กฎหมายแรงงานที่ HR ควรทราบ

Think People 1

Consulting กฎหมายแรงงาน
ที่ HR ควรทราบ

ประคลั ภ์ ปัณฑพลงั กรู
กรรมการผจู ้ ัดการ

Think People Consulting

แนะนำตวั 2

ประคลั ภ์ ปัณฑพลงั กรู
กรรมการผจู ้ ดั การ
Think People Consulting Co., Ltd.

• ทป่ี รกึ ษาดา้ นการบรหิ ารทรัพยากรบคุ คล กวา่ 25 ปี
• วางระบบการบรหิ ารทรัพยากรบคุ คล อาทิ ระบบคา่ จา้ ง

เงนิ เดอื น ระบบสวสั ดกิ าร ระบบการบรหิ ารผลงาน ระบบ
Career Path ฯลฯ
• Coach การบรหิ ารคน ใหก้ บั ผบู ้ รหิ ารระดบั กลาง และระดบั สงู
• อาจารยพ์ เิ ศษ วชิ าการบรหิ ารทรัพยากรบคุ คล คณะรัฐศาสตร์
จฬุ าลงกรณ์มหาวทิ ยาลยั
Blog: www.prakal.com
Facebook page: prakal HR Community
Podcast: รายการ Podcast HR talk

วตั ถปุ ระสงค์ 3

1 เขา้ ใจพนื้ ฐานของกฎหมายแรงงานทส่ี าคญั
2 เขา้ ใจสทิ ธพิ นื้ ฐานของพนักงาน ในกฎหมายแรงงาน
3 เขา้ ใจสทิ ธแิ ละแนวปฏบิ ตั ขิ องนายจา้ งตอ่ ลกู จา้ ง

ประเภทของกำรจำ้ งแรงงำน 4

สญั ญำจำ้ งแรงงำน

สญั ญาซงึ่ บคุ คลคนหนงึ่ ทเี่ รยี กวา่ ลกู จำ้ ง ตกลงจะทางานใหแ้ ก่ บคุ คลอกี คนหนงึ่ ทเ่ี รยี กวา่
นำยจำ้ ง และ นายจา้ งตกลงจะใหส้ นิ จา้ งแกล่ กู จา้ งตลอดเวลาทท่ี างานให ้

สญั ญำจำ้ งทำของ

สญั ญาท่ี ผรู้ บั จำ้ ง ตกลงทาการงานสง่ิ หนงึ่ จนสาเร็จใหก้ บั ผวู้ ำ่ จำ้ ง โดยผวู ้ า่ จา้ งตกลงใหส้ นิ จา้ ง
เพอ่ื ผลสาเร็จของงานนัน้ สาระสาคญั ของสญั ญาจา้ งทาของคอื ผลสาเร็จของงานทจี่ า้ ง

สทิ ธแิ ละขอ้ ปฏบิ ตั ขิ องกำรจำ้ งงำนแตล่ ะประเภท 5

หวั ขอ้ สญั ญำจำ้ งแรงงำน สญั ญำจำ้ งทำของ / สญั ญำ
ลกู จา้ ง บรกิ ำร
สถานะ ตอ้ งปฏบิ ตั ติ าม
ระเบยี บและขอ้ บงั คบั ตามวนั และเวลาทนี่ ายจา้ งกาหนด ไมใ่ ชล่ กู จา้ ง
บรษิ ัท ตอบแทนในเวลำของการทางาน
ลกั ษณะการทางาน จา้ งใคร คนนัน้ ตอ้ งเป็ นผทู ้ างาน ผวู ้ า่ จา้ งไมม่ อี ำนำจบงั คบั
การจา่ ยคา่ จา้ ง นายจา้ งตอ้ งจัดเตรยี มให ้
การจา้ ง ลกู จา้ งไดร้ บั กำรคมุ้ ครอง เป็ นอสิ ระในการใชเ้ วลา
เครอื่ งมอื ในการทางาน
นายจา้ งตอ้ งขนึ้ ทะเบยี นให ้ (ม.33) ตอบแทนตามผลงำนทต่ี กลงไว ้
พรบ.คมุ ้ ครองแรงงาน ใหผ้ อู ้ น่ื ทาแทนได ้

พรบ.ประกนั สงั คม ผรู ้ ับจา้ งจัดหาเอง หรอื แลว้ แตต่ กลง
ไมอ่ ยภู่ ำยใต้ พรบ.คมุ้ ครอง
แรงงำน
ผรู ้ บั จา้ งตอ้ งขน้ึ ทะเบยี นเอง
(ม.39/ม.40) หรอื อาจจะไมเ่ ขา้

ประเภทของสญั ญำจำ้ ง 6

สญั ญำจำ้ งงำนแบบมกี ำหนดระยะเวลำ

- มกี ารระบวุ นั เรมิ่ ตน้ และสน้ิ สดุ สญั ญาทช่ี ดั เจน
- มรี ะบรุ ะยะเวลาโดยครา่ ว เชน่ สญั ญาโครงการตงั้ แต่ 1 ปีแตไ่ มเ่ กนิ 2 ปี

สญั ญำจำ้ งงำนแบบไมม่ กี ำหนดระยะเวลำ

- สญั ญาจา้ งเป็ นพนักงานประจา จบสญั ญาเมอ่ื ถงึ ระเบยี บเกษียณ
- สญั ญาจา้ งทดลองงาน

สญั ญำจำ้ งงำนในโครงกำรเฉพำะ

- โครงการตอ้ งมใิ ชง่ านปกตขิ องธรุ กจิ นายจา้ ง
- มกี าหนดระยะเวลาเสร็จภายใน 2 ปี
- งานทเี่ ป็ นไปตามฤดกู าล
- นายจา้ งและลกู จา้ งตอ้ งทาเป็ นหนังสอื สญั ญาตงั้ แตเ่ รมิ่ งาน

