ใบความรู้พระไตรปิฎก

ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ หลกั ธรรมนาชวี ิต
กลมุ่ สาระการเรยี นรู้สงั คมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม
ชัน้ ประถมศกึ ษาปีที่ 5
เล่ม 1 พระไตรปฎิ ก

จดั ทาโดย
นางกัลยกร เชอื กพรม

โรงเรียนเมอื งพทั ยา 4 (วดั หนองใหญ่)
สานักการศกึ ษาเมืองพัทยา

กรมส่งเสรมิ การปกครองทอ้ งถิน่
กระทรวงมหาดไทย

คำนำ

ชุดกิจกรรมการเรยี นรู้ หลักธรรมนาชวี ติ กลมุ่ สาระการเรยี นรู้สังคมศึกษา
ศาสนา และวัฒนธรรมได้เรียบเรยี งและจัดทาข้นึ สาหรับนกั เรียนช้ันประถมศึกษาปีท่ี 5
โดยยึดมาตรฐานการเรยี นรู้และตวั ชวี้ ดั กลุม่ สาระการเรยี นรู้สังคมศึกษา ศาสนา และ
วฒั นธรรม สาระที่ 1 ตามหลกั สูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพนื้ ฐาน พุทธศกั ราช 2551
ชุดกิจกรรมการเรยี นรนู้ ม้ี ีทั้งหมด 5 เล่ม ประกอบด้วย

เล่ม 1 พระไตรปิฎก
เลม่ 2 พระรตั นตรยั
เลม่ 3 ไตรสกิ ขา
เล่ม 4 โอวาท 3
เล่ม 5 พุทธศาสนสภุ าษิต
กจิ กรรมรปู แบบต่างๆ ทกี่ าหนดในชดุ การเรียนรู้ทงั้ 5 เลม่ มุ่งเนน้ ใหผ้ ้เู รียนเกดิ
ความรู้ ความเข้าใจ ตระหนัก และเหน็ คุณค่าของพระรตั นตรัยอนั มี พระพุทธ พระธรรม
พระสงฆ์ โดยผา่ นกระบวนการศกึ ษา วิเคราะห์ การฝึกปฏบิ ตั ิ สรา้ งความคิดรวบยอด
การบูรณาการแนวคิดหลกั ธรรม จนนาไปสู่การนาไปใช้เพือ่ ชีวิตทม่ี ีคณุ คา่ แกต่ นเอง
ครอบครัวและสังคมโดยรวม

กัลยกร เชือกพรม

สำรบญั

เรือ่ ง หนา้

คานา................................................................................................................. ก
สารบญั ............................................................................................................. ข
คาชแี้ จง............................................................................................................ 1
คาแนะนาสาหรบั นกั เรยี น................................................................................. 2
ขน้ั ตอนในการเรียนด้วยชุดกิจกรรมการเรียนรู้................................................ 3
สาระการเรียนรทู้ ี่ 1พระไตรปิฎก.................................................................... 4
แบบทดสอบก่อนเรียน..................................................................................... 5
ใบความรทู้ ่ี 1 องค์ประกอบของพระไตรปิฎก................................................... 7
9
ใบงานกิจกรรมที่ 1................................................................................. 10
ใบความรทู้ ี่ 2 ความสาคญั และคณุ คา่ ของพระไตรปิฎก.................................... 12
13
ใบงานกจิ กรรมที่ 2 ................................................................................ 15
แบบทดสอบหลงั เรียน...................................................................................... 16
เอกสารอ้างอิง................................................................................................... 17
ภาคผนวก......................................................................................................... 17
18
เฉลยแบบทดสอบกอ่ นเรียน..................................................................... 18
เฉลยใบงานกิจกรรมที่ 1.........................................................................
เฉลยใบงานกิจกรรมที่ 2.........................................................................
เฉลยแบบทดสอบหลงั เรยี น.....................................................................

ชุดกิจกรรมการเรยี นรู้ หลักธรรมนาชีวิต กลมุ่ สาระการเรยี นรู้ สงั คมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม 1
ชน้ั ประถมศกึ ษาปที ี่ 5 เลม่ 1 พระไตรปฎิ ก

คาชี้แจง

ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ หลักธรรมนาชวี ิต กลุ่มสาระการเรยี นรสู้ ังคมศึกษา ศาสนา
และวฒั นธรรม ชัน้ ประถมศึกษาปีที่ 5 เลม่ 1 พระไตรปิฎก ประกอบด้วยเรื่องท่ีควรศกึ ษา
เรยี นรู้ ดังนี้

ใบความรทู้ ่ี เร่ือง เวลาเรียน/ช่ัวโมง

1 องคป์ ระกอบของพระไตรปิฎก 1

2 ความสาคญั และคุณค่าของพระไตรปฎิ ก 1

รวมเวลาเรยี นรู้ 2

ชดุ กจิ กรรมการเรียนรู้ หลักธรรมนาชวี ติ กลุม่ สาระการเรยี นรู้ สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม 2
ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 เลม่ 1 พระไตรปฎิ ก

