GazetaGUMed_2019_luty

ROK 29 LUTY 2019 NR 2 (338) ISSN 2657-4640

G A Z E TA G UMed

MIESIĘCZNIK GDAŃSKIEGO UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO kontynuacja Gazety AMG

Temat miesiąca: PIERWSZE PRZEPROWADZKI  08

Gazeta GUMed Warunki prenumeraty
Cena rocznej prenumeraty krajowej
Miesięcznik Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego (11 zeszytów) wynosi 100 PLN,
pojedynczy numer – 9 PLN.
Wydawca Należność za prenumeratę
Gdański Uniwersytet Medyczny należy wpłacać na konto
ul. M. Skłodowskiej-Curie 3a Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego
80-210 Gdańsk z dopiskiem:
prenumerata Gazety GUMed
Adres redakcji Bank Zachodni WBK S.A. Oddz. Gdańsk
ul. Dębinki 1, 80-211 Gdańsk 76 1090 1098 0000 0000 0901 5327
telefon: 58 349 15 37
e-mail: [email protected] Redakcja zastrzega sobie prawo
www.gazeta.gumed.edu.pl niewykorzystania materiałów
niezamówionych, a także
Redaktor naczelna prawo do skracania i adiustacji
Małgorzata Omilian-Mucharska tekstów oraz zmiany ich tytułów.
Wyrażane opinie są poglądami
Przewodniczący Rady Programowej autorów i nie zawsze
Bolesław Rutkowski odzwierciedlają stanowisko
redakcji oraz władz Uczelni.
Z-ca Przewodniczącego Rady Programowej
Wiesław Makarewicz

Rada Programowa
Roman Kaliszan
Barbara Kochańska
Wioletta Mędrzycka-Dąbrowska

Redakcja i korekta językowa
Joanna Śliwińska
Jolanta Świerczyńska-Krok

Skład i opracowanie graficzne
Izabela Szeibelis-Deskiewicz

Współpracownicy
Janusz Limon
Paweł Kabata
Marek Bukowski
Zbigniew Wszeborowski
Agata Knurowska

Druk
Bernardinum Sp. z o.o.
ul. Biskupa Dominika 11, 83-130 Pelplin

Nakład
700 egzemplarzy

W TYM DZIAŁ STUDENCKI
NUMERZE:
28 Pamiętacie RemediuM? Otwieramy Dział Studencki
OD REKTORA – Agata Knurowska

04 Gazeta GUMed w nowej odsłonie 29 II sesja naukowa STN GUMed
– prof. dr hab. Marcin Gruchała i konferencja How To Science
– Agata Knurowska
05 DEKLARACJA PROGRAMOWA
30 FELIETON STUDENCKI
06 OD REDAKTORA Indywidualny Program i Plan Studiów
(IPiPS) – nagroda, kara czy zachcianka studenta?
TEMAT NUMERU – mgr Daniel Kasprowicz
PIERWSZE PRZEPROWADZKI
32 Co się dzieje w studenckich kołach naukowych?
08 Przenosiny do CMN
– dr n. hum. Joanna Śliwińska PUBLICYSTYKA

09 Przeprowadzka Katedry 33 FELIETON
i Kliniki Hematologii do CMN O chirurgii inaczej... – Chirurg Paweł
– lek. Michał Taszner
PODRÓŻE KSZTAŁCĄ
11 NOMINACJE
34 Moja historia z DAAD, Niemiecką
12 SUKCESY I NAGRODY Centralą Wymiany Akademickiej
– dr Zbigniew Heleniak
SYLWETKI NOWYCH
PROFESORÓW TYTULARNYCH 36 MEDYCYNA W SZTUCE
– prof. dr hab. Janusz Limon
13 WYWIAD
Profesorowie Anna i Tomasz Liberkowie Z WILNA DO GDAŃSKA
– wywiad przeprowadził
prof. dr hab. Wiesław Makarewicz 38 Józef Sawlewicz (1909-2000)
– prof. dr hab. Wiesław Makarewicz
BADANIA NAUKOWE
ABSOLWENCI
19 Publikacja w TrAC
41 Rocznik czterdzieści i cztery
19 Uczelnia aktywnego – prof. dr hab. Bolesław Rutkowski
starzenia się społeczeństwa
– Joanna Borzyszkowska WCZORAJ – DZISIAJ – JUTRO
– Magdalena Kukowska-Kaszuba
– Katarzyna Waligóra-Borek 43 Historia Kardiologii Dziecięcej – spojrzenie
– Martyna Wesserlig z perspektywy 60 lat istnienia Kliniki
– dr hab. Joanna Kwiatkowska
KONFERENCJE – dr hab. Robert Sabiniewicz, prof. nadzw.

22 Na marginesie szczytu 47 STARA FOTOGRAFIA MÓWI
klimatycznego w Katowicach
– dr Tadeusz Jędrzejczyk 47 NAGRODY JUBILEUSZOWE UCK

25 NOWI DOKTORZY 48 NEKROLOGI

27 KADRY GUMed VARIA

50 XVIII Gdańskie spotkania z etyką lekarską
– dr Elżbieta Krzymińska-Stasiuk

51 Fundacja Pomocy Lekarzom Seniorom
– prof. dr hab. Wiesław Makarewicz

04 GAZETA GUMed LUTY 2019

“ GAZETA GUMed” W NOWEJ ODSŁONIE

prof. dr hab. Szanowni Państwo, Szanując i doceniając niespełna trzydziestolet-
Marcin Gruchała nią tradycję wydawniczą, a jednocześnie pod-
Drodzy Czytelnicy, kreślając i jeszcze bardziej akcentując naszą
Rektor Gdańskiego uniwersyteckość, oddajemy w Państwa ręce
Uniwersytetu Medycznego Rok 2019 jest wyjątkowy dla całej społeczno- pierwszy numer Gazety GUMed – miesięczni-
ści naszej Uczelni. Upływa bowiem pod zna- ka Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Pi-
kiem pięknego jubileuszu – dziesięciole- smo odmienione i odświeżone, nie tylko pod
cia przekształcenia Akademii Medycznej względem szaty graficznej, ale i zawartości
w Gdańsku w Gdański Uniwersytet Medycz- merytorycznej. W sposób naturalny wiele
ny. Był to niejako wymóg ówczesnych czasów, z zawartych w nim treści jest kontynuacją
gdyż wprowadzone w 2006 r. nowe Prawo pozycji doskonale Państwu znanych, gdyż
o szkolnictwie wyższym znacząco obniży- Gazeta ma swoją historię i nie chcemy od
ło rangę akademii, traktując je na równi ze niej odchodzić. W magazynie wprowadzono
szkołami zawodowymi. Dzięki staraniom rek- jednak nowe kolumny, które – mam nadzieję
torów poprzednich kadencji – prof. Romana – znajdą Państwa uznanie. Sprofesjonalizo-
Kaliszana i prof. Janusza Morysia udało się wano również zespół redakcyjny, a w końcu
spełnić wszystkie wymogi formalne stawiane ubiegłego roku utworzono nową jednostkę –
przez nową ustawę i z dniem 19 maja 2009 r. Redakcję Czasopism Uczelni. Co godne pod-
oficjalnie staliśmy się Gdańskim Uniwersyte- kreślenia, to pierwszy numer uczelnianego
tem Medycznym. Zmiana nazwy miała dla nas pisma redagowany nie jak dotychczas przez
szczególny charakter – nie tylko podkreśliła profesora, ale przez profesjonalistę – Mał-
rzeczywistą pozycję Uczelni, ale stanowiła gorzatę Omilian-Mucharską. Ponadto przy
również powrót do tradycji uniwersyteckiej, Redakcji powołano Radę Programową, która
sięgającej czasów działalności Uniwersytetu ma spełniać rolę organu doradczego i opi-
Stefana Batorego w Wilnie. niującego zwłaszcza teksty wysokospecja-
listyczne. Na jej czele stanął prof. Bolesław
Musimy jednak pamiętać, że rzeczywistość Rutkowski, który do współpracy zaprosił
wokół nas zmienia się dynamicznie i chcąc wybitnych naukowców GUMed – dr hab.
utrzymać status uczelni nowoczesnej musi- Wiolettę Mędrzycką-Dąbrowską, prof. Bar-
my za tymi zmianami nadążać. Poprzez na- barę Kochańską, prof. Romana Kaliszana
sze działania chcemy budować silną markę i prof. Wiesława Makarewicza. Zapropono-
GUMed, wzmacniać jej prestiż i renomę na wane zmiany mają na celu z jednej strony
każdym polu aktywności, również poprzez uspójnienie polityki wydawniczej i wizerun-
nasze sztandarowe pismo. Miesięcznik wy- kowej GUMed, z drugiej zaś odświeżenie
dawany przez Uczelnię nieprzerwanie od marki, dzięki czemu stanie się bardziej atrak-
1991 r. jest wydawnictwem unikatowym, cyjna i wartościowa.
jednym z najstarszych pism akademickich
w Polsce. Na łamach ponad 300 numerów Wszystkim osobom zaangażowanym w trud
zapisana jest historia naszej Almae Matris, pracy nad dotychczasowymi numerami Ga-
widziana przez pryzmat poszczególnych zety AMG pragnę serdecznie podziękować,
władz, pracowników, studentów, absol- a nowemu zespołowi życzę wielu ciekawych
wentów… To wyjątkowe forum wymiany in- pomysłów, wytrwałości i satysfakcji, a także
formacji i poglądów, dialogu wszystkich ze dalszego pomyślnego rozwoju pisma. Czy-
wszystkimi, otwarte na każdego kto tylko telnikom życzę przyjemnej lektury, jak rów-
chciał z tego skorzystać. Do dziś niezwykle nież gorąco zachęcam do aktywnego włą-
aktualne pozostaje to, o co apelowali pierw- czenia się w kreowanie treści do kolejnych
si redaktorzy: spierajmy się i wspierajmy się, numerów Gazety GUMed.
wypowiadając się w Gazecie AMG mamy moż-
liwość współuczestniczyć w kształtowaniu opi-
nii, które mogą przekształcić się w decyzje.

DEKLARACJA PROGRAMOWA 05

DEKLARACJA PROGRAMOWA

SFORMUŁOWANA NA KANWIE WYPOWIEDZI WSZYSTKICH DOTYCHCZASOWYCH REDAKTORÓW NACZELNYCH

Gazeta GUMed jest oficjalnym pismem Gdań- Pismo pełni funkcję forum do wypowiedzi i dys-
skiego Uniwersytetu Medycznego, dostęp- kusji, jest zatem otwarte nie tylko na wymianę
nym dla całej społeczności akademickiej, informacji, ale także poglądów. Umożliwia tym
ukazującym się nieprzerwanie od 1991 r., re- samym współuczestnictwo w kształtowaniu
dagowanym przez przedstawicieli środowi- opinii, które mogą wpływać na decyzje Władz.
ska Uczelni.
Gazeta GUMed jest także narzędziem kreującym
Prezentuje oficjalne stanowisko Władz, za- wizerunek Uczelni, promującym uczelniane
soby materialne oraz potencjał dydaktycz- projekty i przedsięwzięcia, postawy i postaci.
ny i intelektualny Gdańskiego Uniwersytetu Ma także na celu integrację całego środowiska:
Medycznego, a także współpracę z Uniwer- Władz, pracowników naukowych, dydaktycz-
syteckim Centrum Klinicznym oraz innymi nych i administracyjnych wszystkich wydzia-
instytucjami w ramach wspólnych projektów. łów, klinicystów, seniorów, a także studentów
Rejestruje w sposób informacyjno-kronikarski i absolwentów poprzez budowanie wspólnej
wydarzenia bieżące oraz przywołuje istotne tożsamości i identyfikacji z Uczelnią.
dla rozwoju Uczelni fakty i postaci historyczne,
sięgając do tradycji, wspomnień i na muzeal-
ne półki, podejmuje aktualne tematy społecz-
no-kulturalne.

06 GAZETA GUMed LUTY 2019

STYCZEŃ 1991 LUTY 1991 MARZEC 1991

 Trzeci zeszyt to już 33 strony, a na
 nich m.in.: wywiad z prof. Wiesławem
 Makarewiczem, Informacje o czasopi-
Drugi, już 10-stronicowy numer Gaze- smach zachodnich w zbiorach Bibliote-
ty AMG ukazuje się w nakładzie 600
egzemplarzy i zawiera już 3 listy do ki Głównej, sondaż na temat projektu
redakcji, polemizujące i uzupełniają- godła Uczelni oraz dodatek specjalny
ce informacje zredagowane w pierw- – wykaz czasopism zagranicznych za
szym zeszycie. Na kartach formułuje rok 1990. Gazeta AMG pełni funkcję
się także misja: wewnętrzne pismo oficjalnego pisma ówczesnej Akade-
dostępne dla całej społeczności aka- mii Medycznej w Gdańsku.
demickiej, informujące o działalności
Decyzją rektora prof. Stefana Angiel- Uczelni i stanowiące forum do wypo-
skiego ukazuje się w nakładzie 500 wiedzi i do dyskusji.
egzemplarzy pierwszy numer Gazety
AMG. Redaktor prowadzący (ano- Redakcja namawia:
nimowo) w tekście zatytułowanym Chętnie przyjmiemy
Nowy Początek, sięgając do wileń- do współpracy każ-
skich korzeni, przywołuje nazwiska- dego, kto ma jakieś
-symbole twórców naszej Uczelni. doświadczenie i chęć
Motywuje w ten sposób społeczność współdziałania. Ape-
akademicką do współtworzenia pi- lujemy do wszystkich
sma – zróbmy coś dla siebie (…) tak o współdziałanie do-
jak nasi nauczyciele. rywcze lub stałe oraz
określa konwencję pi-
Na 8 stronach pisma ukazały się od- sma: z powagą i z hu-
powiedzi na postawione w tytułach morem.
artykułów pytania: Ilu nas? Co robi-
my? Ile kosztuje nasza praca? Co zro- Gazetę redaguje ze-
biliśmy w ciągu 45 lat istnienia szkoły? spół: prof. Leszek Ka-
linowski, prof. Wal-
Zeszyt zamyka tekst redakcyjny, któ- demar Narożny, prof.
ry definiuje następujące cele pisma: Jerzy Rogulski.
wymiana informacji i poglądów (…),
dialog wszystkich ze wszystkimi, pi-
smo otwarte dla wszystkich: (…) profe-
sorów i studentów, lekarzy i magistrów,
przedstawicieli administracji i związ-
ków zawodowych. Apeluje o współ-
działanie ludzi młodych.

Okładka pierwszego nu- 
meru Gazety AMG (1991 r.)

OD REDAKTORA 07

LUTY 2019

mgr Małgorzata Drodzy Czytelnicy! Jednak poza stałymi działami w Gazecie suk-
Omilian-Mucharska cesywnie będą pojawiać się nowe sekcje, np.
Powierzone mi przez rektora prof. Marcina Innowacje, Wiadomości z UCK, Ludzie Uczelni,
Absolwentka filologii Gruchałę kontynuowanie pracy nad naszym Absolwenci, a także nowi autorzy. Do stałej
polskiej ze specjalnością uczelnianym czasopismem jest dla mnie współpracy zaprosiłam prof. Janusza Limona,
bibliotekoznawstwo ogromnym zaszczytem i wyzwaniem. Tym który w ramach cyklu Medycyna w sztuce bę-
i informacja naukowa bardziej, że wcześniej prowadzili je wybitni dzie prezentował reprodukcje wybitnych dzieł
na UG oraz grafiki kompu- profesorowie – redaktorzy naczelni: prof. Je- i stawiał diagnozę namalowanym na nich
terowej i multimediów rzy Rogulski, prof. Marek Latoszek, prof. Bru- postaciom. Pismo zasilą także teksty publicy-
w WSB w Gdańsku; zawo- non Imieliński, prof. Wiesław Makarewicz oraz styczne, m.in. autorstwa chirurga Pawła Kaba-
dowo związana z Uczelnią prof. Bolesław Rutkowski. I chociaż oddaję ty z Katedry i Kliniki Chirurgii Onkologicznej,
od 13 lat, początkowo jako w Państwa ręce odmieniony zeszyt, wydany który jako Instalekarz dzieli się swoimi emo-
pracownik Oddziału Cza- pod nowym tytułem, w nowej szacie graficz- cjami i fotografiami, skupiając wokół siebie już
sopism, później Informacji nej i wydrukowany w całości w kolorze, to jest z ponad 21 tys. osób. Felietony znajdą Państwo
Naukowej i Promocji to numer 2 w 2019 r., a 338 z kolei w blisko także w nowym koordynowanym przez Agatę
w Bibliotece Głównej; 29-letniej historii pisma naszej Uczelni. Knurowską Dziale Studenckim. Pierwszy z nich,
od 2 lat wspiera także autorstwa Daniela Kasprowicza, poświęcony
zespół redakcyjny uczelnia- Kontynuację Gazety AMG odnajdziecie Pań- jest indywidualnemu programowi i planowi
nego czasopisma naukowe- stwo także w formie dopisku w nowej tytu- studiów. Zapraszając do współtworzenia Ga-
go European Journal laturze. Ponadto, swoim doświadczeniem zety GUMed przedstawicieli środowiska stu-
of Translational and Clinical i wiedzą wspierają mnie poprzedni redakto- denckiego i klinicznego, planujemy otworzyć
Medicine, początkowo rzy naczelni: prof. Bolesław Rutkowski jako się na nowych Czytelników. Chcemy także
jako redaktor technicz- przewodniczący Rady Programowej (do poprawić rozpoznawalność osób, o których
ny, obecnie jako redaktor której zaprosił: prof. Romana Kaliszana, prof. piszemy i które u nas publikują swoje teksty
zarządzający Barbarę Kochańską oraz dr hab. Wiolettę – chętnie będziemy zamieszczać ich fotografie
Mędrzycką-Dąbrowską) oraz prof. Wiesław oraz informacje na ich temat.
Makarewicz (jako zastępca przewodniczą-
cego). W randze stałych współpracowników Prosimy wszystkich (także seniorów, absol-
pisma pozostali także: dr Marek Bukowski, wentów, lekarzy, pielęgniarki, farmaceu-
dr Joanna Śliwińska, mgr Jolanta Świer- tów…), którzy chcą podzielić się wiedzą
czyńska-Krok oraz Zbigniew Wszeborowski. oraz pasjami, sukcesami indywidualnymi lub
Nową osobą w zespole jest natomiast mgr swoich jednostek uczelnianych, o nadsyłanie
Izabela Szeibelis-Deskiewicz, absolwentka tekstów. Liczymy również na Państwa opinie
projektowania graficznego na ASP w Gdań- i sugestie, jakie zagadnienia powinny znaleźć
sku, odpowiedzialna za koncepcję graficzną się w naszym czasopiśmie. Osoby aktywne
i skład komputerowy czasopisma. w social mediach zachęcamy do tagowania
własnych postów #GUMed (w ten sposób
W Gazecie GUMed, obok kroniki Z życia Uczel- poszukujemy np. na Instagramie zdjęć do
ni, będziemy nadal przedstawiać sukcesy publikacji) oraz polubienia i obserwowania
naukowców i studentów, nominacje nauko- nowego profilu @GazetaGUMed na Facebo-
we, relacje z zagranicznych staży i wyjazdów oku. W serwisie internetowym Uczelni na
konferencyjnych, wywiady z profesorami bel- stronie gazeta.gumed.edu.pl udostępniamy
wederskimi. W tym numerze udostępniamy wszystkie zeszyty naszego pisma, a także
wywiad szczególny, po raz pierwszy bowiem nowe narzędzie – wyszukiwarkę zawartości
w historii naszej Uczelni nominację z rąk zamieszczonych plików w formacie pdf.
prezydenta RP odebrało małżeństwo – pro-
fesorowie Anna i Tomasz Liberkowie. Nie Zapraszamy do lektury!
zabraknie dobrze już znanych cykli: Z Wilna
do Gdańska, Stara fotografia mówi, prezentacji MAŁGORZATA OMILIAN-MUCHARSKA
klinik i zakładów Wczoraj – dzisiaj – jutro. redaktor naczelna

TEMAT NUMERU

PIERWSZE
P R Z E P R O WA D Z K I

PRZENOSINY DO CMN

dr n. hum. Trwają przeprowadzki jednostek do budynku nej i Endokrynologii Ginekologicznej. Zgod-
Joanna Śliwińska Centrum Medycyny Nieinwazyjnej GUMed nie z harmonogramem w pierwszej połowie
(CMN). Jako pierwsze do nowej lokalizacji lutego br. przeniesione zostaną: Klinika Po-
Rzecznik prasowy GUMed przeniesione zostały: Klinika Hematologii łożnictwa, Klinika Neonatologii, Regionalne
i Transplantologii oraz Centralne Laboratorium. Centrum Nadciśnienia Tętniczego, jak rów-
nież Zakład Radioterapii Kliniki Onkologii
– Jest to duże wyzwanie logistyczne, ale jak i Radioterapii. Natomiast w drugiej połowie
sprawnie poszło z przenosinami jednostek lutego do budynku CMN trafią następujące
do CMI, podobnie odbywa się to w tej chwi- jednostki: Klinika Kardiochirurgii i Chirurgii
li – mówi Marek Langowski, kanclerz Uczelni. Naczyniowej, Oddział Intensywnej Terapii
Kardiologicznej Kliniki Kardiologii, Zakład
Aktualnie trwa przeprowadzka klinik miesz- Medycyny Nuklearnej, Klinika Pneumonologii
czących się dotychczas w nieruchomości oraz Klinika Alergologii. W pierwszych tygo-
przy ul. Klinicznej 1a. Do nowoczesnych sal dniach marca 2019 r. zaplanowana jest prze-
w budynku CMN przeniesiono dotąd Klinikę prowadzka Kliniki Nadciśnienia Tętniczego
Dermatologii, Wenerologii i Alergologii. Pod i Diabetologii.
koniec stycznia 2019 r. funkcjonowanie w bu-
dynku przy ul. Smoluchowskiego rozpoczęły:
Klinika Ginekologii, Ginekologii Onkologicz-

