ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวภาพด้านพืช

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื Salacia chinensis L. ไม้เถาเนื้อ นื้ แข็ง ข็ หรือรื ไม้พุ่ม้ พุ่มพุ่รอเลื้อ ลื้ ย เนื้อ นื้ ไม้มีม้วมีงปีสีปีน้ำสี น้ำ ตาลแดงเข้ม เรียรีง ซ้อซ้นกันกัเป็น ป็ ชั้นชั้ ใบเดี่ยดี่ว เรียรีงตรงข้าม สลับลัตั้งตั้ฉาก แผ่นผ่ ใบค่อค่นข้าง หนา แผ่นผ่ ใบรูปรูวงรี รูปรูวงรีกรีว้างรูปรูไข่ รูปรูวงรีแรีกมใบหอก หรือรื รูปรูไข่กลับลั กว้าง 2-4 เซนติเติมตร ยาว 4-8 เซนติเติมตรดอกเล็ก ล็ สีเสีขียขีวอม เหลือ ลื งหรือรื เหลือ ลื ง ออกเป็น ป็ ช่อช่แบบกระจุกจุหรือรื ช่อช่แยกแขนงสั้นสั้ๆมี 3-6 ดอกในแต่ละช่อช่กลีบลีดอก 5 กลีบลีสีเสีหลือ ลื งปนเขียขีว แกนดอก นูนนูเป็น ป็ วงกลมเกสรเพศผู้ 3 อันอัติดติบนขอบจานฐานดอก ปลายเกสร ชนกันกัเป็น ป็ ยอดแหลม ผลสดรูปรูร่างค่อค่นข้างกลม ผลอ่ออ่นสีเสีขียขีว ผลสุกสุ สีแสี ดงหรือรื สีแสี ดงอมส้ม ภายในมีเมีมล็ด ล็ กลมขนาดใกล้เคียคีงกับกัผล 1 เมล็ด ล็ พบตามป่าชายทะเล ป่าเบญจพรรณทั่วทั่ ไป -48- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ ตา ไ ก้ วงศ์ CELASTRACEAE กำ แพงเจ็ดชั้น ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ยาสมุนมุไพรพื้นพื้ บ้านอีสอีาน ใช้เนื้อ นื้ ไม้ ต้มน้ำ ดื่มดื่แก้โรคไต แก้ ท้องผูกผูแก้ลมตีขึ้ตีนขึ้ลำ ต้นต้แก้ปวดเมื่อมื่ย เป็น ป็ ยาระบาย แก้ริดริสีดสีวง ทวาร บำ รุงรุโลหิตหิ ฟอกโลหิตหิ แก้โลหิตหิ จางแก้ผอมแห้งแรงน้อย ทำ ให้ อยากอาหาร ขับขัระดูขดูาว แก้ปวดตามข้อ ขับขัผายลม ฟอกและขับขั โลหิตหิ ระดู รักรัษาโรคตับตัอักอัเสบ (ผสมกับกัเปลือ ลื กต้นต้มะดูกดู) แก้หืดหื (ผสมกับกั สมุนมุไพรอื่นอื่)แก้เบาหวาน (ผสมกับกัรากทองพันพั ชั่งชั่หัวหัข้าวเย็น ย็ เหนือ นื หัวหั ข้าวเย็น ย็ ใต้ หัวหัร้อยรู แก่นก่สักสั และ หญ้าชันชักาดทั้งทั้ ต้นต้ ) ราก ต้มหรือรื ดองสุรสุาดื่มดื่ขับขั โลหิตหิระดู บำ รุงรุโลหิตหิ ดับดัพิษพิร้อนของโลหิตหิ แก้ลม อัมอัพฤกษ์ รักรัษาโรคตา บำ รุงรุน้ำ เหลือ ลื ง ใบ แก้มุตมุกิดกิขับขัระดู ดอก แก้บิดบิมูกมูเลือ ลื ดแก่นก่และราก ต้มน้ำ ดื่มดื่เป็น ป็ ยาระบายแก้เส้นส้ เอ็น อ็ อักอัเสบ ช่วงที่อที่อกดอก มกราคม ถึงถึมีนมีาคม ช่วงที่อที่อกผล กุมกุภาพันพั ธ์ ถึงถึมีนมีาคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื เป็น ป็ ไม้พุ่ม้ พุ่มพุ่ขนาดเล็ก ล็ มีอมีายุหยุลายปี สูงสูประมาณ 30-60 ซม. ลำ ต้นต้มีขมี นาดเล็ก ล็ มักมัพบเติบติ โตเป็น ป็ กอ มี 1-3 ลำ ต้นต้ ใกล้กัล้นกัจากหลายเมล็ด ล็ ที่ร่ที่ ร่วงในผล เดียดีวกันกัลำ ต้นต้และกิ่งกิ่สีน้ำสี น้ำ ตาล แตกกิ่งกิ่ตั้งตั้แต่ระดับดัเหนือนืดินดิกิ่งกิ่อ่ออ่นมีขมี น ปกคลุมลุแต่ขนจะร่วงเมื่อมื่กิ่งกิ่อายุมยุากขึ้นขึ้ ใบ เป็น ป็ ใบเดี่ยดี่วออกเรียรีงสลับลักันกั ใบมี รูปรูไข่ กว้าง 2-5 ซม. ยาว 5-12 ซม. ปลายใบมน และส่วนปลายสุดสุแหลม แผ่นผ่ ใบแคบ ผิวผิ ใบด้านใบเกลี้ยลี้งเป็น ป็ มันมัมีสีมี เสีขียขีวเข้ม ส่วนใบด้านล่างมีสีมี จสีาง กว่า และมีขมี น ใบมีเมีส้นส้แขนงข้างละ 7-10 เส้นส้ส่วนก้านใบมีขมี นาดเล็ก ล็ ยาว ประมาณ 3 ซม. มีขมี นสีเสีหลือลืงอ่ออ่น หนานุ่มนุ่ ในช่วงแล้งใบจะร่วงหล่นล่มาก แต่ยังยัเหลือลื ใบเฉพาะบริเริวณส่วนยอดกิ่งกิ่และจะแตกใบใหม่ใม่นช่วงต้นต้ฤดูฝดูน ยอดอ่ออ่นหรือรื ใบอ่ออ่นที่แที่ตกใหม่จม่ะมีสีมี น้ำสี น้ำ ตาลแดง และค่อค่ยๆเปลี่ยลี่นเป็น ป็ สี เขียขีวอ่ออ่น และเขียขีวเข้มตามอายุใยุบดอก ออกดอกเดี่ยดี่วหรือรื เป็น ป็ คู่ตคู่ ามง่ามใบ ก้านดอกสั้นสั้มีกมีลีบลีเลี้ยลี้งขนาดเล็ก ล็ 3 กลีบลีทรงรูปรูสามเหลี่ยลี่ม กว้างประมาณ 2 มิลมิลิเลิมตร มีขมี นนุ่มนุ่ ปกคลุมลุส่วนกลีบลีดอกออกเรียรีงสลับลักันกัเป็น ป็ 2 ชั้นชั้ชั้นชั้ ละ 3 กลีบลีกลีบลีดอกมีรูมี ปรูไข่ กว้างประมาณ 4 มิิลมิิลิเลิมตร ยาวประมาณ 5-8 มิลมิลิเลิมตร ปลายกลีบลีมน กลีบลีด้านนอกมีขมี นสีเสีหลือลืงอ่ออ่นปกคลุมลุภายใน ประกอบด้วยเกสรตัวตัผู้จำ นวนมาก อัดอัแน่นน่ ในตอนกลางดอก ถัดถัมาเป็น ป็ เกสร ตัวตัเมียมี 4 อันอัผล ที่เที่จริญริจากดอกจะเป็น ป็ ผลเดี่ยดี่วหรือรืผลคู่ รูปรูทรงกระบอก มีส่มี ส่วนเว้าส่วนอ้วนต่างกันกับางผลเล็ก ล็ ตรงกลาง ส่วนขั้วขั้ผล และท้ายผลอ้วน บางผลอาจอ้วนตรงกลาง และเล็ก ล็ มนที่ขั้ที่วขั้และท้ายผล โดยทั่วทั่ ไปขนาดผลก ว้าง 1-1.3 ซม. ยาว 1-2 ซม. ผลอ่ออ่นมีสีมี เสีขียขีว ผลแก่สีเสีขียขีวเข้ม ผลสุกสุมีสีมี สี เหลือลืง มีขมี นอ่ออ่นปกคลุมลุขนของผลอ่ออ่นมีสีมีขสีาวเหลือลืง ขนของผลแก่มีสีมี เสีหลือลืง เข้มขึ้นขึ้ก้านผลยาวประมาณ 5 มิลมิลิเลิมตร เปลือลืกหุ้มผล และเนื้อนื้ผลบาง ภายในมีเมีมล็ด ล็ สีดำสี ดำ 1-2 เมล็ด ล็ เนื้อนื้ผลใช้รับรั ประทาน มีรมีสหวาน Polyalthia debilis (Pierre) Finet & Gagnep. -49- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ ก ล้ ว ย เต่า วงศ์ ANNONACEAE ก้นครก ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ตำ รายาไทย ใช้ราก และลำ ต้นต้นำ มาต้มดื่มดื่ช่วยลดไข้ รักรัษาวัณวั โรค แก้ปวดท้อง แก้ท้องเสียสีท้อง ร่วงบำ รุงรุน้ำ นมใช้เป็น ป็ ยาถ่ายพยาธิ ลดจำ นวนพยาธิ ราก และลำ ต้นต้นำ มาบดใช้ทช้ าแผล รักรัษาแผลติดติเชื้อชื้ แผลเป็น ป็ หนองผล นำ มารับรั ประทานมีสมีารที่ใที่ห้พห้ลังลังาน ช่วยบำ รุงรุร่างกาย ช่วยบำ รุงรุสายตา ป้องกันกัสายตาเสื่อสื่ม ต้านอนุมูนุลมูอิสอิระ ช่วยบำ รุงรุผิวผิพรรณ ลดการหยาบกร้านของผิวผิ ช่วงที่อที่อกดอก พฤษภาคม ถึงถึสิงสิหาคม ช่วงที่อที่อกผล กรกฎาคม ถึงถึตุลตุาคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื Schleichera oleosa (Lour.) Merr. ไม้ยืม้น ยื ต้นต้ผลัดลั ใบขนาดกลางถึงถึขนาดใหญ่ สูงสู10-25 เมตร อาจพบสูงสู กว่า 40 เมตร ลำ ต้นต้บิดบิงอ เรือรื นยอดเป็น ป็ พุ่มพุ่แผ่กผ่ว้าง รูปรูทรงกรวย หรือรื รูปรูร่ม เปลือ ลื กเรียรีบสีน้ำสี น้ำ ตาลอมเทา แตกเป็น ป็ สะเก็ด ก็ หนา ๆ ใบ เป็น ป็ ใบประกอบแบบขนนกปลายคู่ ออกเรียรีงสลับลั ใบย่อย่ยรูปรูรี โคนใบ มนปลายใบมีหมีางสั้นสั้ขอบใบเรียรีบ เนื้อ นื้ ใบค่อค่นข้างหนา ใบอ่ออ่นมีขมี น เล็ก ล็ น้อย ดอก แยกแขนงออกที่ง่ที่ ง่ ามใบและปลายกิ่งกิ่สีเสีหลือ ลื งอมเขียขีว ผล ทรงกลมหรือรื รูปรูไข่ปข่ลายติ่งติ่แหลม แข็ง ข็ ผลดิบดิสีเสีขียขีว และเปลี่ยลี่น เป็น ป็ สีน้ำสี น้ำ ตาลเมื่อมื่สุกสุเนื้อ นื้ ในสีเสีหลือ ลื งส้ม เนื้อ นื้ เยื่อยื่หุ้มเมล็ด ล็ แต่ละผลมี 1-2 เมล็ด ล็ -50- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ ค้อ ส้ ม วงศ์ SAPINDACEAE หมากค้อ,ตะคร้อ ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ยาพื้นพื้ บ้านอีสอีาน ผสมรากสามสิบสิ เปลือ ลื กต้นต้ เสี้ยสี้วใหญ่ และ รากพังพัคี หรือรื ผสมแก่นก่พะยูงยูและแก่นก่ ประดู่ป่ดู่ ป่า หรือรื ผสมแก่นก่กรวยป่า แก่นก่กระทุ่มทุ่หูกหูวาง และรากกัดกัลื้น ลื้ หรือรื ผสมเถากระดึงดึช้างทั้งทั้ ต้นต้ ใบ พลับลัพลึงลึและปรงสวนทั้งทั้ ต้นต้ต้มน้ำ ดื่มดื่แก้อังอัพฤกษ์ อัมอัพาต ช่วงที่อที่อกดอก พฤษภาคม ถึงถึมิถุมินถุายน ช่วงที่อที่อกผล มิถุมินถุายน ถึงถึตุลตุาคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื Gardenia sootepensis Hutch. ไม้ยืม้น ยื ต้นต้ เป็น ป็ ใบเดี่ยดี่ว เรียรีงตรงข้าม สลับลัตั้งตั้ฉาก รูปรูวงรี รูปรูขอบ ขนานแกมไข่กลับลัหรือรื รูปรูไข่กลับลักว้าง 12-18 เซนติเติมตร ยาว 22- 30 เซนติเติมตร ใบแก่เขียขีวเข้มเป็น ป็ มันมัก้านใบร่วงหล่นล่ง่ายทิ้งทิ้รอยแผล กลม ๆ ตุ่มตารูปรูกรวยกว้าง ยอดอ่ออ่นมีน้ำมี น้ำ ยางคล้ายขี้ผึ้ขี้งผึ้สีเสีหลือ ลื งหุ้มไว้ ดอกเดี่ยดี่วออกที่ซที่อกใบ หรือรื ตามปลายยอด ขนาดเส้นส้ผ่านศูนศูย์กย์ลาง 5-7 เซนติเติมตร มีกมีลีบลีดอก 5 กลีบลีกลีบลีดอกสีขสีาวนวลเมื่อมื่แรกบาน แล้วเปลี่ยลี่นเป็น ป็ สีเสีหลือ ลื ง กลิ่นลิ่หอม เกสรตัวตัผู้มี 5 อันอัรังรัไข่อยู่ใยู่ต้วง กลีบลีผลสด มีเมีนื้อ นื้ สีเสีขียขีวเข้มเมื่อมื่แก่เปลี่ยลี่นเป็น ป็ สีดำสี ดำรูปรูกระสวยแกมไข่ กลับลัหรือรื รูปรูขอบขนาน มีเมีนื้อ นื้ และเมล็ด ล็ ขนาดเล็ก ล็ หลายเมล็ด ล็ พบตาม ป่าเต็ง ต็ รังรัและป่าเบญจพรรณ -51- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ ไ ข่ เ น่ า วงศ์ RUBIACEAE คำ มอกหลวง ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ยาสมุนมุไพรพื้นพื้ บ้านอีสอีาน ใช้เนื้อ นื้ ไม้เข้ายากับกั โมกเตี้ยตี้และสาม พันพั เตี้ยตี้ต้มน้ำ ดื่มดื่แก้บิดบิถ่ายเป็น ป็ มูกมูเลือ ลื ด ยาพื้นพื้ บ้าน ใช้เมล็ด ล็ ต้มน้ำ ผสมเป็น ป็ ยาสระผม ฆ่าเหา แก่นก่ผสม กับกัแก่นก่มะพอก ต้มรวมกันกั ให้หญิงญิอยู่ไฟอาบและใช้สระผม ช่วงที่อที่อกดอก มกราคม ถึงถึเมษายน ช่วงที่อที่อกผล พฤษภาคม ถึงถึสิงสิหาคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ไม้เถาเนื้อ นื้ แข็ง ข็ ขนาดใหญ่ ผลัดลั ใบ เลื้อ ลื้ ยพาดพันพับนต้นต้ ไม้ชื้ม้นชื้ ลำ ต้นต้ เกลี้ยลี้ง ใบเป็น ป็ ในประกอบ มีใมีบย่อย่ย 3 ใบ เรียรีงสลับลักันกั ปลายใบมีลัมีกลัษณ์รูปรูไข่ปข่ลาย แหลม เนื้อ นื้ ใบด้านบนเกลี้ยลี้งด้านล่างมีขมี นสั้นสั้ๆ ประปรายเส้นส้แขนงใบข้างละ 5 – 7 เส้นส้ ใบย่อย่ยด้านข้างโคนมีลัมีกลัษณะเบี้ยบี้ว หูใหูบรูปรูไข่ มีเมียื่อยื่ก้านใบเห็น ห็ เด่นด่ ชัดชั ใบประดับดัมีลัมีกลัษณะเป็น ป็ เกล็ด ล็ มีขมี นาดเล็ก ล็ มาก ดอกออกในระยะผลัดลั ใบ เป็น ป็ ช่อช่ยาวประมาณ 30 เซนติเติมตร ดอกจะออกตามาซอกกิ่งกิ่ช่อช่ดอกเป็น ป็ ข่อ เดี่ยดี่วและช่อช่แยกแขนงออกปลายกิ่งกิ่ดอกมีกมีลีบลี ประดับดัรองรับรัดอกย่อย่ยเป็น ป็ รูปรู ถั่วถั่เป็น ป็ ดอกสมบูรบูณ์เพศมีทั้มีงทั้เพศผู้และเพศเมียมี ในดอกเดียดีวกันกัดอกประกอบ ด้วยกลีบลีดอก 5 กลีบลีที่มีที่ขมี นาดและลักลัษณะไม่เหมือมื นกันกักลีบลีที่อที่ยู่นยู่อกสุดสุมี ขนาดใหญ่สุดสุกลีบลีที่ปที่ระกบอยู่ทยู่างด้านข้างทั้งทั้สอง มีลัมีกลัษณะคล้ายกันกัคือ คื งอนโค้งคล้ายปีกปีนก กลีบลีที่อที่ยู่ด้ยู่ ด้ านในสุดสุ2 กลีบลีจะเชื่อชื่มรวมกันกัเป็น ป็ กระพุ้ง คล้ายท้อท้งเรือรื เป็น ป็ กลีบลีที่ห่ที่ ห่อเกสรไว้ มีก้มี ก้ านชูอัชูบอัเรณูติณูดติกันกัดอกมีสีมี ฟ้สี ฟ้ าอมม่วม่งถึงถึ สีน้ำสี น้ำ เงินงิ 2 – 3 ดอกต่อช่อช่มีเมีกสรตัวตัผู้ 10 อันอัภายในมี 1 ห้องมีเมีม็ด ม็ไข่ อยู่ภยู่ายในฝักฝัมีลัมีกลัษณะแบน เมื่อมื่แก่มีสีมีอสี อกน้ำ ตาล ผิวผิมีขมี นสั้นสั้ๆ ประปรายถึงถึ เกลี้ยลี้ง ฝักฝัมีคมีวามกว้างประมาณ 7 มิลมิลิเลิมตร ยาวประมาณ 3 เซนติเติมตร มี เมล็ด ล็ 3 – 5 เมล็ด ล็ ต่อฝักฝัเมล็ด ล็ มีลัมีกลัษณะกลมมีเมีส้นส้ผ่านศูนศูย์กย์ลาง ประมาณ 2 – 4 เซนติเติมตร เมล็ด ล็ แก่จะมีลมีายสีเสีขียขีวปนม่วม่ง หรือรื สีน้ำสี น้ำ ตาลปนม่วม่ง หัวหั เป็น ป็ หัวหั ใต้ดินดิคล้ายหัวหัมันมั แกว จะมีฤมีทธิ์ทางยามากในขณะที่ผที่ลัดลั ใบ มีหมีลาย ขนาด หัวหัที่มีที่อมีายุมยุากมีขมี นาดใหญ่ อาจมีน้ำมี น้ำ หนักนัมากถึงถึ 20 กิโกิลกรัมรั Pueraria candollei Graham ex Benth. var mirifica (Airy Shaw et Suvat.) Niyomdham. -52- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ ก ว า ว เครื อ รื ข า ว วงศ์ FABACEAE จานเครือ ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ยาพื้นพื้ บ้านอีสอีาน หัวหัรสเย็น ย็ เบื่อบื่เมา บำ รุงรุเนื้อ นื้ หนังนั ให้เต่งตึงตึบำ รุงรุสุขสุภาพ บำ รุงรุกำ ลังลัเป็น ป็ ยาอายุวัยุฒวันะ สำ หรับรัผู้สูงสูอายุ แก้ปวดเมื่อมื่ยตามร่างกาย แก้อ่ออ่นเพลียลีผอมแห้ง นอนไม่หม่ลับลัมีฮมีอร์โร์มนเพศหญิงญิสูงสูทาหรือรื รับรั ประทานทำ ให้เต้มนมขยายตัวตัเส้นส้ผมดกดำ เพิ่มพิ่เส้นส้ผม เป็น ป็ ยาปรับรัรอบเดือ ดื น อาจทำ ให้แท้งบุตบุรได้ บำ รุงรุความ กำ หนัดนัทำ ให้อวัยวัวะสืบ สื พันพั ธุ์แธุ์ละมดลูกลูมีเมีลือ ลื ดมาคั่งคั่มากขึ้นขึ้บำ รุงรุอวัยวัวะสืบ สื พันพั ธุ์ใธุ์ห้เจริญริแก้โรคตาฟาง ต้อกระจก ทำ ให้ความจำ ดี ทำ ให้มีพมีลังลัเคลื่อลื่นไหวคล่อล่งแคล่ว บำ รุงรุโลหิตหิกินกิ ได้นด้อนหลับลัผิวผิหนังนัเต่งตึงตึมีน้ำมี น้ำ มีนมีวล ถ้ารับรั ประทานเกินกิขนาดจะเป็น ป็ อันอัตรายได้ ทำ ให้มีอมีาการมึนมึเมา คลื่นลื่ไส้อาเจียจีนเปลือ ลื กเถา รสเย็น ย็ เบื่อบื่เมา แก้พิก้ษพิงู ช่วงที่อที่อกดอก มีนมีาคม ถึงถึเมษายน ช่วงที่อที่อกผล มีนมีาคม ถึงถึพฤษภาคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื Ochna integerrima (Lour.) Merr. ไม้พุ่ม้ พุ่มพุ่หรือรื ไม้ยืม้น ยื ต้นต้ ขนาดเล็ก ล็ ลำ ต้นต้แตกเป็น ป็ สะเก็ด ก็ เป็น ป็ ร่องลึกลึใบ เดี่ยดี่ว เรียรีงสลับลั ใบรูปรูขอบขนานแกมรูปรูไข่กลับลัหรือรื รูปรูใบหอกแกมรูปรู ไข่กลับลักว้าง 2.5-5.5 เซนติเติมตร ยาว 12-17 เซนติเติมตร ช่อช่ดอก แบบช่อช่กระจุกจุแยกแขนง กลีบลีดอกสีเสีหลือ ลื งสด เวลาบานมักมัมีสีมี เสีหลือ ลื ง ทั้งทั้ ต้นต้กลีบลีดอก 5-8 กลีบลีสีเสีหลือ ลื งสด เกสรเพศผู้จำ นวน 32-50 อันอัฐานรองดอกพองนูนนูรูปรูครึ่งรึ่วงกลมขยายขนาดและมีสีมี แสี ดงเมื่อมื่เป็น ป็ ผล รังรัไข่อยู่เหนือ นื วงกลีบลีผลสด แบบผลผนังนัชั้นชั้ ในแข็ง ข็ ค่อค่นข้างกลม