องคป์ ระกอบของสญั ญำจำ้ ง 7

1. นำยจำ้ ง รายละเอยี ด ชอ่ื และทอ่ี ยขู่ องบรษิ ัท
2. ลกู จำ้ ง รายละเอยี ด ชอ่ื และทอ่ี ยขู่ องผทู ้ จี่ ะทาการจา้ ง
3. วนั เรมิ่ งำน เป็ นวนั ทเี่ รม่ิ ปฏบิ ตั งิ านจรงิ ไมใ่ ชว่ นั ทท่ี าสญั ญาจา้ งงาน
4. วนั สนิ้ สดุ กำรจำ้ ง ในกรณีจา้ งงานแบบมกี าหนดระยะเวลา
5. อตั รำคำ่ จำ้ ง จานวนคา่ จา้ งแรกเรมิ่ ทจ่ี า่ ย
6. ระยะเวลำทดลองงำน หากมตี อ้ งระบไุ วใ้ นสญั ญา
7. ลำยมอื ชอื่ ของนำยจำ้ ง ลกู จำ้ ง เพอื่ ใหส้ ญั ญาจา้ งสมบรู ณ์

องคป์ ระกอบของสญั ญำจำ้ ง 8

ประเภทสญั ญำจำ้ งงำน เมอ่ื สน้ิ สดุ สญั ญำจำ้ งหรอื
เลกิ จำ้ งโดยลกู จำ้ งไมม่ คี วำมผดิ ตำม ม.119
1. แบบมกี าหนดระยะเวลา
2. แบบไมม่ กี าหนดระยะเวลา การบอกกลา่ ว (ม.17วรรค 2) / คา่ ชดเชยตาม ม.118
3. สญั ญาจา้ งทดลองงาน คา่ จา้ งแทนการบอกกลา่ ว (ม.17
4. โครงการเฉพาะ /งานตามฤดกู าล 
วรรค3) 
 ถา้ เกนิ 119 วนั
 




ขอ้ บงั คบั เกย่ี วกบั กำรทำงำน 9

1. เมอื่ มี ลกู จำ้ งตง้ั แต่ 10 คนขนึ้ ไป ตอ้ งจัดใหม้ ขี อ้ บงั คบั

2. ตอ้ งจัดทาภำยใน 15 วนั นับจากมลี กู จา้ งครบ 10 คน

3. ขอ้ บงั คบั ใดขดั ตอ่ กฎหมาย ใหถ้ อื วา่ ขอ้ นัน้ เป็ นโมฆะ

4. ขอ้ บังคบั นายจา้ งสามารถจัดทาขน้ึ หรอื แกไ้ ขได ้ โดยไมต่ อ้ งทำสำเนำสง่ สวสั ดกิ ารคมุ ้ ครอง

แรงงาน

5. การแกไ้ ขขอ้ บังคบั หำกไมเ่ ป็ นคณุ กบั ลกู จำ้ ง ตอ้ งไดร้ บั ควำมยนิ ยอมกอ่ น แกไ้ ขและประกาศใช ้

6. ขอ้ บงั คบั อยา่ งนอ้ ยตอ้ งมี 8 หวั ขอ้ ทกี่ ฎหมายกาหนด

7. ขอ้ บงั คบั ตอ้ ง ปิ ดประกำศ ณ สถำนทที่ ำงำนของลกู จำ้ งในทเี่ ปิ ดเผย ใหเ้ ขา้ ถงึ ไดง้ า่ ย

8. ขอ้ บงั คบั สามารถประกาศเปิ ดเผย ผำ่ นสอ่ื อเิ ล็กทรอนกิ ส์ หรอื Folder กลางทลี่ กู จา้ งเขา้ ถงึ ได ้

9. นายจา้ งไมป่ ฎบิ ตั ติ าม มาตรา 108 ใหร้ ะวำงโทษปรบั ไมเ่ กนิ สองหมน่ื บำท

8 ขอ้ บงั คบั เกยี่ วกบั กำรทำงำนทก่ี ฎหมำยกำหนด 10

4) คำ่ ลว่ งเวลำ 2) วนั หยดุ และ 1) วนั ทำงำน 3) หลกั เกณฑ์ 6) วนิ ยั และโทษ
คำ่ ทำงำนใน หลกั เกณฑก์ ำร เวลำทำงำนปกต ิ กำรทำงำน ทำงวนิ ยั
วนั หยดุ และคำ่
ลว่ งเวลำใน หยดุ และเวลำพกั ลว่ งเวลำและกำร
7) กำรรอ้ งทกุ ข์ 5) วนั ลำและ ทำงำนใน
วนั หยดุ หลกั เกณฑก์ ำร วนั หยดุ

ลำ 8) กำรเลกิ จำ้ ง
คำ่ ชดเชย และ
คำ่ ชดเชยพเิ ศษ

1.วนั ทำงำน เวลำทำงำน และเวลำพกั 11

1.1 วนั และเวลำทำงำนปกติ
• นายจา้ ง ตอ้ งกำหนดเวลำเรมิ่ ตน้ และสนิ้ สดุ ของการทางานในแตล่ ะวนั ใหล้ กู จา้ ง
• ทางานทว่ั ไป ไมเ่ กนิ วนั ละ 8 ชว่ั โมง สปั ดำหล์ ะไมเ่ กนิ 48 ชว่ั โมง
• ทางานทเี่ ป็ นอนั ตรายตอ่ สขุ ภาพ ไมเ่ กนิ วนั ละ 7 ชว่ั โมง สปั ดำหล์ ะไมเ่ กนิ 42 ชว่ั โมง
• กรณีงานบางประเภทไมอ่ าจกาหนดเวลาทแ่ี น่นอนได ้ ใหต้ กลงกนั กำหนดชว่ั โมงทำงำนเทำ่ กบั 8