PIERWSZE PRZEPROWADZKI TEMAT NUMERU 09

PRZEPROWADZKA KATEDRY
I KLINIKI HEMATOLOGII DO CMN

lek. Michał Taszner Pod koniec pierwszej połowy grudnia 2018 r. Przeniesienie Kliniki poprzedzał etap pla-
Hematolog, zastępca koor- Katedra i Klinika Hematologii i Transplan- nowania i koordynacji. Na dwa tygodnie
dynatora Kliniki Hematolo- tologii, po 26 latach spędzonych we wła- wcześniej kierownik Kliniki prof. Jan Zaucha
gii i Transplantologii snym budynku nr 26 (dawniej należącym powołał zespół ds. przeprowadzki, w skład
do Katedry i Kliniki Dermatologii, Wenero- którego weszli: pielęgniarki oddziałowe –
Centrum Medycyny logii i Alergologii), przeprowadziła się do Jolanta Piekarska oraz Magdalena Ustimiuk
Nieinwazyjnej nowych pomieszczeń w Centrum Medycy- oraz specjalistka ds. rozliczeń Joanna Syno-
fot. Sylwia Mierzewska ny Nieinwazyjnej. W ciągu trzech dni prze- weć. Wspólnie z innymi członkami zespołu
niesiono dwa oddziały stacjonarne, oddział opracowaliśmy plan przeprowadzki składa-
 dzienny, poradnię transplantacyjną, Bank jący się z listy działań przygotowawczych
Tkanek i Komórek oraz zaplecze admini- oraz szczegółowego harmonogramu prze-
stracyjne Kliniki. nosin. Plan na bieżąco był omawiany z od-
delegowanymi z administracji UCK osobami,
Proces przeprowadzki nie był łatwy. Kom- w szczególności z Aleksandrą Talaśką i dy-
plikowało go szereg uwarunkowań ze- rektorem Arkadiuszem Lendzionem. Działa-
wnętrznych. Z jednej strony w budynku nia przygotowawcze polegały na planowym
CMN trwały prace wykończeniowe i insta- zmniejszeniu liczby hospitalizowanych pa-
lacyjne, a z drugiej strony zbliżał się termin cjentów, wstrzymaniu ostrych przyjęć z KOR,
oddania budynku nr 26 firmie wyburzenio- określeniu minimum zabezpieczenia sprzę-
wej, co podkreślały zaparkowane przed Kli- towego w nowej lokalizacji oraz nawiązaniu
niką buldożery. Trwające wyburzanie sąsied- kontaktu z osobami odpowiedzialnymi za po-
niego budynku Laboratorium dodatkowo szczególne aspekty przeprowadzki z ramienia
utrudniało ruch samochodowy w okolicy. administracji Szpitala i Uczelni. W pierwszych

10 TEMAT NUMERU GAZETA GUMed LUTY 2019

Wyburzanie tygodniach grudnia 2018 r. skoncentrowano prowadził obchód nowych pomieszczeń,
budynku laboratorium pacjentów w jednym oddziale Kliniki, planu- sprawdzając czy spełnione są wcześniej
fot. Monika Osowska jąc podzielenie personelu pielęgniarskiego ustalone wymogi bezpieczeństwa i wypo-
i lekarskiego na dwa budynki w celu zapew- sażanie. Pierwszego dnia przewieziono leki,
 nienia pełnej opieki pacjentom. Przeprowa- sprzęt medyczny i komputerowy z opróż-
dzono inwentaryzację komputerów, dru- nionego oddziału B oraz rozpoczęto przy-
karek i sprzętu medycznego, aby połowę gotowania do przyjęcia pacjentów. Równo-
zasobów przetransportować do CMN przed cześnie transportowany był specjalistyczny
przeniesieniem pacjentów. Jednocześnie sprzęt Banku Tkanek i Komórek oraz pra-
gromadzono kartony i sprzęt do pakowania cowni aferezy. Kolejnego dnia, po spraw-
oraz umawiano serwisantów do transportu dzeniu stopnia przygotowania pomieszczeń
specjalistycznego sprzętu. Ostatni week- i przejściu połowy personelu, przeniesiono
end przed przeprowadzką był pracowity. pacjentów z Oddziału A do Oddziału Hema-
Wielu pracowników, w tym oddziałowe tologii Ogólnej w CMN. Transport medyczny,
i lekarze Kliniki przygotowywało się do mimo znacznych utrudnień związanych z wy-
przeprowadzki, osobiście wozili najbardziej burzaniem budynku Laboratorium, przebiegł
wrażliwe przedmioty, np. takie jak mikroskop. bez jakichkolwiek problemów. Na chorych
czekały nowiutkie sale z łóżkami oraz pielę-
Kilka dni przez przenosinami ustalono szcze- gniarki i lekarze z wcześniej przewiezionym
góły kolejności działań z kierownikami za- sprzętem i lekami. Trzeciego dnia przeniesio-
angażowanych działów administracyjnych no sprzęt i dokumentację oddziału dzienne-
szpitala: Działu Zaopatrzenia i Transportu, go oraz kartony z dokumentacją medyczną.
Administracyjno-Gospodarczego, Teleinfor- Łącznie, poza 20 pacjentami w różnym stanie
matyki i Systemów Informatycznych. Roz- klinicznym, przewieziono około 200 karto-
poczęta wcześniej współpraca pozwoliła na nów z dokumentacją, kilkanaście zestawów
stworzenie harmonogramu pozwalającego komputerowych, wyposażenia gabinetów
na sprawną i spokojną realizację przenosin. zabiegowych, wielkogabarytowy sprzęt do
pobierania i przechowywania komórek ma-
Szczegółowy harmonogram trzech dni cierzystych szpiku, co wypełniło sześciokrot-
przeprowadzki przewidywał sekwencyjne nie ciężarówkę.
przenoszenie poszczególnych części funk-
cjonalnych Kliniki. Przed przeprowadzką, Dzięki zaangażowaniu całego zespołu Kli-
Kierownik Kliniki wspólnie z dyrekcją szpi- niki Hematologii i Transplantologii, w szcze-
tala w osobie Arkadiusza Lendziona prze- gólności personelu pielęgniarskiego oraz
administracyjnego Kliniki oraz ofiarności
kierowników administracyjnych Szpitala,
w szczególności Aleksandry Talaśki, Aliny
Grzempskiej, Marcina Wojciechowskiego
i Mariusza Budzisza oraz dyrektora Arka-
diusza Lendziona, którzy przez wiele dni
pracowali do godzin wieczornych, prze-
niesienie dużej, wysoce specjalistycznej Kli-
niki odbyło się sprawnie i bez powikłań. Teraz
czaka nas mozolny okres urządzania się, co
jak wiemy wcale łatwe nie jest. Przenosiny
Oddziału Transplantacyjnego z CMI zaplano-
wane są na marzec, po zatwierdzeniu przez
komisje akredytacyjną Ministerstwa Zdrowia
nowej siedziby Oddziału Transplantacyjnego.

LEK. MICHAŁ TASZNER

Z ŻYCIA UCZELNI – NOMINACJE / SUKCESY I NAGRODY 11

NOMINACJE

PROF. J. JASSEM PREZESEM FUNDACJI POLSKIEJ LIGI WALKI Z RAKIEM

prof. dr hab. Decyzją Rady Fundacji Polskiej Ligi Walki nację wszystkich jej elementów i optymaliza-
Jacek Jassem z Rakiem, nowym prezesem zarządu tej or- cję kosztów. Polski Cancer Plan przewiduje
ganizacji został prof. Jacek Jassem, kierownik realizację 31 celów poprzez ponad 100 dzia-
Kierownik Katedry i Kliniki Katedry i Kliniki Onkologii i Radioterapii GU- łań w 5 kluczowych obszarach: organizacji
Onkologii i Radioterapii Med, członek wielu polskich i zagranicznych i zarządzaniu systemem zwalczania chorób
GUMed towarzystw naukowych, autor kilkuset ory- nowotworowych, nauce i badaniach nad
ginalnych prac naukowych i podręczników rakiem, profilaktyce, diagnostyce i leczeniu
akademickich. Jego poprzednik, dr Łukasz oraz jakości życia w trakcie i po zakończonej
Andrzejewski, z powodów osobistych złożył terapii onkologicznej.
rezygnację z pełnienia tej funkcji.
Fundacja współpracuje z innymi narodowy-
Misją Fundacji jest dbałość o zdrowie i życie mi ligami walki z rakiem w ramach European
setek tysięcy Polek i Polaków zmagających Cancer Leagues. Funkcje w Zarządzie Polskiej
się z chorobą nowotworową, a celem działa- Ligi Walki z Rakiem są pełnione społecznie.
nia stałe zwiększanie szans na ich wyleczenie
oraz zmniejszanie populacyjnej zapadalności Najważniejsze, zrealizowane i realizowane
i zachorowalności na nowotwory. Fundacja projekty Ligi to:
powstała dzięki zaangażowaniu ponad trzy-
dziestu osób, ekspertów reprezentujących Internetowy Serwis Onkologiczny dla Dzien-
różne zawody i środowiska, którzy uważają, nikarzy,
że szeroko rozumiana walka z rakiem powinna współorganizacja Letniej Akademii Onkolo-
być priorytetem polityki zdrowotnej w Polsce. gicznej dla Dziennikarzy,
Konkurs ONKOGRANTY,
Podstawę programową działań Fundacji sta- Serwis Medycyny Niekonwencjonalnej opar-
nowi Strategia Walki z Rakiem w Polsce 2015- ty na bazie National Cancer Institute,
2024. Dokument, który stawiając potrzeby warsztaty psychoonkologiczne: Jak żyć z rakiem?
pacjenta w centrum wszystkich projektowa- działalność wydawnicza: publikacje – Jak żyć,
nych zadań, postuluje istotne usprawnienie aby żyć, Jak rozmawiać z pacjentem? Anato-
organizacji walki z rakiem w Polsce, koordy- mia komunikacji w praktyce lekarskiej oraz
Życie z rakiem i po raku (w przygotowaniu).

NOWY PRZEWODNICZĄCY PTChem

prof. dr hab. Profesor Wojciech Kamysz, kierownik Kate- zacja wśród społeczeństwa. Skupia zarówno
Wojciech Kamysz dry i Zakładu Chemii Nieorganicznej GUMed naukowców chemików, nauczycieli, jak
został jednogłośnie wybrany nowym prze- i inne osoby związane z chemią.
Kierownik Katedry i Zakła- wodniczącym Oddziału Gdańskiego Polskie-
du Chemii Nieorganicznej go Towarzystwa Chemicznego (PTChem). Warto nadmienić, że po raz pierwszy w kil-
na Wydziale Farmaceu- Towarzystwo skupia w okręgu gdańskim 230 kudziesięcioletniej historii Oddziału kierow-
tycznym GUMed naukowców i należy do jednego z najliczniej- nictwo gdańskiego Towarzystwa zostało
szych towarzystw naukowych w kraju. Statu- objęte przez pracownika Gdańskiego Uni-
towym celem Towarzystwa jest wspieranie wersytetu Medycznego.
rozwoju nauk chemicznych i ich populary-

12 GAZETA GUMed LUTY 2019

DR JACEK WOJARSKI W KRAJOWEJ RADZIE TRANSPLANTACYJNEJ

Dr Jacek Wojarski z Katedry i Kliniki Kar- do wypracowania i doskonalenia rozwiązań
diochirurgii i Chirurgii Naczyniowej GUMed prawnych i organizacyjnych w zakresie po-
został powołany przez Ministra Zdrowia do bierania, przechowywania i przeszczepiania
Krajowej Rady Transplantacyjnej na kaden- komórek, tkanek i narządów, co wpłynie
cję 2018-2022. Wzajemna współpraca między na dynamiczny i skuteczny rozwój polskiej
Radą a Ministrem Zdrowia ma się przyczynić transplantologii.

dr Jacek Wojarski

Adiunkt w Katedrze i Klinice Kardiochirurgii i Chirurgii Naczyniowej GUMed

SUKCESY I NAGRODY

GWIAZDA UMIĘDZYNARODOWIENIA Z GUMed

dr hab. Dr hab. Sławomir Wójcik znalazł się w gronie prekursorem działań mających zapewnić bez-
Sławomir Wójcik laureatów konkursu Gwiazdy Umiędzynaro- pieczne studiowanie, podejmował się prac
dowienia/Internationalization Stars 2019 integrujących działanie Uczelni, władz miast
Kierownik Działu Rekrutacji organizowanego przez Fundację Edukacyjną oraz służb państwowych, a swoim doświad-
GUMed oraz adiunkt Perspektywy. Zwyciężył w kategorii Gwiazda czeniem dzielił się z przedstawicielami innych
w Zakładzie Anatomii Kształcenia – Teaching Star. uczelni. Studenci anglojęzyczni przyznali mu
i Neurobiologii nagrodę Amicus Studentis będącą najwyższą
Dr hab. Sławomir Wójcik od ponad 15 lat formą uznania na poziomie Uczelni.
czynnie angażuje się w działania mające na
celu umiędzynarodowienie zarówno macie- Dr hab. Sławomir Wójcik jest drugim laure-
rzystej uczelni, jak i nauki w Polsce. Obszar atem Konkursu związanym z GUMed. W 2018 r.
jego działań obejmuje promocję krajową Gwiazdą Marketingu – Marketing Star została
i międzynarodową, rekrutację na studia pol- Ewa Kiszka, kierownik Działu ds. Umiędzyna-
sko- i anglojęzyczne, dydaktykę na poziomie rodowienia Uczelni.
przygotowującym do studiów wyższych
(współtwórca i obecnie kierownik kursu Uroczyste wręczenie nagród odbyło się 17
PreMed), dydaktykę na poziomie studiów stycznia br. w Szkole Głównej Gospodarstwa
wyższych (anatomia i neurobiologia) i przy- Wiejskiego w Warszawie podczas konferencji
gotowującą do egzaminów nostryfikacyjnych Studenci zagraniczni w Polsce 2019.
(egzaminy USMLE). W spektrum jego zainte-
resowań jest także obsługa administracyjna Misją Nagrody jest nagrodzenie i promocja
w systemie wielokulturowym oraz działania osób mających wybitne osiągnięcia w zakre-
mające na celu uzyskanie pełnej rozpozna- sie umiędzynarodowienia polskich szkół wyż-
walności i akredytacji dyplomu polskiej uczel- szych. Jest ona przyznawana wspólnie przez
ni na forum międzynarodowym. polskie instytucje i organizacje zaangażowane
we wspieranie umiędzynarodowienia polskie-
Jego aktywność zaowocowała podpisaniem go szkolnictwa wyższego i nauki. Kandydatów
przez GUMed umów o współpracy naukowo- zgłaszają władze szkół wyższych, organizacje
-dydaktycznej z Uniwersytetami w Neapolu studenckie oraz pracownicy uczelni i studenci.
i Palermo, w ramach których współrealizuje
Letnią Szkołę Preparatyki Anatomicznej dla Więcej informacji o konkursie można znaleźć na
studentów medycyny z Polski i Włoch. Będąc stronie www.gwiazdyinternacjonalizacji.pl

SYLWETKI NOWYCH PROFESORÓW TYTULARNYCH WYWIAD 13

SYLWETKI NOWYCH PROFESORÓW TYTULARNYCH

PROF. ANNA I TOMASZ
LIBERKOWIE

Prezentujemy Czytelnikom Gazety GUMed dla początkującego pracownika − niezwykle
wywiad z małżonkami Anną i Tomaszem serdeczna, wyrozumiała, w zespole tworzyła
Liberkami, którzy wspólnie w grudniu 2017 r. niemal rodzinną atmosferę. Właśnie tam zdo-
w Belwederze odebrali z rąk prezydenta bywałam kolejne stopnie specjalizacji z pe-
Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy diatrii i gastroenterologii dziecięcej, zrobiłam
zaszczytny tytuł profesora. Było to bardzo doktorat i uzyskałam habilitację.
szczególnie i niecodzienne wydarzenie.
Otrzymanie tytułu naukowego jest z pew- Początkowo zajmowałam się onkologią dzie-
nością dla każdego ogromnym zaszczytem − cięcą i praca doktorska dotyczyła właśnie
w tym wypadku była to ponadto wyjątkowa tej dziedziny. Już wówczas interesowały
uroczystość rodzinna. mnie jednak zagadnienia związane z po-
szukiwaniem markerów mogących monito-
PROF. ANNA LIBEREK (A.L.) jest zatrudnio- rować przebieg różnych schorzeń. W pracy
na jako profesor nadzwyczajny w Zakładzie doktorskiej analizowałam zachowanie się
Pielęgniarstwa Ogólnego Wydziału Nauk fibronektyny osoczowej w chorobach nowo-
o Zdrowiu oraz pełni funkcję ordynatora tworowych u dzieci. W kolejnych latach, ze
Oddziału Pediatrii w Szpitalu św. Wojciecha względów organizacyjnych Kliniki, stanęłam
COPERNICUS Podmiot Leczniczy w Gdańsku. przed wyborem − czy dalej idę ścieżką on-
PROF. TOMASZ LIBEREK (T.L.) jest zatrud- kologiczną czy jednak swoje zainteresowa-
niony jako profesor nadzwyczajny w Ka- nia zawodowe i naukowe skieruję ku nowej,
tedrze i Klinice Nefrologii, Transplantologii rozwijającej się w Klinice dziedzinie – gastro-
i Chorób Wewnętrznych Wydziału Lekar- enterologii. Kolejna szefowa Kliniki − prof.
skiego GUMed. Rozmowę przeprowadził Maria Korzon zainteresowała nas między in-
prof. Wiesław Makarewicz. nymi hepatologią. Nawiązana została współ-
praca z prof. Władysławą Zielińską w Klinice
Gratuluję otrzymania tytułu nauko- Chorób Zakaźnych. Do naszej Kliniki zaczęły
wego. Jak wyglądała życiowa ścieżka, trafiać dzieci z przewlekłym zapaleniem wą-
która doprowadziła Państwa do tej za- troby typu B i C, które leczyliśmy przeciwwi-
szczytnej nominacji? rusowo − interferonem, lamiwudyną i riba-
wiryną. W ten sposób rozpoczęła się moja
A.L. Po ukończeniu studiów na Wydziale Le- przygoda z hepatologią, która trwa do dzi-
karskim Akademii Medycznej w Gdańsku, od siaj. Nie ma wprawdzie odrębnej specjalizacji
początku swojej pracy zawodowej związana z hepatologii, jest ona częścią gastroentero-
byłam z macierzystą Uczelnią. Pracę rozpo- logii. Posiadam jednak Certyfikat Hepatologa
częłam zaraz po otrzymaniu dyplomu lekarza przyznany mi przez Polskie Towarzystwo
w dawnym Szpitalu Wojewódzkim w Gdań- Hepatologiczne. Obecnie od kilku lat pracuję
sku. Wówczas II Kliniką Chorób Dzieci (obec- na Wydziale Nauk o Zdrowiu naszej Uczelni,
nie Klinika Pediatrii, Gastroenterologii, Hepa- jednocześnie będąc ordynatorem Oddziału
tologii i Żywienia Dzieci) kierowała prof. Maria Pediatrii w Szpitalu św. Wojciecha COPERNI-
Kamińska. Profesor była wymarzonym szefem CUS w Gdańsku.

14 WYWIAD GAZETA GUMed LUTY 2019

T.L. Ja również rozpocząłem pracę bezpo- angażowanie się w pracę kliniczną. Dzięki po-
średnio po zakończeniu studiów w roku czątkowym sukcesom publikacyjnym, a także
1985 w Klinice Chorób Nerek Akademii Me- życzliwości i zaangażowaniu moich walijskich
dycznej, która obecnie jest Kliniką Nefrolo- mentorów w osobach prof. Nicka Topleya
gii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych i prof. Johna Williamsa otrzymałem kolejne
GUMed. Kierownikiem Kliniki był wówczas 18-miesięczne stypendium Wellcome Trust.
prof. Andrzej Manitius. Pierwsze lata w Klini- Uważam swój 2,5-letni pobyt w Cardiff za nie-
ce to nauka interny pod okiem doświadczo- zwykle cenny, gdyż po powrocie do Gdańska
nych adiunktów m.in. dr Janiny Margules i dr udało mi się nie tylko kontynuować zaintere-
Alicji Wielgosz. W roku 1988 r. zdałem spe- sowania naukowe i rozwinąć współpracę
cjalizację I stopnia z chorób wewnętrznych. z przedstawicielami badań podstawowych
Pamiętam, że z punku widzenia pracy klinicz- w naszej Uczelni i w Uniwersytecie Gdańskim,
nej były to czasy trudne, gdyż wielu chorych ale również rozpocząć program leczenia pa-
ze schyłkową niewydolnością nerek nie mo- cjentów dializą otrzewnową i, wspólnie z ca-
gło być leczonych hemodializą i nie mogliśmy łym zespołem, stworzyć jeden z wiodących
im pomóc. ośrodków stosujących tą metodę w Polsce.