มีสีมี เสีขียขีว เมื่อมื่แก่เปลี่ยลี่นเป็น ป็ สีดำสี ดำ มีกมีลีบลีเลี้ยลี้งสีแสี ดงสดเจริญริตามมารองรับรั มีเมีมล็ด ล็ 1 เมล็ด ล็ ชั้นชั้หุ้มเมล็ด ล็ แข็ง ข็ ขนาดใหญ่ มีเมีนื้อ นื้ บาง ๆหุ้ม พบทั่วทั่ ไป ตามป่าเบญจพรรณ ป่าเต็ง ต็ รังรั ป่าดิบดิแล้ง ป่าสน ป่าชายหาด -53- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ กำ ลั งลัช้ า ง ส า ร วงศ์ OCHNACEAE ช้างน้าว ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ยาพื้นพื้ บ้านอีสอีาน ใช้ลำ ต้นต้ต้มน้ำ ดื่มดื่แก้ปวดเมื่อมื่ย แก้ปวด หลังลัปวดเอว แก้ประดง บำ รุงรุร่างกาย ตำ รายาไทย ต้นต้ต้มน้ำ ดื่มดื่บำ รุงรุร่างกาย บำ รุงรุกำ ลังลัแก้ กระษัยษัแก้ปวดเมื่อมื่ย หรือรื ต้นต้ช้างน้าว ผสมกับกัต้นต้นมสาว รากลกครก รากน้ำ เต้าแล้งเถาตาไก้ อย่างละเท่ากันกัต้มกินกิเป็น ป็ ยาบำ รุงรุกำ ลังลับำ รุงรุ น้ำ นม ราก ขับขัพยาธิแธิก้โรคน้ำ เหลือ ลื งเสียสีบำ รุงรุกำ ลังลัต้มน้ำ ดื่มดื่แก้ผิดผิ สำ แดง แก้ปวดหลังลัแก้เบาหวาน ผล รสมันมัสุขุสุมขุเป็น ป็ ยาบำ รุงรุร่างกาย เปลือ ลื กต้นต้ รสขม เป็น ป็ ยาแก้ไข้ขับขัผายลม บำ รุงรุหัวหั ใจ เปลือ ลื กนอก บด เป็น ป็ ผงมีสีมี เสีหลือ ลื งสด ทาแก้สิวสิ ฝ้า เนื้อ นื้ ไม้ รสจืด จื เย็น ย็ แก้กระษัยษัดับดัพิษพิ ร้อน แก้โลหิตหิพิกพิาร ช่วงที่อที่อกดอกและติดติผล มกราคม ถึงถึมิถุมินถุายน

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ไม้ต้ม้นต้ ขนาดใหญ่ สูงสู20-30 ม. เส้นส้ รอบวง 150-200 ซม. ผลัดลั ใบ เปลือ ลื กนอกขรุขรุระ สีเสีทาดำ รอยแตกลึกลึเปลือ ลื กในสีแสี ดง กิ่งกิ่ ใบ อ่ออ่นและช่อช่ดอก มีขมี นนุ่มนุ่สีสสี นิมนิเหล็ก ล็ เมื่อมื่แก่เกลี้ยลี้ง. ใบ เป็น ป็ ใบ เดี่ยดี่ว ออกตรงข้าม หรือรื กึ่งกึ่ตรงข้ามกันกั ใบตอนบน ๆ มักมัจะออก สลับลักันกัรูปรูขอบขนาน หรือรื ขอบขนานแกมรูปรูไข่ กว้าง 5-10 ซม. ยาว 10-15 ซม. ปลายใบแหลม หรือรื กิ่งกิ่แหลม โคนใบมน หรือรื เบี้ยบี้ว เนื้อ นื้ ใบค่อค่นข้างหนาคล้ายแผ่นผ่หนังนัมักมัมีต่มี ต่อม 1 คู่ อยู่ที่ยู่ ที่ผิที่วผิ ใบ ด้านล่างตรงเส้นส้กลางใบใกล้ ๆ โคนใบ วัดวัผ่าศูนศูย์กย์ลาง 0.1-0.3 ซม. ก้านใบยาว 1-2 ซม. เกลี้ยลี้ง. ดอก ขนาดเล็ก ล็ ออกเป็น ป็ ช่อช่กระจาย ตามง่ามใบ หรือรื ปลายยอด ช่อช่ดอกยาว 6-14 ซม. ดอกย่อย่ยมีใมีบ ประดับดัรูปรูหอกและมีขมี น ซึ่งซึ่จะหลุดลุร่วงไป กลีบลีรองกลีบลีดอกเชื่อชื่มติดติ กันกัตอนล่างเป็น ป็ รูปรูท่อท่ตอนบนแผ่อผ่อกเป็น ป็ รูปรูถ้วยตื้น ตื้ ๆ ด้านในมี ขน ปลายแยกเป็น ป็ กลีบลีรูปรูสามเหลี่ยลี่ม 5 กลีบลี; เกสรผู้มี 10 อันอัยาว 0.3-0.4 ซม. รังรัไข่มี 1 ช่อช่ง ท่อท่เกสรเมียมียาว 0.3 ซม. ผล เป็น ป็ แบบ ผลแห้ง แข็ง ข็ กว้าง 2.5-5 ซม. ยาว 4-6 ซม. มีปีมีกปีหนาเป็น ป็ มันมักว้าง กว่าตัวตัผล 5 ปีกปีมีเมีส้นส้ ปีกปีลากจากแกนกลางไปยังยัขอบปีกปี ในแนวราบ เป็น ป็ จำ นวนมาก Terminalia alata Heyne ex Roth -54- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ ร ก ฟ้ า วงศ์ COMBRETACEAE เชือก ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ยาพื้นพื้ บ้านอีสอีาน ราก ขับขัเสมหะ เปลือ ลื ก น้ำ ต้มรับรั ประทานแก้ ท้องร่วง อาเจียจีน เป็น ป็ ยาขับขั ปัสปัสาวะ บำ รุงรุหัวหั ใจ ใช้ภายนอกเป็น ป็ ยา ห้ามเลือ ลื ด ชะล้างบาดแผล ช่วงที่อที่อกดอก พฤศจิกจิายน ถึงถึกุมกุภาพันพั ธ์ ช่วงที่อที่อกผล พฤศจิกจิายน ถึงถึมีนมีาคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ไม้พุ่ม้ พุ่มพุ่ขนาดเล็ก ล็ สูงสู0.5-1 เมตร เปลือ ลื กลำ ต้นต้ เรียรีบ สีน้ำสี น้ำ ตาลดำ กิ่งกิ่ ก้านเล็ก ล็ เปลือ ลื กต้นต้มีช่มีอช่งแลกเปลี่ยลี่นอากาศจำ นวนมาก ใบเดี่ยดี่วเรียรีง สลับลัรูปรูขอบขนานหรือรื รูปรูวงรี กว้าง 2-4 เซนติเติมตร ยาว 6-12 เซนติเติมตร ฐานใบรูปรูลิ่มลิ่ปลายใบแหลม ขอบใบเรียรีบ ผิวผิ ใบเรียรีบ ใบ ด้านบนสีเสีขียขีวเข้ม เกลี้ยลี้ง ด้านหลังลัมีขมี นสั้นสั้ประปราย เส้นส้ ใบไม่เด่นด่ ชัดชัเส้นส้กลางใบเป็น ป็ ร่อง ดอกเดี่ยดี่ว ออกที่ซที่อกใบ บริเริวณกิ่งกิ่อ่ออ่น ตรงรอยร่วงของใบ ระหว่างข้อหรือรื ใต้ข้อ กลีบลีดอกสีเสีหลือ ลื ง เนื้อ นื้ หนา มี 2 ชั้นชั้ชั้นชั้ละ 3 กลีบลีแบ่งบ่เป็น ป็ กลีบลีดอกชั้นชั้นอก คล้ายกลีบลีเลี้ยลี้ง สี เขียขีวอมเหลือ ลื ง รูปรูสามเหลี่ยลี่ม แยกกันกักลีบลีดอกชั้นชั้ ในหนาอวบ มี ขนาดใหญ่กญ่ว่ากลีบลีดอกชั้นชั้นอก สีเสีหลือ ลื งนวล ทอรัสรัรูปรูนูนนูเกสรเพศ ผู้ รูปรูลิ่มลิ่มีจำมี จำนวนมาก อัดอักันกัแน่นน่หันหัออกด้านนอก บนฐานล้อล้ม รอบรังรัไข่จำ นวนมาก ซึ่งซึ่อยู่กยู่ลางฐาน เกสรเพศเมียมีมีรัมีงรัไข่เหนือ นื วงกลีบลี กลีบลีเลี้ยลี้ง บางคล้ายกระดาษ รูปรูสามเหลี่ยลี่ม ด้านนอกของกลีบลีมีขมี นสั้นสั้ บางสีทสี อง ด้านในเกลี้ยลี้ง ผลเป็น ป็ ผลกลุ่มลุ่มีหมีลายผลย่อย่ยรวมเป็น ป็ ช่อช่ ผลย่อย่ยรูปรูทรงกลม ขนาดประมาณ 1 เซนติเติมตร ผลแก่สีน้ำสี น้ำ ตาลปน แดง เมื่อมื่สุกสุสีแสี ดง ผลรับรั ประทานได้ ออกดอกช่วงเดือ ดื นมิถุมินถุายน ถึงถึ สิงสิหาคม พบตามป่าละเมาะ ชายทะเล ที่ทิ้ที่ ทิ้งทิ้ร้าง ชายป่า Polyalthia evecta (Pierre) Finet & Gagnep. -55- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ น ม น้ อ ย วงศ์ ANNONACEAE ต้องแล่ง ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ยาพื้นพื้ บ้านอีสอีาน ใช้ราก เข้ายากับกัเครือรื ไส้ไก่ และตะไคร้ป่า ต้มน้ำ ดื่มดื่แก้โรคกระเพาะอาหาร เข้ากับกัรากก้นก้คก และรากหุ่นหุ่ ไห้ ต้ม น้ำ ดื่มดื่ช่วยบำ รุงรุน้ำ นมหญิงญิหลังลัคลอด ช่วงที่อที่อกดอก มีนมีาคม ถึงถึมิถุมินถุายน ช่วงที่อที่อกผล มีนมีาคม ถึงถึตุลตุาคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื Flacourtia indica (Burm.f.) Merr. ไม้พุ่ม้ พุ่มพุ่หรือรื ไม้ต้ม้นต้ ขนาดเล็ก ล็ ลำ ต้นต้และกิ่งกิ่ ใหญ่ ๆ มีหมี นามแหลม ใบ เดี่ยดี่วเรียรีงเวียวีนสลับลัขนาดค่อค่นข้างเล็ก ล็ มักมัเรียรีงชิดชิกันกัเป็น ป็ กระจุกจุที่ ปลายกิ่งกิ่แผ่นผ่ ใบรูปรูไข่กลับลักว้าง 1.5-3 เซนติเติมตร ยาว 2-4 เซนติเติมตร ใบอ่ออ่นและเส้นส้กลางใบสีแสี ดงอมส้ม ดอกแบบช่อช่กระจะ ออกเป็น ป็ ช่อช่สั้นสั้ๆ ดอกขนาดเล็ก ล็ สีขสีาว แยกเพศอยู่คยู่นละต้นต้กลีบลี ดอก5-6 กลีบลีดอกเพศผู้ มีเมีกสรตัวตัผู้จำ นวนมาก ดอกเพศเมียมีรังรัไข่ อยู่เหนือ นื วงกลีบลีผลกลมหรือรื รี เส้นส้ผ่านศูนศูย์กย์ลาง 0.8-1 เซนติเติมตร ออกเดี่ยดี่ว หรือรื เป็น ป็ กลุ่มลุ่ เป็น ป็ พวงเล็ก ล็ ๆตามกิ่งกิ่เมื่อมื่อ่ออ่นสีเสีขียขีว