ชว่ั โมง

1. วนั ทำงำน เวลำทำงำน และเวลำพกั 12

1.2 เวลำพกั
• ในหนงึ่ วนั จะตอ้ งจัดใหม้ เี วลาพัก ไมน่ อ้ ยกวา่ 1 ชว่ั โมง อาจจะตดิ กนั หรอื แบง่ เป็ นชว่ งไดเ้ มอื่ ทางาน

ตดิ กนั มาแลว้ ไมเ่ กนิ 5 ชวั่ โมง ตอ้ งจัดใหม้ เี วลาพัก
• เวลาพักไมน่ ับรวมเป็ นเวลาทางาน ไมต่ อ้ งจา่ ยคา่ จา้ ง เวน้ แต่ พักเกนิ 1 ชว่ั โมง ตอ้ งจา่ ยคา่ จา้ งสว่ น

ทเี่ กนิ 1 ชว่ั โมง
• ถา้ มกี ารทางานลว่ งเวลาตอ่ จากเวลางานปกตไิ ปอกี 2 ชว่ั โมง ตอ้ งจัดเวลาพักกอ่ นเรม่ิ ทางาน

ลว่ งเวลา ไมน่ อ้ ยกวา่ 20 นาที
• ถา้ พักไมไ่ ดต้ ามเวลา เพราะงานมลี กั ษณะทต่ี อ้ งทาตดิ ตอ่ กนั ไป ใหข้ อความยนิ ยอมจากลกู จา้ ง

2. วนั หยดุ และเกณฑก์ ำรหยดุ 13

2.1 วนั หยดุ ประจำสปั ดำห์ กาหนดไดโ้ ดย ตอ้ งแจง้ วนั หยดุ ประจำสปั ดำห์ ใหล้ กู จา้ งทราบ
• วนั หยดุ ประจาสปั ดาห์ ตอ้ งมรี ะยะหา่ งกนั ไมเ่ กนิ 6 วนั
• นายจา้ งกบั ลกู จา้ งอาจตกลงกนั ลว่ งหนา้ สะสมวนั หยดุ ประจาสปั ดาห์ และเลอื่ นไปได ้ แตต่ อ้ งอยใู่ น
ระยะเวลา 4 สปั ดาห์

2.2 วนั หยดุ ตำมประเพณี
• นายจา้ งตอ้ งประกาศกาหนดวนั หยดุ อยำ่ งนอ้ ยปี ละ 13 วนั
• ถา้ วนั หยดุ ตรงกบั วนั หยดุ ประจาสปั ดาห์ ลกู จำ้ งจะไดห้ ยดุ ชดเชยในวนั ถดั ไป
• กรณีงานบางประเภทไมอ่ าจหยดุ ประจาประเพณีได ้ ใหล้ กู จำ้ งหยดุ วนั อน่ื ชดเชย หรอื
จะจำ่ ยคำ่ ทำงำนในวนั หยดุ ใหแ้ ทนได้

2. วนั หยดุ และเกณฑก์ ำรหยดุ 14

2.3 วนั หยดุ พกั ผอ่ นประจำปี
• กรณีลกู จา้ ง ทางานมาแลว้ ครบ 1 ปี ลกู จา้ งมสี ทิ ธหิ ยดุ พักผอ่ น
• ไดป้ ีละ ไมน่ อ้ ยกวา่ 6 วนั ทางาน โดยไดร้ ับคา่ จา้ ง ซงึ่ นายจา้ งเป็ นผกู ้ าหนดวนั หยดุ ดงั กลา่ วหรอื
ตามทน่ี ายจา้ งลกู จา้ งตกลงกนั
• ถา้ ใชว้ นั หยดุ พักผอ่ นไมห่ มด สามารถตกลงกนั ลว่ งหนา้ ไดว้ า่
- คนื เป็ นเงนิ
- สะสมและเลอ่ื นวนั หยดุ พกั ผอ่ นประจาปีทยี่ งั ไมไ่ ดห้ ยดุ ในปีนัน้ ๆ รวมเขา้ กบั ปี ตอ่ ๆไปได ้
- กาหนดวนั หยดุ ใหล้ กู จา้ ง เพอ่ื ใหล้ กู จา้ งใชใ้ หค้ รบ 6 วนั

2. วนั หยดุ และเกณฑก์ ำรหยดุ 15

2.3 วนั หยดุ พกั ผอ่ นประจำปี
• กรณีลกู จา้ ง ทางานมาแลว้ ครบ 1 ปี ลกู จา้ งมสี ทิ ธหิ ยดุ พักผอ่ น
• ไดป้ ีละ ไมน่ อ้ ยกวา่ 6 วนั ทางาน โดยไดร้ ับคา่ จา้ ง ซงึ่ นายจา้ งเป็ นผกู ้ าหนดวนั หยดุ ดงั กลา่ วหรอื
ตามทน่ี ายจา้ งลกู จา้ งตกลงกนั
• ถา้ ใชว้ นั หยดุ พักผอ่ นไมห่ มด สามารถตกลงกนั ลว่ งหนา้ ไดว้ า่
- คนื เป็ นเงนิ
- สะสมและเลอ่ื นวนั หยดุ พกั ผอ่ นประจาปีทยี่ งั ไมไ่ ดห้ ยดุ ในปีนัน้ ๆ รวมเขา้ กบั ปี ตอ่ ๆไปได ้
- กาหนดวนั หยดุ ใหล้ กู จา้ ง เพอ่ื ใหล้ กู จา้ งใชใ้ หค้ รบ 6 วนั