Moja praca naukowa zaczęła się "na dobre" Po powrocie z Wielkiej Brytanii, kierowni-
w roku 1990, kiedy otrzymałem stypendium kiem Kliniki był prof. Bolesław Rutkowski,
British Council i wyjechałem na roczny staż do moje osiągnięcia, zarówno naukowe, jak
Instytutu Nefrologii Uniwersytetu Medyczne- i organizacyjne na pewno nie byłyby możli-
go w Cardiff. Zostałem tam włączony do ze- we bez ogromnego wsparcia z Jego strony.
społu zajmującego się biozgodnością płynów Na podstawie badań przeprowadzonych
do dializy otrzewnowej – metody dializacyj- w Cardiff, w 1994 r. obroniłem doktorat, które-
nej, która była wówczas stosowna na bardzo go promotorem był prof. Rutkowski, a kolejne
jeszcze niewielką skalę w Polsce. Praca prace powstające na temat dializy otrzewno-
w laboratorium zaowocowała szeregiem do- wej były podstawą pracy habilitacyjnej. Była
brych publikacji w światowych czasopismach to jedna z pierwszych habilitacji w Uczelni
nefrologicznych, ale także otrzymałem tam przeprowadzona na podstawie zbioru opu-
rejestrację medyczną, która umożliwiła mi za- blikowanych prac, i o ile wiem, pierwsza

SYLWETKI NOWYCH PROFESORÓW TYTULARNYCH WYWIAD 15

w dziedzinach klinicznych. W kolejnych la- ciężkim schorzeniem genetycznym. To wła-
tach, po prywatyzacji ośrodka dializy otrzew- śnie w Gdańsku powstała koncepcja nowej
nowej, odszedłem od zagadnień związanych terapii dla tej grupy pacjentów – hamowa-
z tą metodą dializy. Zostałem ordynatorem nia syntezy glikozaminoglikanów genisteiną.
Oddziału Nefrologii Zachowawczej w Klinice Obecnie w wielu krajach na świecie trwają
i w obszar moich zainteresowań wszedł sze- badania nad tą formą terapii. Pierwsze na
roki wachlarz zagadnień z tym związanych. świecie doniesienia na temat wykorzystania
Od kilku lat zakładam pacjentom leczonym w leczeniu preparatów zawierających geni-
hemodializą cewniki tunelizowane i w zakre- steinę pochodzą właśnie z Gdańska. Jest to
sie moich naukowych zainteresowań znala- przede wszystkim ogromna zasługa zespołu
zły się powikłania związane z tym rodzajem profesora Węgrzyna.
dostępu naczyniowego.
Na koniec nie mogę nie wspomnieć o prof.
Kto w pierwszym rzędzie był dla Pań- Piotrze Lassie, który od chwili mojego przej-
stwa mistrzem inspirującym i wprowa- ścia na Wydział Nauk o Zdrowiu naszej
dzającym w arkana zawodu i działalno- Uczelni, bardzo dopingował mnie do wystą-
ści naukowej? pienia o tytuł profesora.

A.L. Tak jak wspomniałam osobą, która po- T.L. Trudno jednoznacznie wskazać jedne-
kierowała moją drogą zawodową i również go mistrza decydującego o moim rozwoju
naukową ku gastroenterologii, a przede klinicznym i naukowym. Niewątpliwie o wy-
wszystkim ku hepatologii dziecięcej była borze zawodu zadecydował przykład mojej
prof. Maria Korzon. Była szefem, który bar- Mamy, która była lekarzem internistą i przed
dzo nas mobilizował do zdobywania nowych wieloma laty, jeszcze pod kierownictwem
umiejętności i nawiązała współpracę z wie- prof. Jakuba Pensona pracowała jako asy-
loma ośrodkami. Pomagała, ale i oczekiwała stentka, a następnie adiunkt w Klinice Cho-
wyników. Byłam Jej pierwszą doktorantką. rób Nerek. Wzruszającym dla mnie momen-
Już na etapie pisania rozprawy na kilka mie- tem było, gdy kilkanaście lat temu podczas
sięcy wyjechaliśmy całą rodziną do Wielkiej porządków w jednym z gabinetów Kliniki,
Brytanii. Trudno w to teraz uwierzyć, ale nie znaleźliśmy pisane przez Nią w latach sześć-
były to jeszcze czasy komunikowania się dziesiątych raporty z pierwszych zabiegów
przez Internet. Naturalną drogą przekazy- hemodializy, prowadzonych u pacjentów
wania wiadomości był telefon (stacjonarny) z ostrą niewydolnością nerek. Gdy rozpo-
bądź listy. Będąc w Cardiff otrzymywałam czynałem pracę w Klinice jej kierownikiem
od prof. Korzonowej listy z kolejnymi korek- był prof. Manitius. Pamiętam go jako bar-
tami pracy i ponagleniami mobilizującymi dzo wymagającego szefa, który w trakcie
mnie do dalszego działania. Pamiętam, jak długotrwałych obchodów zwracał uwagę
z duszą na ramieniu siedzieliśmy na corocz- na najdrobniejsze szczegóły kliniczne. Biada
nych zebraniach podsumowujących nasz asystentowi, któremu Profesor mógł wy-
kliniczny dorobek naukowy. Pani Profesor tknąć brak szczegółowej znajomości wywia-
szczegółowo analizowała osiągnięcia bądź du pacjenta. Była to wymagająca lecz cenna
ich brak u każdego z nas, przepytywała szkoła interny i nefrologii.
z planów na przyszłość.
Kolejnym etapem mojego rozwoju nauko-
Drugą osobą, która niewątpliwie miała wego i klinicznego był dwu i półletni staż
wpływ na kolejny kierunek moich zainte- w Instytucie Nefrologii w Cardiff na pozy-
resowań naukowych i zawodowych był cji Research Fellow. Oprócz pracy w labo-
prof. Grzegorz Węgrzyn, wybitny biolog ratorium, gdzie miałem możność poznania
molekularny z Uniwersytetu Gdańskiego. wielu nowych metod badawczych, bardzo
Wspólnie – On na poziomie molekularnym, cennym doświadczeniem była praca klinicz-
ja przede wszystkim w aspekcie klinicznym na na oddziałach Cardiff Royal Infirmary. Mo-
– zajmowaliśmy się schorzeniami lizosomal- głem zgłębiać zagadnienia związane z pro-
nymi, głównie mukopolisacharydozami. We wadzeniem chorych na dializie otrzewnowej,
współpracy z Kliniką Chorób Metabolicz- ale też poznać od środka sposób funkcjono-
nych w Centrum Zdrowia Dziecka w Warsza- wania medycyny szpitalnej w Wielkiej Bry-
wie zaangażowani byliśmy w proces wdra- tanii. Było to bardzo cenne doświadczenie,
żania terapii enzymatycznej u dzieci z tym pomocne w późniejszej pracy. Muszę pod-

16 WYWIAD GAZETA GUMed LUTY 2019

Anna i Tomasz Liberkowie kreślić, że w czasie pobytu w Cardiff spotka- sowań zawodowych i naukowych są nadal,
z córką Joanną i jej mę- łem się z ogromną sympatią i życzliwością szeroko rozumiane schorzenia wątroby
żem Grzegorzem w towa- lekarzy i współpracowników, a także z du- u dzieci. Interesuje mnie między innymi moż-
rzystwie Prezydenta RP żym zainteresowaniem przemianami w Pol- liwość wykorzystania diagnostyki moleku-
sce w tamtym czasie. larnej w chorobach wątroby u dzieci, przede
 wszystkim w cholestazach, gdzie wczesne
Gdy wróciłem do Gdańska w 1993 r. no- rozpoznanie ma często kardynalne znacze-
wym kierownikiem Kliniki był prof. Bolesław nie dla dalszego rokowania. W tym zakresie
Rutkowski. Rozpoczął się okres szybkiego współpracuję głównie z Kliniką Gastroente-
rozwoju leczenia nerkozastępczego. Dzię- rologii, Hepatologii, Zaburzeń Odżywienia
ki Profesorowi mogłem wziąć w nim udział i Pediatrii Centrum Zdrowia Dziecka w War-
rozpoczynając program leczenia pacjentów szawie. Dowodem mojego zaangażowania
dializą otrzewnową, metodą z którą zapozna- w tematykę chorób układu pokarmowego
łem sie podczas stażu w Cardiff. Umożliwiało u dzieci jest moje powtórne członkostwo
to również prowadzenie badań naukowych w Zarządzie Głównym Polskiego Towarzy-
związanych z dializą otrzewnową, zarówno stwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywie-
badań własnych, jak i udział w badaniach wie- nia Dzieci. Jestem również przewodniczącą
loośrodkowych. Profesor był promotorem mo- Sekcji Hepatologicznej tego Towarzystwa
jego doktoratu, zawsze wspierał i dopingował Naukowego. Kilkakrotnie byłam organiza-
do dalszej pracy. Służył pomocą w organiza- torem lub współorganizatorem konferencji
cji badań, popierał moje starania o uzyskanie poświęconych hepatologii dziecięcej.
stopnia doktora habilitowanego i dopingował
do wystąpienia o tytuł profesora. O poziomie T.L. Moje zainteresowania ogniskują się wo-
szkoły naukowej, którą stworzył Profesor kół zagadnień związanych z dializoterapią
i Jego stosunku do swoich asystentów może i temu poświęcone są moje najważniejsze
świadczyć liczba habilitacji, które powstały publikacje. Jednym z moich kierunków za-
w Klinice w ostatnich latach. interesowań pozostaje nadal dializa otrzew-
nowa i optymalizacja tej terapii. Aktualnie,
Co jest aktualnie głównym przedmio- praca na Oddziale Nefrologii Zachowawczej
tem Państwa zainteresowań nauko- dyktuje również inne kierunki zaintereso-
wych i zawodowych? wań. Jest nim m. in. wybór odpowiedniego
momentu rozpoczynania leczenia dializą.
A.L. Moim głównym kierunkiem zaintere- Pomimo postępu wiedzy medycznej, który

SYLWETKI NOWYCH PROFESORÓW TYTULARNYCH WYWIAD 17

nastąpił w ostatnich dziesięcioleciach, do studentów Wydziału Lekarskiego, zarówno
dziś nie udało się ustalić jednoznacznych studentów polskojęzycznych, jak i English
kryteriów umożliwiających wskazanie wła- Division. Na tym ostatnim kierunku, od mo-
ściwego momentu rozpoczęcia dializotera- mentu jego powstania, jestem kierownikiem
pii i zagadnienie to pozostaje kontrowersyj- przedmiotu Internal Medicine – Nephrology.
ne. Bardzo praktycznym i klinicznie ważnym
problemem jest odpowiedni dostęp naczy- Co Państwo uważają za swoje najważ-
niowy do hemodializy. Ponieważ od kilku niejsze osiągnięcie w życiu naukowym
lat zakładam tunelizowane cewniki do he- i działalności zawodowej? Z czego
modializy, jednym z kierunków moich obec- czerpiecie Państwo największą satys-
nych zainteresowań jest długofalowa ocena fakcję w codziennej pracy?
ich funkcjonowania, a także występowanie
powikłań i próba zdefiniowania przydatno- A.L. Powstanie oraz rozwój hepatologii
ści różnych form dostępu naczyniowego dziecięcej (jak wspomniałam mimo braku
w hemodializie. odrębnej formalnej specjalizacji) w naszym
województwie uważam za niezwykle istot-
Jakie jest Państwa zaangażowanie w pro- ny. Dzieci ze schorzeniami wątroby są bardzo
ces dydaktyczny? specyficzną i często trudną grupą pacjentów.
Obecnie w dobie rozwoju transplantologii
A.L. Obecnie prowadzę zajęcia z zakresu coraz większa liczba dzieci może skorzystać
pediatrii na różnych kierunkach na Wydziale z tej formy terapii. Stawia to jednak przed
Nauk o Zdrowiu oraz fakultety dla studen- nami zupełnie nowe wyzwania. Transplanta-
tów Wydziału Lekarskiego i Farmaceutycz- cja wątroby u dzieci to głównie przeszcze-
nego. Jestem również wykładowcą na kur- pienia rodzinne od żywych, spokrewnionych
sach i szkoleniach specjalizacyjnych. dawców. Większość placówek medycznych
w terenie nie podejmuje się opieki nad tą
T.L. Zasadniczym moim zaangażowaniem grupą pacjentów. Poradnia hepatologiczna
dydaktycznym jest nauczanie nefrologii dla dzieci, którą zorganizowałam kilkana-
ście lat temu (gdzie nadal jako jedyny lekarz
świadczę usługi medyczne) jest jedyną pla-
cówką tego typu w naszym województwie.
Ościenne województwa również nie propo-
nują swoim mieszkańcom podobnej opieki.
Stąd niestety do poradni jest bardzo długi
okres oczekiwania. Oczywiście żaden pa-
cjent wymagający szybkiej pomocy nie jest
jej pozbawiony.

T.L. Wydaje mi się, bo trudno to obiektyw-
nie oceniać z własnej perspektywy, że naj-
ważniejszym moim osiągnięciem zarówno
naukowym, jak i zawodowym jest mój wkład
w rozwój dializy otrzewnowej. Oceniając to
z perspektywy naukowej to na pewno naj-
więcej publikacji poświęciłem temu zagad-
nieniu, a niektóre z nich były często cytowa-
ne. Również z perspektywy klinicznej ważne
jest, że udało mi się rozpocząć program dia-
lizy otrzewnowej w Gdańsku i później rozwi-
jać go wraz z zespołem. Ponieważ ośrodek
gdański był wiodący jeśli chodzi o rozwój
dializy otrzewnowej, poprzez liczne szkole-
nia i konferencje miałem swój udział w roz-
woju tej metody dializy w Polsce. Od ponad
10 lat mój związek z dializą otrzewnową jest
luźniejszy, w tym czasie pełnię w Klinice rolę
kierownika Oddziału Nefrologii Zachowaw-

18 WYWIAD GAZETA GUMed LUTY 2019

Zimowy odpoczynek czej, który przyjmuje pacjentów z KOR-u, ogromne zaangażowanie mam taką nadzieję.
na nartach w Austrii z poradni nefrologicznych oraz przekazywa- Tym bardziej, że większość dzieci hospitali-
nych z ościennych szpitali terenowych. Jest zowanych w naszym Oddziale to pacjenci ze
 to na pewno działanie na pierwszej linii fron- schorzeniami hepatologicznymi.
tu pracy klinicznej. Praca, choć na pewno
trudna i stresująca, daje mi dużo satysfakcji. T.L. Może trudno nazwać to marzeniem,
ale w nawiązaniu do tego co powiedziałem
Kolejnym działaniem zawodowym, dającym wcześniej, chciałbym aby w UCK powstał
mi wiele satysfakcji jest implantowanie pa- i funkcjonował wyspecjalizowany ośrodek
cjentom hemodializowanym tunelizowanych zajmujący się dostępem naczyniowym. Jako
cewników naczyniowych, które stanowią nefrolog zajmujący się tym zagadnieniem
długotrwały dostęp naczyniowy do hemo- zdaję sobie sprawę jak wielkie są potrzeby
dializy. Wykonuję te zabiegi od kilku lat i im- w tym zakresie i jak bardzo zaniedbana jest ta
plantowałem ponad 500 takich cewników. dziedzina. Potrzebna jest współpraca, przede
Na szczęście, jak dotychczas obyło się bez wszystkim chirurgów naczyniowych, nefrolo-
istotnych powikłań, a cewniki zwykle dobrze gów, radiologów interwencyjnych, by w spo-
funkcjonują, umożliwiając dializę chorym, sób kompleksowy rozwiązać ten problem.
którzy często nie mają możliwości wytworze-
nia innego dostępu naczyniowego do dializy. Chciałbym jeszcze zapytać o Państwa
zainteresowania pozazawodowe. Jak
Jakie są Państwa marzenia i plany na Państwo odpoczywacie?
najbliższą przyszłość?
A.L. / T.L. Wolne chwile najchętniej spędza-
A.L. Moim marzeniem zawodowym jest, by my z rodziną. Uwielbiamy wędrówki po gó-
któryś z moich współpracowników połknął rach – najchętniej po Tatrach Słowackich, jaz-
bakcyla „hepatologicznego”. Patrząc na ich dę na nartach, spotkania „dyskusyjne” z grupą
sprawdzonych przyjaciół, no i oczywiście spa-
cery z ukochaną przez wszystkich, biszkopto-
wą (trochę cynamonową) 7-letnią labradorką
– Luną. A jeżeli pozwala na to zabiegane życie,
to lubimy spokojne spędzanie czasu w domku
letniskowym na Kaszubach − to jest też spo-
sobność na nadrabianie zaległości w czytaniu
książek, zaległej prasy, oglądaniu filmów, na
które nigdy nie było czasu czy po prostu jazdę
na rowerze i długie spacery.

Bardzo dziękuję za rozmowę. Raz jesz-
cze gratuluję otrzymanego tytułu i ży-
czę dalszych sukcesów naukowych
i osobistych.

wywiad przeprowadził

PROF. DR HAB. WIESŁAW MAKAREWICZ

Emerytowany profesor zwyczajny w Kate-
drze Biochemii AMG, były dziekan Między-
uczelnianego Wydziału Biotechnologii UG
i AMG, rektor AMG w latach 1999-2005;
profesor honorowy GUMed

BADANIA NAUKOWE 19

PUBLIKACJA W TrAC

PUBLIKACJA NAUKOWCÓW W PRESTIŻOWYM CZASOPIŚMIE TRENDS IN ANALYTICAL CHEMISTRY

dr hab. DR HAB. MARZENA JAMRÓGIEWICZ wraz compounds Autorki krytycznie odniosły się
Marzena Jamrógiewicz z DR HAB. KRYSTYNĄ PIEŃKOWSKĄ z Ka- do obowiązujących wytycznych badania
tedry i Zakładu Chemii Fizycznej Wydziału stabilności. Z uwagi na fakt, że monografie
dr hab. Farmaceutycznego z Oddziałem Medycyny farmakopealne nie są uaktualniane zgodnie
Krystyna Pieńkowska Laboratoryjnej opublikowały w czasopiśmie z najnowszą wiedzą, zawierają niewystar-
Obie Panie są adiunktami Trends in Analytical Chemistry (o IF=7,034) czające informacje na temat rodzaju zanie-
w Katedrze i Zakładzie Chemii artykuł przeglądowy dotyczący nowych czyszczeń substancji leczniczych, których
Fizycznej Wydziału Farmaceu- aspektów w badaniu stabilności substancji źródłem są także produkty degradacji. Au-
tycznego z Oddziałem Medy- leczniczych nie tylko obecnie wprowadza- torki podkreślają, że uzasadniona jest kon-
cyny Laboratoryjnej GUMed nych na rynek, ale przede wszystkim star- tynuacja badań leków starszej generacji,
szej generacji, które w dalszym ciągu stoso- ponieważ obecnie możliwy jest dostęp do
wane są w lecznictwie. Praca jest niezwykle znacznie nowocześniejszych narzędzi anali-
aktualna, ponieważ obecnie dokonują się tycznych niż 30-40 lat temu, gdy były wdra-
istotne zmiany w obowiązujących wytycz- żane. Założeniem zmian w obowiązujących
nych FDA (Food and Drug Administration). dotychczas wytycznych FDA jest zagwaran-
Nowe procedury dotyczące badań stabil- towanie najwyższej jakości leków i zapew-
ności są uzupełniane na podstawie najnow- nienie o rzetelności prowadzonych badań
szych osiągnięć naukowców z różnych ze- nad ich bezpieczeństwem.
społów w odniesieniu do badań substancji
leczniczych w fazie stałej. Artykuł dostępny jest w bazie Science
Direct w sieci uczelnianej oraz poprzez ser-
W pracy pod tytułem Recent breakthroughs wer proxy.
in the stability testing of pharmaceutical

UCZELNIA AKTYWNEGO
STARZENIA SIĘ SPOŁECZEŃSTWA

Gdański Uniwersytet Medyczny wraz z part- Europejski Instytut Innowacji i Technologii
nerem – Centrum Innowacji Medycznych Sp. (EIT) stanowi integralną część „Horyzontu
z o.o. spółka celowa GUMed jako pierwsza 2020”, programu ramowego Unii Europej-
instytucja na Pomorzu, a druga w kraju, obok skiej w zakresie badań naukowych i inno-
Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, jest re- wacji. W ramach EIT zostało powołanych
gionalnym ośrodkiem koordynacji inicjatywy sześć międzynarodowych konsorcjów dzia-
Regional Innovation Scheme (RIS) w ramach łających w różnych obszarach tematycznych
programu EIT Health. Od marca 2018 r. Cen- związanych z kluczowymi wyzwaniami spo-
trum Transferu Technologii realizuje zadania łecznymi: zdrowiem, energią odnawialną,
umowy zawartej pomiędzy GUMed a organi- zmianami klimatu, surowcami naturalnymi,
zacją EIT Health. cyfryzacją oraz żywnością.

