การคำนวณปริมาณน้ำมัน

การคานวณปริมาณนา้ มนั

น.ต.พนั ธ์ยศ พฒั นะธราพงศ์ รน.
หน.มว.ป้องกนั ความเสียหาย

เม่ือหลายลา้ นปี ทะเลเตม็ ไปดว้ ยสตั ว์ และพชื เลก็ ๆ จาพวกจุลินทีีย์

เมื่อสิ่งมีชีวิตตายลงจานวนมหาศาล กจ็ ะตกลงสู่กน้ ทะเล
และถกู ทบั ถมดว้ ยโคลน และทีาย

แม่น้า จะพดั พากีวดทีาย และโคลนสู่ทะเล ปี ละหลายแสนตนั ซ่ึงกีวด
ทีาย และโคลน จะทบั ถมสตั ว์ และพืชสลบั ทบั ซอ้ นกนั เป็นช้นั ๆ อยู่

ตลอดเวลา นบั เป็นลา้ นปี

กาีทบั ถมของช้นั ตะกอนต่าง ๆ มากข้ึน จะหนานบั ี้อยฟตุ ทาใหเ้ พิม่
น้าหนกั ความกดและบีบอดั จนทาใหท้ ีาย และช้นั โคลน กลายเป็นหิน
ทีาย และหินดินดาน ตลอดจนเกิดกลน่ั สลายตวั ของสตั ว์ และพชื ทะเล

เป็นน้ามนั ดิบ และกา๊ ซธีีมชาติ

น้ามนั ดิบ และกา๊ ซธีีมชาติ มีความเบา จะเคลื่อนยา้ ย ไปกกั เกบ็ อยใู่ นช้นั
หินเน้ือพีุน เฉพาะบีิเวณที่สูงของโคีงสี้างแต่ละแห่ง และจะถกู กกั ไว้

ดว้ ยช้นั หินเน้ือแน่น ที่ปิ ดทบั อยู่

เีาจึงเีียกเช้ือเพลิงปีะเภทน้ีวา่
เชื้อเพลงิ ฟอสซิล

พืชและสัตว์ีวมท้งั คน ปีะกอบด้วยเซลล์เล็กๆ มากมาย เซลล์
เหล่าน้ีปีะกอบดว้ ยธาตุไฮโดรเจนและธาตุคาร์บอนเป็นหลกั เวลา
ซากสตั วแ์ ละซากพืชทบั ถมและเปลี่ยนีูปเป็นน้ามนั หีือก๊าซ หีือ
ถ่านหิน ฯลฯ พวกน้ีจึงมีองคป์ ีะกอบของสาีไฮโดรคาร์บอน (คือ
ธาตุไฮโดีเจนีวมกับธาตุคาี์ บอน) เป็ นส่ วนใหญ่ และ

ไฮโดีคาี์บอนน้ีแหละเม่ือนามาเผาจะให้พลงั งานออกมาแบบ
เดียวกบั ท่ีเีาเผาฟื น เพยี งแต่น้ามนั ความี้อนมากกวา่ ฟื น นอกจากน้ี
ยงั มีองคป์ ีะกอบสอดแทีกอื่นๆ บา้ ง เช่น กามะถนั (เวลาเอามาเผา

จะีวมกบั ออกซิเจน ไดเ้ ป็นก๊าซพิษของกามะถนั ไดออกไซด)์

น้ามนั ดิบมาจากใตด้ ิน
มีลกั ษณะเป็นของเหลวสีดาๆ จึงสูบข้ึนมาได้ มีสาีไฮโดีคาี์บอนอยเู่ ยอะ
จึงเผาแลว้ ไดพ้ ลงั งานสูง ถา้ มีสิ่งเจือปนเยอะ เช่น มีกามะถนั เยอะ เผาแลว้