สุกสุสี แดงคล้ำ ลักลัษณะชุ่มชุ่น้ำ มี 5-8 เมล็ด ล็ พบตามป่าเต็ง ต็ รังรัป่าชายหาด ป่าเบญจพรรณ ป่าดิบดิแล้ง และป่าผสมผลัดลั ใบตลอดจนตามริมริแม่น้ำม่ น้ำ -56- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ ห ม า ก เบ น วงศ์ SALICACEAE ตะขบป่า ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ยาพื้นพื้ บ้านอีสอีาน ใช้ แก่นก่ต้มน้ำ ดื่มดื่แก้ผิดผิ สำ แดง หรือรื เข้ายากับกัแก่นก่มะสังสั เบนน้ำ และหนามแท่งท่ต้มน้ำ ดื่มดื่แก้ปวดเมื่อมื่ย แก้คันคัแก่นก่หรือรื ราก 1 กำ มือมื ต้มน้ำ พอท่วท่มยา ดื่มดื่วันวัละ 3-5 ครั้งรั้ แก้โรคไตพิกพิาร ตำ รายาไทย ใช้ แก่นก่ต้มน้ำ ดื่มดื่แก้ท้องร่วง บิดบิมูกมูเลือ ลื ด ขับขัเหงื่องื่ ขับขัพยาธิไธิส้เดือ ดื น แก้ตานขโมย แก้โรคผิวผิหนังนั ประดง ผื่นผื่คันคัราก กินกิแก้ไตอักอัเสบ แก้ตานขโมยขับขัพยาธิไธิส้เดือ ดื น บำ รุงรุน้ำ นม แก้โรค ปอดบวม เปลือ ลื ก ตำ รวมกับกัน้ำ มันมั ใช้ทช้ าถูนถูวด แก้ปวดท้องแก้คันคั เป็น ป็ ยากลั้วลั้คอ ใบ ขับขัเสมหะ แก้หืดหื หอบ หลอดลมอักอัเสบ แก้ไข้ แก้ ไอแก้ท้องร่วง ขับขัลม และบำ รุงรุร่างกาย เมล็ด ล็ ตำ พอกแก้ปวดข้อ ผล กินกิ ได้มีวิมี ตวิามินมิ ซีสูซีงสูแก้อ่ออ่นเพลียลีบรรเทาอาการโรคดีซ่ดี ซ่าน ม้ามโต แก้ คลื่นลื่ไส้อาเจียจีน และเป็น ป็ ยาระบาย ช่วงที่อที่อกดอก ธันธัวาคม ถึงถึมีนมีาคม ช่วงที่อที่อกผล กรกฎาคม ถึงถึสิงสิหาคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื Ellipanthus tomentosus Kurz ไม้พุ่ม้ พุ่มพุ่หรือรื ไม้ยืม้น ยื ต้นต้ เปลือ ลื กต้นต้สีน้ำสี น้ำ ตาลแดง แตกเป็น ป็ ร่องลึกลึตามความ ยาวของลำ ต้นต้ ใบเดี่ยดี่วเรียรีงสลับลัรูปรูรีถึรีงถึรูปรูใบหอก กว้าง 3.5-8 เซนติเติมตรยาว 8-18 เซนติเติมตร ช่อช่ดอกแบบช่อช่แยกแขนง ดอก ส่วนมากสมบูรบูณ์เพศ กลีบลีดอก 5 กลีบลีสีขสีาวหรือรื สีคสีรีมรี แยกกันกั เกสรเพศผู้มี 10 อันอัเป็น ป็ หมันมั 5 อันอัเกสรเพศเมียมีมีรัมีงรัไข่อยู่เหนือ นื วงกลีบลีผลแห้งแตกแนวเดียดีวยาว 2-4 เซนติเติมตร ผิวผิผลมีขมี น ละเอียอีด สีน้ำสี น้ำ ตาลแดงหนาแน่นน่มีก้มี ก้ านผลสั้นสั้ผลอ่ออ่นสีเสีขียขีว ผลแก่สี น้ำ ตาล รูปรูไข่ มีเมีมล็ด ล็ 1 เมล็ด ล็ สีดำสี ดำเป็น ป็ มันมัรูปรูไข่หรือรื รี ยาว 1-2 เซนติเติมตร มีเมียื่อยื่หุ้มเมล็ด ล็ สีส้สี ส้มแดง คล้ายกับกัตาของนกกรดพบตามป่า ผลัดลั ใบ ป่าเต็ง ต็ รังรั ชายป่าดิบดิ ป่าพรุ -57- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ หำ ฮ อ ก วงศ์ CONNARACEAE ตานกกด ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ยาสมุนมุไพรพื้นพื้ บ้านอีสอีาน ใช้เนื้อ นื้ ไม้ ต้มน้ำ ดื่มดื่แก้ปวดเมื่อมื่ย เข้ายากับกัตาไก้ และขันขัทองพยาบาท ต้มน้ำ ดื่มดื่แก้ท้องผูกผู ตำ รายาไทย เนื้อ นื้ ไม้ ถ่ายพิษพิ เสมหะ และโลหิตหิ แก้กระษัยษั ปวดเมื่อมื่ยถ่ายพิษพิตับตัแก้ตับตัทรุดรุต้มดื่มดื่แก้ปวดท้อง คลายอาการเกร็ง ร็ ของกล้ามเนื้อ นื้ ท้อง แก้โรคเกี่ยกี่วกับกัทางเดินดิ ปัสปัสาวะ ขับขั ปัสปัสาวะ รักรัษา อาการไตพิกพิาร เป็น ป็ ยาบำ รุงรุกำ ลังลัแก้ปวดเมื่อมื่ย กิ่งกิ่และลำ ต้นต้ช่วยเจริญริ อาหาร แก้ท้องอืด อื รักรัษาอาการบีบบีเกร็ง ร็ ของ ช่อช่งท้อง เปลือ ลื กและเนื้อ นื้ ไม้ ต้มสกัดกั ใช้รักรัษาการทำ งานที่ผิที่ดผิ ปกติขติอง ไต ต้มน้ำ ดื่มดื่แก้ไตพิกพิาร หรือรื โรคทางเดินดิ ปัสปัสาวะ ราก ต้มกินกิต่างน้ำ เป็น ป็ ยาบำ รุงรุหลังลัคลอด ช่วงที่อที่อกดอก มกราคม ถึงถึมีนมีาคม ช่วงที่อที่อกผล มีนมีาคม ถึงถึมิถุมินถุายน

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื Cratoxylum formosum (Jack) Dyer ไม้ยืม้น ยื ต้นต้ ขนาดกลาง โคนต้นต้มีหมี นาม ใบเดี่ยดี่ว เรียรีงตรงข้าม รูปรูวงรี แกมไข่กลับลัหรือรื รูปรูขอบขนาน กว้าง 2.5-4.5 เซนติเติมตร ยาว 3-13 เซนติเติมตรใบอ่ออ่นสีชสีมพูอ่พูออ่นถึงถึแดง เรียรีบ เป็น ป็ มันมัวาว ดอกช่อช่ออก เป็น ป็ กระจุกจุตามกิ่งกิ่เหนือ นื รอยแผลใบ กลีบลีดอกสีขสีาวอมชมพูอ่พูออ่นถึงถึแดง กลีบลีดอกบาง มี 5 กลีบลีมีกมีลิ่นลิ่หอมอ่ออ่น ๆ ร่วงง่าย เกสรเพศผู้มี จำ นวนมาก สั้นสั้สีเสีหลือ ลื ง ก้านเกสรเชื่อชื่มติดติกันกัเป็น ป็ 3 กลุ่มลุ่ เกสร เพศเมียมีมีก้มี ก้ านเกสรตัวตัเมียมีสีเสีขียขีวอ่ออ่นมี 3 อันอัมีรัมีงรัไข่อยู่เหนือ นื วงกลีบลี กลีบลีเลี้ยลี้ง มี 5 กลีบลีสีเสีขียขีวอ่ออ่นปนแดง ผลแห้ง แตกได้ รูปรูไข่แกม กระสวย ผลแบบแคปซูลซูมีนมีวลขาวติดติตามผิวผิ เมื่อมื่แก่มีสีมี น้ำสี น้ำ ตาลหรือรื น้ำ ตาลดำ ปลายแหลม ผิวผิ เรียรีบและแข็ง ข็ แตกออกเป็น ป็ 3 แฉก มี เมล็ด ล็ สีน้ำสี น้ำ ตาลที่ฐที่านมีกมีลีบลีเลี้ยลี้งยังยัคงอยู่ พบตามป่าเต็ง ต็ รังรั ป่าดิบดิแล้ง และป่าเบญจพรรณ -58- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ ติ้ว ส้ ม วงศ์ HYPERICACEAE ติ้ว ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ยาสมุนมุไพรพื้นพื้ บ้านอีสอีาน ใช้แก่นก่และลำ ต้นต้แช่น้ำช่ น้ำ ดื่มดื่แก้ ประดงเลือ ลื ด(เลือ ลื ดไหลไม่หม่ยุดยุ) ราก ต้มน้ำ ดื่มดื่แก้ปัสปัสาวะขัดขัยอด ดอก และใบอ่ออ่น เถา บำ รุงรุโลหิตหิ ฟอกโลหิตหิ แก้ปวดตามข้อ แก้ไข ข้อพิกพิาร แก้ประดง ขับขัลม ยาง ใช้รักรัษาส้นส้ เท้าแตก ยอดอ่ออ่น ใช้รับรั ประทานเป็น ป็ ผักผั สด ตำ รายาไทย ใช้ราก ผสมกับกัหัวหั แห้วหมู และรากปลาไหลเผือผื ก ต้มน้ำ ดื่มดื่วันวัละ 3 ครั้งรั้ขับขั ปัสปัสาวะ แก้ปัสปัสาวะขัดขัน้ำ ยาง ทารอย แตกของส้นส้ เท้า รากและใบ น้ำ ต้มกินกิเป็น ป็ ยาแก้ปวดท้อง ยางจาก เปลือ ลื กต้นต้ทาแก้คันคัน้ำ ต้มเปลือ ลื กต้นต้กินกิแก้ธาตุพิตุกพิาร เปลือ ลื กและใบ ตำ ผสมกับกัน้ำ มันมัมะพร้าว ทาแก้โรคผิวผิหนังนับางชนิดนิ ช่วงที่อที่อกดอกและติดติผล มกราคม ถึงถึพฤษภาคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ไม้ยืม้น ยื ต้นต้ ขนาดใหญ่ผญ่ลัดลั ใบ มีคมีวามสูงสูของต้นต้ ได้ถึงถึ 15 เมตร เปลือ ลื ก ลำ ต้นต้ เป็น ป็ สีเสีทาอมสีเสีหลือ ลื งใบ เป็น ป็ ใบเดี่ยดี่ว ออกเรียรีงตรงข้าม ลักลัษณะ ของใบเป็น ป็ รูปรูไข่ รูปรูรี รูปรูค่อค่นข่างกว้างหรือรื กลม ปลายใบมนหรือรื เรียรีว แหลม ปลายสุกสุมักมัมีติ่มี ติ่งติ่แหลม โคนใบแหลม หรือรื กลม หรือรื เว้าเป็น ป็ รูปรู หัวหั ใจเล็ก ล็ น้อย ใบมีขมี นาดกว้างประมาณ 8-10 เซนติเติมตร และยาว ประมาณ 10-14 เซนติเติมตร ผิวผิ ใบมันมั เรียรีบเป็น ป็ สีเสีขียขีวเข้ม มีเมีส้นส้ ใบ ตามยาวคมชัดชั ประมาณ 3-5 เส้นส้ เส้นส้กลางใบด้านบนแบนหรือรื เป็น ป็ ร่องตื้น ตื้ ๆ ส่วนด้านล่างนูนนูเกลี้ยลี้งหรือรื มีขมี นประปรายตามเส้นส้ส่วนก้าน ใบยาวประมาณ 5-17 มิลมิลิเลิมตร ดอก ออกดอกเป็น ป็ ช่อช่ตามซอกใบ แบบกระจุกจุแยกแจนง โดยจะออกบริเริวณยอดหรือรื ตามปลายกิ่งกิ่ช่อช่ ดอกยาวประมาณ 3.5-5 เซนติเติมตร ช่อช่ดอกมีดมีอกย่อย่ยจำ นวนมาก กลีบลีดอกเป็น ป็ สีเสีหลือ ลื งแกมสีเสีขียขีวถึงถึขาว ผล ลักลัษณะผลเป็น ป็ ผลสด ลักลัษณะเป็น ป็ รูปรูทรงกลม ผลมีขมี นาดเส้นส้ผ่านศูนศูย์กย์ลางประมาณ 5-8 เซนติเติมตร เปลือ ลื กผลหนาและสาก ผลเป็น ป็ สีเสีขียขีว เมื่อมื่สุกสุแล้วจะ เปลี่ยลี่นเป็น ป็ สีส้สี ส้ Strychnos nux- มถึงถึแดง ไม่แม่ตก ภายในมีเมีมล็ด ล็ประมาณ 4-15 เมล็ด ล็ blanda A. W. Hill -59- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ แ ส ล ง ใ จ วงศ์ LOGANIACEAE ตูมกา ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ตำ รายาไทย เปลือ ลื กต้นต้ รสเมาเบื่อบื่สรรพคุณคุแก้พิก้ษพิสัตสัว์กัดกั ต่อย พิษพิงูกังูดกั โดยฝันฝักับกัสุรสุา ชุบชุสำ ลีปิลีดปิบาดแผล ผสมรำ ให้ม้ากินกิ ขับขัพยาธิตัธิวตัดีดดีเมล็ด ล็ รสเมา สรรพคุณคุรับรั ประทานทำ ให้อาเจียจีน อันอัตรายถึงถึตายได้ เมล็ด ล็ มีพิมีษพิ เมาเบื่อบื่อาจทำ ให้ตายได้ การนำ มาใช้ เป็น ป็ ยาต้องใช้อช้ย่างระมัดมัระวังวัหากรับรั ประทานเข้าไปจะทำ ให้กล้ามเนื้อ นื้ กระตุกตุเกร็ง ร็ ขาสั่นสั่กลืน ลื ลำ บาก ชักชัอย่างแรง ทำ ให้หัวหั ใจเต้นต้แรง ขา กรรไกรแข็ง ข็ และตายได้ ส่วนในกรณีที่ณี ที่ไที่ม่ตม่าย พบว่ามีไมีข้ ตัวตัชา หัวหั ใจ เต้นต้ เร็ว ร็ เหงื่องื่ออกมากติดติต่อกันกัหลายวันวัและกล้ามเนื้อ นื้ เกร็ง ร็ ซึ่งซึ่ใน ขนาด 60-90 มิลมิลิกลิรัมรัก็ทำ ก็ ทำให้ตายได้

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ไพืชพื ล้มลุกลุขนาดเล็ก ล็ สูงสู3-5 เซนติเติมตร มีเมีหง้าสั้นสั้รากเป็น ป็ กระจุกจุใบ เป็น ป็ ใบเดี่ยดี่ว ใบอ่ออ่นม้วนเป็น ป็ กระบอกตั้งตั้ขึ้นขึ้ ใบแก่แผ่ราบบนหน้าดินดิ ไม่มีม่ มี ก้านใบ ต้นต้หนึ่งนึ่มักมัมี 2 ใบ ใบทรงกลมโต หรือรื รูปรูรี กว้าง 8-14 เซนติเติมตร ยาว 5-11.5 เซนติเติมตร มีสีมี เสีขียขีวเข้ม ขอบใบมีสีมีม่สีวม่งแดง ปลายใบแหลม โคนใบรูปรูลิ่มลิ่ผิวผิบนเรียรีบ ด้านล่างมีขมี น กาบใบยาวราว 5 เซนติเติมตร กาบใบที่ไที่ม่มีม่ ใมีบยาวราว 3 เซนติเติมตร ลิ้นลิ้ ใบรูปรูสามเหลี่ยลี่ม ยาวราว 4 มิลมิลิเลิมตร ช่อช่ดอกแทงออกตรงกลางระหว่างกาบใบทั้งทั้สอง กลีบลี ดอกเป็น ป็ หลอดยาวราว 4 เซนติเติมตร ปลายแยกเป็น ป็ กลีบลีรูปรูแถบ กลีบลี หลังยลัาว และกว้างกว่ากลีบลีข้าง กลีบลีหลังกลัว้างราว 0.5 เซนติเติมตร ยาว 2.5 เซนติเติมตร กลีบลีข้างกว้างราว 0.3 เซนติเติมตร ยาวราว 2.4 เซนติเติมตร ดอกสีขสีาว กลีบลีดอกบอบบาง มีดมีอกย่อย่ย 6-8 ดอก ใบประดับดัสีขสีาวอม เขียขีว รูปรูใบหอก กว้างราว 1 เซนติเติมตร ยาวราว 3.2 เซนติเติมตร เกสร ตัวตัผู้ที่ผู้ ที่เที่ป็น ป็ หมันมัสีขสีาว รูปรูไข่กลับลัแกมรูปรูลิ่มลิ่กว้างราว 1 เซนติเติมตร ยาวราว 2 เซนติเติมตร กลีบลี ปากสีม่สีวม่ง มีแมีถบสีขสีาวระหว่างเส้นส้กลางกลีบลีกับกัขอบกลีบลี รูปรูไข่กลับลัแกมรูปรูลิ่มลิ่กว้างราว 1.8 เซนติเติมตร ยาวราว 2.2 เซนติเติมตร ปลายหยักยัลึกลึมาก เกสรตัวตัผู้เกือ กื บไม่มีม่ก้มี ก้ าน หรือรื มีก้มี ก้ านยาวราว 1 มิลมิลิเลิมตร อับอัเรณูยณูาวราว 4 มิลมิลิเลิมตร รังไรัข่ขนาดกว้างราว 2 มิลมิลิเลิมตร ยาวราว 4 มิลมิลิเลิมตร กลีบลีเลี้ยลี้งเชื่อชื่มกันกัเป็น ป็ หลอดยาว ราว 2.5 เซนติเติมตร ปลาย แยกเป็น ป็ 2 แฉก ผลรูปรูไข่ สีขสีาว แตกเป็น ป็ 3 พู เมล็ด ล็ ทรงรูปรูไข่ สี น้ำ ตาล ชอบขึ้นขึ้ตามดินดิหรือรื เกาะอยู่ตยู่ามโขดหินหิ เกิดกิตามที่ลุ่ที่ลุ่มลุ่ชื้นชื้ แฉะใน ป่าเบญจพรรณทั่วทั่ ไป Kaempferia marginata Carey ex Roscoe -60- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ ตูบห มูบ วงศ์ ZINGIBERACEAE เปราะป่า ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ยาพื้นพื้ บ้านอีสอีาน ใช้เหง้าใต้ดินดิตำ พอก แก้อาการอักอัเสบ เนื่อนื่งจากแมลงสัตสัว์ กัดกัต่อย หรือรื ผสมใบหนาดใหญ่ ต้มน้ำ ดื่มดื่แก้อัมอัพาต เข้าตำ รับรัยาอายุวัยุฒวันะ ใช้ หัวหัมีกมีลิ่นลิ่หอม รสร้อน ขมจัดจั ทำ ลูกลูประคบ แก้ฟก้กช้ำ ใช้แก้ไข้ แก้หวัดวัแก้กำ เดา ขับขัลมในลำ ไส้

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื Trigonostemon reidioides (Kurz) Craib ไม้พุ่ม้ พุ่มพุ่ขนาดเล็ก ล็ มีรมีากเก็บ ก็ สะสมอาหารพองโต ผิวผิ สีแสี ดงอมม่วม่ง เนื้อ นื้ สี ขาวลำ ต้นต้ เรียรีวเล็ก ล็ ขึ้นขึ้เป็น ป็ กอ ทุกทุส่วนของต้นต้มีขมี นสั้นสั้นุ่มนุ่หนาแน่นน่ ใบเดี่ยดี่ว เรียรีงสลับลัเนื้อ นื้ ใบหนา แผ่นผ่ ใบรูปรูขอบขนาน หรือรื รูปรูขอบขนาน แกมใบหอก กว้าง 2-4 เซนติเติมตรยาว 6-10 เซนติเติมตร ช่อช่ดอก แบบกระจะ ดอกสีขสีาว ชมพู ม่วม่งเข้มหรือรื เกือ กื บดำ ดอกแยกเพศอยู่บยู่น ต้นต้ เดียดีวกันกัดอกเพศผู้มีจำมี จำนวนมากกว่าอยู่บยู่ริเริวณโคนช่อช่มีลัมีกลัษณะ ตูมตูกลม มีกมีลีบลีดอก 5 กลีบลีเกสรเพศผู้ 6 อันอัก้านเกสรเชื่อชื่มติดติกันกั เป็น ป็ แท่งท่เดียดีวดอกเพศเมียมี ตูมตูรูปรูไข่ มีรัมีงรัไข่เหนือ นื วงกลีบลีผลแห้งแตกได้ รูปรูค่อค่นข้างกลม มีขมี นสั้นสั้นุ่มนุ่ ปกคลุมลุหนาแน่นน่แบ่งบ่เป็น ป็ 3 พูชัพูดชัเจน เส้นส้ผ่านศูนศูย์กย์ลางประมาณ 12 มิลมิลิเลิมตร มีก้มี ก้ านสีแสี ดง ยาว 3-5 เซนติเติมตร เมล็ด ล็ รูปรูค่อค่นข้างกลมหรือรื รูปรูไข่แกมสามเหลี่ยลี่มผิวผิ เรียรีบ พบ ตามป่าเต็ง ต็ รังรั ป่าเบญจพรรณ ป่าดิบดิแล้ง ออกดอกตลอดปี -61- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ น า ง แซง วงศ์ EUPHORBIACEAE โลดทะนงแดง ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ยาสมุนมุไพรพื้นพื้ บ้านอีสอีาน ใช้ราก เข้ายากับกัน้ำ มะนาว ฝนกับกั น้ำ ดื่มดื่แก้ผิดผิ สำ แดงพิษพิ แมงมุมมุทำ ให้อาเจียจีน ถอนพิษพิ เบื่อบื่เมา ฝนทา แก้สิวสิ ฝ้า และฟกช้ำ เคล็ด ล็ บวม ราก ผสมกับกัพญาไฟ และปลาไหล เผือผื ก ฝนน้ำ ดื่มดื่ถอนเมาเหล้า รากผสมกับกัเมล็ด ล็ หมาก ฝนน้ำ กินกิและ ผสมกับกัน้ำ มะนาว ทาแผลแก้พิก้ษพิงูชงูนิดนิที่อที่อกฤทธิ์ต่อระบบประสาท ซึ่งซึ่ ควรมีกมีารวิจัวิยจัเพิ่มพิ่เติมติ ตำ รายาไทย ใช้ราก มีรมีสร้อน ฝนน้ำ กินกิทำ ให้อาเจียจีน เพื่อพื่ถอนพิษพิ คนกินกิยาเบื่อบื่เมาพิษพิ เห็ด ห็ และหอย แก้พิก้ษพิงู แก้เสมหะเป็น ป็ พิษพิ (เสมหะ หรือรื อุจอุาระเป็น ป็ มูกมูเลือ ลื ด) แก้หืดหื แก้วัณวั โรค เป็น ป็ ยาระบาย ฝนเกลื่อลื่นฝี หรือรื