20 GAZETA GUMed LUTY 2019

Awareness Day Celem programu EIT Health jest poprawa ja- doktoranci, studenci, jak również przedsta-
kości życia obywateli europejskich oraz sta- wiciele startupów tworzących rozwiązania
 bilności systemów opieki zdrowotnej i świad- z branży medycznej. Uczestnictwo w szko-
czeń socjalnych. Wspólnota EIT Health skupia leniu było doskonałą okazją do pogłębienia
ponad 140 partnerów, tj.: instytuty badawcze wiedzy z zakresu podstaw marketingu, za-
(Instytut Karolińska), uniwersytety (Uniwer- rządzania, ekonomii niezbędnych do założe-
sytet w Oxford), szpitale kliniczne (Szpital nia oraz rozwoju własnej działalności.
Królowej Elżbiety w Birmingham), producen-
tów sprzętów medycznych oraz korporacje Kolejnym wydarzeniem było spotkanie In-
z całej Europy (GE Healthcare, Roche Diagno- novation Days, które odbyło się w dniach
stics GmbH, Siemens Healthineers, Philips 27-28 listopada 2018 r. w GUMed. Spotkanie
Electronics Nederland B.V.), a od niedawna było realizowane we współpracy z ośrod-
do grona wspólnoty dołączył Gdański Uni- kiem mentorskim w programie EIT Health –
wersytet Medyczny. Uniwersytetem Medycznym w Łodzi i było
dedykowane wymianie oraz promocji inno-
W ramach współpracy Uczelni z EIT Health, wacyjnych pomysłów z branży life science.
zespół Centrum Transferu Technologii w skła- Działanie to miało na celu integrację środowi-
dzie: dr Katarzyna Waligóra-Borek (p.o. dyrek- ska młodych innowatorów, przedsiębiorców,
tora), dr inż. Magdalena Kukowska-Kaszuba ekspertów GUMed – klinicystów, przedsta-
(kierownik projektu EIT Health), dr Joanna wicieli funduszy inwestycyjnych i instytucji
Borzyszkowska (koordynator projektu EIT He- wspierających rozwój startupów.
alth), dr Martyna Wesserling (broker innowa-
cji) w przeciągu ostatnich miesięcy, organizo- Serię spotkań EIT Health na rok 2018 zamknę-
wał cykl spotkań i warsztatów mających na ło wydarzenie 12 grudnia 2018 r. Awareness
celu przybliżenie naukowcom i innowatorom Raising Event, które dedykowane było głów-
branży medycznej założeń, misji oraz progra- nie studentom, doktorantom oraz naukow-
mu, w tym korzystania z Trójkąta Wiedzy KTI com. W pierwszej części spotkania wystąpili
i możliwości wsparcia ze strony organizacji przedstawiciele firm sektora medycznego
EIT Health. – dr inż. Dawid Nidzworski, prezes zarządu
SensDx Sp. z o.o. oraz dr Aleksandra Rutkow-
Cykl wydarzeń w GUMed rozpoczęło szko- ska, prezes zarządu Detoxed Home Sp. z o.o.,
lenie Tworzenie Biznesplanu, które odbyło którzy przybliżyli słuchaczom ścieżkę rozwo-
się 9 listopada 2018 r. W warsztatach udział ju swoich działalności od pomysłu po aktual-
wzięli pracownicy jednostek naukowych, ne sukcesy. Podczas drugiej części

BADANIA NAUKOWE 21

 spotkania przedstawi- W ramach udziału w konferencji Venture Day,
ciele studenckich kół która odbyła się 9 października 2018 r., star-
Awareness Day naukowych GUMed tupy: Holoroad oraz Harimata, objęte przez
zaprezentowali działal- GUMed programem mentoringu EIT Health
ność oraz dotychcza- RIS Hub, wystąpiły w programie Dzień dobry
sowe sukcesy swoich tu Gdańsk w telewizji TVP. Była to dla nich
grup badawczych. Pre- doskonała okazja promocji przedmiotu swo-
zentacje przedstawili: jej działalności szerszemu gronu odbiorców.
Jagoda Jabłońska z SKN
Paramedic, mgr farm. W listopadzie 2018 r. organizacja EIT Health
Paulina Dąbrowska oraz przydzieliła GUMed zespół dwóch eksper-
Anna Sznycer z SKN tów zewnętrznych z ASTP-Proton mających
przy Katedrze i Zakła- przeprowadzić ocenę zasobów i potrzeb
dzie Toksykologii, dr przemysłowych lokalnego ekosystemu. Ze-
Damian Szczesny z SKN spół Centrum Transferu Technologii umożliwił
przy Katedrze Biofarma- i poprowadził spotkania ekspertów z przed-
cji i Farmakodynamiki, stawicielami biznesu oraz naukowcami Uczelni.
Karol Steckiewicz z SKN Wnioski z realizacji tego działania przyczynią
przy Katedrze Chemii się do zaplanowania dalszej współpracy GU-
Medycznej, mgr Natalia Med z organizacją EIT Health, tak aby była
Susłowska z SKN Pra- jak najlepiej dopasowana do rzeczywistych
wa Farmaceutycznego. potrzeb Uczelni oraz lokalnych firm z branży
Spotkanie było doskonałą okazją do pokaza- medycznej i life science. Centrum Transferu
nia młodym naukowcom, studentom i dok- Technologii w 2019 r. będzie kontynuowało
torantom możliwości rozwoju innowacyj- realizację zadań ośrodka RIS Hub w ramach
nych pomysłów. Spotkanie było realizowane współpracy Gdańskiego Uniwersytetu Me-
we współpracy z Centrum Innowacji Me- dycznego z organizacją EIT Health.
dycznych Sp. z o.o. (Spółka celowa GUMed).
Zachęcamy do kontaktu z Centrum Transferu
W ramach realizacji programu EIT Health, Technologii, które 17 grudnia 2018 r. zmieniło
GUMed poprzez Centrum Transferu Techno- lokalizację. Zapraszamy do odwiedzenia nas
logii stanowi ośrodek mentoringu dla star- w nowej siedzibie, która znajduje się w prze-
tupów działających w obszarze life science strzeni Centrum Medycyny Translacyjnej przy
oraz dla naukowców i studentów GUMed ul. Dębinki 7 w budynku nr 5 na I piętrze. Je-
chcących rozwijać swoje innowacyjne po- steśmy przekonani, że nowa lokalizacja biura
mysły w ramach programów akceleracyj- CTT oraz współpraca z Centrum Medycyny
nych tj. Innostars Aword, Head Start Funding, Translacyjnej pozwoli na jeszcze więcej owo-
European Health Catapult czy programów cnych spotkań z pracownikami Uczelni oraz
szkoleniowych, stypendialnych i treningo- z partnerami biznesowymi celem pozyska-
wych. Od marca 2018 r. z ramienia GUMed do nia współpracy dla realizacji innowacyjnych
konkursów akceleracyjnych wystartowało 9 projektów.
startupów: Biolumo sp. z o.o., Holoroad sp.
z o.o., Harimata sp. z o.o., Koatum Ltd., Magisk Serdecznie zapraszamy Państwa do kontaktu
sp. z o.o., Over Cloud sp. z o.o., AssisTech sp. – e-mail [email protected] lub
z o.o., DiabetesLab sp. z o.o., DEBN sp. z o.o. telefonicznie 58 349 10 09.

Ponadto Centrum Transferu Technologii w mi- JOANNA BORZYSZKOWSKA
nionym roku promowało wspólną misję Uczel- MAGDALENA KUKOWSKA-KASZUBA
ni oraz organizacji EIT Health podczas innych KATARZYNA WALIGÓRA-BOREK
wydarzeń, tj. Forum e-Zdrowie, Venture Day, MARTYNA WESSERLIG
Pomorski Park Naukowo-Technologiczny
w Gdyni Z nauki do biznesu – co robisz źle? Centrum Transferu Technologii
dedykowanych innowatorom tworzącym
rozwiązania z branży medycznej.

22 GAZETA GUMed LUTY 2019

NA MARGINESIE SZCZYTU
KLIMATYCZNEGO W KATOWICACH

dr Tadeusz Jędrzejczyk Departament Analiz i Strategii Narodowego wo, że zmiany w globalnym klimacie mogą
Funduszu Zdrowia opublikował niedawno ra- prowadzić nie tylko do podniesienia pozio-
Zakład Zdrowia Publiczne- port dotyczący zgonów w Polsce w 2017 r. Po- mu morza (i zalania części niżej położonych
go i Medycyny Społecznej wyższa analiza, siłą rzeczy ograniczona do obszarów). To także więcej katastrof, wśród
oraz Sekcji ds. Rozwoju danych sprawozdawanych przez podmioty których susze i pustynnienie, a tym samym
i Współpracy Klinicznej lecznicze, wskazuje, że za wzrost liczby zgo- problemy z produkcją rolną, już obecnie są
GUMed nów w porównaniu z poprzednimi latami przyczyną wojen i niepokojów, jak choćby
odpowiada nie tylko sam proces starzenia ostatnio w Syrii. Innym, niestety prawdo-
Doktor T. Jędrzejczyk wziął się populacji, ale i stan środowiska, w któ- podobnym wyzwaniem mogą okazać się
udział w konferencji Dzień rym żyjemy. zmiany, które doprowadzą obszary zamiesz-
zdrowia i klimatu na COP24, kane obecnie przez setki milionów a nawet
która odbyła się 8 grudnia br. Osiągnięcie wśród klimatologów konsensusu miliardy ludzi do sytuacji, w której przestaną
w Katowicach. Zaprezento- co do samego globalnego ocieplenia, jak się nadawać do zamieszkania. Postępujące
wał referat pt. Spalanie wę- i leżących po stronie cywilizacji jego przy- ocieplenie jest związane z ryzykiem okreso-
gla i innych paliw kopalnych czyn, stanowi ważną cezurę nie tylko dla wego przekraczania poziomu maksymalnej
– wpływ na klimat i zdrowie. polityków, ale i organizacji oraz profesjo- możliwej adaptacji, nawet zdrowych jedno-
Czynniki ryzyka dla środowi- nalistów związanych z medycyną. Tak jak stek, do panujących warunków (tzw. efekt
ska fizycznego, społecznego w XIX w. i pierwszej połowie XX w. naj- mokrego termometru). Po kilkudziesięciu
i stylu życia. większym wyzwaniem dla ochrony zdrowia latach względnego pokoju i wzrostu dobro-
były choroby związane z nierównościami bytu, potencjalna skala wojen, migracji i ob-
społecznymi i chorobami zakaźnymi, w dru- niżenia się poziomu życia na całym świecie
giej połowie walka z wciąż nierozwiązany- w ciągu wyobrażalnego czasu kilkudziesię-
mi problemami z niezakaźnymi chorobami ciu lat nie należy już tylko scenariusza filmu
cywilizacyjnymi, tak w XXI w. niezbędny SF. Głównym źródłem zanieczyszczenia po-
będzie wysiłek także w kierunku poprawy wietrza pozostaje spalanie węgla i węglo-
środowiskowych uwarunkowań zdrowia. wodorów. Wtórnym i jeszcze groźniejszym
Szczyt klimatyczny w Katowicach i towarzy- dla zmian w skali planetarnej jest metan,
szące mu wydarzenia były okazją do poważ- którego olbrzymie pokłady zalegają w pół-
nej rozważnej debaty w tym zakresie. Są- nocnych rejonach Syberii i Kanady.
dząc po reakcjach opinii publicznej – okazją
dobrze wykorzystaną. Wciąż potrzebna jest Efekty spalania paliw kopalnych można po-
jednak właściwa odpowiedź i na poziomie dzielić na dwie główne kategorie: wpływ
kraju czy Unii, jak i w naszych lokalnych śro- poprzez podniesienie temperatury i zjawi-
dowiskach. Związek pomiędzy zmianami kli- ska temu wzrostowi towarzyszące, które
matycznymi a zdrowiem zarówno jednostek, możemy określić jako globalny. Drugi efekt
jak i całych społeczności stał się przedmio- to wpływ na poziomie lokalnym. Zmiany
tem nie tylko obserwacji, ale i licznych, po- globalne to rzecz jasna nie tylko wpływ fal
głębionych badań naukowych. Dla zaintere- upałów (np. już odnotowywany wzrost licz-
sowanych zapoznaniem się ze szczegółami by zawałów serca i zwiększenie śmiertel-
warto polecić choćby raport WHO czy całe ności w okresie leczenia i rehabilitacji) czy
wydania takich renomowanych czasopism ofiar (zabitych, rannych i zatrutych) rosnącej
naukowych, jak The Lancet czy BMJ. liczby (nie do końca naturalnych) katastrof
jak huragany, powodzie, pożary. Dochodzą
Nowsze projekcje, które skłoniły przynaj- do tego choroby roznoszone przez wektory
mniej część rządów na świecie do bardzie (jak choćby kleszcze czy komary). Do tego
zdecydowanych działań, pokazują dodatko- drugiego zaliczymy przede wszystkim zanie-

KONFERENCJE – SZCZYT KLIMATYCZNY W KATOWICACH 23

 czyszczenie powietrza bezpośrednimi lub badaniami, wciąż wiedza pracowników me-
pośrednimi produktami spalania (innymi niż dycznych w przedmiotowym zakresie jest
Dr Tadeusz Jędrzejczyk CO2, H2O – np. tlenkami azotu, siarki, wielo- niewystarczająca.
podczas prezentacji referatu cyklicznymi węglowodorami aromatyczny-
mi, zawartymi w cząstkach stałych oraz inne Do kopalnych źródeł energii zalicza się ropę
źródło zdjęcia: substancje, jak np. metale ciężkie). Najlepiej naftową (zapewniającą 36% energii), węgiel
www.cop24.katowice.eu/pl/? udokumentowany wpływ na zdrowie w Pol- (27%) i gaz ziemny (23%). Wszystkie te pa-
param=download sce ma niska emisja pochodząca z gospo- liwa są oczywiście przyczyną emisji gazów
darstw domowych oraz transportu, gdzie cieplarnianych. W tym kontekście określenie
z kolei na pierwsze miejsce wysuwa się tech- gazu ziemnego jako ekologicznego źródła
nologia diesla, który jest odpowiedzialny za energii nie znajduje uzasadnienia, jakkol-
ponad 70% tego typu emisji. Jakkolwiek wiek jego spalanie praktycznie nie powoduje
wpływ lokalny spalania paliw kopalnych jest negatywnych lokalnych skutków. Z drugiej
dobrze udokumentowany i potwierdzony strony chociaż spalanie biomasy (np. drew-
na) jest neutralne dla poziomu globalnej emi-
„EKOLOGIA” PRZESTAJE BYĆ ROZUMIANA sji to może być źródłem zanieczyszczeń na
WYŁĄCZNIE W PERSPEKTYWIE OCHRONY poziomie lokalnym i też nie zawsze zasługuje
GATUNKÓW ROŚLIN, ZWIERZĄT CZY na miano w pełni „ekologicznego”.
KRAJOBRAZU, A ZGODNIE ZE SWOIM
ŹRÓDŁOSŁOWEM DOTYCZY RÓWNOWAGI Warto podkreślić, że wpływ na zdrowie uży-
NASZEGO WSPÓLNEGO DOMU, OD KTÓREJ wania technologii opartych na paliwach ko-
NASZE ŻYCIE BEZPOŚREDNIO ZALEŻY. palnych nie ogranicza się jedynie do zmian
klimatycznych i środowiskowych. Znaczący
udział mają również zmiany w zakresie sty-
lu życia oraz kształtowania się środowiska
społecznego.

Kwintesencją zmiany stylu życia są „die-
tetyczne” oferty ze strony restauracji typu
drive-in. Bardziej zaskakujące wyniki badań

24 GAZETA GUMed LUTY 2019

pokazują z kolei, że wzór konsumpcji pro- Warto jednak zauważyć, że kwestie ochrony
duktów przemysłu motoryzacyjnego jest środowiska relatywnie niedawno zostały za-
związany nie tylko stratyfikacją społeczną uważone przez opinię publiczną jako istot-
konsumentów, ale pozostaje przyczyną nie- nie mające wpływ na zdrowie i jakość życia.
równości, na podobnych zasadach, jak opi- „Ekologia” przestaje być rozumiana wyłącz-
sana wcześniej rola korporacji paliwowych. nie w perspektywie ochrony gatunków ro-
ślin, zwierząt czy krajobrazu, a zgodnie ze
Jednocześnie postulowana transformacja swoim źródłosłowem dotyczy równowagi
niesłusznie jest przedstawiana przez kryty- naszego wspólnego domu, od której nasze
ków jako rezygnacja z rozwoju technologii. życie bezpośrednio zależy. Postulaty zazie-
Lepszym określeniem wyzwania, przed któ- leniania miast i większa świadomość proble-
rym stoimy, jest przebudowanie ekonomicz- mów z zanieczyszczeniem powietrza poka-
nych podstaw Unii Europejskiej, zbudowa- zują, że ten zwrot jest nie tylko obiektywnie
nej pierwotnie jako „wspólnota węgla i stali”. potrzebny ale i społecznie oczekiwany.
Nowe, postulowane fundamenty gospodar- W tym obszarze nie może zabraknąć tak
ki można obrazowo określić jako cywilizacją głosu, jak i działań ze strony środowisk
krzemu i ekologii. Pierwsza część jest w za- uczelni medycznych.
sadzie niekwestionowana, chociaż również
niepozbawiana wyzwań dla zdrowia. Ekolo- DR TADEUSZ JĘDRZEJCZYK
gia czy też w języku ekonomii – zrównowa-
żony rozwój – jest wciąż przeciwstawiana
innym wartościom, które jakoby wyklucza.

źródło zdjęcia powyżej: POLA ZDROWIA LALONDE'A
www.cop24.katowice.eu/ - ZAPOMNIANA KLASYKA?
pl/?param=download

ORGANIZACJA
OPIEKI

BIOLOGIA STYL ŻYCIA
CZŁOWIEKA

ŚRODOWISKO GOSPODARKA
OPARTA NA
SPALANIU
PALIW

NOWI DOKTORZY 25

NOWI DOKTORZY

WYDZIAŁ DR N. MED. KAMIL CHWOJNICKI DR N. MED. MARCIN WIRTWEIN
LEKARSKI
Adiunkt Kliniki Neurologii Dorosłych Katedry Adiunkt Katedry i Zakładu Farmakologii, praca
Stopień doktora habilito- Neurologii GUMed, praca pt. Zachorowalność, pt. Genetyczna ocena ryzyka sercowo-naczy-
wanego nauk medycznych terapia i rokowanie w udarze niedokrwiennym niowego chorych z nadciśnieniem tętniczym
w zakresie medycyny uzyskali:
Stopień doktora nauk me- mózgu w Polsce. Rada Wydziału Lekarskiego i współistniejącą chorobą niedokrwienną serca.
dycznych w zakresie bio- 13 grudnia 2018 r. nadała stopień doktora ha- Rada Wydziału Lekarskiego 13 grudnia 2018 r.
logii medycznej uzyskała bilitowanego nauk medycznych w zakresie nadała stopień doktora habilitowanego nauk
medycyny – neurologia. medycznych w zakresie medycyny – kardiologia.
Stopień doktora nauk
medycznych w zakresie MGR EWELINA BARCIŃSKA badaniach in vitro, promotor – dr hab. Iwona
medycyny uzyskali: Inkielewicz -Stępniak, prof. nadzw. GUMed.
Doktorant Studiów Doktoranckich, Katedra Rada Wydziału Lekarskiego 13 grudnia 2018 r.
WYDZIAŁ i Zakład Chemii Medycznej GUMed, praca pt. nadała stopień doktora nauk medycznych
FARMA- Rola stresu oksydacyjnego i nitrozacyjnego w w zakresie biologii medycznej.
CEUTYCZNY cytotoksycznym działaniu nanocząstek metali w

Stopień doktora habilito- LEK. PIOTR MICHNIOWSKI LEK. AGNIESZKA SIECZKOWSKA
wanego nauk farmaceu-
tycznych uzyskała Asystent Oddziału Chirurgii Urazowo-Orto- Były słuchacz Kolegium Studiów Doktoranc-
pedycznej Szpitala Zdrowie Kwidzyn, praca kich, Katedra i Klinika Pediatrii, Gastroente-
Stopień doktora nauk far- pt. Ocena przydatności, częstości i czasu ba- rologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, praca
maceutycznych uzyskała dania fizykalnego oraz ultrasonografii u nowo- pt. Wpływ terapii inhibitorami pompy protono-
wej na rozwój bakteryjnego przerostu fory jeli-
rodków i niemowląt badanych przesiewowo
ta cienkiego, promotor – prof. dr hab. Barbara
w kierunku wczesnego wykrycia rozwojowej Stefania Kamińska, Rada Wydziału Lekarskie-
go 13 grudnia 2018 r. nadała stopień doktora
dysplazji stawu biodrowego, promotor – dr nauk medycznych w zakresie medycyny.
hab. Tomasz Mazurek, prof. nadzw. GUMed,
Rada Wydziału Lekarskiego 13 grudnia 2018
r. nadała stopień doktora nauk medycznych
w zakresie medycyny.

LEK. ŁUKASZ ZNANIECKI ujścia tętnicy podobojczykowej lewej przy

Lekarz na kontrakcie UCK, Katedra i Klinika operacjach wewmatrznaczyniowych w obrę-
Kardiochirurgii i Chirurgii Naczyniowej GU-
Med, praca pt. Ocena skutków zamknięcia bie aorty piersiowej, promotor – prof. dr hab.
Jan Rogowski, Rada Wydziału Lekarskiego 13
grudnia 2018 r. nadała stopień doktora nauk
medycznych w zakresie medycyny.

DR N. FARM. AGNIESZKA VIAPIANA

Adiunkt Katedry i Zakładu Chemii Analitycz- bakteryjnych. Rada Wydziału Farmaceutycz-
nej, osiągnięcie naukowe pt. Ocena jakości nego z OML, po zakończonym przez komisję
handlowych produktów roślinnych na pod- habilitacyjną postępowaniu habilitacyjnym
18 grudnia 2018 r. nadała stopień doktora ha-
stawie zawartości związków polifenolowych, bilitowanego nauk farmaceutycznych.

właściwości antyoksydacyjnych i przeciw-

MGR EDYTA LEYK

Asystent Katedry i Zakładu Chemii Anali- Marek Wesołowski. Rada Wydziału Farma-
tycznej, praca pt. Ocena użyteczności róż- ceutycznego z OML 18 grudnia 2018 r. nada-
nicowej kalorymetrii skaningowej w analizie ła stopień doktora nauk farmaceutycznych,
dyscyplina nauki farmaceutyczne, specjal-
wybranych substancji czynnych w produk- ność analityka farmaceutyczna.
tach leczniczych, promotor – prof. dr hab.