2. วนั หยดุ และเกณฑก์ ำรหยดุ 16

2.3 วนั หยดุ พกั ผอ่ นประจำปี เงอื่ นไข
• เป็ นอานาจในการกาหนดของนายจา้ ง เมอ่ื นายจา้ งไมก่ าหนดแตใ่ หล้ กู จา้ งเป็ นคนเลอื กวนั ทจ่ี ะหยดุ
และแจง้ มาก็ได ้ แตถ่ า้ ลกู จา้ งไมไ่ ดแ้ จง้ มา สทิ ธขิ องลกู จา้ งก็ยงั คงอยู่ จะตดั ทงิ้ โดยไมม่ เี หตผุ ลไมไ่ ด ้
• ลกู จา้ งทางานครบ 1 ปี ตอ้ งไดว้ นั หยดุ พกั ผอ่ น 6 วนั
• ลกู จา้ งทางานยงั ไมค่ รบ 1 ปี นายจา้ งอาจจะคานวณใหต้ ามสดั สว่ นเวลา
• กรณีเลกิ จา้ งโดยไมม่ คี วามผดิ : พักผอ่ นสะสมยกมาไดท้ งั้ หมด และของปีปัจจบุ นั ไดต้ ามสดั สว่ น
• กรณีลกู จา้ งลาออก หรอื เลกิ จา้ งเพราะมคี วามผดิ ตามมาตรา 119 : พักผอ่ นสะสมยกมายงั คงได ้
ทงั้ หมด แตข่ องปีปัจจบุ นั กฎหมายไมไ่ ดก้ าหนดวา่ ตอ้ งจดั ให ้ แตถ่ า้ จะใหก้ ไ็ ด ้
• วนั หยดุ พักผอ่ นเมอ่ื อนุมตั แิ ละจา่ ยคา่ จา้ งไปแลว้ จะหกั คนื ไมไ่ ด ้

กำรทำงำนลว่ งเวลำ และกำรทำงำนในวนั หยดุ 17

หา้ มใหล้ กู จา้ งทางานลว่ งเวลา หรอื ทางานในวนั หยดุ เวน้ แตไ่ ดร้ บั ควำมยนิ ยอมจำกลกู จำ้ ง
ใน 1 สปั ดาห์ ชว่ั โมงกำรทำงำนลว่ งเวลำ + ชว่ั โมงทำงำนวนั หยดุ + ชว่ั โมงทำงำนลว่ งเวลำในวนั หยดุ ไม่
เกนิ 36 ชว่ั โมง

สรปุ หลกั เกณฑ์

1. นายจา้ ง ตอ้ งมงี ำนมอบหมำยใหท้ าหลังเวลางานปกติ
2. ลกู จา้ ง ตอ้ งยนิ ยอมทำงำนลว่ งเวลำ ไมท่ าถอื วา่ ไมม่ คี วามผดิ
3. ถา้ ลกู จา้ ง เซ็นตย์ นิ ยอมทำงำนลว่ งเวลำแลว้ ไมอ่ ยทู่ ำงำนใหแ้ ลว้ เสร็จ
เกดิ ความเสยี หายแกง่ าน

สำมำรถลงโทษฐำนไมร่ บั ผดิ ชอบ ละทง้ิ หนำ้ ทไี่ ด้

กำรทำงำนลว่ งเวลำ และกำรทำงำนในวนั หยดุ 18

ประเภท พนกั งำนรำยเดอื น รำยวนั /รำยชว่ั โมง/รำยผลงำน
ทำงำนลว่ งเวลำ
ทำงำนวนั หยดุ ประจำสปั ดำห์ 1.5 เทำ่ ของคำ่ จำ้ งเฉลยี่ ตอ่ ชว่ั โมง 1.5 เทำ่ ของคำ่ จำ้ งเฉลยี่ ตอ่
ทำวำนวนั หยดุ ประจำประเพณี ชว่ั โมง
ทำงำนลว่ งเวลำในวนั หยดุ
1 เทำ่ ของคำ่ จำ้ งเฉลย่ี ตอ่ ชว่ั โมง 2 เทำ่ ของคำ่ จำ้ งเฉลยี่ ตอ่ ชว่ั โมง

1 เทำ่ ของคำ่ จำ้ งเฉลย่ี ตอ่ ชว่ั โมง 1 เทำ่ ของคำ่ จำ้ งเฉลย่ี ตอ่ ชว่ั โมง

3 เทำ่ ของคำ่ จำ้ งเฉลย่ี ตอ่ ชว่ั โมง 3 เทำ่ ของคำ่ จำ้ งเฉลย่ี ตอ่ ชว่ั โมง

19

ลกู จำ้ ง 3 ประเภททไี่ มจ่ ำเป็ นตอ้ งจำ่ ย คำ่ ลว่ งเวลำ/คำ่ ทำงำนในวนั หยดุ

• ลกู จา้ งซง่ึ มอี านาจหนา้ ทท่ี าการแทนนายจา้ งสำหรบั กรณีกำรจำ้ ง กำรใหบ้ ำเหน็จ หรอื
กำรเลกิ จำ้ ง

• งำนเรข่ ำยหรอื ชกั ชวนซอื้ สนิ คำ้ ซงึ่ นำยจำ้ งไดจ้ ำ่ ยคำ่ นำยหนำ้ จำกกำรขำยสนิ คำ้ ใหแ้ ก่
ลกู จำ้ ง

• งำนทม่ี ลี กั ษณะหรอื สภำพตอ้ งออกไปทำงำนนอกสถำนที่ และโดยลกั ษณะไมส่ ำมำรถ
กำหนดเวลำทำงำนทแ่ี นน่ อนได้ เชน่ งำนเฝ้ ำดแู ลสถำนท่ี

วนั ลำและเกณฑใ์ นกำรลำ 20

ประเภทวนั ลำ จำนวนวนั ทล่ี ำได้ จำนวนวนั ทจ่ี ำ่ ยคำ่ จำ้ ง

1. ลำป่ วย ลำไดเ้ ทำ่ ทปี่ ่ วยจรงิ 30 วนั ทำงำน
- คมุ ้ ครองลกู จา้ งทเี่ จ็บป่ วยจนไมส่ ามารถ

ไปทางานใหก้ บั นายจา้ งได ้
- ลาป่ วย เกนิ กวา่ 3 วนั นายจา้ งมสี ทิ ธิ

เรยี กดใู บรับรองแพทยไ์ ด ้

การไป พบแพทยต์ ำมนดั เพอื่ รักษาตอ่ เนอื่ งในขณะทย่ี งั มอี าการเจ็บป่ วยอยู่ ถอื เป็ นกำรลำป่ วยได ้

วนั ลำและเกณฑใ์ นกำรลำ 21

กรณีทไี่ มถ่ อื เป็ นกำรลำป่ วย แตถ่ ำ้ บรษิ ทั จะใหเ้ ป็ นลำป่ วยก็ได้

1.ไปเพอื่ ตรวจสขุ ภาพโดยในวนั ดงั กลา่ วยงั ไมแ่ น่ใจวา่ มอี าการป่ วยหรอื ไม่
2.การทาศลั กรรมเพอ่ื ความงาม โดยไมเ่ กยี่ วกบั การรักษา
3.การทาทนั ตกรรมทไ่ี มใ่ ชก่ ารรักษา เชน่ ขดู หนิ ปนู อดุ ฟัน จัดฟัน
4.อาการหรอื ภาวะแทรกซอ้ นทเ่ี กดิ ขนึ้ จากการตงั้ ครรภ์ หรอื เกยี่ วกบั การตงั้ ครรภ์ เวน้

แตก่ รณีทม่ี คี วามเห็นแพทยว์ า่ ตอ้ งเขา้ รับการรักษา

วนั ลำและเกณฑใ์ นกำรลำ 22

ประเภทวนั ลำ จำนวนวนั ทล่ี ำได้ จำนวนวนั ทจ่ี ำ่ ยคำ่ จำ้ ง
2. ลำเพอื่ ทำหมนั
3. ลำเพอื่ กจิ ธุระอนั จำเป็ น เทำ่ กบั ใบรบั รองแพทย์ กฎหมำยไมไ่ ดก้ ำหนด

3 วนั ทำงำน 3 วนั ทำงำน

กำรลำกจิ หมายถงึ การลาไปเพอ่ื ทาธรุ ะอนั จาเป็ นทล่ี กู จา้ ง ไมส่ ำมำรถทำไดใ้ นวนั หยดุ หรอื มเี หตุ
จำเป็ นตอ้ งเดนิ ทำงไมส่ ำมำรถเลอื่ นหรอื หลกี เลย่ี งได้ และจำเป็ นตอ้ งไปดำเนนิ กำรดว้ ยตนเอง
เชน่ ไปทาบตั รประชาชน ใบขบั ข่ี ตดิ ตอ่ ราชการ, ลาเพอื่ กจิ ธรุ ะอนั จาเป็ นของครอบครัว,
ลาไปเป็ นพยานตามหมายเรยี กศาล เป็ นตน้

วนั ลำและเกณฑใ์ นกำรลำ 23

ลกู จา้ งทดลองงานสามารถ ลำกจิ ไดห้ รอื ไม่ และจา่ ยหรอื ไมจ่ า่ ยคา่ จา้ ง?

กฎหมายใหส้ ทิ ธลิ กู จา้ งในการลากจิ ธรุ ะอนั จาเป็ นได ้ โดยไมก่ ำหนดวำ่
จะตอ้ งทำงำนมำนำนเทำ่ ไรถงึ จะมสี ทิ ธิ แปลวำ่ ไดส้ ทิ ธติ ง้ั แตเ่ ป็ นลกู จำ้ ง
ถำ้ ลกู จำ้ งทดลองงำนมคี วำมจำเป็ นตอ้ งลำกจิ ก็สำมำรถทำได้ โดย
นำงจำ้ งจำ่ ยคำ่ จำ้ ง

วนั ลำและเกณฑใ์ นกำรลำ 24

ประเภทวนั ลำ จำนวนวนั ทลี่ ำได้ จำนวนวนั ทจี่ ำ่ ยคำ่ จำ้ ง
4. ลำเพอ่ื รบั รำชกำรทหำร ตำมทถ่ี กู เรยี กพล
- เป็ นการเรยี กระดมพลเพอ่ื ตรวจสอบ ฝึกวชิ า 60 วนั
1 ปี ไมเ่ กนิ 30 วนั
ทหาร หรอื ทดลองความพรั่งพรอ้ ม หรอื 3 ครง้ั กฎหมำยไมไ่ ดก้ ำหนด
5. ลำเพอ่ื กำรฝึ กอบรม
- พนักงานตอ้ งแจง้ ผบู ้ งั คบั บญั ชาทราบลว่ งหนา้ 98 วนั 45 วนั