คาแนะนาสาหรบั นกั เรยี น

1. ชดุ กจิ กรรมการเรียนรู้ หลักธรรมนาชีวติ กลุ่มสาระการเรยี นร้สู งั คมศกึ ษา
ศาสนา และวฒั นธรรม ช้ันประถมศกึ ษาปีท่ี 5 ชุดน้ี นกั เรยี นสามารถเรียนรดู้ ว้ ยตนเอง
ตามความสามารถ มกี ิจกรรมใหน้ กั เรียนทา มีทง้ั ใบความรู้ ใบงานกจิ กรรม แบบทดสอบ
และเฉลยคาตอบ

2. นกั เรยี นควรทาความเข้าใจกอ่ นว่า ชุดกิจกรรมการเรียนร้นู ี้ไมใ่ ชก่ ารทดสอบ
แต่มงุ่ เนน้ ใหน้ กั เรยี นไดศ้ ึกษาเรียนรู้และนาไปปฏบิ ตั ใิ นชวี ติ ประจาวัน

3 นักเรียนควรมสี มาธิ โดยฝึกจติ ใจให้แน่วแน่ สงบนิ่ง มั่นคง ทาใหม้ ีจติ ใจผ่องใส ไม่
วอกแวก โลเล สบั สน ซ่งึ จะสง่ ผลใหน้ กั เรียนเป็นผูม้ ีบทบาทสาคัญในการเรยี นรู้ และ
ปฏิบัตกิ ิจกรรมด้วยความมนั่ ใจ

4. กอ่ นทน่ี ักเรยี นจะศกึ ษาเรียนรจู้ ากชุดกิจกรรมการเรียนรู้ นักเรยี นควรทา
แบบทดสอบกอ่ นเรยี นและเมือ่ นกั เรียนศึกษาเนือ้ หาจบแลว้ ให้ทาแบบทดสอบหลังเรียน
พรอ้ มตรวจคาตอบกับเฉลยเพอื่ ทราบความก้าวหนา้ ของนักเรยี น

5. เมอื่ นกั เรยี นได้ศกึ ษาและทากจิ กรรมเสรจ็ เรยี บรอ้ ยแลว้ ใหน้ ักเรยี นเก็บเอกสาร
ทน่ี ามาใช้ ในการเรยี นใหเ้ รียบรอ้ ย เพ่อื พร้อมที่ผู้อ่นื จะนาไปศึกษาเรยี นรตู้ อ่ ไป

ชุดกจิ กรรมการเรยี นรู้ หลกั ธรรมนาชวี ติ กลมุ่ สาระการเรียนรู้ สงั คมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม 3
ช้ันประถมศึกษาปที ่ี 5 เล่ม 1 พระไตรปฎิ ก

ขนั้ ตอนในการเรยี นดว้ ยชุดกิจกรรมการเรยี นรู้

1. การเรยี นดว้ ยชุดกจิ กรรมการเรียนรู้ นักเรียนจะตอ้ งปฏบิ ตั ิตามขน้ั ตอนตาม
แผนภูมิทกี่ าหนดไว้ ดังน้ี

ศกึ ษาตวั ชว้ี ัด / จุดประสงค์การเรียนรู้

ทาแบบทดสอบก่อนเรียน

ดาเนินการใช้ชดุ กจิ กรรมการเรยี นรู้

ทาแบบทดสอบหลังเรียน ไม่ผา่ นต่ากว่ารอ้ ยละ 80

ผ่านรอ้ ยละ 80

ศึกษาชดุ กิจกรรมการเรียนรู้เลม่ ต่อไป

2. ในการเรียนด้วยชุดกิจกรรมการเรยี นรู้ หลกั ธรรมนาชีวติ กลุ่มสาระ
การเรยี นรสู้ ังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นประถมศกึ ษาปที ี่ 5 เล่ม 1
พระไตรปิฎก นักเรียนมีเวลาในการศึกษาเรยี นรู้ 2 ชว่ั โมง

3. การปฏบิ ัตกิ ิจกรรม นกั เรยี นควรปฏิบัตงิ านใหท้ ันกบั เวลาที่กาหนดให้
4. นกั เรยี นตอ้ งมคี วามซ่ือสตั ยต์ อ่ ตนเอง ถา้ เกิดความสงสยั ไม่เข้าใจหรือมปี ัญหา
ให้นักเรียนขอคาแนะนาจากครูผสู้ อน

ชดุ กจิ กรรมการเรียนรู้ หลักธรรมนาชวี ติ กลุ่มสาระการเรยี นรู้ สังคมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม 4
ชนั้ ประถมศึกษาปที ่ี 5 เล่ม 1 พระไตรปฎิ ก

สาระการเรียนรูท้ ี่ 1: พระไตรปิฎก

สาระสาคัญ

พระไตรปิฎกเปน็ คัมภีรท์ ี่รวบรวมบรรจหุ ลักคาสอนของพระพทุ ธเจา้ ทงั้ หมดเอาไว้
แบ่งเป็น 3 หมวด คอื พระวินยั ปฎิ ก พระสุตตันตปิฎก และพระอภธิ รรมปฎิ ก

มาตรฐาน ส 1.1 รู้ และเข้าใจประวัติ ความสาคญั ศาสดา หลักธรรมของ
พระพทุ ธศาสนาหรอื ศาสนาท่ตี นนับถอื และศาสนาอ่ืน มีศรัทธาที่ถูกตอ้ ง
ยดึ มั่นและปฏบิ ตั ิตามหลักธรรมเพอื่ อยรู่ ว่ มกันอยา่ งสนั ตสิ ุข