26 GAZETA GUMed LUTY 2019

MGR FARM. EWA BARTOSIŃSKA

Na Wydziale Farmaceu- Doktorantka Zakładu Farmakodynamiki piersiowego kobiet, promotor – dr hab. Da-
tycznym z Oddziałem Katedry Biofarmacji i Farmakodynamiki nuta Siluk. Rada Wydziału Farmaceutyczne-
Medycyny Laboratoryjnej GUMed, praca pt. Opracowanie bioanalitycz- go z OML 15 stycznia 2019 r. nadała stopień
stopień doktora nauk far- nych metod oznaczania tokochromanoli w doktora nauk farmaceutycznych, dyscyplina
maceutycznych uzyskały: nauki farmaceutyczne.
tkance tłuszczowej pochodzącej z gruczołu
WYDZIAŁ
NAUK MGR INŻ. JOANNA FEDOROWICZ
O ZDROWIU
Doktorantka Katedry i Zakładu Chemii Orga- Wydziału Farmaceutycznego z OML 15 stycz-
Na Wydziale Nauk nicznej GUMed, praca pt. Synteza i zastoso- nia 2019 r. nadała stopień doktora nauk farma-
o Zdrowiu z Oddziałem wania izoksazolo[3,4-b]pirydyn-3(1H)-onów, ceutycznych, dyscyplina nauki farmaceutycz-
Pielęgniarstwa i Instytutem ne, specjalność: chemia farmaceutyczna.
Medycyny Morskiej promotor – dr hab. Jarosław Sączewski. Rada
i Tropikalnej stopień
doktora w dziedzinie nauk MGR FARM. MARTA STACHOWICZ
o zdrowiu, dyscyplina
medycyna uzyskali: Doktorantka Katedry i Zakładu Bromatolo- – prof. dr hab. Anna Lebiedzińska. Rada Wy-
gii GUMed, praca pt. Ocena wpływu jakości działu Farmaceutycznego z OML 15 stycznia
Na Wydziale Nauk żywienia i suplementacji diety na regulację 2019 r. nadała stopień doktora nauk farma-
o Zdrowiu z Oddziałem ceutycznych, dyscyplina nauki farmaceu-
Pielęgniarstwa i Instytu- homeostazy hormonalnej badanych sportow- tyczne, specjalność: bromatologia.
tem Medycyny Morskiej ców i osób aktywnych fizycznie, promotor
i Tropikalnej stopień dok-
tora w dziedzinie nauk LEK. WETERYNARII zarażenia ludzi – promotorzy: dr hab. Joan-
o zdrowiu uzyskali: BARTOSZ JAKUB DOMINIAK-GÓRSKI na Stańczak, prof. nadzw., kierownik Zakładu
Parazytologii Tropikalnej GUMed oraz dr hab.
Kierownik Pracowni Anatomohistopatologii inż. Lucyna Holec-Gąsior, adiunkt Katedry
i Diagnostyki Wścieklizny, Zakład Higieny Biotechnologii Molekularnej i Mikrobiologii,
Weterynaryjnej Wojewódzkiego Inspektora- Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej.
tu Weterynarii w Gdańsku, praca pt. Oszaco- Rada Wydziału Nauk o Zdrowiu z OP i IM-
wanie występowania przeciwciał przeciwko MiT 20 grudnia 2018 r. nadała stopień dokto-
Toxoplasma gondii u zwierząt gospodarskich ra w dziedzinie nauk o zdrowiu,
i towarzyszących jako potencjalnego źródła w dyscyplinie medycyna.

LEK. HANNA OLGA STORONIAK

Lekarz rezydent w Klinice Nefrologii, lęgniarstwa Ogólnego. Rada Wydziału Nauk
Transplantologii i Chorób Wewnętrznych, o Zdrowiu z OP i IMMiT 20 grudnia 2018 r.
praca pt. Gospodarka witaminą B1 u chorych nadała stopień doktora w dziedzinie nauk
hemodializowanych – promotor dr hab. Prze- o zdrowiu, w dyscyplinie medycyna.
mysław Rutkowski, prof. nadzw., Zakład Pie-

MGR ALEKSANDRA KONIECZNA – promotor dr hab. Dominik Rachoń, prof. nadzw.,
kierownik Zakładu Endokrynologii Klinicznej i Do-
Uczestniczka SSD przy Zakładzie Endokrynolo- świadczalnej. Rada Wydziału Nauk o Zdrowiu z OP
gii Klinicznej i Doświadczalnej GUMed, praca pt. i IMMiT 20 grudnia 2018 r. nadała stopień doktora
Ocena potencjalnej roli bisfenolu A w patoge- w dziedzinie nauk o zdrowiu, dyscyplina medycyna.
nezie zespołu wielotorbielowatych jajników

MGR PIELĘGNIARSTWA MGR DAMIAN PANAS
PIOTR JARZYNKOWSKI
Asystent Zakładu Informatyki Radiologicznej
Asystent Zakładu Pielęgniarstwa Chirurgicznego i Statystyki, praca pt. Zastosowania nowych
GUMed, praca pt. Wypalenie zawodowe wśród metod bioinformatycznych do opisu sekwen-
pracowników szpitalnych bloków operacyjnych – cji genomu wirusów – promotor dr hab. Piotr
promotor prof. dr hab. Marek Dobosz, Zakład Pie- Wąż, Zakład Medycyny Nuklearnej. Rada
lęgniarstwa Chirurgicznego. Rada Wydziału Nauk Wydziału Nauk o Zdrowiu z OP i IMMiT 20
o Zdrowiu z OP i IMMiT 20 grudnia 2018 r. nadała grudnia 2018 r. nadała stopień doktora
stopień doktora w dziedzinie nauk o zdrowiu. w dziedzinie nauk o zdrowiu.

KADRY GUMED 27

KADRY GUMed

NA STANOWISKU PROFESORA ZWYCZAJNEGO ZATRUDNIONO: JUBILEUSZ DŁUGOLETNIEJ PRACY
W GUMED OBCHODZĄ:
PROF. DR HAB. ANNĘ DUBANIEWICZ
PROF. DR. HAB. WITOLDA RZYMANA 20 LAT
DR MED. JOANNA ŁAPIN
STOPIEŃ DOKTORA HABILITOWANEGO OTRZYMALI: DR MED. TOMASZ PRZEWOŹNY

DR HAB. N. MED. KAMIL CHWOJNICKI 25 LAT
DR HAB. AGNIESZKA VIAPIANA DR MED. AGATA SADOWSKA
DR HAB. MARCIN WIRTWEIN
PRACĘ W UCZELNI ZAKOŃCZYLI:
NA STANOWISKU ADIUNKTA ZATRUDNIONO:
AGNIESZKA ADAMCZYK
DR MICHAŁA BOHDANA KRZYSZTOF CZERWIŃSKI
DR MED. MAGDALENĘ DUTKĘ JOLANTA KLAMROWSKA
DR DARIUSZA ŁASKIEGO JOANNA PRACKA
DR MARCINA ŁOSINA HALINA ROGOWSKA
PROF. DR HAB. JAN MAREK SŁOMIŃSKI
NA STANOWISKU STARSZEGO WYKŁADOWCY ZATRUDNIONO: PROF. DR HAB. MARIA WUJTEWICZ
JADWIGA WYSZKOWSKA
DR N. O ZDR. ANETĘ KOŁODZIEJSKĄ
DR MED. AGNIESZKĘ PIEKARSKĄ SPROSTOWANIE

NA STANOWISKU WYKŁADOWCY ZATRUDNIONO W styczniowym numerze Gazety AMG
błędnie podano, że mgr inż. Anna Gry-
DR MED. AGNIESZKĘ GORZEWSKĄ gorowicz obchodziła jubileusz
20 lat pracy w GUMed; prawidłowo
określony jubileusz to 25 lat.
Za pomyłkę przepraszamy.

SPROSTOWANIE Na str. 8 we fragmencie Nagrody dydaktycz- rota Krasowska, lek. Michał Adamczyk – za
ne zespołowe pominięto nazwiska kilku au- współautorstwo podręcznika Atopowe zapa-
W styczniowym numerze torów. Powinno być: prof. Roman Nowicki, lenie skóry – poradnik lekarza i praktyka.
Gazety AMG w tekście prof. Małgorzata Sokołowska-Wojdyło, dr Na str. 9 we fragmencie Nagrody za osią-
zatytułowanym Dzień hab. Magdalena Trzeciak, dr hab. Aleksandra gniecia organizacyjne, indywidualne błędnie
Wykładu pojawiły się Wilkowska, dr Elżbieta Grubska-Suchanek, podano z jakiego tytułu została przyznana
dwie błędne informacje. dr hab. Magdalena Lange, dr hab. Wioletta nagroda dla prof. Dariusza Kozłowskiego. Po-
Barańska-Rybak, prof. nadzw., dr hab. Aneta winno być: prof. Dariusz Kozłowski – za peł-
Szczerkowska-Dobosz, dr Bogusław Nedo- nienie funkcji redaktora naczelnego nowego
szytko, lek. Adrianna Opalska – Katedra czasopisma naukowego European Journal of
i Klinika Dermatologii, Wenerologii i Aler- Translational and Clinical Medicine.
gologii, dr Paweł Lipowski – Katedra i Klini-
ka Okulistyki, prof. Maciej Kaczmarski, prof. REDAKCJA
Magdalena Czarnecka-Operacz, prof. Do-

28 GAZETA GUMed LUTY 2019

PAMIĘTACIE “RemediuM” ?
OTWIERAMY DZIAŁ STUDENCKI

Agata Knurowska Nasza studencka gazeta RemediuM w ciągu karza dentysty czy ustawę o szkolnictwie
10 lat swojego istnienia zaliczyła wiele wzlo- wyższym. Doradzano też jak zacząć karierę
Studentka V roku tów i upadków. W styczniu 2016 r. wyszedł naukową na studiach, informowano o moż-
kier. lekarskiego, jej ostatni numer – zbiór 10 najlepszych arty- liwościach stypendiów i praktyk. Redaktorzy
redaktor Działu kułów, by uczcić dziesięciolecie istnienia. Po nie uciekali od tematów trudnych i bole-
Studenckiego trzyletniej przerwie nadszedł czas na kolejną snych, jak choroby psychiczne, wypalenie za-
reaktywację i tak oto trzymacie w rękach Ga- wodowe, zniechęcenie, zobojętnienie i brak
agata.knurowska zetę GUMed w nowej odsłonie, z osobnym dzia- empatii, które dopadają studentów jeszcze
@ gumed.edu.pl łem specjalnie dla nas, studentów. Z tej okazji przed wejściem na rynek pracy. Ale nie tylko
warto przypomnieć sobie trochę historii. studiami człowiek żyje. W piśmie pojawiały
się też artykuły o kulturze, sztuce i muzyce
Pierwszy numer RemediuM wyszedł w maju zarówno popularnej, jak i tej tworzonej przez
2004 r. w nakładzie 250 egzemplarzy. Założyli samych studentów.
je studenci pierwszego roku farmacji: Anna
Sakwińska, Michał Burdyński, Magda Chle- Przez pięć kolejnych lat RemediuM ukazywa-
wińska i Magda Czajkowska. Po latach wspo- ło się regularnie w nakładzie niemal 400 eg-
minali nocne kserowanie, składanie gazety zemplarzy i było dystrybuowane po całym
w siedzibie Uczelnianego Samorządu Stu- kompleksie Uczelni. Teraz czas na nowy roz-
denckiego i niecierpliwe oczekiwanie na reak- dział jego historii, pod nową nazwą i w nowej
cje Czytelników. Pomysł się przyjął i przez cały formie, ale z tym samym celem – by formuło-
2005 r. RemediuM informowało o rzeczach wać opinie i być studenckim głosem w spo-
ważnych, jak zmiana rektora naszej Uczelni czy łeczności GUMed. Serdecznie zachęcam do
powstanie Extranetu, jak i o tych ważniejszych śledzenia naszego Działu, a jeśli macie ochotę
– cenie obiadu w Medyku (7,50 zł!). również go tworzyć nie wahajcie się skontak-
tować ze mną.
W kwietniu 2006 r. RemediuM zostało włą-
czone jako dodatek do Gazety AMG, zyskało
prawdziwą korektę i nową jakość. Czwór-
ka założycieli w ciągu 5 lat swoich studiów
stworzyła 12 numerów, do których napisali
prawie 80 wywiadów, artykułów, newsów
i felietonów. Niestety, wraz z ich odejściem,
mimo prób zebrania nowej redakcji, odeszło
i RemediuM.

Po 3 latach ciszy w eterze nasza gazeta znów
pojawiła się w Uczelni. Nowy redaktor – Prze-
mysław Waszak, nadał jej świeży styl i kie-
runek rozwoju. W RemediuM komentowano
każdą zmianę w prawie dotyczącą studen-
tów, jak nowelizację o ustawie lekarza i le-

II SESJA NAUKOWA STN GUMED I KONFERENCJA 29

II SESJA NAUKOWA STN GUMed
I KONFERENCJA “HOW TO SCIENCE”

PREZENTACJE STUDENCKICH PRAC NAUKOWYCH ORAZ OKAZJA DO CIEKAWYCH DYSKUSJI

AGATA KNUROWSKA Za nami II Sesja Naukowa Studenckiego Towa- czego. Prof. Wiesław Cubała, kierownik Kliniki
rzystwa Naukowego GUMed oraz I Konferencja Psychiatrii Dorosłych krok po kroku omówił ce-
Naukowo-Szkoleniowa How to Science, które od- chę dobrej prezentacji, poczynając od idealnego
były się w dniach 14-15 grudnia 2018 r. w Centrum tytułu, przez dobrze wyglądające slajdy, aż do
Medycyny Inwazyjnej. Sesję rozpoczął wykład odpowiednio ułożonych wniosków.
przewodniczącego Komisji Naukowej prof. Pio-
tra Trzonkowskiego pt. T regulatory cells – from Lek. Przemysław Waszak z Zakładu Higieny
bench to bedside. W skład Komisji weszli również i Epidemiologii opowiadał jak zacząć pracę na-
dr hab. Tomasz Wierzba, kierownik Katedry i Za- ukową w trakcie studiów i gdzie szukać pomy-
kładu Fizjologii oraz lek. Karol Wierzba z Kliniki słu na badanie. Następny wykład prowadzony
Chorób Wewnętrznych, Chorób Tkanki Łącznej przez lek. Piotra Spychalskiego z Kliniki Chirurgii
i Geriatrii. Prawie 20 studentów wygłosiło swoje Ogólnej, Endokrynologicznej i Transplantacyjnej
prezentacje zarówno w języku angielskim, jak dotyczył organizacji działalności naukowej i kli-
i polskim. Wiele z nich wzbudziło ożywione nicznej oraz o zmianach związanych z ustawą
dyskusje i zostawiło zarówno prezentujących Nauka 2.0. Ostatnim punktem programu była
i słuchaczy z ważnymi wnioskami nie tylko do- prezentacja mgr Angeliki Michalak, laureatki
tyczącymi przedstawiania tematu, ale i samego Diamentowego Grantu, która przedstawiła
projektowania własnych badań naukowych. swoją ścieżkę naukową pokazując, że to cza-
W sesji polskojęzycznej wyróżnione zostały: sami długa i wypełniona przeszkodami droga.
Barbara Nawrocka – Zależność pomiędzy zdro- Dyskusja dotyczyła również różnych możliwo-
wiem jamy ustnej a chorobami układu sercowo- ści finansowania pracy naukowej, jako że mgr
Michalak, jak i inni prelegenci, byli doświadczeni
-naczyniowego – badanie przeprowadzone wśród w pozyskiwania środków.
Drugiego dnia konferencji odbywały się jedno-
lekarzy dentystów i studentów oraz Dominika cześnie warsztaty, podczas których studenci
Kościuszko – Ocena siły mięśniowej za pomocą mogli dowiedzieć się, jak zacząć pisać publika-
dynamometru hydraulicznego u osób powyżej cję naukową, jak zdobyć grant na własne bada-
nia, nauczyć obsługi programu Mendeley oraz
60 roku życia. W sesji anglojęzycznej najlepsze poćwiczyć swoje umiejętności z autoprezenta-
prace zaprezentowali: Alexandra Kamieniecki – cji i zarządzania czasem.
Who is a pathologist according to inpatients and
W związku z ogromnym zainteresowaniem
internet users? A survey study i Łukasz Arcimo- i mnóstwem chętnych na warsztaty z pisania
wicz – Molecular characterization of single breast publikacji naukowych, Studenckie Towarzy-
cancer circulating tumor cell. stwo Naukowe we współpracy z SKN Chirurgii
Ogólnej uruchomiło kurs Evidence Based Medi-
Nagrody dla najlepszych prelegentów ufundo- cine oraz szeroko pojętej działalności naukowej.
wało wydawnictwo Edra Urban&Partner oraz Będzie on miał formę interaktywnych warszta-
Akademickie Stowarzyszenie Onkologiczne. tów w języku angielskim, na których studenci
W ramach I Konferencji Naukowo-Szkolenio- będą mogli nauczyć się m.in. odpowiednio
wej How to Science odbyła się seria wykładów projektować i opisywać badania naukowe oraz
i warsztatów poświęconych pracy naukowej. korzystać z baz danych. Więcej informacji do-
Prof. Jan Zaucha, kierownik Katedry i Kliniki He- stępnych jest na facebooku Studenckiego To-
matologii i Transplantologii w wykładzie pt. Me- warzystwa Naukowego GUMed.
todologia badań naukowych bardzo inspirująco
opowiedział o tym, co jest najważniejsze
w pracy naukowca, czyli o poszukiwaniu praw-
dy i odpowiednim zadawaniu pytania badaw-

30 FELIETON STUDENCKI GAZETA GUMed LUTY 2019

INDYWIDUALNY PROGRAM I PLAN
STUDIÓW (IPiPS) – NAGRODA, KARA
CZY ZACHCIANKA STUDENTA?

mgr Daniel Kasprowicz Indywidualny program i plan studiów (IPiPS) lokalnej służby zdrowia, trzeba radzić sobie
to ogromne wyzwanie zarówno dla studen- w warunkach ekstremalnych. To tak zwana
Dietetyk, absolwent GUMed, ta, jak i dla samych wykładowców czy władz medycyna wojny. Zdecydowałem się na
student I roku pielęgniar- wydziału. Niewiele osób zdaje sobie sprawę podjęcie studiów pielęgniarskich, bo chcąc
stwa z IPiPS, misjonarz z tego, na czym ten program właściwie po- pomagać dalej ludziom w miejscach obję-
świecki posługujący na lega, jakie ma wady i zalety oraz dlaczego tych niepokojami społecznymi czy klęska-
Madagaskarze, społecznik student otrzymał taki przywilej. Trochę mi żywiołowymi, ta wiedza wydaję mi się
sfrustrowany, trochę nierozumiany, a zara- niezbędna i istotna. Na co dzień prowadzę
zem bardzo podekscytowany powrotem na działalność charytatywną, której celem jest
Uczelnie opiszę IPiPS od strony formalnej. zbiórka finansów i produktów specjalnego
przeznaczenia żywieniowego na rzecz gło-
(IPiPS) omówiony jest w Regulaminie Stu- dujących dzieci z Madagaskaru. Chciałem
diów GUMed, który obowiązuje zarówno również kontynuować pracę naukową, któ-
studentów, jak i pracowników Uczelni. De- rą zapoczątkowałem na Czerwonej Wyspie,
dykowany jest osobom spełniającym wy- a której wyniki prezentowałem już na spo-
szczególnione w ww. dokumencie kryteria, tkaniach w Polsce i za granicą. Tak też uza-
odpowiednio uzasadnione i udokumento- sadniłem i udokumentowałem swoją proś-
wane. Na mocy decyzji dziekana student bę o możliwość zrealizowania pierwszego
otrzymuje prawo realizacji zajęć, zaliczeń roku pielęgniarstwa z IPiPS.
i egzaminów, a także praktyk poza har-
monogramem i sesją przewidzianą dla Czy łatwo złożyć wniosek? Zależy od kondy-
pozostałej grupy studentów, oczywiście cji i znajomości uczelnianej topografii. Doku-
uwzględniając możliwości danych jedno- ment muszą zatwierdzić wszystkie jednostki
stek dydaktycznych. Na papierze wygląda dydaktyczne, które w danym roku akade-
to dość zachęcająco, a dla osoby podejmu- mickim będą prowadziły zajęcia. W przypad-
jącej inne aktywności – społeczne, zawodo- ku pielęgniarstwa to około 24 kierowników
we czy naukowe – wydawać by się to mo- katedr, których podpisy należy zebrać w cią-
gło rozwiązaniem idealnym. gu kilku dni. Tu też warto wspomnieć o tych
nieporozumieniach, które rodziły się już na
Jestem już absolwentem GUMed i spędzi- tym etapie wnioskowania. IPiPS mylono ze
łem tutaj wspaniałe pięć lat studiując die- specjalnym programem dla osób mających
tetykę w latach 2009-2014. Od czterech lat problemy z nauką bądź zdrowiem, jak rów-
prowadzę posługę misyjną na Madagaska- nież z góry zakładano, że egzamin należy
rze, gdzie w klinice, którą tworzyłem od zdać w tym samym terminie, co pozostała
samego początku przy współpracy z Polską część studentów. Indywidualne zaliczanie
Fundacją dla Afryki, zajmuję się niedoży- seminariów czy ćwiczeń bądź też podejścia
wionymi pacjentami. Na misjach medycyna do nich w innej formie, która mogłaby zwe-
wygląda zupełnie inaczej. Przy niedoborze ryfikować zakres wiedzy, często nie wcho-
leków i materiałów medycznych, dostępno- dziła w grę. Podobnie odbywanie praktyk
ści do wody i prądu, a także braku wiedzy poza ustalony schemat. Wiele uczelni w Pol-

INDYWIDUALNY PROGRAM I PLAN STUIDÓW (IPiPS): FELIETON STUDENCKI 31
NAGRODA, KARA CZY ZACHCIANKA STUDENTA?