ไมน่ อ้ ยกวา่ 7 วนั
6. ลำเพอ่ื คลอดบตุ ร
- ลกู จา้ งหญงิ มคี รรภม์ สี ทิ ธขิ อใหน้ ายจา้ ง

เปลยี่ นงานในหนา้ ทเี่ ดมิ เป็ นอนั ชวั่ คราวกอ่ น
หรอื หลงั คลอดได ้

วนิ ยั และโทษทำงวนิ ยั 25

วนิ ยั ในกำรทำงำน หมายถงึ คาสง่ั ระเบยี บหรอื ขอ้ บงั คบั ทน่ี ายจา้ งกาหนดขน้ึ
เพอื่ ควบคมุ ควำมประพฤติ และควบคมุ กำรทำงำนของลกู จำ้ งใหส้ ามารถทางาน
ใหแ้ กใ่ นจา้ งไดอ้ ยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพ มคี วามปลอดภัย และสามารถทางานรว่ มกบั ลกู จา้ ง
อน่ื ๆไดอ้ ยา่ งราบรนื่

❑ หมวดของวนิ ยั : วนิ ัยเกย่ี วกบั การทางาน วนิ ัยเกย่ี วกบั ความประพฤติ วนิ ัยเกย่ี วกบั ความปลอดภยั
❑ ระดบั ควำมรำ้ ยแรง: ผดิ วนิ ัย หรอื ผดิ วนิ ัยรา้ ยแรง

หลกั กำรในกำรดำเนนิ กำรทำงวนิ ยั 26

1.มกี ารกาหนดนโยบายและวธิ กี าร
2.ใหท้ กุ คนรับรกู ้ ฎเกณฑ์
3.มขี อ้ พสิ จู น์
4.มคี วามสมา่ เสมอในการปฎบิ ัติ
5.การพจิ ารณาสง่ิ แวดลอ้ ม
6.การลงโทษ
7.การกาหนดกฎเกณฑท์ เี่ หมาะสม
8.สทิ ธใิ นการอทุ ธรณ์

โทษทำงวนิ ยั 27

กำรรอ้ งทกุ ข์ 28

❑ ขอ้ รอ้ งทกุ ขข์ องพนักงานจะตอ้ งเป็ นเรอ่ื งทเ่ี กยี่ วกบั ควำมคดิ เห็นหรอื ขอ้ ขดั แยง้
วำ่ ดว้ ยระบบ หรอื วธิ กี ำรทำงำน สทิ ธปิ ระโยชนต์ ำมสญั ญำหรอื สภำพกำรจำ้ ง
ควำมประพฤตแิ ละควำมเป็ นธรรมของพนกั งำน

❑ จะตอ้ งไมใ่ ชเ่ รอ่ื ง รอ้ งขอใหแ้ ตง่ ตงั้ โยกยำ้ ย เลกิ จำ้ ง ปลดออก ไลอ่ อก

❑ จะตอ้ ง ไมใ่ ชเ่ รอ่ื งสว่ นตวั เวน้ แตเ่ รอื่ งนัน้ จะเกยี่ วขอ้ งกบั การทางาน

❑ พนักงานทปี่ ระสงคจ์ ะรอ้ งทกุ ข์ ใหร้ อ้ งทกุ ขด์ ว้ ยตนเองเป็ นหนงั สอื โดยระบุ
รายละเอยี ดตอ่ ผบู ้ ังคบั บัญชาหรอื ตอ่ ฝ่ ายทรัพยากรบคุ คล ภำยใน 3 วนั

กำรสอบสวนและกำรพจิ ำรณำ 29

1.ใหผ้ บู ้ งั คบั บญั ชาทาการสอบสวนเพอื่ ใหท้ ราบขอ้ เท็จจรงิ ในเรอ่ื งทร่ี อ้ งทุกข์ และ
วนิ จิ ฉัยใหแ้ ลว้ เสร็จ ภำยใน 5 วนั

2.หากเป็ นเรอ่ื งทอ่ี ยใู่ นขอบเขตของอานาจหนา้ ทขี่ องผบู ้ งั คบั บญั ชา ใหแ้ กไ้ ขใหเ้ สร็จสนิ้
โดยเร็ว แลว้ แจง้ ใหพ้ นักงานผรู ้ อ้ งทกุ ขท์ ราบ ภายใน 5 วนั

3.หากเรอ่ื งราวทรี่ อ้ งทกุ ขเ์ ป็ นเรอ่ื งทอ่ี ยนู่ อกเหนอื อานาจหนา้ ทขี่ องผูบ้ งั คบั บัญชา ให ้
ผบู ้ งั คบั บญั ชาเสนอเรอื่ งราวรอ้ งทกุ ขพ์ รอ้ มทัง้ ขอเสนอในการแกไ้ ขหรอื ความเห็นตอ่
ผบู ้ งั คบั บญั ชาระดบั สงู ขนึ้ ไป เพอื่ ดาเนนิ การแกไ้ ขและแจง้ ใหพ้ นักงานผูร้ อ้ งทกุ ขท์ ราบ
ภายใน 7 วัน

กำรบอกเลกิ สญั ญำจำ้ ง 30

สญั ญำจำ้ งกำหนดระยะเวลำกำรจำ้ งไว้
สญั ญาจา้ งจะสนิ้ สดุ ลงเมอ่ื ครบกาหนดระยะเวลาในสญั ญาจา้ งโดยไมจ่ าเป็ นตอ้ ง
บอกเลกิ สญั ญาจา้ ง
สญั ญำจำ้ งไมไ่ ดก้ ำหนดระยะเวลำกำรจำ้ งเอำไว้
• สามารถทาการบอกเลกิ สญั ญาจา้ งไดโ้ ดยบอกกลา่ วลว่ งหนา้ โดยทาเป็ นหนังสอื