ตวั ชว้ี ดั
ส 1.1 ป.5/4 อธิบายองค์ประกอบ และความสาคัญของพระไตรปิฎก หรือคมั ภีร์

ของศาสนาทต่ี นนบั ถือ

จดุ ประสงคก์ ารเรียนรู้
1. อธบิ ายความหมายและองค์ประกอบของพระไตรปิฎกได้
2. อธบิ ายความสาคญั และคุณค่าของพระไตรปฎิ กได้

การวดั และประเมินผล
1. ประเมินจากการสังเกตพฤตกิ รรมการรว่ มกจิ กรรม

2. ประเมินจากการทาใบงาน
3. ประเมนิ จากการทดสอบก่อนเรียนและหลังเรียน

ชุดกจิ กรรมการเรยี นรู้ หลกั ธรรมนาชวี ติ กลุ่มสาระการเรียนรู้ สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม 5
ชนั้ ประถมศึกษาปีที่ 5 เล่ม 1 พระไตรปฎิ ก

แบบทดสอบกอ่ นเรยี น

ชดุ กิจกรรมการเรียนรู้ กลมุ่ สาระการเรยี นรูส้ ังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม

เร่ือง หลักธรรมนาชีวิต เลม่ 1 พระไตรปิฎก

ช้นั ประถมศึกษาปที ี่ 5 จานวน 10 ขอ้ คะแนน 10

คคาะชแแ้ีนจนง จงทาเครอ่ื งหมายกากบาท (X) ลงในช่องวา่ งท่ถี ูกต้องที่สุดเพยี งขอ้ เดียว

ลงในกระดาษคาตอบ

1. พระไตรปฎิ กมคี วามหมายว่าอยา่ งไร
ก. ธรรมอนั ประเสริฐสามหมวด
ข. คัมภีร์อนั ประเสริฐสามหมวด
ค. คาสอนอันประเสรฐิ สามหมวด
ง. บทสวดมนต์อนั ประเสรฐิ สามหมวด

2. ขอ้ ใดกลา่ วถูกต้องเก่ยี วกบั พระไตรปิฎก
ก. คมั ภีร์ทบี่ รรจุคาสอนของพระสงฆ์
ข. คมั ภีร์ท่บี รรจุคาสอนของทุกศาสนา
ค. คัมภีรท์ บี่ รรจุคาสอนของสามศาสดา
ง. คัมภรี ์ทบี่ รรจคุ าสอนของพระพุทธเจ้า

3. ข้อปฏบิ ัติและข้อหา้ มของพระภิกษแุ ละภิกษุณอี ยใู่ นพระไตรปิฎกหมวดใด
1. “หกล. กัพกราะรไต3ร”ปในฎิ โกอวาทปาฏิโมกข์ประกอบด้วยหลักธรรมอะไรบา้ ง
ข. พระวนิ ยั ปฎิ ก
ค. พระสตุ ตันตปฎิ ก
ง. พระอภิธรรมปิฎก

4. คมั ภีร์ท่มี เี รื่องราวเกย่ี วกับนทิ านชาดกอยูใ่ นพระไตรปิฎกหมวดใด
ก. พระไตรปฎิ ก
ข. พระวินัยปิฎก
ค. พระสตุ ตันตปฎิ ก
ง. พระอภธิ รรมปิฎก

ชุดกจิ กรรมการเรยี นรู้ หลักธรรมนาชีวิต กลุ่มสาระการเรยี นรู้ สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม 6
ช้นั ประถมศกึ ษาปที ่ี 5 เล่ม 1 พระไตรปฎิ ก

5. เหตใุ ดพระไตรปฎิ กฉบับภาษาไทยจงึ จัดพมิ พไ์ วแ้ ยกเปน็ 45 เล่ม
ก. เนือ้ หาท่ีจัดพมิ พ์ลงตัว
ข. เพอ่ื สะดวกในการอ่าน
ค. เพ่ือใหม้ จี านวนเลม่ มากๆ
ง. พิมพต์ ามจานวนปีทีพ่ ระพทุ ธเจา้ ประกาศพระพุทธศาสนา

6. คัมภีร์ที่เป็นหลกั คาสอนลว้ นๆ อยูใ่ นพระไตรปิฎกหมวดใด
ก. พระไตรปฎิ ก
ข. พระวนิ ยั ปฎิ ก
ค. พระสุตตันตปิฎก
ง. พระอภิธรรมปฎิ ก

7. พระไตรปฎิ กหมวดใด เกิดประโยชนแ์ ก่บุคคลทั่วไปน้อยทีส่ ดุ
ก. พระวินยั
ข. พระสตู ร
ค. พระธรรม
ง. พระอภธิ รรม

8. พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทยมีจานวนทงั้ หมดกี่เล่ม
ก. 8 เล่ม
ข. 12 เลม่
ค. 25 เล่ม
ง. 45 เล่ม

9. ขอ้ ใด ไมใ่ ช่ ความสาคัญของพระไตรปิฎก
ก. เป็นที่ประทบั ของพระศาสดา
ข. เปน็ แหลง่ ด้งั เดมิ ของคาสอนในพระพทุ ธศาสนา
ค. เปน็ มาตรฐานตรวจสอบคาสอนในพระพทุ ธศาสนา
ง. เป็นท่รี วมไว้ซ่งึ พุทธพจนค์ อื พระดารสั ของพระพุทธเจ้า