sce ten problem rozwiązało poprzez dokład- zdawane indywidualnie. Im bardziej specja-
ne omówienie zagadnienia w regulaminie listyczny przedmiot, tym proporcjonalnie
studiów, zaznaczając jakie formy odrabiania mniejsze zaufanie do studenta, a tym sa-
ćwiczeń czy seminariów są dozwolone. War- mym mniejsza chęć do podejmowania przez
to zadać sobie też dość kluczowe pytanie: niego indywidualnego przygotowywania
czy decyzja dziekana i przyznanie IPiPS rze- się do przedmiotu. Jest to problem wielu
czywiście pozwala na stuprocentowe wyko- grup na naszej Alma Mater. Z podobnymi
rzystanie potencjału tego programu? przeszkodami borykają się reprezentacje
Polski na mistrzostwach krajowych i między-
Na Uniwersytecie Gdańskim indywidualny narodowych, studenci podejmujący program
program studiów wraz z opieką naukową wymiany studentów czy wymian nauko-
może prowadzić do skrócenia okresu stu- wych, osoby odznaczające się dodatkową
diów. Na Warszawskim Uniwersytecie Me- aktywnością w formie wolontariatów czy
dycznym w regulaminie szczególnie podkre- akcji dobroczynnych, pracujący bądź posia-
śla się prawo studenta do przystępowania dający rodzinę. Wszyscy o tym wiemy, wielu
do zaliczeń i egzaminów w indywidualnie szepcze na ten temat, garstka jest w stanie
ustalonych terminach z kierownikami da- te problemy rozwiązać.
nych jednostek. Wydział Nauk o Zdrowiu
Uniwersytetu Jagiellońskiego pozwala Czy można coś zrobić, by wszystkim studio-
swoim studentom na modyfikację programu wało się lepiej? Warto przyjrzeć się temu,
studiów w celu dostosowania go do zaintere- co oferują swoim studentom inne czołowe
uczelnie w Polsce. Należy podjąć rozmowy
sowań naukowych studenta, a także na eks- i wysunąć propozycje, które ułatwiłyby
studiowanie zarówno studentom, jak i wy-
ternistyczne zaliczenie zajęć. Uniwersytet kładowcom – bo nieporozumienie stoi po
Medyczny w Łodzi szczególnie chwali się obu stronach. Warto opracować dokumen-
osiągnięciami swoim studentów objętych ty pomagające w ustalaniu indywidualnego
indywidualnym tokiem studiów. Dzięki planu, harmonogramu ćwiczeń czy zaliczeń,
możliwościom połączenia pasji naukowej sposobów realizacji praktyk, pomagające
z studiowaniem w samym tylko roku akade- również samym kierownikom monitorować
mickim 2014/2015 studenci zdobyli dla tego postępy dydaktyczne i naukowe danego
uniwersytetu 13 nagród na konferencjach na- studenta. IPiPS powinien mieć zdecydowa-
ukowych, opublikowali 12 artykułów w cza- nie dłuższy zapis w regulaminie studiów
sopismach z listy filadelfijskiej (z IF), zdobyli niż dotychczasowy półstronicowy paragraf,
4 granty uczelniane oraz diamentowy grant w którym zawarte są wszystkie informacje.
Ministerstwa Nauki, zaprezentowali 29 prac Całościowy prestiż Uczelni składa się z wie-
konferencyjnych, uczestniczyli w 6 stażach lu elementów, a indywidualna organizacja
zagranicznych, a także otrzymali 3 stypendia studiów, choć tworzy ją niewielu zaintere-
Ministra Nauki lub Marszałka Województwa sowanych, powinna być także jego częścią.
Łódzkiego. Uniwersytet Medyczny w Łodzi
dba skrupulatnie o osiągnięcia tych studen-
tów, którzy zobligowani są do okresowego
składania sprawozdań, a każdy postęp na-
ukowy nagradzany jest przedłużaniem IPiPS.

IPiPS w Gdańskim Uniwersytecie Medycz- DANIEL KASPROWICZ
nym zdecydowanie wymaga przeanalizo-
wania. Niestety tylko część wykładowców
pozwala na realizację ćwiczeń wraz z inną
grupą studentów. Niekierunkowe przed-
mioty można zaliczyć na zasadzie wyrów-
nania różnic programowych, a w przypadku
identycznego zakresu materiału, mogą być

32 GAZETA GUMed LUTY 2019

CO SIĘ DZIEJE W STUDENCKICH
KOŁACH NAUKOWYCH?

NIE PRZEGAP ! SKN ONKOLOGII I RADIOTERAPII, I OGÓLNOPOLSKA EDYCJA SPOTKANIA
SKN GERIATRII ORAZ STUDENCKIE Z PEDIATRIĄ ODBĘDZIE SIĘ W DNIACH 22
TOWARZYSTWO NAUKOWE GUMed -23 LUTEGO BR. W AUDITORIUM PRIMUM
IM. PROF. OLGIERDA NARKIEWICZA.
serdecznie zapraszają na
Na pierwszy dzień zaplanowane są warsz-
I STUDENCKĄ KONFERENCJĘ MEDYCYNY taty m.in. z interpretacji EEG, szycia chirur-
PALIATYWNEJ, gicznego, trepanobiopsji czy leczenia bólu
u dzieci. Drugiego dnia odbędzie się seria
która odbędzie się wykładów specjalistów oraz prezentacje
prac studenckich.
16 LUTEGO BR.
SKN Dermatologii rozpoczął swój projekt
w audytorium im. Zdzisława Kieturakisa Nie daj się złapać, w ramach którego w trój-
w Centrum Medycyny Inwazyjnej. miejskich liceach prowadzona jest eduka-
cja na temat chorób przenoszonych drogą
Konferencja ma charakter naukowo-szkole- płciową.
niowy i odbywa się pod patronatem czaso-
pisma Palliative Medicine in Practice.

SKN Chirurgii Onkologicznej planuje kurs
szycia chirurgicznego dla studentów z pierw-
szych lat, połączony z krótką prezentacją
o rodzajach szwów, nici i narzędzi chirurgicz-
nych. Jeśli jesteście zainteresowani, koniecz-
nie dołączcie do oficjalnej grupy na facebo-
oku SKN-u, gdzie już niedługo pojawią się
szczegółowe informacje.

 Rys. Alina Boguszewicz

O CHIRURGII INACZEJ... FELIETON 33

CHIRURG PAWEŁ
– O CHIRURGII INACZEJ…

dr Paweł Kabata Wszyscy gdzieś pędzimy. Do pracy, z pracy, niebezpiecznie realna, wtedy bocznym wej-
Adiunkt w Katedrze potem do drugiej, a czasem i trzeciej. Zała- ściem, gdzieś między uchem a kością jarz-
i Klinice Chirurgii twiamy w biegu tysiąc rzeczy. Konsultacje, mową pojawiła się ona. Po cichu, spokojnie,
Onkologicznej GUMed telefony, spotkania, pacjenci, zabiegi i po- lecz bardzo stanowczo. Nazwałem ją Weną.
radnie. To wszystko przeplata się wzajemnie I choć wiem, że pukała już długo – tygodnie,
facebook.com tworząc wielką, momentami chaotyczną rze- miesiące, to jednak cierpliwie czekała. Cza-
/chirurgpawel czywistość, w której razem funkcjonujemy. sem tylko nieśmiało machała, przypomina-
instagram.com Choć czasem się wściekamy, to jednak uczy- jąc o sobie w tłumie wieczornych refleksji
/chirurgpawel my się jej i tego, jak nad nią panować. Jak o życiu. Lecz gdy przyszła, to zaczęła po-
zmieścić kolejnych pacjentów, upchnąć jesz- magać. Swoją malutką miotełką uprzątnęła
szczegóły licencji cze jeden dyżur, czy też zrobić setną pilną co niepotrzebne, a poukładała co ważne.
podane są na stronie: rzecz. Bo wszyscy chcemy, by było jak najle- Rozplątała węzły i otworzyła okno. I tak po-
https://creativecom- piej. I choć wydaje się, że nasz, coraz bardziej wstało pierwsze zdanie. A potem pierwszy
mons.org/licenses/by- zamazany kółkami z atramentu, kalendarz tekst i zaraz po nim kolejne. Niektóre pla-
-nc-nd/4.0/deed.pl już bardziej się nie rozciągnie, to jednak stale nowo, a część w trybie doraźnym, niczym
dopisujemy do niego kolejne pozycje. Wy- wentyl bezpieczeństwa ratując przed nad-
zwania, nowe ambicje i plany. A wszystko po miarem ciśnienia w głowie.
to, by było tak, jak chcemy, jak sobie zapla-
nowaliśmy że będzie – kiedyś, w przyszłości. Spytacie kim jestem? Co za dziwne wizje
I tylko czasem, gdy wieczorną porą, z noga- próbuję przemycić w tym krótkim tekście?
mi w górze, by dać odpocząć schodzonym Część z Was na pewno mnie zna. Spotykamy
kończynom, w towarzystwie kieliszka wina się na szpitalnych korytarzach, czasami w Po-
próbujemy spędzić odrobinę czasu z najbliż- radni. Może byłem na konsultacji, a może mi-
szymi, zaczynamy snuć plany jak wspania- nęliśmy się w bramie. Niektórzy czytali moje
łe stanie się nasze życie, gdy w końcu tam teksty, a pewnie część śledzi moje kanały
dotrzemy. Wspominamy zapomniane pasje, w mediach społecznościowych. Lubię ludzi
myślimy o niespełnionych marzeniach czy i pilnie obserwuję otaczającą mnie rzeczywi-
rzeczach, których zawsze chcieliśmy spróbo- stość, raz na jakiś czas przelewając te myśli
wać, ale nigdy nie było na nie czasu. na papier. A teraz dzięki niezwykle nobilitu-
jącej szansie danej mi przez redakcję Gazety
To właśnie był jeden z takich dni. Zmęczony GUMed, będę mógł się z Wami dzielić na jej
całodziennym szaleństwem umysł próbo- łamach moimi obserwacjami. O wszystkim
wał poukładać rozbiegane myśli do swoich tym, co tworzy naszą rzeczywistość, choć
przegródek. Emocje, przemyślenia i wątpli- czasem możemy nie zdawać sobie z tego
wości kłębiły się i wzajemnie przeplatały sprawy. O chirurgii, o medycynie, o naszym
tworząc dziwną, przestrzenną strukturę my- współdzielonym życiu, ale zawsze inaczej.
ślową z trudem mieszczącą się pod sklepie- Jestem lekarzem, chirurgiem onkologiem
niem czaszki. A z tyłu głowy zaciętą walkę z wykształcenia. Muzykiem z głębi serca
o priorytet toczyły ze sobą zadania przy- i literatem z zaskoczenia. A nazywam się
padkowo zapomniane, z tymi oczekującymi Paweł, Chirurg Paweł.
na realizację. I gdy blisko już było eksplozji,
a wizja zeskrobywania zaschniętych neu- CHIRURG PAWEŁ
rocytów ze ściany za kanapą stawała się

34 GAZETA GUMed LUTY 2019

MOJA HISTORIA Z DAAD, odc. 2
NIEMIECKĄ CENTRALĄ
WYMIANY AKADEMICKIEJ

dr Zbigniew Heleniak Nadszedł dzień 1 września 2018 r., czas wy- zależność od stosowanej immunosupresji
jazdu na 3 miesiące do Berlina. Po przyby- i leków kardio- i nefroprotekcyjnych.
Adiunkt w Katedrze i Klini- ciu na miejsce i zakwaterowaniu, ruszyłem
ce Nefrologii, Transplanto- na poznawanie okolicy. Chociaż nie był to Ale przed tym szybka lekcja niemieckiego,
logii i Chorób Wewnętrz- pierwszy mój pobyt w stolicy Niemiec, ale… aby móc wyjaśnić sposób przeprowadzenia
nych GUMed; opiekun SKN przede mną aż trzy miesiące. W związku pomiarów.
przy Klinice Nefrologii z tym warto poznać okolicę zamieszkania
nieco dokładniej. W pierwszej kolejności I tak mijały kolejne dni, a liczba pacjentów na
nastąpiła szczegółowa analiza komunikacji koniec stażu wynosiła 344. Pomiędzy pomia-
miejskiej, wyznaczenie drogi do nowej, cza- rami, popołudniami, a czasami wieczorami
sowej pracy, a także znalezienie sklepów na konieczne było uzupełnianie danych klinicz-
codzienne zakupy. nych z historii chorób wszystkich badanych.

Po wcześniejszym umówieniu z profesorem Ostatecznie udało się przygotować bazę do
Klemensem Budde, który był moim opieku- dalszych analiz i uzgodnić wstępną tematykę
nem stażu, udałem się na umówione spotka- przyszłych publikacji.
nie. Po kilkunastominutowej rozmowie, przy-
gotowaniu planu działania czas było ruszyć Życie w Berlinie nie mijało jedynie w pokoju
do pracy. Miłym zaskoczeniem było dla mnie, uniwersyteckim. Dwukrotnie uczestniczyłem
że bezpośrednio po rozmowie Profesor za- w Berlinie w dorocznych konferencjach
prowadził mnie do pokoju, który od tej pory Niemieckiego Towarzystwa Nefrologicznego
był moim gabinetem podczas pobytu w Ber- i Transplantacyjnego. Dodatkowo jako sty-
linie. Wszystko już zostało zorganizowane, pendysta DAAD (Deutscher Akademischer
także dostęp do komputera uczelnianego, Austauschdienst – Niemieckie Biuro Wy-
a wyrobienie wszelkich dostępów do syste- miany Akademickiej) w listopadzie brałem
mów informatycznych, gdzie znajdowały się udział w dorocznym spotkaniu organizo-
dane naukowe do przyszłych analiz, zajęło wanym przez Zarząd DAAD. Zostało ono
jedynie dwie godziny. Byłem bardzo zasko- zorganizowane w Berlinie, a uczestniczyło
czony tak dobrą organizacją pracy. w nim udział ponad 600 osób będących sty-
pendystami DAAD, a także przedstawiciele
We wspomnianym gabinecie, poza miejscem niemieckiego parlamentu, Kanclerz Niemiec
do pracy przy komputerze, ustawiony został oraz władze miasta Berlina.
sprzęt konieczny do przeprowadzenia zało-
żonego projektu. A było to urządzenie do Podczas prezentacji nie zabrakło zaproszeń
pomiaru ciśnienia tętniczego i prędkości fali do kontynuowania pracy naukowej czy stu-
tętna oraz specjalna waga służąca także do diów w niemieckich ośrodkach akademickich
analizy składu ciała. po zakończeniu okresu stypendium. Dodat-
kowo miłym akcentem był krótki program ar-
Warsztat pracy był gotowy, czas przyjmować tystyczny oraz poczęstunek, podczas które-
pacjentów, którymi byli chorzy po przesz- go można było spotkać ludzi z całego świata
czepieniu nerki. Celem projektu była ocena i wymienić doświadczenia. Wieloletnim zwy-
sztywności naczyń jako markera zwiększone- czajem były spotkania przy piwie w jednej
go ryzyka sercowo-naczyniowego oraz jego z berlińskich kawiarni organizowane w każdy

PODRÓŻE KSZTAŁCĄ 35

pierwszy poniedziałek miesiąca, gdzie spo- klin, Niemiecki Ośrodek Badawczy Reuma-
tykali się stypendyści z Berlina i Poczdamu. tologii w Campus Mitte, Ośrodek Kardiologii
Była to dobra okazja do poznania nowych Molekularnej i Klinicznej w Campus Buch.
ludzi, a często spotkania osób z innych kultur
i dalekich krajów (np. Chiny, Japonia, Argen- Ciekawym miejscem na terenie Campusu Mit-
tyna czy Pakistan). te jest Berlińskie Muzeum Historii Medycyny
(Berliner Medizinhistorisches Museum der
Jak już powyżej wspominałem niezbędna Charité), którego budowę zlecił Rudolf Vir-
była nauka języka niemieckiego, korzystając chow w 1899 r. dla swojego Muzeum Patologii.
z pobytu zapisałem się do jednej ze szkół ję-
zykowych na 10-tygodniowy kurs. Poza ucze- W 2007 r. otwarto nową ekspozycję stałą mu-
niem się niemieckiego, była to okazja do spo- zeum. Jest ona prezentowana w różnych ga-
tkania wielu młodych ludzi, którzy chcą żyć binetach, które medycyna zachodu stworzyła
i pracować w Niemczech. w ciągu trzech stuleci, a więc teatr anato-
miczny, prosektorium patologa, laboratorium,
W mojej grupie w zajęciach brało udział 10 klinika i gabinet lekarski. W historycznej sali
osób, miedzy innymi z Hiszpanii, Chin, Argen- chorych prezentuje się dziesięć indywidual-
tyny, Serbii, Stanów Zjednoczonych czy Rosji. nych historii chorób z trzech stuleci. Część in-
Poza nauką nie zabrakło wspólnego wyjścia tegralną ekspozycji stanowią również zacho-
do pubu podczas obchodów „Oktoberfest”. wane preparaty ze słynnych zbiorów Rudolfa
Virchowa.
Na koniec chciałbym przybliżyć Czytelnikom
kilka faktów historycznych z życia szpitala Chciałbym także wspomnieć kilka słów o Po-
Charite, który jest jednym z największych czdamie, oddalonym jedynie o około 30 km
ośrodków medycznych w Europie. od centrum Berlina, które odwiedziłem dwu-
krotnie. Miasto znane jest głównie ze swo-
Budynek szpitala powstał w 1710 r. w Berlinie, ich bardzo cennych zespołów zabytkowych,
w dzielnicy Mitte na wypadek epidemii dżu- głównie z zespołu parkowo-pałacowego
my. Po tym, jak epidemia oszczędziła Berlin, Sanssouci, wybudowanego w XVIII w. przez
stał się z czasem szpitalem dla ubogich. Fryderyka II Wielkiego, który od 1990 r. znaj-
W 1727 roku Fryderyk Wilhelm I nadał mu na- duje się na liście światowego dziedzictwa.
zwę Charité, oznaczającą miłosierdzie.
Wzniesiony został w latach 1745-1747 jako re-
Z Charité związanych było wielu znanych le- zydencja letnia na zlecenie króla Prus Fryde-
karzy i naukowców, między innymi: Theodor ryka II Wielkiego przez Georga Wenzeslausa
Billroth, Ferdinand Blumenthal, Hans Erhard von Knobelsdorffa według szkiców fundato-
Bock, Robert Koch, Bernhard von Langen- ra. Przebudowany i rozbudowany w latach
beck, Theodor Schwann, Rudolf Virchow czy 1840-1842 przez Ludwiga Persiusa (projekty)
August von Wassermann. i Ferdinanda von Arnima (kierownictwo bu-
dowy) na życzenie Fryderyka Wilhelma IV.
Obecnie szpital zatrudnia 14 000 pracowni-
ków i mieści się w czterech budynkach: Cam- Do dziś przyciąga wielu turystów, a moja wi-
pus Benjamin Franklin (CBF) w Steglitz, Cam- zyta w parku miała miejsce w piękny jesienny
pus Buch (CBB) w Buch, Campus Mitte (CCM) słoneczny dzień, co pozwoliło tym bardziej
w Mitte i Campus Virchow-Klinikum (CVK) docenić uroki tego miejsca.
w Wedding.
Raz jeszcze dziękuje profesorowi Klemenso-
Placówki w Steglitz, Mitte i Wedding są nie- wi Budde za życzliwość i pomoc, której do-
zależnymi ośrodkami medycznymi, zapew- świadczyłem podczas pobytu w Berlinie. Za-
niającymi każdemu pacjentowi pełny zakres chęcam wszystkich naukowców, niezależnie
opieki zdrowotnej, który oferuje nowoczesna od wieku, do aplikowania o stypendium
medycyna. Działają też specjalne ośrodki ba- w DAAD. Samo nic nie przyjdzie, jak w toto-
dawcze i lecznicze, między innymi Niemieckie -lotku, trzeba najpierw wysłać kupon.
Centrum Kardiologii (prowadzące największy
w Niemczech program przeszczepiania serca, DR ZBIGNIEW HELENIAK
trzeci na świecie po londyńskim i paryskim)
w Campus Virchow-Klinikum, Ośrodek Medy-
cyny Kosmicznej w Campus Benjamin Fran-

36 GAZETA GUMed LUTY 2019

MEDYCYNA W SZTUCE cz. 1

prof. dr hab. Janusz Limon Od wielu lat gromadziłem reprodukcje roz- Zbiór reprodukcji dzieł sztuki powstawał kil-
licznych dzieł sztuki pochodzących z różnych kadziesiąt lat. Wiele z nich zgromadziłem w
Członek rzeczywisty PAN, okresów rozwoju naszej cywilizacji, które wyniku moich osobistych poszukiwań oraz
członek czynny PAU, eme- przedstawiały ludzi z rzadkimi chorobami kontaktów z podobnymi do mnie kolekcjone-
rytowany profesor, wielo- uwarunkowanymi genetycznie oraz wrodzo- rami ze świata, sporą część zawdzięczam ro-
letni kierownik Katedry nymi wadami rozwojowymi. Z czasem do dzinie, przyjaciołom i studentom medycyny.
i Zakładu Biologii i Gene- zbioru zacząłem dołączać także dzieła sztuki
tyki Medycznej GUMed z innymi chorobami trapiącymi człowieka od Interesowały mnie również poglądy ludzi
tysięcy lat. o tych dramatycznych wydarzeniach rodzin-
nych, które niejednokrotnie miały oddźwięk
Na przestrzeni dziejów ludzkości, narodzenie szerszy w otoczeniu i wpływały na losy cho-
się dziecka z wrodzonymi wadami rozwojo- rych i ich rodzin.
wymi ciała wywoływało lęk, niepokój i próby
tłumaczenia nieszczęścia przez jego rodziców, Postaram się regularnie przedstawiać w Gaze-
jak i otoczenie. Ślady tych przeżyć znajdujemy cie GUMed wybrane reprodukcje dzieł sztuki,
zarówno na liczących kilka tysięcy lat rysun- na których widoczne są postaci z różny-
kach skalnych i prymitywnych rzeźbach, jak mi chorobami, nie tylko genetycznymi.
i z czasów nowożytnych, na freskach, rzeź- W niektórych przypadkach może uda nam
bach, rysunkach i obrazach. Zachowały się się wspólnie zdiagnozować niektóre z nich.
też szczegółowe opisy chorych osób, a nawet
całych rodzin.