จะเกิดก๊าซพษิ มาก กถ็ ือวา่ เป็นน้ามนั ดิบเกีดต่า

น้ามนั ดิบเม่ือนามากลน่ั จะได้
ก๊าซปิ โตีเลียมเหลวหีือแอลพีจี(liquefied petroleum gas): ใชส้ าหีับหุง
ตม้ ในคีัว และใชก้ บั ีถบางคนั ีวมท้งั ในโีงงานบางชนิด
น้ามนั เบนซิน : ีถยนตส์ ่วนบุคคล ีถจกั ียานยนต์
น้ามนั ก๊าด : ใชจ้ ุดตะเกียงใหแ้ สงสวา่ งและใชใ้ นโีงงาน
น้ามนั เคี่ืองบิน : ใชก้ บั เคี่ืองบินใบพดั เคีื่องบินไอพน่
น้ามนั ดีเซล(โซล่า) : ีถเมล์ ีถไฟ ีถบีีทุก ีถกีะบะน้ามนั เตา : ใช้
สาหีับเตาเผาหีือตม้ น้าในหมอ้ ไอน้า (บอยเลอี์) หีือเอามาป่ันไฟหีือ
ใชก้ บั เีือ
ยางมะตอย : ส่วนใหญ่ใชท้ าถนน นอกน้นั ใชเ้ คลือบท่อเคลือบโลหะเพ่ือ
กนั สนิม

น้ามนั ดิบ ( Crude Oil ) ชนิดของน้ามนั ต่างๆ
น้ามนั เตา ( Fuel Oil )

- FO. 600 ( เตา A )
- FO. 1200 ( เตา B )
- FO. 1500 ( เตา C )

- 1% S
- 2% S
- 3% S
- FO. 2500 ( เตา D )
น้ามนั ดีเซลหมุนชา้
น้ามนั ดีเซลหมุนเี็ว
น้ามนั เบนซิน

ตน้ เีือก่อนท่ีจะเี่ิมีับน้ามนั จะตอ้ งปฏิบตั ิดงั น้ี

1. CHECK DRY
2. SHIP/SHORE SAFETY CHECK LIST
3. LOADING PLAN

BEFORE LOADING CARGO TANK

1. ถงั ตอ้ งสะอาด
2. ถา้ มีกาีเปลี่ยนชนิดของน้ามนั จะตอ้ ง FREEGAS ก่อนท่ีจะเขา้

ีับน้ามนั
3. ซีลฝาถงั ตอ้ งไม่เป็นไต หีือเปื่ อยยยุ่
4. ตะแกีงป้องกนั สะเกด็ ไฟ ไม่ขาดหีือมีสนิมเกีอะกีัง
5. SOUNDING PIPE ตอ้ งไม่อดุ ตนั

BEFORE LOADING MOORING EQUIPMENTS

1. เชือกผกู เทียบเีือ ตอ้ งจดั เตีียมใหพ้ ี้อมอยา่ งนอ้ ย 12 เส้น และ
อยใู่ นสภาพดี

2. กวา้ นและผา้ เบีก จะตอ้ งอยใู่ นสภาพดี มีกาีไลจ้ าีบี
3. ลวดพว่ งฉุกเฉิน หวั /ทา้ ย ตอ้ งจดั เตีียมใหพ้ ี้อม
4. ด่ิงทีาย ตอ้ งเตีียมใหพ้ ี้อม
5. คจญ./คจช. ตอ้ งพี้อมใชง้ านตลอดเวลา

BEFORE LOADING อุปกีณ์ดบั เพลิง

1. เคีื่องมือดบั เพลิงเบ้ืองตน้ อยา่ งนอ้ ย 1 ท่อ เตีียมไวบ้ ีิเวณ
MANIFOLD เีือ

2. สายสูบน้าดบั เพลิงพี้อมหวั ฉีด ต่อกบั FIRE PLUG วางไวใ้ น
ลกั ษณะพี้อมใชง้ าน

3. หวั ฉีดตอ้ งเป็นแบบปีับได้

BEFORE LOADING ท่อีับ-ส่งน้ามนั

1. ตอ้ งมีฝาปิ ดพี้อมี้อยน๊อตคีบทุกีูและขนั แน่นท้งั 2 กีาบ
2. ถาดีองน้ามนั ใต้ MANIFOLD DRAIN VALVE ตอ้ งอยใู่ นตาแหน่ง

ปิ ด
3. PRESSURE GAUGE ตอ้ งมีติดต้งั ตีง MANIFOLD และสามาีถใช้

กาีได้
4. ปีะเกน็ ตอ้ งเตีียมใหพ้ ี้อมตามขนาด
5. REDUCER ตอ้ งเตีียมใหส้ ามาีถต่อเขา้ ไดก้ บั LOADING ARM

ของท่า
6. ท่อีับ-ส่ง จะตอ้ งไม่มีีอยฉีกขาด , ขอ้ ต่อตอ้ งขนั แน่น
7. ท่อีับ-ส่งน้ามนั ตอ้ งไม่ผกุ ี่อน และจะตอ้ งผา่ นกาีทดสอบความดนั
8. วาลว์ ทุกตวั ตอ้ งอยใู่ นตาแหน่งปิ ด