10. ประโยชนข์ องการศกึ ษาพระไตรปฎิ กในขอ้ ใด สาคัญทส่ี ุด
ก. ไดห้ ลกั ในการดารงชวี ิต
ข. รวู้ ธิ ีการสอนของพระพทุ ธเจา้
ค. รคู้ วามเป็นไปในสมัยพทุ ธกาล
ง. รูห้ ลกั ธรรมทีแ่ ทจ้ ริงของพระพทุ ธศาสนา

ชดุ กิจกรรมการเรยี นรู้ หลักธรรมนาชวี ติ กลุ่มสาระการเรียนรู้ สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม 7
ช้ันประถมศึกษาปีท่ี 5 เล่ม 1 พระไตรปฎิ ก

ใบความรู้ท่ี 1: องค์ประกอบของพระไตรปฎิ ก

เจา้ ชายสทิ ธัตถะ ออกบวชและตรสั รเู้ ป็นพระสมั มาสมั พทุ ธเจา้ เกดิ พระธรรมวินัย
สมยั พุทธกาลมีการเผยแผค่ าสอนแบบปากต่อปาก เรยี กว่า มขุ ปาฐะ หลงั จากพระพุทธเจา้
ปรนิ ิพพานจงึ มกี ารสงั คายนาพระธรรมวนิ ัยออกมาเปน็ พระไตรปิฎก เปน็ คมั ภีร์ท่ีรวบรวม
บรรจคุ าสอนของพระพทุ ธเจ้าทง้ั หมดเอาไว้ ใหเ้ ราไดศ้ กึ ษาและปฏิบตั ติ ามจนถึงปจั จุบนั
ความหมายของพระไตรปิฎก

พระ ประเสริฐ

ไตร สาม

ปฎิ ก คมั ภีร์

พระไตรปิฎก หมายถึง คมั ภีร์อันประเสรฐิ สามหมวด ทบี่ ันทึกหลกั คาสอนของ
พระพุทธศาสนาทัง้ หมดไวเ้ ปน็ หมวดหมู่

ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ หลกั ธรรมนาชวี ติ กลุ่มสาระการเรยี นรู้ สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม 8
ชั้นประถมศกึ ษาปที ี่ 5 เล่ม 1 พระไตรปฎิ ก

องคป์ ระกอบของพระไตรปิฎก

พระไตรปฎิ ก แบง่ ออก เปน็ 3 หมวด คอื พระวินยั ปิฎก พระสุตตันปฎิ ก
และพระอภธิ รรมปฎิ ก ฉบบั ภาษาไทยแยกเปน็ 45 เลม่ เพ่ือหมายถึงระยะเวลา 45
พรรษาแห่งพทุ ธกิจท่พี ระพทุ ธเจ้าทรงประกาศพระพุทธศานา

พระวนิ ยั ปฎิ ก หรือพระวินัย หมายถึง คัมภรี ท์ ีเ่ กบ็ รวบรวมเกีย่ วกบั ข้อปฏิบัติ
และขอ้ ห้ามของพระภกิ ษุและภิกษุณี เพอ่ื ให้พระภกิ ษแุ ละภกิ ษุณอี ยรู่ ่วมกนั อยา่ งสงบสุข
มุง่ มนั่ ในการปฏบิ ัติธรรม (มี 8 เล่ม)

พระสุตตันปฎิ ก หรอื พระสตู ร หมายถึง คมั ภีร์ทีเ่ ก็บรวบรวมพระสตู รต่างๆ
ที่เปน็ พระธรรมเทศนาของพระพุทธเจ้าและพระสาวกใช้สอนตามสถานท่ตี ่างๆ มเี ร่ืองเล่า
นทิ าน (ชาดก) ประกอบ เพอื่ ใหช้ าวพุทธอยูร่ ว่ มกนั อย่างสงบสขุ และสามารถนาไปปฏบิ ตั ิได้
(มี 25 เลม่ )

พระอภิธรรมปิฎก หรอื พระอภิธรรม หมายถึง คมั ภรี ท์ เี่ ก็บรวบรวมหลกั ธรรม
ต่างๆ คาอธิบายหลกั ธรรมทีเ่ ป็นหลกั คาสอนล้วนๆ ไม่มีเรอื่ งเลา่ ประกอบเพือ่ ให้ชาวพทุ ธ
อยูร่ ่วมกันอยา่ งสงบสขุ และสามารถนาไปปฏิบตั ิได้ โดยเลือกจากเนอ้ื หาสาระของหลกั ธรรม
(มี 12 เลม่ )

สรปุ
พระไตรปิฎกเป็นคัมภีร์ท่ีรวบรวมบรรจหุ ลกั คาสอนของพระพทุ ธเจ้าท้ังหมดเอาไว้
แบ่งเป็น 3 หมวด คอื พระวนิ ยั ปิฎก พระสุตตันตปิฎกและพระอภิธรรมปิฎก

ชดุ กิจกรรมการเรียนรู้ หลกั ธรรมนาชีวิต กลมุ่ สาระการเรยี นรู้ สงั คมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม 9
ช้ันประถมศกึ ษาปีที่ 5 เล่ม 1 พระไตรปฎิ ก

ใบงานกจิ กรรมที่ 1

เรื่อง องค์ประกอบของพระไตรปิฎก

คาชแ้ี จง สรุปความหมายและองคป์ ระกอบของพระไตรปฎิ กในแตล่ ะหมวด
ลงในแผนภาพ

พระวนิ ยั ปิฎก พระสุตตนั ปฎิ ก

……………………….………………………… ……………………….…………………………
……………………….………………………… ……………………….…………………………
……………………….………………………… ……………………….…………………………
……………………….………………………… ……………………….…………………………

พระไตรปิฎก

………………………………..………………..
………………………………..………………..