ดูดดูหนองถ้าฝีแฝีตก แก้ฟก้กช้ำ เคล็ด ล็ บวม แก้ปวดฝีคุฝีมคุกำ เนิดนิต้ม ดื่มดื่แก้วัณวั โรค ฝนกับกัน้ำ มะนาว หรือรื สุรสุา รับรั ประทานแก้พิก้ษพิงู ฝนทา แก้ฟก้กช้ำ เคล็ด ล็ ขัดขัยอก ช่วงที่อที่อกดอกและติดติผล มีนมีาคม ถึงถึพฤษภาคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื Gluta usitata (Wall.) Ding Hou. ไม้ยืม้น ยื ต้นต้ ขนาดกลางถึงถึขนาดใหญ่ ใบเดี่ยดี่ว เรียรีงสลับลัเป็น ป็ กลุ่มลุ่ตอน ปลายกิ่งกิ่ ใบรูปรูไข่กลับลัหรือรื รูปรูขอบขนานแกมรูปรูรี กว้าง 3.5-12 เซนติเติมตร ยาว 20-30 เซนติเติมตรแผ่นผ่ ใบหนาคล้ายแผ่นผ่หนังนั ใบมี ขนปกคลุมลุหนาแน่นน่ช่อช่ดอกแบบช่อช่แยกแขนง มักมัทิ้งทิ้ ใบก่อน ออกดอก ดอกเริ่มริ่บานจากสีขสีาว แล้วเปลี่ยลี่นเป็น ป็ สีชสีมพูแพูละแดงสด ดอกย่อย่ยจำ นวนมาก กลีบลีดอกสีขสีาวมีแมีถบสีเสีหลือ ลื งแกมเขียขีวตรงกลาง กลีบลีดอก 5-6 กลีบลี ในดอกแก่กลีบลีเลี้ยลี้งรูปรูร่างคล้ายหมวก สีแสี ดง มี 5 กลีบลีเกสรเพศผู้ปผู้ระมาณ 30 อันอัผลแบบผลผนังนัชั้นชั้ ในแข็ง ข็ ค่อค่น ข้างกลม เส้นส้ผ่านศูนศูย์กย์ลาง 1-3 เซนติเติมตร มีส่มี ส่วนของกลีบลีดอกที่ ขยายเป็น ป็ ปีกปีที่โที่คนก้านผลสีแสี ดง มี 5 ปีกปีรูปรูขอบขนาน ระหว่าง โคนปีกปีกับกัผลมีก้มี ก้ านเชื่อชื่มยาว 1.5 เซนติเติมตร ปีกปียาว 5-10 เซนติเติมตร มีเมีส้นส้ ปีกปีชัดชัเจน พบขึ้นขึ้กระจายทั่วทั่ ไป ในป่าผลัดลั ใบ ป่า เต็ง ต็ รังรั ป่าเบญจพรรณ ป่าดิบดิเขา ทุ่งทุ่หญ้าโล่ง เขาหินหิ ปูนปู -62- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ น้ำ เ ก ลี้ ย ง วงศ์ ANARCARDIACEAE รักใหญ่ ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ตำ รายาไทย ใช้เปลือ ลื กต้นต้ต้มน้ำ ดื่มดื่แก้กามโรค บิดบิท้อท้งร่วง ปวดข้อเรื้อรื้ รังรัเข้ายาบำ รุงรุกำ ลังลัขับขัเหงื่องื่ช่วยให้อาเจียจีน เป็น ป็ ยารักรัษา โรคเรื้อรื้ น เปลือ ลื กราก แก้ไอแก้โรคตับตัท้อท้งมาน พยาธิลำธิ ลำไส้ รักรัษาโรค ผิวผิหนังนัเมล็ด ล็ ใช้แก้ปากคอเปื่อปื่ย ช่วยย่อย่ยอาหาร แก้ปวดฟันฟัแก้ คุดคุทะราด ริดริสีดสีวง แก้อักอัเสบและปวดไส้เลื่อลื่น น้ำ ยางสดมีพิมีษพิทำ ให้ ผิวผิหนังนัอักอัเสบ และคันคัมาก เป็น ป็ ยาถ่ายอย่างแรง และกัดกัเนื้อ นื้ สด ขน จากใบแก่ของรักรัเป็น ป็ พิษพิต่อผิวผิหนังนัเมื่อมื่ถูกถูผิวผิหนังนัทำ ให้คันคัทั่วทั่ตัวตัอาจ ทำ ให้คันคัอยู่นยู่านเป็น ป็ เดือ ดื น ผิวผิหนังนัอาจบวมพอง ชาวบ้านแก้โดยเอา เปลือ ลื กและใบสักสัมาต้มอาบ น้ำ ยางมีปมีระโยชน์ใช้ทำช้ ทำน้ำ มันมั เคลือ ลื บเงา น้ำ ยางใสเมื่อมื่ถูกถูอากาศจะเปลี่ยลี่นเป็น ป็ สีดำสี ดำ และเป็น ป็ มันมั ใช้ทช้ าไม้รองพื้นพื้ สำ หรับรั ปิดปิทอง ในการทำ เครื่อรื่งเขินขิขั้นขั้ตอน “ลงรักรั ปิดปิทอง” ช่วงที่อที่อกดอกและติดติผล พฤศจิกจิายน ถึงถึกุมกุภาพันพั

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื Olax scandens Roxb. ไม้พุ่ม้ พุ่มพุ่รอเลื้อ ลื้ ย เปลือ ลื กสีเสีขียขีวเข้ม กิ่งกิ่แก่มีหมี นามโค้ง ใบเดี่ยดี่วเรียรีงแบบ สลับลัรูปรูขอบขนานแกมใบหอก หรือรื รูปรูไข่แกมขอบขนาน กว้าง 2-3 เซนติเติมตร ยาว 5-7 เซนติเติมตร ดอกช่อช่ออกเป็น ป็ กระจุกจุตามซอกใบ มีกมีลิ่นลิ่หอม กลีบลีดอกสีขสีาว ปลายแยกเป็น ป็ 5-6 แฉก เกสรเพศผู้ 3 อันอัรังรัไข่อยู่เหนือ นื วงกลีบลีรูปรูไข่หรือรื รูปรูรี เกลี้ยลี้ง ผลสด แบบผลผนังนั ชั้นชั้ ในแข็ง ข็ รูปรูไข่หรือรื กลม ขนาดกว้าง 0.6-1 เซนติเติมตร ยาว 0.8-1.5 เซนติเติมตร ผิวผิ เรียรีบเป็น ป็ มันมั โคนผลถูกถูห่อหุ้มด้วยกลีบลีเลี้ยลี้ง ประมาณ 2 ใน 3 ส่วน ทำ ให้ปลายผลมีสีมี เสีข้มครอบเหมือมื นหมวก ผลอ่ออ่นสี เขียขีวเมื่อมื่สุกสุสีส้สี ส้มถึงถึเหลือ ลื ง มีเมีมล็ด ล็ 1 เมล็ด ล็ พบขึ้นขึ้ตามป่าเต็ง ต็ รังรั ป่า เบญจพรรณ ป่าดิบดิแล้ง และป่าเขาทั่วทั่ ไป -63- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ อีทก วงศ์ OLACACEAE น้ำ ใจใคร่ ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ตำ รายาพื้นพื้ บ้านอีสอีาน ใช้เนื้อ นื้ ไม้ รสฝาดเฝื่อฝื่นเล็ก ล็ น้อย ต้ม น้ำ ดื่มดื่แก้ปวดเมื่อมื่ย แก้พิก้ษพิ เมาเบื่อบื่หรือรื ฝนทารักรัษาบาดแผล ลำ ต้นต้ แก้โรคไตพิกพิาร(โรคเกี่ยกี่วกับกัทางเดินดิ ปัสปัสาวะ เช่นช่ ปัสปัสาวะขุ่นขุ่ เหลือ ลื ง หรือรื แดง มีอมีาการแน่นน่ท้อง กินกิอาหารไม่ไม่ด้) ใบ มีรมีสฝาดร้อน ใช้ตำช้ ตำ สุมสุศีรศีษะ แก้หวัดวัคัดคัจมูกมูแก้ปวดศีรศีษะ ราก รสสุขุสุมขุต้มดื่มดื่แก้ไข้ แก้ตัวตัร้อน ขับขัพยาธิ เปลือ ลื กต้นต้ รสฝาดร้อน ใช้ทช้ า รักรัษาแผลเน่าเปื่อปื่ย หรือรื ต้มดื่มดื่บำ รุงรุกำ ลังลั ช่วงที่อที่อกดอกและติดติผล ธันธัวาคม ถึงถึมีนมีาคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื Cycas siamensis Miq. ไม้ต้ม้นต้หรือรื พุ่มพุ่ เนื้อ นื้ แข็ง ข็ สูงสูได้ถึงถึ 3 เมตร ลำ ต้นต้มีลัมีกลัษณะคล้ายเป็น ป็ ข้อสั้นสั้ๆ สีเสีทาดำ รูปรูตรงทรงกระบอกโคนป่อป่งเล็ก ล็ น้อย ใบเป็น ป็ ใบ ประกอบแบบขนนก สีเสีขียขีวเป็น ป็ มันมัยาว 60-90 ซม. ออกเรียรีงเวียวีน แน่นน่ที่ปที่ลายยอด ใบย่อย่ยยาวแคบ มีจำมี จำนวนประมาณ 50-70 คู่ กว้าง 6 มม. ยาว 7.5-20 ซม. ปลายใบแข็ง ข็ เป็น ป็ หนาม เส้นส้กลางใบ นูนนูเห็น ห็ ชัดชัทั้งทั้สองด้าน ก้านใบยาวประมาณ 30 ซม. มีหมี นามที่สัที่นสั ดอกแยกเพศ ดอกเพศผู้อผู้อกเป็น ป็ ช่อช่แน่นน่รูปรูโคมยาวแกมขอบขนาน ยาวประมาณ 30 ซม. กาบดอกเป็น ป็ แผ่นผ่แข็ง ข็ รูปรูขอบขนาน ยาว ประมาณ 17 ซม. ด้านนอกเป็น ป็ รูปรูสามเหลี่ยลี่ม มีรมียางค์แหลมที่ปที่ลาย ตั้งตั้ขึ้นขึ้ดอกเพศเมียมี แผ่เป็น ป็ แผ่นผ่คล้ายกาบ ขอบจักจัลึกลึคล้ายหนาม ยาว 10-10.5 ซม. ขนาดผ่าศูนศูย์กย์ลาง 2-2.5 ซม. มีขมี นสีน้ำสี น้ำ ตาลอมเหลือ ลื ง ปกคลุมลุแน่นน่ตอนล่างมีไมีข่อ่ออ่นติดติอยู่ 1 คู่ ข้างละหนึ่งนึ่ใบ เมล็ด ล็ รูปรูไข่ แกมขอบขนาน สีน้ำสี น้ำ ตาล ผิวผิ เกลี้ยลี้ง ยาวประมาณ 4 ซม. -64- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ ห ม า ก ผ ง วงศ์ CYCADACEAE ปรงเหลี่ยม ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ตำ รายาไทย หัวหัรสฝาดเย็น ย็ สรรพคุณคุฝนกับกัสุรสุาทา แก้ฟก้ก บวม สมานแผล แก้แผลเรื้อรื้ รังรัแผลกลาย ดอก รสเผ็ด ผ็ สรรพคุณคุ บำ รุงรุร่างกาย บำ รุงรุธาตุ แก้ลม แก้ดีแดีละเสมหะพิกพิาร หัวหัรสเผ็ด ผ็ ขมจัดจั สรรพคุณคุแก้ไข้ แก้หวัดวัแก้กำ เดา ขับขัลมในลำ ไส้ ตำ สุมสุศีรศีษะเด็ก ด็ แก้หวัดวัสามารถนำ ไปสกัดกัเพื่อพื่ ใช้เป็น ป็ แป้งสาคูที่คูที่ใที่ช้สำ หรับรัทำ ขนมหรือรื อาหาร ด้วยการสับสั เปลือ ลื กนอกลำ ต้นต้ออกให้เหลือ ลื เฉพาะแกนอ่ออ่นด้าน ในสุดสุก่อนนำ มาล้างน้ำ นำ ไปหมักมัหรือรื ต้มเพื่อพื่กำ จัดจัสารพิษพิ แล้วนำ มาสับสั ตากแห้ง และบดเป็น ป็ แป้ง นอกจากนั้นนั้ยังยันำ ส่วนอื่นอื่อาทิ ราก และเมล็ด ล็ มาใช้ทำช้ ทำแป้งได้ด้ด้ ด้วย ช่วงที่อที่อกดอก กุมกุภาพันพั ธ์ ถึงถึเมษายน ช่วงที่อที่อกผล มีนมีาคม ถึงถึเมษายน

