม ถอนทุนหร ื อไดร ้ับส่วนแบ่งกาํไร "ส่วนในกาํไรขาดทุน " หมายถ ึ งขอ ้ ตกลงระบุสิทธิส่วนไดเ ้ส ี ยเม ื่อม ี ผลของการดาํเนินงานของหา ้ งหุน ้ ส่วน ซ่ึ งเป็ นขอ ้ ตกลงเก ี่ยวกบัการแบ่งกาํไรหร ื อขาดทุนระหวา่งผเู้ป็ นหุน ้ ส่วน เช่น เอมและออ ้ ตกลงเป็ นหุน ้ ส่วนกนั เอมนาํเงินสดมาลงทุน50,000 บาท ออ ้ นาํเคร ื่องตกแต่ง 12,000บาท และสินคา ้40,000บาท มาลงทุนผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนตกลงแบ่งกาํไรขาดทุนเท่ากนัหลกัเกณฑก ์ ารบนัท ึ กบญัช ี ของหา ้ งหุน ้ ส่วน การจดัทาํบญัช ี ของหา ้ งหุน ้ ส่วนน ้ นัจะม ี ลกัษณะคลา ้ ยกบักิจการเจา ้ ของคนเด ี ยว อาจจะแตกต่างกนัเฉพาะการจดัทาํบญัช ี หา ้ งหุน ้ ส่วนน ้ นัม ี บุคคลอยา่งนอ ้ ย2คนข ้ึ นไป ดงัน ้ นัจ ึ งตอ ้ งเปิดบญัช ี ทุนของหุน ้ ส่วนแต่ละคน (Capital Account) ไว ้ การบ ั นทก ึ บ ั ญช ี ของห ้ างห ้ ุ นส ่ วน 2 วธ ิี ค ื อ 1.วธิี ทุนคงท ี่(Fixed Capital Method 1.1 บญัช ี ทุน (Capital Accounts) 1.2 บญัช ี กระแสทุน (Current Accounts) 1.3 บญัช ี เงินถอน (Drawing Accounts) 2. วธิี ทุนเปล ี่ยนแปลง (Alternative Capital Method)
บญัช ี เงินทดรองและบญัช ี เงินกู้ บญัช ี เงินทดรองของผเู้ป็ นหุน ้ ส่วน (Advance to Partner Accounts) ใชบ ้ นัท ึ กรายการเม ื่อหา ้ งหุน ้ ส่วน จ่ายเงินทดรองหร ื อเงินกยู้ ม ืใหแ ้ ก่ผเู้ป็ นหุน ้ ส่วน บญัช ี เงินกยู้ ม ื ของผเู้ป็ นหุน ้ ส่วน (Loans From Partner Accounts) ใชบ ้ นัท ึ กรายการเม ื่อหา ้ งหุน ้ ส่วน กยู้ ม ื เงินจากผเู้ป็ นหุน ้ ส่วน
แบบประเม ิ นผลการเร ี ยนร ู ้ หน ่ วยท ี ่ 5
หน ่ วยท ี ่ 6 การแบ ่ งผลกา ํไรขาดท ุ นของหา ้ งห ุ น ้ ส ่ วน
หลกัเกณฑก ์ ารแบ่งผลกาํไรขาดทุน เม ื่อกิจการตกลงเขา ้ เป็ นหุน ้ ส่วนในหา ้ งหุน ้ ส่วนแลว ้ กจ ็ ะม ี การนาํเงินสด สินทรัพยอ ์ื่นและ แรงงานมาลงทุนในหา ้ งหุน ้ ส่วน ซ่ึ งหา ้ งหุน ้ ส่วนกจ ็ ะดาํเนินการไประยะหน่ึ ง หร ื องวดเวลาใด เวลาหน่ึ งอาจม ี ผลกาํไรหร ื อผลขาดทุนเกิดข ้ึ นภายในหา ้ งหุน ้ ส่วน โดยผลกาํไรขาดทุนท ี่เกิดข ้ึ นน ้ ี ตอ ้ งแบ่งใหก ้ บัผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนทุกคนตามสญัญาท ี่ไดต ้ กลงกนัไวใ้ นการจดัต ้ งัหา ้ ง หุน ้ ส่วนแต่ถา ้ในสญัญาน ้ นัหุน ้ ส่วนไม่ใด ้ ตกลงกนัไวใ้ นเร ื่องอตัราส่วนแบ่งผลกาํไรขาดทุน ตามกฎหมายประมวลแพง่และพาณิชยใ์ หถ ้ื อปฏิบตัิโดยการแบ่งตามอตัราส่วนทุน เหตุผลสาํคญั ในการแบ่งผลกาํไรขาดทุนของหา ้ งหุน ้ ส่วน ไดแ ้ ก่1เป็ นค่าตอบแทนแก่ผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนท ี่ใหบ ้ ริการเป็ นส่วนตวัแก่หา ้ งหุน ้ ส่วน 2. เป็ นค่าตอบแทนแก่เงินหร ื อสินทรัพยท ์ ี่ผเู้ป็ นหุน ้ ส่วนแต่ละคนนาํมาลงทุน 3. เป็ นผลกาํไรท ี่แทจ ้ ริงและดาํเนินนโยบายร่วมกนัของผเู้ป็ นหุน ้ ส่วน