พระอภิธรรมปิฎก

……………………….…………………………
……………………….…………………………
……………………….…………………………
……………………….…………………………

ชุดกิจกรรมการเรยี นรู้ หลกั ธรรมนาชวี ิต กล่มุ สาระการเรียนรู้ สงั คมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม 10
ชน้ั ประถมศกึ ษาปีที่ 5 เล่ม 1 พระไตรปฎิ ก

ใบความรูท้ ี่ 2: ความสาคัญและคุณคา่ ของพระไตรปฎิ ก

ความสาคัญของพระไตรปิฎก

พระไตรปิฎกมีความสาคัญ ดังท่พี ระธรรมปฎิ ก (ป.อ.ปยุตฺโต) ได้ประมวล
ความสาคัญของพระไตรปฎิ กไว้ 6 ประการ ดงั ต่อไปน้ี

1. เป็นท่ีรวมไวซ้ ง่ึ พทุ ธพจนค์ อื พระดารัสของพระพทุ ธเจา้ คาสงั่ สอนของ

คพารสะอพนทุ ขธอเจง้าพทรพ่ีะพระทุ อธงเคจไ์้าดจ้ตากรัสพไรวะเ้ อไตงรเทป่าิฎทก่ีตกทอปดฎิมากถงึ เรามีมาในพระไตรปฎิ ก เรารูจ้ ัก

2. เปน็ ทสี่ ถติ ของพระศาสดาของพุทธศาสนกิ ชน เพราะเปน็ ท่บี รรจุพระธรรม
วินยั ท่พี ระพุทธเจา้ ตรสั ไว้ใหเ้ ปน็ ศาสดาแทนพระองค์ เราจะเฝา้ หรอื รูจ้ กั พระพทุ ธเจ้าได้
จากพระดารสั ของพระองค์ท่านทีร่ กั ษาไวใ้ นพระไตรปิฎก

3. เป็นแหลง่ ตน้ เดมิ ของคาสอนในพระพทุ ธศาสนา คาสอน คาอธิบาย คัมภรี ์
หนังสอื ตาราทีอ่ าจารย์และนักปราชญท์ ้งั หลายพูด กล่าวหรอื เรยี บเรยี งไว้ ท่ีจดั ว่าเปน็
ของในพระพทุ ธศาสนาจะต้องสืบขยายออกมาและเป็นไปตามคาสอนท่เี ปน็ ตน้ เค้า หรอื
ฐานเดมิ ในพระไตรปฎิ ก ซงึ่ เปน็ ตาราแมบ่ ท

4. เป็นหลกั ฐานอา้ งองิ ในการแสดงหรอื ยนื ยนั หลกั การท่กี ล่าวว่าเป็น
พระพทุ ธศาสนา การอธิบายหรือกล่าวอา้ งเกยี่ วกบั หลักการของพระพุทธศาสนาจะเปน็
ทนี่ า่ เชื่อถอื หรือยอมรบั ไดด้ ้วยดเี มอ่ื อ้างองิ หลกั ฐานในพระไตรปฎิ ก ซง่ึ ถอื ว่าเปน็ หลักฐาน
อา้ งอิงขั้นสุดทา้ ยสงู สุด

5. เปน็ มาตรฐานตรวจสอบคาสอนในพระพทุ ธศาสนา คาสอนหรือคากลา่ วใดๆ
ทีจ่ ะถือวา่ เป็นคาสอนในพระพทุ ธศาสนาได้ จะตอ้ งสอดคล้องกบั พระธรรมวนิ ยั ซงึ่ มมี า
ในพระไตรปฎิ ก

6. เป็นมาตรฐานตรวจสอบความเช่อื ถอื และขอ้ ปฏบิ ตั ิในพระพทุ ธศาสนา
ความเชือ่ ถอื หรือข้อปฏิบัติตลอดจนพฤตกิ รรมใดๆ จะวินจิ ฉยั วา่ ถูกต้องหรอื ผิดพลาดเป็น
พระพทุ ธศาสนาหรือไม่ก็โดยอาศัยพระธรรมวนิ ยั ทม่ี ีมาในพระไตรปิฎกเปน็ เครอื่ งตัดสนิ

ชดุ กิจกรรมการเรยี นรู้ หลกั ธรรมนาชวี ติ กลุม่ สาระการเรยี นรู้ สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม 11
ช้ันประถมศึกษาปที ่ี 5 เลม่ 1 พระไตรปิฎก

คณุ คา่ ของพระไตรปฎิ ก

นอกจากความสาคัญ 6 ประการดงั กลา่ ว พระไตรปิฎกยงั มคี ณุ ค่าท่ีสาคัญ
ในด้านอื่นๆ อีกดงั น้ี