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื Eurycoma longifolia Jack. ไม้พุ่ม้ พุ่มพุ่หรือรื ไม้ต้ม้นต้ ขนาดเล็ก ล็ ลำ ต้นต้ตั้งตั้ตรง สูงสู1-10 เมตร รากกลมโตสี ขาวยาว ก้านใบออกจากลำ ต้นต้ตรงส่วนปลาย เรียรีงหนาแน่นน่ช่วงปลาย กิ่งกิ่ ใบประกอบแบบขนนก เรียรีงเวียวีน ใบย่อย่ยรูปรูใบหอกแกมรูปรูไข่กลับลั หรือรื รูปรูขอบขนานแกมรูปรูไข่ กว้าง 1-3 เซนติเติมตร ยาว 5-10 เซนติเติมตร ดอกช่อช่แบบแยกแขนง เป็น ป็ ช่อช่พวงใหญ่ ยาวได้ถึงถึ 30 เซนติเติมตร ดอกแยกเพศร่วมต้นต้หรือรื แยกเพศต่างต้นต้มีขมี นละเอียอีดสั้นสั้ เป็น ป็ ต่อมกระจาย กลีบลีดอก 5 กลีบลีสีม่สีวม่งปนแดง เกสรเพศผู้ยผู้ าวมี 5- 6 อันอัรังรัไข่อยู่เหนือ นื วงกลีบลีผลทรงกลมเป็น ป็ พวง ทรงรีหรีรือรื รูปรูไข่ กว้าง 8-12 มิลมิลิเลิมตร ยาว 1-2 เซนติเติมตรผลแก่สีแสี ดงถึงถึม่วม่งดำ เมล็ด ล็ รูปรูรี มี 1 เมล็ด ล็ พบขึ้นขึ้กระจายในป่าเบญจพรรณป่าเต็ง ต็ รังรั ป่าดิบดิแล้ง และ ป่าดิบดิชื้นชื้ -65- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ ตรึ งรึบาดา ล วงศ์ SIMAROUBACEAE ปลาไหลเผือก ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ยาสมุนมุไพรพื้นพื้ บ้านอีสอีาน ใช้ราก ต้มน้ำ ดื่มดื่แก้ไข้ ฝนน้ำ ดื่มดื่ แก้ปวดท้อง นำ ไปเข้ายาบำ รุงรุกำ ลังลัรากผสมกับกัรากโลดทะนงแดงและ พญาไฟฝนน้ำ กินกิทำ ให้อาเจียจีน ใช้เลิกลิเหล้า ตำ รายาไทย ใช้ราก ถ่ายพิษพิต่างๆ ถ่ายฝีใฝีนท้อง ถ่ายพิษพิ ไข้พิข้ษพิ เสมหะและโลหิตหิ แก้ไข้ แก้ไข้มาลาเรียรี ตัดตั ไข้ทุกทุชนิดนิแก้ลม แก้ วัณวั โรคระยะบวมขับขัเหงื่องื่ขับขัพยาธิ แก้ต่อมทอนซิลซิอักอัเสบ แก้เจ็บ จ็ คอ ความดันดัเลือ ลื ดสูงสู ประเทศมาเลเซียซี ใช้ราก ช่วยเพิ่มพิ่สมรรถภาพทางเพศ บำ รุงรุ หลังลัคลอดบุตบุร ใช้ภายนอกเป็น ป็ ยาพอกแก้ปวดหัวหั ปิดปิบาดแผลพุพพุอง ช่วงที่อที่อกดอกและติดติผล พฤศจิกจิายน ถึงถึมกราคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ไม้พุ่ม้ พุ่มพุ่ขนาดเล็ก ล็ สูงประมาณ 20-40 เซนติเติมตร มีรมีากขนาดใหญ่ ใต้ดินดิเปลือ ลื กรากหลุดลุออกง่าย มีกมีลิ่นลิ่หอม ใบเดี่ยดี่วเรียรีงสลับลัรูปรูวงรี หรือรื รูปรูไข่แกมรูปรูหอก กว้าง 3-5 เซนติเติมตร ยาว 6-10 เซนติเติมตร โคนใบมน ปลายใบแหลม ขอบใบเรียรีบ หรือรื มีฟัมี นฟั เลื่อลื่ยเล็ก ล็ น้อย ผิวผิ ใบมีขมี น ใบหนา แผ่นผ่ ใบสากคาย ก้านใบยาว 2-3 ซม. ก้านใบและ ดอกช่อช่มีขมี นปกคลุมลุทั้งทั้ ต้นต้ดอกออกเป็น ป็ ช่อช่ออกที่ปที่ลายกิ่งกิ่หรือรื ยอด ดอกแยกเพศอยู่ใยู่นช่อช่ดอกเดียดีวกันกักลีบลีดอกสีขสีาวนวล หรือรื สีเสีหลือ ลื ง อ่ออ่น ดอกขนาดเล็ก ล็ ดอกตัวตัผู้มักมัอยู่ช่ยู่ ช่วงบนของช่อช่ดอก ดอกตัวตัเมียมี มักมัอยู่ด้ยู่ ด้ านล่าง กลีบลีดอก และกลีบลีเลี้ยลี้ง อย่างละ 5 กลีบลีลักลัษณะ เป็น ป็ เส้นส้แบบกลมเรียรีว ดอกเพศผู้ขนาด 8 มม. ขอบกลีบลีมีขมี นนุ่มนุ่ เกสรผู้จำ นวน 15-25 อันอัเกสรเพศเมียมี 3 อันอัดอกเพศเมียมีคล้าย ดอกเพศผู้ แต่กลีบลีดอกจะสั้นสั้กว่า ก้านชูเชูกสรยาวเรียรีว ปลายแยกเป็น ป็ 2 แฉก รังรัไข่มีขมี นปกคลุมลุแน่นน่ผลแห้ง แตกได้ รูปรูทรงกลม ขนาด 1 ซม. มี 3 พู ปกคลุมลุด้วยขนสีสสี นิมนิเหล็ก ล็ หนาแน่นน่ เมล็ด ล็ กลมแกมรี กว้าง 3-4 มม. ยาว 7-8 มม. พบตามป่าเบญจพรรณ ที่รที่ะดับดัความสูงสู 300-400 เมตร Croton crassifolius Giesel. -66- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ พั งพัคี วงศ์ EUPHORBIACEAE เจตพังคี ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ตำ รายาไทย ใช้ราก ซึ่งซึ่มีรมีสเผ็ด ผ็ ขื่นขื่เฝื่อฝื่นเล็ก ล็ น้อย และมี กลิ่นลิ่หอม แก้ท้องขึ้นขึ้ปวดแน่นน่ท้อง หรือรื ใช้ภายนอกโดยฝนกับกัน้ำ ปูนปูใส ผสมกับกัมหาหิงหิคุ์แคุ์ละการบูรบูทาท้องเด็ก ด็ อ่ออ่น ทำ ให้ผายลม แก้ ท้องอืด อื เฟ้อ แก้ปวดท้อง ราก ผสมกับกัรากส่อส่งฟ้าดง ต้มน้ำ ดื่มดื่แก้จุกจุ เสียสี ด แก้ท้องอืด อื ผสมกับกัสมุนมุไพรอื่นอื่อีกอี 34 ชนิดนิต้มน้ำ ดื่มดื่แก้ไข้ ช่วงที่อที่อกดอก พฤษภาคม ถึงถึกรกฎาคม ช่วงที่อที่อกผล พฤษภาคม ถึงถึกรกฎาคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื Spondias bipinnata Airy Shaw & Forman ไม้ยืม้น ยื ต้นต้ เปลือ ลื กสีเสีทา หนา เรียรีบ เปลือ ลื ก ใบ และผล มีกมีลิ่นลิ่หอม ใบประกอบแบบขนนก ปลายคี่ ชั้นชั้เดียดีว เรียรีงแบบสลับลัแผ่นผ่ ใบรูปรู ขอบขนาน กว้าง3-4 เซนติเติมตร ยาว 7-12 เซนติเติมตร ใบค่อค่นข้าง นุ่มนุ่ ใบอ่ออ่นสีน้ำสี น้ำ ตาลแดง ดอกแยกเพศอยู่บยู่นต้นต้ เดียดีวกันกัออกเป็น ป็ ช่อช่ตามซอกใบ ดอกย่อย่ยจำ นวนมากขนาดเล็ก ล็ สีขสีาวครีมรีออกเป็น ป็ ช่อช่ แบบแยกแขนงที่ปที่ลายกิ่งกิ่หรือรื ซอกใบ กลีบลีดอก 5 กลีบลีสีขสีาว เกสรเพศ ผู้มี 10 อันอัผลสด มีเมีนื้อ นื้ ฉ่ำ น้ำ รูปรูไข่ กว้าง 2.5-3 เซนติเติมตรยาว 3-5 เซนติเติมตร ผลแก่สีเสีหลือ ลื งอมเขียขีว ถึงถึสีเสีหลือ ลื งอ่ออ่น ประด้วยจุดจุสี เหลือ ลื งและดำ รสเปรี้ยรี้วจัดจัเมล็ด ล็ เดียดีว ใหญ่แญ่ละแข็ง ข็ มาก ผิวผิ เป็น ป็ เสี้ยสี้น ขรุขรุระ พบขึ้นขึ้ตามป่าเบญจพรรณ ป่าเต็ง ต็ รังรั ป่าดิบดิแล้ง -67- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ ห ม า ก ก อ ก วงศ์ ANARCARDIACEAE มะกอกป่า ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ตำ รายาไทย ใช้ผช้ล เป็น ป็ ยาฝาดสมาน แก้เลือ ลื ดออกตามไรฟันฟั แก้กระหายน้ำ ทำ ให้ชุ่มชุ่คอ แก้ธาตุพิตุกพิาร แก้โรคขาดแคลเซียซีม ผล ใบ และเปลือ ลื กลำ ต้นต้แก้ร้อนใน ช่วยให้ชุ่มชุ่คอ แก้กระหายน้ำ แก้เลือ ลื ด ออกตามไรฟันฟัแก้หอบ บำ รุงรุธาตุ และแก้บิดบิเปลือ ลื กลำ ต้นต้ รสฝาด เย็น ย็ เปรี้ยรี้ว ช่วยสมานแผล มีกมีลิ่นลิ่หอม ฝาดสมานและเป็น ป็ ยาเย็น ย็ ใช้ ในโรคท้องเสียสี และโรคที่เที่กี่ยกี่วกับกัลำ ไส้ แก้บิดบิ ปวดมวน ระงับงัอาเจียจีน ดับดัพิษพิกาฬ แก้ร้อนในแก้สะอึกอึเปลือ ลื กต้นต้และแก่นก่แก้ท้องอืด อื ท้อง เฟ้อ ใบ แก้ปวดท้อง น้ำ คั้นคั้จากใบหยอดแก้ปวดหู แก้หูอัหูกอัเสบ ใบมี กลิ่นลิ่หอม รสเปรี้ยรี้ว และฝาดสมาน เป็น ป็ ผักผั จิ้มจิ้และแต่งกลิ่นลิ่อาหาร เมล็ด ล็ เผาไฟแช่น้ำช่ น้ำ ดื่มดื่แก้ร้อนใน สุมสุแก้หอบ แก้สะอึกอึราก รสฝาด เย็น ย็ แก้ร้อนใน กระหายน้ำ ทำ ให้ชุ่มชุ่คอ ขับขั ปัสปัสาวะ ช่วงที่อที่อกดอกและติดติผล ธันธัวาคม ถึงถึกุมกุภาพันพั ธ์