BEFORE LOADING อุปกีณ์ต่างๆ

1. เทปวดั น้ามนั ตอ้ งมีสภาพดี ตวั เลขแสดงีะดบั ชดั เจน
2. THERMOMETER สาหีับใชว้ ดั TEMP
3. อุปกีณ์เกบ็ ตวั อยา่ ง กีะป๋ องและยจุ
4. ไฟฉายแบบ EXPLOSION PROVE
5. น้ายาขจดั คีาบน้ามนั
6. ถงั ฉีดน้ายาขจดั คีาบน้ามนั
7. ข้ีเลื่อย
8. ลูกอุด

เมื่อเีิ่ม LOAD

1. เปิ ดวาลว์ MANIFLOD และวาลว์ ปีะจาถงั ีับ
2. แจง้ ใหท้ างท่าจ่ายน้ามนั ดว้ ย FLOW RATE ต่าๆปีะมาณ 10

นาที
3. ตีวจกาีี่ัว บีิเวณต่างๆ
4. เม่ือไม่พบกาีีั่วใหแ้ จง้ ทางท่า เพอ่ื ใหเ้ ดินปั๊มตาม MAX.

FLOW RATE ท่ีกาหนด
5. จดั นายยาม/ลกู ยาม STAND BY บนปากีะวางพี้อมวทิ ยมุ ือถือ

ตามท่ีกาหนด
6. หา้ มเปิ ดฝาถงั ใหญ่ขณะ LOAD
7. กาีเปลี่ยนถงั ีับใหก้ วดขนั กาีปิ ด วาลว์

เม่ือ LOAD เสี็จ

1. ก่อนหยดุ กาีีับ 10-15 นาที ใหแ้ จง้ ทางท่าเพ่อื STAND BY
2. ปิ ดวาลว์ ถงั ีับ
3. ปิ ดวาลว์ ตีง MANIFOLD
4. ถอดท่อ
5. ใชเ้ ทปวดั ีะดบั 3 คี้ัง/ถงั เพอ่ื หาค่าเฉลี่ย
6. บนั ทึกค่าลงใน CALCULATION SHEET
7. ใช้ THERMOMETER จุ่มลงในถงั สินคา้ ปีะมาณคี่ึงถงั เพือ่ วดั

ค่า TEMP น้ามนั
8. CHECK DRAFT หวั /ทา้ ย
9. คานวณ/เอกสาี ( TRASIT LOSS ไม่เกิน 0.3% )

เอกสาีที่เีือีับจาก LOADING PORT

1. B/L ( BILL OF LADDING )/OUTTURN
2. CERTIFICATE OF LAB ANALYSIS
3. DRY CERIFICATE
4. ULLAGE REPORT
5. STATEMENT OF TIME REPORT

มาตีฐานกาีคานวณปีิมาณน้ามนั

1. DENSITY @ 15 deg. °c
2. API @ 60 deg. °F
3. SG. 60/60 deg. °F

API = ( 141.5/DENSITY ) – 131.5

ขอ้ มูลท่ีใชใ้ นกาีคานวณปีิมาณน้ามนั

1. ค่า API @ 60 °F
2. Draft ของเีือ
3. ีะดบั น้ามนั , น้าในถงั เีือ
4. อณุ หภูมิของน้ามนั
5. ตาีางต่างๆ

ตวั อยา่ งในกาีคานวณปีิมาณน้ามนั (ขอ้ มูล)

• เีือกินน้าลึกหวั 7-30 m
• เีือกินน้าลึกทา้ ย 7-80 m
• จาก 1 , 2 Trim 0-50 m
• อณุ หภูมิน้ามนั 88.5 °F
• ค่าAPI @ 60 deg. °F จาก LAB ทางท่า 34.5

ตวั อยา่ งในกาีคานวณปีิมาณน้ามนั (ขอ้ มูล)

1. SOUNDING OIL = 6802 mm



ตวั อยา่ งในกาีคานวณปีิมาณน้ามนั (ขอ้ มูล)

1. SOUNDING OIL = 6802 mm
2. TRIM CORRECTION = -2 mm

ตวั อยา่ งในกาีคานวณปีิมาณน้ามนั (ขอ้ มูล)

1. SOUNDING OIL = 6802 mm
2. TRIM CORRECTION = -2 mm
3. SOUNDING CORRECTED = 6800 mm



ตวั อยา่ งในกาีคานวณปีิมาณน้ามนั (ขอ้ มูล)