1. เป็นทีบ่ นั ทกึ หลกั ฐานเกยี่ วกับลัทธิ ความเชอ่ื ศาสนา ปรชั ญา ขนบธรรมเนยี ม
ประเพณวี ัฒนธรรม เรอื่ งราว เหตกุ ารณแ์ ละถ่ินฐาน เช่น แว่นแคว้นต่างๆ ในยุคอดตี (กอ่ น
พทุ ธกาล) ไว้เป็นอันมาก

2. เปน็ แหล่งท่สี ืบค้นแนวความคิดทสี่ ัมพนั ธ์กับวิชาการต่างๆ เนอ่ื งจากคาสอน
ในพระธรรมวินยั มีเนอื้ หาสาระเกี่ยวโยง หรอื ครอบคลมุ ถึงวชิ าการหลายอย่าง เชน่
จติ วิทยา กฎหมายการปกครอง เศรษฐกิจ เปน็ ตน้

3. เป็นแหลง่ เดมิ ของคาศัพท์บาลที ีน่ ามาใช้ในภาษาไทย เน่ืองจากภาษาบาลี
เปน็ รากฐานสาคัญสว่ นหนึง่ ของภาษาไทย การศกึ ษาค้นควา้ พระไตรปฎิ ก จงึ มีอปุ การะ
พเิ ศษแก่การศึกษาภาษาไทย

4. เปน็ คมั ภรี ์ชีวติ เพราะเปน็ ทรี่ วบรวมของคาสอนวา่ ดว้ ยหลักปฏบิ ตั ิหรือหลัก
ศลี ธรรม เพ่ือความสงบสขุ ในการดารงชวี ติ หากปฏิบตั ิตามท่พี ระพุทธเจา้ ทรงสอนไว้
ในพระไตรปิฎกก็จะประสบความสาเร็จในการดาเนินชีวติ

โดยสรปุ พระไตรปิฎกมีคณุ คา่ สาคญั เปรียบเสมอื นตัวแทนของพระพุทธเจา้
พทุ ธศาสนิกชน สามารถศึกษาเนอ้ื หาหลกั ธรรมจากพระไตรปฎิ กท่พี ระพุทธเจา้ ตรัสสอนไว้
เพ่อื เปน็ แนวทางการปฏบิ ตั ติ นในการดาเนินชวี ิตในปัจจบุ นั ไดอ้ ย่างถูกต้องและเป็นไปเพ่ือ
ความสุข ความเจริญรงุ่ เรอื งของชวี ิต และเปา้ หมายสูงสุดของหลกั คาสอน คือการพน้ จาก
ความทกุ ข์ท้งั ปวง

ชุดกจิ กรรมการเรียนรู้ หลักธรรมนาชวี ติ กลุ่มสาระการเรยี นรู้ สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม 12
ชั้นประถมศกึ ษาปที ่ี 5 เล่ม 1 พระไตรปิฎก

ใบงานกจิ กรรมที่ 2

เรอ่ื ง ความสาคัญและคณุ คา่ ของพระไตรปฎิ ก

คาชแี้ จง
1. ให้นักเรยี นบันทึกความสาคญั ของพระไตรปิฎกลงในแผนภาพ

ความสาคัญต่อตนเอง ความสาคญั ต่อสงั คมไทย

……………………….………………………… ……………………….…………………………
……………………….………………………… ……………………….…………………………
……………………….………………………… ……………………….…………………………
……………………….………………………… ……………………….…………………………

ความสาคัญต่อพระพทุ ธศาสนา

……………………….………………………………………………………………………………………
……………………….………………………………………………………………………………………
……………………….………………………………………………………………………………………
……………………….………………………………………………………………………………………

2. ใหน้ ักเรยี นสรปุ ความรู้จากการศึกษา เรื่อง “พระไตรปฎิ ก”

……………………….………………………………………………………………………………………
……………………….………………………………………………………………………………………
……………………….………………………………………………………………………………………
……………………….………………………………………………………………………………………

ชดุ กิจกรรมการเรยี นรู้ หลกั ธรรมนาชีวิต กลุม่ สาระการเรยี นรู้ สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม 13
ชัน้ ประถมศกึ ษาปีท่ี 5 เล่ม 1 พระไตรปฎิ ก

แบบทดสอบหลงั เรียน

ชุดกจิ กรรมการเรยี นรู้ กลมุ่ สาระการเรยี นรูส้ ังคมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม
เร่ือง หลักธรรมนาชีวติ
ชนั้ ประถมศึกษาปที ี่ 5 เล่ม 1 พระไตรปิฎก
คะแนน
จานวน 10 ข้อ คะแนน 10

คาชี้แจง จงทาเครอื่ งหมายกากบาท (X) ลงในชอ่ งว่างทีถ่ กู ต้องท่ีสุดเพยี งขอ้ เดียว
ลงในกระดาษคาตอบ

1. ขอ้ ปฏบิ ตั ิและขอ้ หา้ มของพระภกิ ษุและภิกษุณีอยใู่ นพระไตรปฎิ กหมวดใด
ก. พระไตรปฎิ ก
ข. พระวินัยปฎิ ก
ค. พระสุตตนั ตปิฎก
ง. พระอภธิ รรมปิฎก

2. พระไตรปฎิ กมีความหมายวา่ อยา่ งไร
ก. ธรรมอันประเสริฐสามหมวด
ข. คมั ภีรอ์ นั ประเสรฐิ สามหมวด
ค. คาสอนอันประเสริฐสามหมวด
ง. บทสวดมนตอ์ ันประเสริฐสามหมวด