ออกมาเพอื่ ใหอ้ กี ฝ่ ายหนง่ึ ทราบ โดยเราจะบอกลว่ งหนำ้ ไดไ้ มเ่ กนิ 3 เดอื น
• เมอื่ นายจา้ งเป็ นฝ่ ายบอกเลกิ จา้ งลกู จา้ ง นำยจำ้ งจะตอ้ งจำ่ ยคำ่ ชดเชยใหแ้ ก่

ลกู จำ้ ง

กำรบอกเลกิ สญั ญำจำ้ ง 31

• คำ่ จำ้ งแทนกำรบอกกลำ่ ว 1 งวดคำ่ จำ้ ง

ตวั อยำ่ ง บรษิ ัท ABC จา่ ยคา่ จา้ งพนักงานเดอื นละครัง้ ทกุ วนั ที่ 25 ของเดอื น
บอกเลกิ จา้ งวนั ที่ 20 มนี าคม 2564 ผลของกำรเลกิ สญั ญำจำ้ ง คอื 25 เมษำยน 2564
- ถา้ บอกเลกิ จา้ งแลว้ ตอ้ งการใหม้ ผี ลทันที ตอ้ งจา่ ยคา่ จา้ งแทนการบอกกลา่ วตงั้ แต่
20 มนี ำคม 2564 - 25 เมษำยน 2564

กำรจำ่ ยคำ่ ชดเชย 32

ใหน้ ายจา้ งจา่ ยคา่ ชดเชยใหแ้ กล่ กู จา้ งซงึ่ เลกิ จา้ ง โดยไมไ่ ดม้ คี วามผดิ ตามมาตรา 119 ดงั ตอ่ ไปน้ี

อำยงุ ำนของลกู จำ้ ง คำ่ ชดเชยคดิ จำกคำ่ จำ้ งอตั รำสดุ ทำ้ ย
(วนั )
อายงุ านครบ 120 วนั แตไ่ มค่ รบ 1 ปี
อายงุ านครบ 1 ปี แตไ่ มค่ รบ 3 ปี คา่ จา้ งอตั ราสดุ ทา้ ย 30 วนั
อายงุ านครบ 3 ปี แตไ่ มค่ รบ 6 ปี คา่ จา้ งอตั ราสดุ ทา้ ย 90 วนั
อายงุ านครบ 6 ปี แตไ่ มค่ รบ 10 ปี คา่ จา้ งอตั ราสดุ ทา้ ย 180 วนั
อายงุ านครบ 10 ปี แตไ่ มค่ รบ 20 ปี คา่ จา้ งอตั ราสดุ ทา้ ย 240 วนั
อายงุ านครบ 20 ปีขนึ้ ไป คา่ จา้ งอตั ราสดุ ทา้ ย 300 วนั
คา่ จา้ งอตั ราสดุ ทา้ ย 400 วนั

กรณีทไ่ี มต่ อ้ งจำ่ ยคำ่ ชดเชย 33

1.ทจุ รติ ตอ่ หนำ้ ทหี่ รอื กระทาความผดิ อาญาโดยเจตนาแกน่ ายจา้ ง
2.จงใจทำใหน้ ำยจำ้ งไดร้ บั ควำมเสยี หำย
3.ประมำทเลนิ เลอ่ เป็ นเหตใุ หน้ ายจา้ งไดร้ ับความเสยี หายอยา่ งรา้ ยแรง
4.ฝ่ ำฝื นขอ้ บงั คบั เกย่ี วกบั กำรทำงำน ระเบยี บ หรอื คำสง่ั ของนำยจำ้ งอนั ชอบดว้ ยกฎหมายและเป็ น

ธรรม และนายจา้ งไดต้ กั เตอื นเป็ นหนังสอื แลว้ เวน้ แตก่ รณีทร่ี า้ ยแรง นายจา้ งไมจ่ าเป็ นตอ้ งตกั เตอื น
(หนังสอื เตอื นใหม้ ผี ลบงั คบั ไดไ้ มเ่ กนิ หนงึ่ ปีนับแตว่ นั ทลี่ กู จา้ งไดก้ ระทาผดิ )
5.ละทงิ้ หนำ้ ทเ่ี ป็ นเวลำสำมวนั ทำงำนตดิ ตอ่ กนั ไมว่ า่ จะมวี นั หยดุ คนั่ หรอื ไมก่ ็ตาม โดยไมม่ เี หตอุ นั สมควร
6.ไดร้ บั โทษจำคกุ ตามคาพพิ ากษาถงึ ทสี่ ดุ ใหจ้ าคกุ

กำรออกใบผำ่ นงำน 34

กำรเกษยี ณอำยุ 35

❑ เกษียณอายุ ถอื เป็ นกำรเลกิ จำ้ งและลกู จำ้ งมสี ทิ ธไิ ดร้ บั คำ่ ชดเชยตำมอำยงุ ำน
❑ กรณีกาหนดการเกษียณอายุ "กอ่ นครบ 60 ปี บรบิ รู ณ์" ใหถ้ อื วา่ การ