ACHONDROPLAZJA

Achondroplazja jest chorobą dziedziczącą
się autosomalnie dominująco i cechuje się
karłowatością spowodowaną skróceniem
kończyn. Częstość występowania choroby
wynosi 1 na 25.000 żywych urodzeń. Osoby
te cechują się prawidłową długością tułowia
oraz dużą głową, zapadniętą nasadą nosa
i wypukłym czołem. Rozwój psychiczny jest
prawidłowy. Przyczyną molekularną tej cho-
roby jest punktowa mutacja w genie recep-
tora czynnika wzrostu fibroblastów (FGFR3).
Większość tych przypadków jest wynikiem
mutacji de novo. W przypadku występowa-
nia rodzinnej postaci choroby ryzyko, że cho-
ra osoba przekaże zmutowany gen potom-
stwu wynosi 50%. W przypadku potomstwa
dwóch osób z tą chorobą, a opisano takie
przypadki, 25% dzieci może być zdrowe.

MEDYCYNA W SZTUCE 37

W roku 1628 hiszpański malarz Diego Ro-
driguez Velàzquez (1599-1660) namalował
karła Sebastiana de Mora z typowymi ob-
jawami achondroplazji. Karzeł prezentuje
typowe, opisane powyżej, objawy choroby.
Proszę zwrócić uwagę na jego inteligentny
i ciepły wyraz oczu. Diego Velàzguez był
nadwornym malarzem króla Filipa IV i wiele
jego obrazów znajduje się w muzeum Prado
w Madrycie.

 Postać – Don Sebastián de Morra
Malarz – D. R. Velázquez, 1628 r.
Achondroplazja

W zbiorach Museo Nacional del Prado, Madryt,
Hiszpania

Kilkaset lat później, w 1962 roku, inny wy-
bitny malarz hiszpański, Salvadore Dali
namalował kopię tego obrazu, z tym że na
dłoniach, ramionach i głowie karła umieścił
sadzone jajka. Trudno mi było zrozumieć
motywacje artysty w umieszczeniu jajek
sadzonych na głowie, dłoniach i ramionach
karła – odpowiedź znalazłem dopiero w ko-
mentarzu artysty do innego obrazu. Otóż na
portrecie żony Gali na jej ramionach umieścił
surowe kotlety. Zapytany po co? Odpowie-
dział: Kocham kotlety i kocham żonę, to też
nie widzę powodu, aby nie malować ich ra-
zem. W kontekście portretu karła z jajkami
sadzonymi ułożonymi na ciele można przy-
puszczać, że Dali miał drugie ulubione danie –
amorficzne sadzone jajka, które były jednym
z ważniejszych jego symboli artystycznych.

Kopia obrazu D.R. Velázqueza.
Postać – Sebastian de Mora
Malarz – S. Dali, 1982 r.

W zbiorach Dalí Theatre and
Museum, Figueres, Hiszpania

38 GAZETA GUMed LUTY 2019

Z WILNA DO GDAŃSKA NR 28

JÓZEF SAWLEWICZ
(1909-2000)

 Józef Sawlewicz urodził się 19 maja 1909 r. wanie go do dydaktyki i prowadzenia badań
w Wilnie. Podjął tam studia na Wydziale Ma- naukowych. W tym trudnym dziele wspiera-
Józef Sawlewicz, 1936 r. tematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu ła go Izba Aptekarska Okręgu Gdańskiego
Stefana Batorego, uzyskując w 1934 r. dy- oraz oddani współpracownicy: dr Piotr Trzę-
plom magistra filozofii w zakresie chemii. Pra- siński, mgr Czesław Wojtkiewicz oraz wielo-
cę doktorską pt. O nowej pochodnej tiofenu letni adiunkt mgr Józef Piliczewski.
pisał pod kierunkiem prof. Ludwika Szperla
w Katedrze Chemii Organicznej Politechniki Po tragicznej śmierci w 1950 r. prof. Ernesta
Warszawskiej, zaś egzamin doktorski zdał Syma − kierownika Zakładu Chemii Biolo-
na Uniwersytecie Stefana Batorego w 1936 r. gicznej, przejął również kierownictwo tego
Jako stypendysta Funduszu Kultury Narodo- Zakładu, którym kierował do roku 1959.
wej wyjeżdżał do Zurychu, gdzie pracował W kadencji 1951-1953 pełnił funkcję pro-
w laboratorium prof. T. Reichsteina − póź- dziekana Wydziału Farmaceutycznego, na-
niejszego laureata Nagrody Nobla i doktora tomiast w następnej kadencji 1954-1956
honoris causa naszej Uczelni, z którym opu- funkcję prorektora ds. dydaktyki Akademii
blikował w 1937 r. kilka prac. Po powrocie ze Medycznej w Gdańsku. W 1963 r. przebywał
stypendium pracował jako starszy asystent na stażu w szwajcarskich firmach farmaceu-
w latach 1937-1939 w Katedrze Chemii Orga- tycznych Ciba, Sandoz oraz Hoffman La Ro-
nicznej Politechniki Warszawskiej. che. W latach 1965-1971 pełnił funkcję pre-
zesa Gdańskiego Towarzystwa Naukowego.
Brał udział w kampanii wrześniowej walcząc W latach 70. XX w. przewodniczył senackiej
w obronie Lwowa jako podporucznik artyle- komisji AMG ds. zdrowia młodzieży i wy-
rii. Po zajęciu miasta przez Armię Czerwoną chowania fizycznego. Tytuł profesora zwy-
trafił do jenieckiego transportu oficerów wy- czajnego otrzymał w 1972 r.
wożonych do Kozielska, z którego udało mu
się uciec. Przedostał się do Wilna gdzie pod- Profesor posiadał ogromny dorobek nauko-
czas okupacji niemieckiej imał się różnych wy, jakkolwiek znaczna część wyników ba-
zajęć – od robotnika do księgowego. Po za- dań wykonanych przed wojną w Politechnice
kończeniu wojny przybył w marcu 1945 r. jako Warszawskiej i w Zurychu uległa zniszczeniu
ekspatriant do Inowrocławia gdzie przez podczas działań wojennych. W okresie powo-
okres pięciu lat pracował w Zakładach So- jennym Profesor opublikował blisko 90 prac
dowych SOLVAYA w Mątwach jako kierow- naukowych. W centrum jego zainteresowań
nik produkcji. Jednocześnie od 1947 r. podjął naukowych były badania nad związkami
zatrudnienie jako kierownik Zakładu Chemii heterocyklicznymi wykazującymi działanie
Organicznej w organizującym się Wydziale przeciwgruźlicze przeciwwirusowe. Profe-
Farmaceutycznym Akademii Lekarskiej sor Sawlewicz był promotorem 26 doktora-
w Gdańsku. Od 1950 r. osiadł na stałe w tów i recenzentem 8 rozpraw habilitacyjnych.
Gdańsku. W pierwszych powojennych latach Wśród jego wychowanków był późniejszy pro-
włożył ogromną pracę w zagospodarowanie fesor Henryk Foks, który objął po nim kierow-
budynku przy obecnej al. Hallera i przystoso- nictwo Katedry i Zakładu Chemii Organicznej.

Z WILNA DO GDAŃSKA 39

 Z gronem
współpracowniczek
Ulubiony wypoczynek
nad wodą i z wędką 

40 GAZETA GUMed LUTY 2019

Profesor Sawlewicz bardzo dużą wagę przy- W 1979 r. przeszedł na emeryturę, lecz
wiązywał do kształcenia studentów. Był do- w miarę możliwości starał się jeszcze długo
brym wykładowcą, lubianym przez młodzież. podtrzymywać związki z Katedrą. Zmarł 10
Był współautorem trzech skryptów dla stu- grudnia 2000 r. w Gdańsku. Za osiągnięcia
dentów farmacji; ponadto przetłumaczył naukowe, dydaktyczne i organizacyjne zo-
z języka niemieckiego monografię Historia stał uhonorowany Krzyżem Kawalerskim
rozwoju chemii autorstwa Fierz-Dawida. Orderu Odrodzenia Polski (1970 r.), Złotym
W Katedrze był założycielem i wieloletnim Krzyżem Zasługi, Medalem 50-lecia Akademii
opiekunem naukowym Koła Naukowego. Medycznej w Gdańsku i Odznaką Honorową
Spośród członków tego Koła 21 magistrów Polskiego Towarzystwa Chemicznego (1986 r.).
farmacji poświęciło się karierze naukowej,
w tym 2 zostało kierownikami katedr na ma- opracował
cierzystym Wydziale Farmaceutycznym,
a 6 podjęło pracę naukową w Zakładzie Che- PROF. WIESŁAW MAKAREWICZ
mii Organicznej i doktoryzowało się. Profe-
sor był nie tylko mentorem naukowym, ale
też chętnie uczestniczył z młodzieżą w wypra-
wach turystycznych i licznych spływach kaja-
kowych, które były ważnym czynnikiem inte-
grującym pracowników katedry ze studentami.

ABSOLWENCI 41

ROCZNIK
CZTERDZIEŚCI I CZTERY

W ubiegłorocznym lipcowym numerze Gazety AMG znalazł się opis uroczystości związanych z obchodami pięćdzie-
sięciolecia uzyskania dyplomu przez koleżanki i kolegów z naszego rocznika studiów. Tym razem postanowiłem
nieco więcej uwagi poświęcić na wspomnienie o czasach, w których urodziła się, uczyła, studiowała i żyła więk-
szość z nas.

prof. dr hab. Zgodnie z nomenklaturą uczelnianą był to 1944. Pochodzimy z rocznika, któremu dane
Bolesław Rutkowski rocznik 1962-1968. Oznacza to, że rozpoczęli- było przyjść na świat kilka lub kilkanaście mie-
śmy studia w roku 1962, a ukończyliśmy sięcy przed zakończeniem II wojny światowej.
Emerytowany kierownik w roku 1968. Ale trzeba uświadomić, że Owocowało to tym, iż już w przysłowiowej
Katedry i Kliniki Nefrologii, zgodnie z okresem, w którym zdecydowana kołysce uczestniczyliśmy w swoistej wędrów-
Transplantologii i Chorób większość z nas przyszła na świat, to jeste- ce ludów, która miała miejsce w okresie bez-
Wewnętrznych GUMed śmy rocznikiem 1944. Oczywiście była pośród pośrednio po ukończeniu wojny. Wielu z nas,
nas grupka tych, którzy zaczęli o naukę o rok w tym piszący te słowa, pochodziło bowiem
wcześniej, a także tych, którym z kolei nie od z dawnych Kresów Rzeczypospolitej. Podle-
pierwszego razu udało się przejść przez egza- galiśmy wraz z naszymi rodzinami procesowi
miny na studia i wymagało to z ich strony nazywanym repatriacją. Ciekawe, że równole-
powtarzania tego wysiłku. Warto także gle usuwani Niemcy z naszych „piastowskich”
uświadomić, że do grona uczestników nasze- ziem odzyskanych byli po prostu wypędzony-
go rocznika studiów zalicza się także blisko mi. No ale to przecież kwestia wyższej polityki,
dwudziestoosobowa grupa felczerów. Był to która obowiązywała w tym czasie w naszym
bowiem czas, w którym podjęto decyzję o li- kraju. Warto uświadomić, że powszechne
kwidacji stanowiska felczera w systemie ochro- w użyciu było wówczas określenie „zabu-
ny zdrowia. Felczerzy, którzy zresztą przez wie- żanie”. Ciekawe czy ono cokolwiek oznacza
le lat wypełniali doskonale lukę wynikającą dla osób z obecnego młodszego pokolenia.
z braku lekarzy otrzymali propozycję nie do od- A wtedy zarezerwowane było dla tych osób,
rzucenia. Albo mogli zostać przyjęci bez egza- które przywędrowały zza Buga. Najlepszym
minów na studia medyczne albo musieli liczyć miejscem naszych zabaw były wszechobecne
się z degradacją do statusu pielęgniarki gruzy, a oczywiście preferowana była zaba-
lub pielęgniarza. Mieli oni sporo trudności wa w wojnę. Nie muszę dodawać, że nikt nie
w przejściu pierwszych dwóch lat studiów po- chciał odgrywać roli żołnierzy niemieckich
siadając spore zaległości w zakresie nauk pod- i zmuszano do tego najmłodszych. Należeli-
stawowych. Natomiast przedmioty kliniczne śmy bowiem do pokolenia, dla którego dobry
sprawiały im znacznie mniej trudności niż Niemiec to był martwy Niemiec. Natomiast
młodszym medycznym żółtodziobom. Obec- wyszukanym przysmakiem był chleb posypa-
ność felczerów w naszym gronie była wielkim ny cukrem i zmoczony wodą. W wersji luksu-
źródłem zabawnych sytuacji. Pamiętam, kiedy sowej wodę zastępowała śmietana.
jednego z kolegów z mojej grupy odwiedzał
w akademiku jego syn, który był studentem Podczas naszej edukacji w szkole podstawo-
Politechniki Gdańskiej. Ponieważ był on wów- wej przeżywaliśmy wraz z resztą społeczeń-
czas już na drugim roku tej szacownej uczelni stwa śmierć dwóch „wielkich” przywódców.
czuł się upoważniony do udzielania korepety- Jednym z nich był Józef Stalin, a drugim
cji z fizyki i chemii swojemu ojcu i jego kolegom. nasz miejscowy „wódz” Bolesław Bierut. Po-
tem nadszedł „polski październik” i byliśmy
No ale wróćmy do zasadniczego trzonu nasze- świadkami politycznej odwilży. Był to czas
go rocznika, czyli do tych urodzonych w roku powrotów naszych bliskich i znajomych z Sy-

42 GAZETA GUMed LUTY 2019

opracował berii, na której spędzili ostatnich kilkanaście Marca 1968. Natomiast już po zakończeniu
PROF. DR HAB. lat. Wśród nich wrócił także mój stryj, który studiów byliśmy świadkami Grudnia 1970,
BOLESŁAW spędził na Kołymie jedenaście lat. Jednak na- a następnie Sierpnia 1980. Los nie oszczędził
RUTKOWSKI dzieja na wolność polityczną i ekonomiczną nam niedogodności związanych ze stanem
szybko okazała się płonna, co w coraz więk- wojennym. Szczęśliwie jednak zdecydowana
szym stopniu docierało do naszej świadomo- większość z nas doczekała roku 1989 i pierw-
ści. Czasy szkoły średniej minęły jak z bicza szych w okresie powojennym wolnych wybo-
strzelił i przyszedł okres studiów na naszej rów i wprowadzenia demokratycznych zasad
gdańskiej Alma Mater. Warto wspomnieć, że rządzenia w kraju. Jak widać nasz rocznik miał
akurat na rozpoczęcie studiów przez nasz okazję uczestniczyć w wielu ważnych dla Pol-
rocznik przypadło oficjalne otwarcie ośrodka ski wydarzeniach, które rozegrały się w ciągu
studenckiego przy ul. Dębowej oraz nowego ostatniego półwiecza.
klubu Medyk. Przez blisko pół roku działały
dwa kluby, ponieważ funkcjonował jeszcze Mieliśmy i mamy nadal pośród swego grona
tzw. stary Medyk w baraku, w którym kil- wielu specjalistów, od lekarzy rodzinnych po-
ka lat temu znajdował się Dział Techniczny. przez internistów, chirurgów, ginekologów
Ostatecznie jednak stary klub uległ likwidacji do kardiochirurgów czy transplantologów.
i pozostał obecny, który do dzisiaj zdążył się Z naszego grona rekrutowało się kilkunastu
nieco zestarzeć. ordynatorów lub zastępców ordynatorów
oraz kilku dyrektorów szpitali różnego szcze-
Reprezentanci naszego rocznika wykazywali bla. Mieliśmy wśród nas dwóch wicemini-
się dużą aktywnością w działalności społecz- strów zdrowia, a także dwóch kierowników
nej oraz kulturalnej. Wiele koleżanek i kole- katedr w naszej Uczelni. Z naszego grona
gów było zaangażowanych w działalność rekrutowało się łącznie ośmiu pracowników
Zrzeszenia Studentów Polskich. Był taki mo- naukowo-dydaktycznych. Kilkoro spośród
ment, że we władzach wykonawczych ZSP naszego grona losy poniosły poza granice
na szczeblu uczelnianym większości stanowili naszego kraju. Wspierają oni dzielnie ochronę
reprezentanci naszego rocznika. W jednym zdrowia w takich krajach jak: Niemcy, Norwe-
z ubiegłorocznych numerów naszego mie- gia, Stany Zjednoczone czy Wielka Brytania.
sięcznika wspomniana była historia kabaretu
o dźwięcznej nazwie Sphincter, którego za- Podsumowując te wspomnienia o naszym
łożycielem i spiritus movens był Krzysztof roczniku, można z czystym sumieniem sko-
Chęciński – kolega z naszego rocznika. Funk- mentować, że niewątpliwie mieliśmy ciekawe
cję przewodniczącego Rady Mieszkańców i urozmaicone życie. Jednocześnie nasz rocz-
Domu Studenckiego nr 3 w latach 1965-1996 nik nie przyniósł ujmy gdańskiej Alma Mater
pełnił piszący te słowa, a w tym samym czasie w żadnym zakresie. Wręcz przeciwnie, nasza
Aleksander Sopliński był przewodniczącym społeczność akademicka może być dumna
Rady Osiedla. W końcowym okresie studiów z naszych dokonań w minionym pięćdziesię-
dane nam było przeżyć szok związany z kon- cioleciu, tak jak my jesteśmy dumni z osią-
sekwencjami politycznymi i społecznymi gnięć i rozkwitu gdańskiej Alma Mater.

WCZORAJ – DZISIAJ – JUTRO 43

HISTORIA KARDIOLOGII DZIECIĘCEJ

– SPOJRZENIE Z PERSPEKTYWY

60 LAT ISTNIENIA KLINIKI cz. 2

Dziś i jutro w kardiologii dziecięcej w Gdańsku

dr hab. Robert W 1995 r. kierownictwo Kliniki Kardiologii dynym zabiegiem interwencyjnym był zabieg
Sabiniewicz, prof. nadzw. Dziecięcej i Wad Wrodzonych Serca objął atrioseptostomii balonowej metodą Rashkinda.
Klinika Kardiologii prof. Jan Ereciński. Był to okres rozwoju tech-
Dziecięcej i Wad nik interwencyjnego (nieoperacyjnego) lecze- W tym czasie powstaje w Gdańsku, jako jeden
Wrodzonych Serca nia wad wrodzonych serca. Profesor, który od z trzech w Polsce, Pediatryczny Ośrodek Elek-
GUMed samego początku zajmował się cewnikowa- troterapii, a od 2006 r. dzięki zaangażowaniu
niami serca miał możliwość wprowadzania dr Joanny Kwiatkowskiej Ośrodek Inwazyjnej
dr hab. Joanna nowych technik przezskórnego leczenia wad. Diagnostyki i Leczenia Zaburzeń Rytmu Serca
Kwiatkowska Wprowadzono do praktyki klinicznej między u Dzieci i Młodzieży (elektrofizjologii i abla-
Kierownik Katedry innymi: przezskórną balonoplastykę zastawki cji RF oraz od 2010 r. krioablacji). Ze wzglę-
i Kliniki Kardiologii tętnicy płucnej, a następnie aortalnej i im- du na wysoce specjalistyczny charakter tych
Dziecięcej i Wad plantację stentów wewnątrznaczyniowych. procedur jesienią 2005 r. do współpracy oraz
Wrodzonych Serca Rozpoczęto zabiegi przezskórnego zamyka- przeprowadzania bardziej skomplikowanych
GUMed nia przewodu tętniczego. W 1998 r. wykona- zabiegów dr Joanna Kwiatkowska zaprosiła
no we współpracy z prof. Josefem Masurą do Polski dr. Joachima Willa, ordynatora wio-
z Bratysławy (prekursorem tej metody le- dącego w Europie Ośrodka Elektrofizjologii
czenia na świecie) pierwsze zabiegi przez- i Ablacji u Dzieci w Berlinie (Charite Univer-
skórnego zamknięcia ubytku w przegrodzie sity Berlin), pod nadzorem którego przeszła
międzyprzedsionkowej zestawem Amplatza. szkolenia z zakresu elektrofizjologii. Efektem
W tym też czasie Klinikę wielokrotnie od- tej współpracy była możliwość rozszerzenia
wiedzali prof. Michael Tynan i prof. Shakeel działalności i wzajemnej wymiany doświad-
Qureshi z Guy’s Hospital w Londynie. Obaj czeń oraz wdrożenia w Polsce inwazyjnego
Profesorowie byli i są autorytetami o reno- leczenia zaburzeń rytmu u dzieci przy pomo-
mie światowej w zakresie kardiologii dziecię- cy krioablacji, metody bezpieczniejszej
cej, a zwłaszcza w kardiologii interwencyjnej. i mniej bolesnej niż ablacja RF.
Dzięki tej współpracy i zaangażowaniu całe-
go ówczesnego zespołu Kliniki Kardiologii W 2011 r. kierownikiem Kliniki została dr
Dziecięcej każdego roku zwiększała się licz- hab. Joanna Kwiatkowska. W tym też okre-
ba i zakres wykonywanych zabiegów. Coraz sie przeniesiono Klinikę z budynku nr 18 do
więcej dzieci z różnymi wadami serca mogło nowo wyremontowanego budynku nr 2. Do
być leczonych bez konieczności otwarcia dyspozycji pacjentów oddano nowocześnie
klatki piersiowej i zabiegu kardiochirurgicz- wyposażone i funkcjonalne sale chorych. Za-
nego. W minionym roku wykonano aż 114 ta- kupiono nowe echokardiografy zarówno do
kich zabiegów, a łączna liczba wykonanych Kliniki, jak i Poradni Przyklinicznej.
w Klinice zabiegów przekroczyła już 1100.
Obecnie Klinika jest jednym z wiodących Zespół Kliniki stopniowo powiększał się o no-
ośrodków wykonujących największą liczbę wych pracowników: Anna Wałdoch, Jarosław
tych zabiegów w Polsce. Należy nadmienić, Meyer-Szary, Sebastian Ciemny, Mariusz Zip-
że w okresie gdy prof. Ereciński rozpoczął ser, Lidia Woźniak-Mielczarek i Agnieszka
wykonywanie cewnikowań serca u dzieci je- Herrador Rey.