3. ขอ้ ใดกล่าวถูกต้องเกีย่ วกับพระไตรปิฎก
ก. คัมภรี ์ท่บี รรจคุ าสอนของพระสงฆ์
ข. คมั ภรี ท์ ี่บรรจคุ าสอนของทุกศาสนา
ค. คัมภรี ์ทบ่ี รรจุคาสอนของสามศาสดา
ง. คมั ภรี ์ท่บี รรจุคาสอนของพระพุทธเจา้

4. คมั ภีรท์ ีเ่ ปน็ หลกั คาสอนลว้ นๆ อยู่ในพระไตรปฎิ กหมวดใด
ก. พระไตรปิฎก
ข. พระวนิ ัยปิฎก
ค. พระสตุ ตนั ตปฎิ ก
ง. พระอภธิ รรมปฎิ ก

ชดุ กจิ กรรมการเรียนรู้ หลักธรรมนาชวี ติ กลุ่มสาระการเรยี นรู้ สงั คมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม 14
ชนั้ ประถมศึกษาปีที่ 5 เลม่ 1 พระไตรปิฎก

5. พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทยมีจานวนท้ังหมดกี่เล่ม
ก. 8 เลม่
ข. 12 เล่ม
ค. 25 เลม่
ง. 45 เล่ม

6. ประโยชนข์ องการศกึ ษาพระไตรปิฎกในขอ้ ใด สาคัญที่สุด
ก. ได้หลกั ในการดารงชวี ติ
ข. รูว้ ิธกี ารสอนของพระพทุ ธเจ้า
ค. รูค้ วามเปน็ ไปในสมัยพุทธกาล
ง. รู้หลักธรรมที่แทจ้ รงิ ของพระพุทธศาสนา

7. เหตใุ ดพระไตรปฎิ กฉบับภาษาไทยจึงจัดพมิ พ์ไว้แยกเปน็ 45 เล่ม
ก. เน้ือหาที่จัดพิมพ์ลงตวั
ข. เพอ่ื สะดวกในการอ่าน
ค. เพอื่ ใหม้ จี านวนเล่มมากๆ
ง. พิมพต์ ามจานวนปที พ่ี ระพทุ ธเจา้ ประกาศพระพุทธศาสนา

8. คมั ภรี ท์ ีม่ ีเรอ่ื งราวเก่ยี วกบั นทิ านชาดกอยใู่ นพระไตรปิฎกหมวดใด
ก. พระไตรปฎิ ก
ข. พระวินัยปฎิ ก
ค. พระสุตตนั ตปฎิ ก
ง. พระอภิธรรมปิฎก

9. พระไตรปฎิ กหมวดใด เกิดประโยชนแ์ ก่บุคคลทว่ั ไปนอ้ ยท่สี ดุ
ก. พระวินัย
ข. พระสูตร
ค. พระธรรม
ง. พระอภิธรรม

10. ขอ้ ใด ไมใ่ ช่ ความสาคัญของพระไตรปฎิ ก
ก. เปน็ ท่ีประทับของพระศาสดา
ข. เปน็ แหลง่ ดง้ั เดมิ ของคาสอนในพระพุทธศาสนา
ค. เปน็ มาตรฐานตรวจสอบคาสอนในพระพุทธศาสนา
ง. เปน็ ทร่ี วมไว้ซ่งึ พทุ ธพจนค์ ือพระดารัสของพระพุทธเจ้า

ชดุ กิจกรรมการเรยี นรู้ หลักธรรมนาชีวิต กลมุ่ สาระการเรียนรู้ สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม 15
ชัน้ ประถมศึกษาปที ่ี 5 เล่ม 1 พระไตรปฎิ ก

เอกสารอา้ งอิง

กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม. (2548) ค่มู อื พระสอนศลี ธรรมในโรงเรยี น.
กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์กรมศาสนา.

จงจรัส แจม่ จันทร์. (ม.ป.ป.). หนงั สอื เรยี น รายวิชาพ้นื ฐาน ป.5 พระพทุ ธศาสนา
พิมพ์ครงั้ ที่ 8. กรงุ เทพฯ: อักษรเจรญิ ทศั น.์

ประกิจ เกษกลางดอน และณฐั สุดา จตรุ าภากุล. (ม.ป.ป.). หนังสอื เรียน รายวชิ าพืน้ ฐาน
พระพุทธศาสนา ช้ันประถมศกึ ษาปที ่ี 5 กรงุ เทพฯ: ฟิสิกสเ์ ซน็ เตอร์ .

ฝา่ ยพฒั นานวัตกรรมการเรยี นรู้. (ม.ป.ป.). คมู่ อื ครู สังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม
ชนั้ ประถมศกึ ษาปที ่ี 5. กรุงเทพฯ: สถาบันพฒั นาคณุ ภาพวิชาการ (พ.ว.).

พระธรรมปิฎก (ป.อ.ปยุตโฺ ต). (2548). พจนานกุ รมศาสตร์ ฉบบั ประมวล-ธรรม.
พิมพ์ ครั้งท่ี 14. กรงุ เทพฯ: โรงพมิ พ์องคก์ ารรบั ส่งสินคา้ และพสั ดุภัณฑ์.