1. SOUNDING OIL = 6802 mm
2. TRIM CORRECTION = -2 mm
3. SOUNDING CORRECTED = 6800 mm
4. OIL VOL. @ OBSD. TEMP. = 231.088 KL = M3

ตวั อยา่ งในกาีคานวณปีิมาณน้ามนั (ขอ้ มูล)

1. SOUNDING OIL = 6802 mm
2. TRIM CORRECTION = -2 mm
3. SOUNDING CORRECTED = 6800 mm
4. OIL VOL. @ OBSD. TEMP. = 231.088 KL = M3
5. WATER SOUNDING = NIL

ตวั อยา่ งในกาีคานวณปีิมาณน้ามนั (ขอ้ มูล)

1. SOUNDING OIL = 6802 mm
2. TRIM CORRECTION = -2 mm
3. SOUNDING CORRECTED = 6800 mm
4. OIL VOL. @ OBSD. TEMP. = 231.088 KL = M3
5. WATER SOUNDING = NIL
6. ค่าAPI @ 60 deg. °F จาก LAB ทางท่า 34.5



ตวั อยา่ งในกาีคานวณปีิมาณน้ามนั (ขอ้ มูล)

1. SOUNDING OIL = 6802 mm
2. TRIM CORRECTION = -2 mm
3. SOUNDING CORRECTED = 6800 mm
4. OIL VOL. @ OBSD. TEMP. = 231.088 KL = M3
5. WATER SOUNDING = NIL
6. ค่าAPI @ 60 deg. °F จาก LAB ทางท่า 34.5
7. 88.5 °F = 0.9868

ตวั อยา่ งในกาีคานวณปีิมาณน้ามนั (ขอ้ มูล)

1. SOUNDING OIL = 6802 mm
2. TRIM CORRECTION = -2 mm
3. SOUNDING CORRECTED = 6800 mm
4. OIL VOL. @ OBSD. TEMP. = 231.088 KL = M3
5. WATER SOUNDING = NIL
6. ค่าAPI @ 60 deg. °F จาก LAB ทางท่า 34.5
7. 88.5 °F = 0.9868
8. OIL VOL. @ °F = 231.088*0.9868 = 228.038 KL = M3



ตวั อยา่ งในกาีคานวณปีิมาณน้ามนั (ขอ้ มูล)

1. SOUNDING OIL = 6802 mm
2. TRIM CORRECTION = -2 mm
3. SOUNDING CORRECTED = 6800 mm
4. OIL VOL. @ OBSD. TEMP. = 231.088 KL = M3
5. WATER SOUNDING = NIL
6. ค่าAPI @ 60 deg. °F จาก LAB ทางท่า 34.5
7. 88.5 °F = 0.9868
8. OIL VOL. @ °F = 231.088*0.9868 = 228.038 KL = M3
9. 86 °F = 0.9880

ตวั อยา่ งในกาีคานวณปีิมาณน้ามนั (ขอ้ มูล)

1. SOUNDING OIL = 6802 mm
2. TRIM CORRECTION = -2 mm
3. SOUNDING CORRECTED = 6800 mm
4. OIL VOL. @ OBSD. TEMP. = 231.088 KL = M3
5. WATER SOUNDING = NIL
6. ค่าAPI @ 60 deg. °F จาก LAB ทางท่า 34.5
7. 88.5 °F = 0.9868
8. OIL VOL. @ °F = 231.088*0.9868 = 228.038 KL = M3
9. 86 °F = 0.9880
10. OIL VOL. @ °F = 228.038/0.9880 = 230.808 KL = M3

กาีีะบายความดนั

หลงั คาถงั แบบตีึงแน่น ( Fixed roof )
หลงั คาถงั แบบลอยตวั ( Floating roof )

อุปกีณ์ที่ติดกบั ถงั

ปัจจยั ทที่ าให้เกดิ อนั ตรายในคลงั นา้ มัน

- การบรรจุสารทมี่ ากจนล้น
- ความบกพร่อง เสียหายของจุดทถี่ ่ายเทสาร
- ความเสียหายจากการเคลื่อนทขี่ องรถบรรทกุ ขนส่ง
- การเคลื่อนทข่ี องรถและเรือขณะทยี่ งั เช่ือมต่อเพ่ือถ่ายเทสาร
- ไฟฟ้าสถิตย์
- อปุ กรณ์ไม่ทางานตามปกติ
- การไม่ปฏิบตั ติ ามกฎ

ตอบข้อซักถาม ???

[email protected]