44 GAZETA GUMed LUTY 2019

 Dzięki współpracy z dr. Maciejem Kempą Dziecięcej, który odbył się w maju 2001 r.
i dr. Tomaszem Królakiem z Kliniki Kardiolo- w Toronto. Prezentowano tam aż 9 prac.
Rok 1999 – gratulacje dla gii i Elektroterapii istotnie zwiększyła się dla W 2014 r. Klinika otrzymała dyplom za wzo-
prof. Jana Erecińskiego dzieci z zaburzeniami rytmu dostępność nie rową organizację Konferencji Sekcji Kardio-
z okazji powołania na tylko do metod diagnostycznych, ale także logii Dziecięcej PTK .
stanowisko profesora do elektroterapii. W ostatnich latach dzię-
nadzwyczajnego ki wysiłkom Kierownika Kliniki Kardiologii W 2016 r. dr hab. Robert Sabiniewicz i dr Jaro-
Dziecięcej i Wad Wrodzonych Serca znacznie sław Meyer-Szary rozpoczęli współpracę
wzrosła liczba wykonywanych zabiegów z firmą Zoltrax (lider na rynku drukarek 3D)
z zakresu elektrofizjologii. W 2018 r. przepro- w zakresie zastosowania wydruków 3D
wadzono pierwszy w Polsce Północnej za- w medycynie. Przygotowane modele i wy-
bieg implantacji podskórnego układu defibry- druki służą dziś zarówno do edukacji studen-
lującego S-ICD u 16-letniego chłopca z wadą tów, wyjaśniania rodzicom i pacjentom isto-
serca, u którego nie było możliwe wszczepie- ty wady serca jak i do planowania zabiegów
nie tradycyjnego defibrylatora ze względu na interwencyjnych. Swoje doświadczenie
istniejące anomalie naczyniowe i dodatkowo w tym zakresie prezentowali na licznych
wszczepiony przed laty rozrusznik serca. konferencjach krajowych i zagranicznych.
Wdrożenie modeli 3D do nauczania studen-
Zespół Kliniki Kardiologii Dziecięcej i Wad tów medycyny wad wrodzonych serca zosta-
wrodzonych Serca aktywnie uczestniczy w or- ło wyróżnione Nagrodą Dydaktyczną Zespo-
ganizacjach konferencji, spotkań i warsztatów łową II stopnia. Były one również tematem
naukowo-szkoleniowych o zasięgu zarówno kilku publikacji. W 2018 r. Zespół Kliniki Kar-
krajowym, jak i międzynarodowym. W 2001 diologii Dziecięcej i Wad Wrodzonych Serca
r. Klinika była organizatorem Ogólnopolskiej zdobył grant wspierający rozwój druku 3D.
Konferencji Naukowo-Szkoleniowej Sekcji Został on ufundowany przez firmę Formlabs
Kardiologii Dziecięcej Polskiego Towarzystwa z Somerville, MA, USA.
Kardiologicznego poświęconej Zespołowi
Fallota, a w 2006 r. Wybranym problemom Zespół Kliniki bierze udział w pięciu bada-
pacjentów z wrodzonymi wadami serca – od niach klinicznych dotyczących głównie pro-
noworodka do dorosłego. Obie konferencje blemów nadciśnienia płucnego u dzieci oraz
zgromadziły grono specjalistów ze wszyst- nowoczesnych metod farmakologicznego
kich ośrodków kardiologii dziecięcej w kraju. i niefarmakologicznego leczenia niewydol-
Sukcesem Kliniki na arenie międzynarodowej ności krążenia u dzieci. Tematem tych badań
był czynny, bardzo aktywny udział w III Świa- jest optymalizacja farmakoterapii w tych jed-
towym Kongresie Kardiologii i Kardiochirurgii nostkach chorobowych.

WCZORAJ – DZISIAJ – JUTRO 45

Rośnie liczba pacjentów leczonych w Poradni tyczna dla pacjentów z nadciśnieniem płuc-
dla Dorosłych z Wadami Wrodzonymi Serca nym, u których wykorzystano opcje leczenia
powstałej już w 1995 r. jako jednej z pierw- farmakologicznego. Prof. Robert Sabiniewicz
szych takich poradni w Polsce. Klinika Kardio- uczestniczy aktywnie w pracach międzyna-
logii Dziecięcej i Wad Wrodzonych Serca rodowego zespołu ekspertów pracujących
jest jedynym w Polsce północnej i jednym nad wdrożeniem tej metody leczenia.
z kilku ośrodków w Polsce przygotowanym
do diagnostyki i leczenia pacjentów doro- Dzięki bardzo dobrej współpracy z lekarza-
słych z wrodzonymi wadami serca, zgodnym mi pracującymi w Poradniach Kardiologii
z wytycznymi Europejskiego Towarzystwa Dziecięcej na terenie województwa pomor-
Kardiologicznego. Ośrodek od wielu lat zaj- skiego możliwe stało się stworzenie systemu
muje się leczeniem dorosłych z wrodzonymi zabezpieczenia kardiologicznego dla dzieci
wadami serca na dużą skalę i w bardzo sze- z problemami kardiologicznymi. Pragniemy
rokim zakresie. Gwarantem kompleksowej podziękować: lek med. Krystynie Wołyniec-
opieki nad tą grupą pacjentów jest wielo- -Czechowskiej – Poradnia Kardiologii Dzie-
specjalistyczny uniwersytecki zespół lekarzy, cięcej w Elblągu, lek med. Hannie Mulewskiej
dominująca pozycja UCK w makroregionie i lek med. Marzenie Mazur – Poradnia Kar-
oraz dostęp do najnowszych technologii diologii Dziecięcej w Gdańsku (ul. Jaśkowa
diagnostycznych (MRI, CT oraz echo 3D) i te- Dolina), a potem w Szpitalu Dziecięcym na
rapeutycznych (programy lekowe, kardiolo- Polankach, lek. med. Zbigniewowi Brzeziń-
giczne procedury interwencyjne, dynamicz- skiemu-Świątek – Poradnia Kardiologii Dzie-
nie rozwijająca się kardiochirurgia). cięcej w Słupsku, dr Renacie Tarnowskiej
– Poradnia Kardiologii Dziecięcej w Koście-
Dalszy rozwój technik interwencyjnego rzynie i Lęborku, lek. Lechowi Czarneckiemu
leczenia wad serca zaowocował wprowa- – Poradnia Kardiologii Dziecięcej w Koszalinie,
dzeniem zabiegów przezskórnej implanta- dr. Markowi Tomaszewskiemu – Poradnia
cji zastawki tętnicy płucnej u pacjentów po Kardiologiczna dla Dzieci w Starogardzie
korekcji zespołu Fallota. Tym samym Klinika Gdańskim za wieloletnią, owocną współpra-
dołączyła do grona nielicznych jednostek cę dla dobra naszych pacjentów. Liczymy na
stosujących tę technikę leczenia. kontynuację tych działań.

Pracownia elektrofizjolo- W 2017 r. prof. Robert Sabiniewicz wykonał Mamy nadzieję na dalszy rozwój naszej Kli-
gii Klinicznego Centrum innowacyjny, pierwszy w Polsce i jeden z nie- niki. Chcemy godnie kontynuować działania
Kardiologii – „sterownia” licznych na świecie zabieg implantacji przed- rozpoczęte przez założycieli, prekursorów
(z archiwum Kliniki) sionkowego regulatora przepływów (AFR tej dziedziny medycyny i naszych nauczycieli.
– atrialflow regulator). Jest to opcja terapeu- Już dziś widzimy jakie korzyści dla pacjentów


46 GAZETA GUMed LUTY 2019

z wrodzonymi wadami serca przynosi ta pra- Artykuł ten dedykujemy naszym nauczycielom.
ca, jak na naszych oczach zmienia się historia
naturalna wad wrodzonych serca, jak popra- Jesteśmy jak karły, które wspinają się na ra-
wia się rokowanie i jakość życia naszych pa- miona gigantów, by widzieć więcej od nich i
cjentów. Co przyniesie przyszłość…? Z całą dalej sięgać wzrokiem…
pewnością dalszy postęp, ale i nowe wyzwa-
nia z którymi przyjdzie się nam zmierzyć. — Bernard z Chartres (1060-1125)



Prof. Jan Ereciński przy
stanowisku intensywnego
nadzoru noworodka
(z archiwum Kliniki)

Dr Robert Sabiniewicz oraz dr
Piotr Potaż wykonujący cewniko-
wanie serca u dziecka pod nadzo-
rem prof. Jana Erecińskiego
(z archiwum Autora)



STARA FOTOGRAFIA MÓWI / NAGRODY JUBILEUSZOWE UCK 47

STARA FOTOGRAFIA MÓWI

FOTOGRAFIA DYPLOMOWA WYKONANA 70 LAT TEMU

Otrzymałem w prezencie od rodziny profeso- Fotografia Dyplomowa. dn. 5-II-1949 r.
ra Luncjusza Jakubowskiego z Łodzi fotografię Nauczyciele:
dyplomową Szkoły Pielęgniarstwa wykonaną Rząd u dołu – p. Agopsowicz (wice dyrektorka),
w naszej Uczelni 5 lutego 1949 r. Fotografia instruktor pielęgniarstwa p. Szczepkowska, p. Ja-
pochodzi ze zbioru Anny Jost z domu Bloch, dwiga Romanowska (dyrektorka), p. bez czepka
która była absolwentką tej Szkoły. Zmarła (pani od polityki?)
w wieku 98 lat. Rząd trzeci: p. instruktor Rudecka

Prof. dr hab. Oryginalny opis, znajdujący się na odwrocie Szkoła Pielęgniarsko-Położnicza powstała w struk-
Janusz Limon fotografii, jest następujący: turze Akademii Lekarskiej w Gdańsku 22 paździer-
nika 1945 r. i pierwszy rocznik słuchaczy liczył oko-
ło 80 osób. Szkoła mieściła się w budynku nr 15
na terenie szpitala przy ul. Dębinki 7. Jej organi-
zatorką i wieloletnią dyrektorką była Jadwiga Ro-
manowska (1895-1964), która przed II wojną była
dyrektorką Warszawskiej Szkoły Pielęgniarstwa
w Warszawie (1936-1944). W roku 1950 dokonano
reorganizacji i Szkoła została przyporządkowana
władzom wojewódzkim.

W sumie istnieje niewiele danych o gdańskiej
Szkole Pielęgniarsko-Położniczej. W książce pro-
fesora Eugeniusza Sieńkowskiego pt. Dzieje Aka-
demii Medycznej w Gdańsku wydanej w 1995 r. są
zaledwie dwa zdania na jej temat. Postać Jadwi-
gi Romanowskiej, bardzo zasłużonej pielęgniarki,
zasługuje na odrębne opracowanie.

Na fotografii są 32 osoby.
Pielęgniarka Anna Jost rozpoznała cztery osoby.
Może ktoś z Czytelników rozpozna pozostałe?

NAGRODY JUBILEUSZOWE UCK

JUBILEUSZ DŁUGOLETNIEJ PRACY OBCHODZĄ:

20 LAT MAŁGORZATA KACZMARCZYK 25 LAT JOANNA GOMULA 30 LAT KATARZYNA ROGUSKA
ALDONA MAKARA-STASIUK MIROSŁAWA KERCZUK 35 LAT BOGUSŁAWA BRZEZIŃSKA
MAŁGORZATA MĘDRZYCKA GRZEGORZ MOROŃ BARBARA KĘSICKA
-DĄBROWSKA BOGUSŁAWA PERZ 40 LAT ANDRZEJ OJOWSKI
JOANNA VON PIECHOWSKA MAŁGORZATA WOJTYSZYN ANDRZEJ KOSTRZEWA

48 GAZETA GUMED LUTY 2019

NEKROLOGI

21/12/2018 Prof. dr hab. n. chem.
ZMARŁ ZDZISŁAW BRZOZOWSKI

Urodzony 31 marca 1929 r. w Grodnie. Absol- Chemicznej Środków Leczniczych na Wydzia-
went Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii le Farmaceutycznym AMG w latach 1971-1999.
Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu Prorektor Akademii Medycznej w Gdańsku
z 1952 roku. Pracownik Laboratorium Badaw- w latach 1972-1975 oraz rektor AMG w kolej-
czego Starogardzkich Zakładów Farmaceu- nych dwóch kadencjach w latach 1976-1981,
tycznych Polfa w latach 1958-1961. Członek profesor zwyczajny od 1983 roku.
naszej społeczności akademickiej od 1962
roku. Pracownik Katedry Chemii Ogólnej Twórca oryginalnego leku polskiego o na-
Wydziału Lekarskiego (1962-1971), a następ- zwie GLIPOLAMID, wprowadzonego do
nie kierownik Katedry i Zakładu Technologii lecznictwa w 1985 r. sulfonamidu o działa-
niu przeciwcukrzycowym produkowanego
przez Starogardzkie Zakłady Przemysłu Far-
maceutycznego POLFA. W roku 2009 uho-
norowany godnością doktora honoris cau-
sa Uniwersytetu Wrocławskiego za wkład
w rozwój nauk farmaceutycznych w Polsce.
Odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim
OOP, medalem XXV-lecia PAN oraz medalem
imienia prof. Stanisława Binieckiego (2006).
Członek kilkunastu Komitetów oraz Komisji
Polskiej Akademii Nauk, członek Stowarzy-
szenia Wynalazców Polskich oraz Rady Na-
ukowej Fundacji Rozwoju Nauk Farmaceu-
tycznych. Twórca nowego kierunku chemii
sulfonamidów, efektywnie rozwijanego przez
Jego współpracowników oraz wychowanków
naukowych. Człowiek wielu zainteresowań
i pasji pozazawodowych w tym muzyki, fo-
tografii, malarstwa, tkactwa artystycznego,
wielkiego miłośnika przyrody. Pozostanie
w naszej pamięci jako inspirujący i wymagają-
cy szef, utalentowany badacz i twórca, auto-
rytet naukowy.

NEKROLOGI 49

ŻEGNAMY PRZYJACIELA UCZELNI

Tragiczna śmierć Prezydenta Pawła Ada- wany przez Niego Urząd Miasta finansował
mowicza napełniła całe środowisko aka- program „6-10-14 dla Zdrowia”, realizowany
demickie naszej Uczelni żalem i smutkiem. przez Uniwersyteckie Centrum Kliniczne
Byliśmy przez lata beneficjentami Jego w Gdańsku, wspierający wprowadzanie
gospodarskiej troski, przyjaźni i otwartości. zmian prozdrowotnych w codziennym życiu
Bywał u nas częstym gościem, uczestnicząc dzieci i ich rodzin. Zapowiadał w swoim pro-
w różnych uroczystościach akademickich. gramie rozszerzenie programu profilaktyki
Był wielkim przyjacielem młodzieży, pa- i promocji zdrowia dla Seniorów o bezpłat-
miętamy Go, jak przed laty piastował urząd ne badania i szczepienia oraz bezpłatne
prorektora ds. dydaktyki Uniwersytetu szczepienia przeciw HPV. Za Jego rządów
Gdańskiego. Chętnie wyróżniał i nagradzał dofinansowano procedurę in vitro dla par
naszych studentów. Od lat był żywo zainte- z Gdańska dotkniętych problemem niepłod-
resowany rozwojem naszego Uniwersytetu ności. Cieszyliśmy się zawsze Jego przyja-
i Szpitala Klinicznego, towarzyszył nam znym zainteresowaniem, był otwarty na na-
w ważnych momentach, takich jak rozpo- sze problemy, zawsze gotów do rozmowy
czynanie i kończenie dużych inwestycji czy i do pomocy.
też uruchamianie nowo pozyskanej nowo-
czesnej i unikalnej aparatury. Wiele lekar- Odszedł szlachetny i dobry Człowiek. O wy-
skich specjalności zawdzięcza Mu w jakiejś jątkowości Jego postaci najlepiej świadczą
mierze swój gwałtowny rozwój, a wielu tłumy ludzi, które Go opłakują, nie tylko
pacjentów życie lub poprawę zdrowia. Ro- w Gdańsku, ale w całym kraju. Wśród nich
zumiał i doceniał sukcesy ludzi nauki, wielu są także członkowie społeczności akade-
naszych badaczy odebrało z Jego rąk Na- mickiej Gdańskiego Uniwersytetu Medycz-
grodę Naukową Miasta Gdańska im. Jana nego. Pamięć o Nim pozostanie w naszych
Heweliusza. Chętnie uczestniczył w uroczy- sercach na zawsze. Łączymy się w bólu
stych posiedzeniach Senatu poświęconych z Jego Rodziną i najbliższymi. Żegnaj Drogi
nadawaniu wybitnym naukowcom godności Prezydencie, spoczywaj w pokoju.
doktora honoris causa naszej Uczelni. Pa-
tronował oraz wspierał dwie doroczne otwarte REDAKCJA
imprezy organizowane przez Uczelnię − Piknik
na Zdrowie i Medyczny Dzień Nauki. Kiero-

50 GAZETA GUMed LUTY 2019

XVIII GDAŃSKIE SPOTKANIA
Z ETYKĄ LEKARSKĄ

KONFERENCJA W RAMACH OBCHODÓW 100. LAT NIEPODLEGŁOŚCI 1918-2018, LEKARZE W SŁUŻBIE POLSKI

dr Elżbieta Lekarze zrzeszeni w Katolickim Stowarzysze- Redaktor naczelny magazynu Polonia Chri-
Krzymińska-Stasiuk niu Lekarzy Polskich (KSLP) uczcili 1 grudnia stiana Sławomir Skiba rozważył dylemat
2018 r. pamięć tych koleżanek i kolegów, któ- moralny towarzyszący ludziom mieniącym
Przewodnicząca rzy oddali swe życie, siły i zaangażowanie w się patriotami. Patriotyzm bez Boga czy Bóg,
Katolickiego Stowarzy- pracę dla dobra Ojczyzny, tak na początku Honor i Ojczyzna? Dokąd może zaprowadzić
szenia Lekarzy Polskich jej formowania, jak i w okresie przemian patriotyzm bez Boga, wyłączne ubóstwienie
społeczno-ustrojowych u schyłku XX w. własnego narodu bez nakazów moralnych
wynikających z obecności Boga w życiu
Konferencję zaszczycił obecnością Stefan człowieka. Jako najbardziej jaskrawy przy-
J. Michalak, ambasador honorowy miasta kład podał narodowy socjalizm i jego wypa-
Gdańska w Kanadzie – syn dr. Stefana Mi- czenia w hitlerowskich Niemczech.
chalaka, jednego z pierwszych dyrektorów
AMG, spoglądającego obecnie z postumen- Do włączenia się w dyskusję o wkładzie
tu przed frontem budynku nr 1 Uczelni. duchowieństwa w umacnianie polskości na
Pomorzu w XX wieku poproszono księdza dr.
Wykład inaugurujący wygłosił redaktor Leszka Żebrowskiego, który przybliżył sze-
Piotr Szubarczyk z Biura Edukacji Narodo- reg postaci duchownych katolickich diecezji
wej IPN w Gdańsku, przedstawiając udział pelplińskiej, osób niezwykle starannie wy-
lekarzy w ruchu narodowo wyzwoleńczym kształconych, znających wiele języków, któ-
roku 1918, ofiary poniesione w latach nie- rzy nie tylko odegrali znaczącą rolę w wal-
mieckiej i sowieckiej okupacji II wojny świa- kach frontowych o niepodległość Ojczyzny,
towej oraz zrywu Solidarności. Przybliżył jak np. ksiądz generał Wrycz – hallerczyk, ale
obecnym, takie postaci z naszego środowi- krzewili także działalność oświatową, publi-
ska jak dr Daszkiewicz, dr Jacobson, dr Kra- cystyczną, gospodarczą na rzecz polskości,
chelska czy dr Dariusz Kobzdej. za co zostali w pierwszych dniach wojny
w 1939 r. umieszczeni na listach proskrypcyj-
O służbie społecznej dla Polski mówił prof. nych eksterminacji inteligencji polskiej, po
Grzegorz Raczak, poseł na Sejm. Zaakcento- zajęciu Polski przez Niemców.
wał, że lekarska służba społeczna to nie tylko
kompetencje zawodowe, ale i szeroko pojęta Konferencja zakończyła się jak zawsze pięk-
działalność na rzecz społeczeństwa, podno- nym wykładem, tym razem Małgorzaty
szenia jego poziomu zdrowotności, bezpie- Paszylki-Glazy na temat dróg do wolności
czeństwa i profilaktyki w wymiarze medycz- i wizji Niepodległej w malarstwie polskim
nym. Podał też piękne przykłady lekarzy, XIX i XX w.
parlamentarzystów z 1918 r., którzy prezento-
wali tak szerokie horyzonty i chęć działania.