ศึกษาธกิ าร, กระทรวง. (2551). หลกั สูตรแกนกลางการศกึ ษาขน้ั พน้ื ฐาน พทุ ธศักราช
2551. กรงุ เทพฯ: โรงพมิ พช์ มุ นุม สหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จากดั .

________. (2551). ตัวช้ีวัดและสาระแกนกลางกล่มุ สาระเรียนร้สู งั คมศกึ ษา
ศาสนา และวัฒนธรรม ตามหลกั สูตรการศึกษาขัน้ พนื้ ฐาน พุทธศกั ราช 2551.
กรงุ เทพฯ: โรงพิมพ์ ชุมนุมสหกรณก์ ารเกษตรแห่งประเทศไทย จากดั ,

สมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชริ ญาณวโรรส. (ม.ป.ป.) หนงั สอื นวโกวาท.
กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์กรมศาสนา.

สุเทพ จติ รชืน่ และคณะ. (ม.ป.ป.). หนังสอื เรียน รายวิชาพ้นื ฐาน สังคมศกึ ษา ศาสนา
และวัฒนธรรม ป.5. กรงุ เทพฯ: วฒั นาพานิช.

ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ หลักธรรมนาชีวติ กลมุ่ สาระการเรียนรู้ สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม 16
ชนั้ ประถมศกึ ษาปีท่ี 5 เลม่ 1 พระไตรปฎิ ก

ภาคผนวก

ชดุ กิจกรรมการเรยี นรู้ หลักธรรมนาชวี ติ กล่มุ สาระการเรียนรู้ สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม 17
ชัน้ ประถมศกึ ษาปที ่ี 5 เลม่ 1 พระไตรปิฎก

เฉลยแบบทดสอบกอ่ นเรียน เฉลย

1. ข 6. ง
2. ง 7. ก
3. ข 8. ง
4. ค 9. ก
5. ง 10. ก

เฉลยใบงานกจิ กรรมที่ 1 พระสตุ ตันปิฎก

พระวินยั ปฎิ ก คัมภรี ์ท่เี กบ็ รวบรวมพระสตู รต่างๆ
ทเ่ี ปน็ พระธรรมเทศนาของพระพทุ ธเจา้
คัมภรี ์ที่เก็บรวบรวมเกย่ี วกับขอ้ และพระสาวกเป็นเรื่องราวเกีย่ วกบั
ปฏิบัติและข้อห้ามของพระภิกษุ และ ชาดก
ภกิ ษุณี

พระไตรปฎิ ก

คัมภีร์อันประเสริฐสามหมวด ทบ่ี ันทกึ
หลกั คาสอนของพระพุทธศาสนา

พระอภธิ รรมปฎิ ก

คัมภีรท์ เ่ี กบ็ รวบรวมหลักธรรมตา่ งๆ
ท่ีเป็นหลักคาสอนลว้ นๆ

ชุดกจิ กรรมการเรียนรู้ หลักธรรมนาชวี ติ กลุม่ สาระการเรยี นรู้ สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม 18
ช้นั ประถมศึกษาปที ่ี 5 เลม่ 1 พระไตรปิฎก

เฉลยใบงานกจิ กรรมที่ 2 ความสาคัญต่อสงั คมไทย

ความสาคัญต่อตนเอง …ปค……เปนฏ………็นใิบ………แนตั น………สติ วัง………นคท………มาเ………พงใื่อ………หค………้ควน...า………ใมน………สส………งังบ………คส………มุข………ขย………อึดงถ………อื ………………
……………………….…………………………
…เ…ปน็…แ…น…ว…ท…าง…ก…าร.…ป…ฏิบ…ตั …ิต…น……………
…ใ…น…กา…ร…ดา…เ…นนิ…ช…ีว.ิต…………………………
……………………….…………………………
……………………….…………………………

ความสาคัญตอ่ พระพุทธศาสนา

……เ…ป…น็ …แห…ล…่ง…รว…บ.…รว…ม…ห…ลกั…ธ…ร…รม……คา…ส…อ…น…ขอ…ง…พ…ระ…พ…ทุ …ธ…เจ…า้ ………………………………
……………………….………………………………………………………………………………………
……………………….………………………………………………………………………………………
……………………….………………………………………………………………………………………

2. ใหน้ กั เรยี นสรุปความร้จู ากการศึกษา เร่อื ง “พระไตรปิฎก”

…พ…ร…ะ…ไต…ร…ป…ฎิ …กม…ีค.…ุณ…ค…า่ ส…า…ค…ัญ…เ…ปร…ยี …บ…เส…ม…ือ…น…ตัว…แ…ท…น…ขอ…ง…พ…ระ…พ…ุท…ธ…อง…ค…์ เ…พ…อ่ื …ให…้ …
…พ…ทุ…ธ…ศ…าส…น…กิ …ช…น.ย…ึด…ถ…อื เ…ป…็น…แน…ว…ท…า…งป…ฏ…ิบ…ัต…ติ น…ใ…น…ก…าร…ด…าเ…น…ิน…ชีว…ิต………………………
……………………….………………………………………………………………………………………
……………………….………………………………………………………………………………………
เฉลยแบบทดสอบหลงั เรียน

1. ข 6. ก
2. ข 7. ง
3. ง 8. ค
4. ง 9. ก
5. ง 10. ก