เกษียณอายไุ ปเป็ นตามขอ้ บงั คบั เกย่ี วกบั การทางาน หรอื สญั ญาจา้ ง หรอื ขอ้ ตกลง
ระหวา่ งนายจา้ งและลกู จา้ ง
❑ กรณีกาหนดการเกษียณอายุ "เกนิ กวำ่ 60 ปี บรบิ รู ณ์ หรอื ไมไ่ ดม้ กี ำร
กำหนด" ลกู จา้ งมสี ทิ ธขิ อเกษียณอายไุ ดเ้ มอื่ มอี ายคุ รบ 60 ปีขน้ึ ไป และใหม้ ผี ล
เมอื่ ครบ 30 วนั หลงั การแสดงเจตนา ซงึ่ นายจา้ งจะตอ้ ง จา่ ยคา่ ชดเชยตามอายุ
งานใหแ้ กล่ กู จา้ งทขี่ อเกษียณอายดุ ว้ ย
❑ สาหรับนายจา้ งทไ่ี มป่ ฏบิ ตั ติ ามกฎหมายก็จะมคี วามผดิ โดย มอี ตั รำโทษจำคกุ ไมเ่ กนิ
6 เดอื น ปรบั ไมเ่ กนิ 1 แสนบำท หรอื ทง้ั จำทงั้ ปรบั

กำรตอ่ อำยหุ ลงั เกษยี ณ 36

เมอื่ บรษิ ัทมพี นักงานเกษียณอายุ และบรษิ ัทยงั ตอ้ งการใหพ้ นักงานชว่ ยเหลอื ในการทางาน
ตอ่ ไป บรษิ ทั ควรดำเนนิ กำร เรอื่ งคำ่ ชดเชยกรณีกำรเกษยี ณอำยกุ ำรทำงำนใหเ้ สร็จสนิ้
เรยี บรอ้ ย และจดั ทำสญั ญำจำ้ งฉบบั ใหมโ่ ดยมรี ำยละเอยี ด ดงั น้ี

1.ควรกำหนดอำยสุ ญั ญำจำ้ ง 1 ปี กอ่ น เมอื่ ครบกาหนดสญั ญาแลว้ จงึ ตอ่ สญั ญาอกี ครัง้ แตร่ วมแลว้ ตอ้ งไม่
เกนิ 2 ปี

2. ควรระบรุ ายละเอยี ดของงานวา่ ใหท้ ำหนำ้ ทเ่ี ป็ นทป่ี รกึ ษำ หรอื ผชู้ ำนำญกำร ใหค้ ำแนะนำ ปรบั ปรงุ
ระบบกำรทำงำน หรอื เป็ นงำนโครงกำรทมี่ กี ำหนดวนั เสร็จงำน หรอื สง่ มอบงาน ไมค่ วรมอบหมายงาน
เดมิ ๆ ทเ่ี คยทากอ่ นหนา้ นี้

3. หากเป็ นไปได ้ ควรกำหนดวนั เวลำกำรทำงำนใหม่ ไมใ่ ชง่ านประจาแบบเดมิ ๆ เชน่ ทางานสปั ดาหล์ ะ 3
วนั ไดแ้ ก่ วนั จันทร์ วนั พธุ วนั ศกุ ร์

4. ระบใุ นขอ้ สดุ ทา้ ยของสญั ญาวา่ “เมอ่ื ครบกำหนดสญั ญำจำ้ ง นำยจำ้ งไมจ่ ำเป็ นตอ้ งแจง้ บอกกลำ่ ว
ลว่ งหนำ้ และไมต่ อ้ งจำ่ ยคำ่ ชดเชยใด ๆ”

กำรหกั คำ่ จำ้ ง 37

หำ้ มมใิ หน้ ำยจำ้ งหกั คำ่ จำ้ ง คา่ ลว่ งเวลา คา่ ทางานในวนั หยดุ และคา่ ลว่ งเวลาในวนั หยดุ
เวน้ แตเ่ ป็ นกำรหกั เพอื่

1.ชำระภำษเี งนิ ไดต้ ามจานวนทลี่ กู จา้ งตอ้ งจา่ ยหรอื ชาระ
2.ชำระคำ่ บำรงุ สหภำพแรงงำน ตามขอ้ บงั คบั ของสหภาพแรงงาน
3.ชำระหนส้ี นิ สหกรณ์ออมทรพั ย์ หรอื สหกรณ์อนื่ ทมี่ ลี กั ษณะ เดยี วกนั กบั สหกรณ์

ออมทรัพยห์ รอื หนท้ี เี่ ป็ นไปเพอื่ สวสั ดกิ ารทเ่ี ป็ นประโยชนแ์ กล่ กู จา้ งฝ่ ายเดยี ว โดย
ไดร้ ับความยนิ ยอมลว่ งหนา้ จาก ลกู จา้ ง
4.เป็ นเงนิ ประกนั หรอื ชดใชค้ ำ่ เสยี หำยใหแ้ กน่ ำยจำ้ ง ซง่ึ ลกู จา้ งไดก้ ระทาโดยจง
ใจหรอื ประมาทเลนิ เลอ่ อยา่ งรา้ ยแรง โดยไดร้ ับความยนิ ยอมจากลกู จา้ ง
5.เป็ นเงนิ สะสมตำมขอ้ ตกลงเกย่ี วกบั กองทนุ เงนิ สะสม

ขอ้ 2-5 หำ้ มหกั เกนิ รอ้ ยละ 10 และจะหกั รวมกนั ไดไ้ มเ่ กนิ 1 ใน 5 ของเงนิ ทลี่ กู จำ้ งมสี ทิ ธไิ ดร้ บั
ตามกาหนดเวลาการจา่ ยตาม มาตรา 70 (เงนิ เดอื น + OT) เวน้ แตไ่ ดร้ ับความยนิ ยอมจากลกู จา้ ง

38

Think People

Consulting

Q&A
Blog: http://prakal.com
Facebook page: prakal HR Community
Facebook page: Think People Consulting

ประคลั ภ์ ปัณฑพลงั กรู
กรรมการผจู ้ ัดการ

Think People Consulting