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื Canarium sabulatum Guillaumin ไม้ยืม้น ยื ต้นต้ ขนาดกลางถึงถึขนาดใหญ่ ใบประกอบแบบขนนกปลายคี่ เรียรีงเวียวีน ใบย่อย่ย 2-5 คู่ เรียรีงตรงข้าม ใบรูปรูขอบขนานหรือรื รูปรูรีแรีกม รูปรูไข่กว้าง 8-9 เซนติเติมตร ยาว 10-18 เซนติเติมตร ใบแก่สีแสี ดงเข้ม ช่อช่ดอกแบบ ช่อช่ เชิงชิลด ยาว 7-25 เซนติเติมตร ดอกย่อย่ยจำ นวนมาก มีทั้มีทั้งทั้ ดอก สมบูรบูณ์เพศและดอกแยกเพศอยู่บยู่นต้นต้ เดียดีวกันกัช่อช่ดอกเพศผู้มักมั เป็น ป็ แบบช่อช่กระจุกจุแยกแขนง ช่อช่ดอกเพศเมียมีมักมั เป็น ป็ แบบช่อช่กระจะ กลีบลี ดอกสีขสีาวแกมเหลือ ลื ง 3 กลีบลีรังรัไข่อยู่เหนือ นื วงกลีบลีผลสดรูปรูกระสวย ผลแก่สีเสีขียขีวอมเหลือ ลื ง กว้างประมาณ2 เซนติเติมตร ยาว 2.5-3.5 เซนติเติมตร โคนผลมีกมีลีบลีเลี้ยลี้งติดติทน เมล็ด ล็ รูปรูกระสวย 3 เมล็ด ล็ เรียรีง กันกัเป็น ป็ รูปรูสามเหลี่ยลี่ม ชั้นชั้หุ้มเมล็ด ล็ แข็ง ข็ มาก พบขึ้นขึ้ตามป่าเต็ง ต็ รังรั ป่า เบญจพรรณ ป่าละเมาะ และป่าหญ้า -68- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ ม ะ ก อ ก เ ก ลื้ อ ลื้ น วงศ์ CELASTRACEAE มะกอกเลื่อม ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ตำ รายาพื้นพื้ บ้านอีสอีาน ใช้เปลือ ลื กต้นต้ ใช้รักรัษาโรคลักลั ปิดปิลักลัเปิดปิ ผล แก้ไอ ขับขัเสมหะ ตำ รายาไทย ยาง รสฝาด ทาแก้เม็ด ม็ ผื่นผื่คันคัและเป็น ป็ เครื่อรื่ง หอม ผลเป็น ป็ ยาแก้ไอ ขับขัเสมหะ แก้น้ำก้ น้ำ ลายเหนียนีว แก่นก่ รสเฝื่อฝื่น แก้ โลหิตหิระดูพิดูกพิารแก้ประดง ผลสด มีรมีสฝาดเปรี้ยรี้ว นำ มาดองและแช่อิ่ช่ อิ่มอิ่ กินกิเป็น ป็ อาหาร เนื้อ นื้ ในเมล็ด ล็ สีขสีาวรับรั ประทานได้ มีรมีสมันมั ช่วงที่อที่อกดอก มกราคม ถึงถึพฤษภาคม ช่วงที่อที่อกผล พฤษภาคม ถึงถึ ธันธัวาคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ไม้พุ่ม้ พุ่มพุ่หรือรื ไม้ยืม้นยืต้นต้ ขนาดกลาง สูงสู8-20 เมตร ผลัดลั ใบ เรือรื นยอดโปร่ง ลำ ต้นต้ คดงอ เปลือลืกนอกสีน้ำสี น้ำ ตาลอมเทา ผิวผิ เรียรีบหรือรืค่อค่นข้างเรียรีบ หลุดลุลอกเป็น ป็ แผ่ นกว้างๆ เปลือลืกชั้นชั้ ในสีน้ำสี น้ำ ตาลแดง ปลายกิ่งกิ่มักมัลู่ลลู่ง ใบเดี่ยดี่ว เรียรีงสลับลัระนาบ เดียดีว ลักลัษณะคล้ายใบแบบขนนก มักมั เรียรีงตัวตัหนาแน่นน่ตามกิ่งกิ่ก้าน ส่วนตาม ลำ ต้นต้และกิ่งกิ่ก้านใหญ่ๆญ่มักมั ไม่มีม่ มี ใบอ่ออ่นมีขมี นละเอียอีดมักมัจะมีแมี ต้มสีแสี ดง ใบแก่ ไม่มีม่ขมี น ใบมีขมี นาดเล็ก ล็ รูปรูแถบแกมรูปรูขอบขนาน กว้าง 2-3 มม. ยาว 0.8-1.2 ซม. ปลายมน โคนรูปรูหัวหั ใจเบี้ยบี้ว ขอบเรียรีบ แผ่นผ่ ใบบางคล้ายกระดาษ เส้นส้แขนง ใบ ข้างละ 4-6 เส้นส้ เส้นส้ ใบย่อย่ยแบบร่างแห เห็น ห็ ชัดชัเจนทางด้านบน ก้านใบ ยาว 0.4-0.8 มม. หูใหูบรูปรูสามเหลี่ยลี่มขนาดเล็ก ล็ ยาวไม่เกินกิ 1 มม. ดอกขนาดเล็ก ล็ แยกเพศติดติตามกิ่งกิ่ก้าน บริเวริณโคนกิ่งกิ่จะเป็น ป็ กระจุกจุของดอกเพศผู้ ส่วนบนมีดมี อกเพศเมียมีออกเดี่ยดี่วๆ บางครั้งรั้อรั้าจมีดมีอกเพศผู้ร่วมอยู่ด้ยู่ ด้วยเล็ก ล็ น้อย ดอกเล็ก ล็ ๆ สี เขียขีวอ่ออ่นหรือรื เหลือลืงออกครีมรีอาจพบแต้มสีชสีมพู ออกเป็น ป็ กระจุกจุตามซอกใบ แต่ละกระจุกจุมีดมีอกเพศผู้หผู้ลายดอก ดอกเพศเมียมี 1 หรือรื 2 ดอก ดอกเพศผู้มี กลีบลีเลี้ยลี้ง 6 กลีบลีเรียรีงซ้อซ้นกันกั 2 วง ไม่มีม่กมีลีบลีดอก เกสรเพศผู้ 3 อันอัเชื่อชื่ม กันกัเป็น ป็ แกนสั้นสั้ๆ ต่อมที่จที่านฐานดอก 6 อันอัรูปรูกระบอง ก้านดอกย่อย่ยยาว 1.5-3.5 มม. ดอกเพศเมียมีมีกมีลีบลีเลี้ยลี้ง 6 กลีบลีรูปรูขอบขนาน หรือรืรูปรูช้อช้น กว้าง ประมาณ 1 มม. ยาว 1.8-2.5 มม. เชื่อชื่มกันกัที่ฐที่าน จานฐานดอก รูปรูวงแหวน ก้านดอกย่อย่ยยาว 0.5-0.6 มม. รังไรัข่อยู่เหนือนืวงกลีบลีเกลี้ยลี้ง มี 3 ช่อช่ง แต่ละช่อช่ง มีอมีอวุลวุ2 เมล็ด ล็ ก้านเกสรเพศเมียมียาว 1-1.5 มม. ก้านเกสรตัวตัเมียมี เชื่อชื่มกันกั ปลายแยกออก รังไรัข่ฝังฝัตัวตัครึ่งรึ่หรึ่นึ่งนึ่ในหมอนรองดอกที่มีที่รมี ะบาย ผลผนังนัชั้นชั้ ใน แข็ง ข็ รูปรูกลม เกลี้ยลี้ง เส้นส้ผ่านศูนศูย์กย์ลาง 2-3 ซม. ที่ผิที่วผิมีรมีอยแยกตามยาวแบ่งบ่ เป็น ป็ 6 ซีกซีผลไม่มีม่ก้มี ก้ าน ผลแก่สีเสีขียขีวอมเหลือลืง ผิวผิ ใส ชุ่มชุ่น้ำ มีรมีสเปรี้ยรี้วและฝาด ชั้นชั้หุ้มเมล็ด ล็ แข็ง ข็ 3 หน่วย แต่ละหน่วยหุ้ม 2 เมล็ด ล็ พบตามป่าเต็ง ต็ รังรั ป่า เบญจพรรณ ป่าสนผสมก่อ ความสูงสูตั้งตั้แต่ใกล้ระดับดัน้ำ ทะเลจนถึงถึประมาณ 1,500 เมตร Phyllanthus emblica L. -69- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ กั นกั โคต วงศ์ PHYLLANTHACEAE มะขามป้อม ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ตำ รายาไทย รสเปรี้ยรี้ว ฝาด ขมชุ่มชุ่ เป็น ป็ ยาเย็น ย็ ออกฤทธิ์ต่อปอด ม้ามและกระเพาะ รับรัประทาน แก้กระหายน้ำ แก้คอตีบตีแก้ไอ ขับขัเสมหะ ทำ ให้ชุ่มชุ่คอ แก้พิก้ษพิ แก้หวัดวัเป็น ป็ ไข้ตัวตัร้อน แก้เลือลืดออกตามไรฟันฟั แก้เจ็บ จ็ คอ คอแห้ง และ ใช้สำ หรับรัผู้ขาดวิตวิามินมิ ซี ผลอ่ออ่น รสเปรี้ยรี้วหวานฝาดขม บำ รุงรุเนื้อนื้หนังนักัดกัเสมหะ บำ รุงรุเสียสีง แก้ท้อท้งผูกผูแก้พก้ยาธิ ผล แก่ รสเปรี้ยรี้วฝาด ขมเผ็ด ผ็ แก้ไข้เจือจืลม แก้ไอ แก้เสมหะ ทำ ให้ชุ่มชุ่คอ ลดไข้ ขับขัปัสปัสาวะ ระบายท้อท้ง บำ รุงรุหัวหั ใจ ฟอก โลหิตหิ แก้ลม แก้โรคลักลัปิดปิลักลัเปิดปิมีวิมี ตวิามินมิ ซีสูซีงสูกว่าส้มประมาณ 20 เท่า ช่วงที่อที่อกดอก มกราคม ถึงถึสิงสิหาคม ช่วงที่อที่อกผล มกราคม ถึงถึสิงสิหาคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื Dioecrescis erythroclada (Kurz) Tirveng. ไม้ยืม้น ยื ต้นต้กึ่งกึ่ไม้พุ่ม้ พุ่มพุ่ขนาดกลาง ใบดกหนาทึบทึลำ ต้นต้และกิ่งกิ่ก้านสี น้ำ ตาลแดง มีขมี นนุ่มนุ่ๆ เหมือมื นกำ มะหยี่สียี่น้ำสี น้ำ ตาลแดงปกคลุมลุทั่วทั่ ไป โคนต้นต้และกิ่งกิ่มีหมี นามโดยรอบ หนามขนาดใหญ่ พุ่งตรงออกเป็น ป็ ระยะ ใบเดี่ยดี่ว เรียรีงตรงข้ามรูปรูวงรีหรีรือรื รูปรูไข่กลับลักว้าง 8-15 เซนติเติมตร ยาว 15-22 เซนติเติมตร ผิวผิ ใบมีขมี นทั้งทั้สองด้าน มีหูมี ใหูบอยู่ ระหว่างก้านใบ ดอกช่อช่ขนาดเล็ก ล็ ออกเป็น ป็ ช่อช่สั้นสั้ที่ซที่อกใบใกล้ปล้ลายกิ่งกิ่ ดอกย่อย่ยสีเสีขียขีวอ่ออ่น กลีบลีดอกมี 5 กลีบลี โคนกลีบลีดอกติดติกันกักลีบลี ดอกรูปรูกลม เกสรตัวตัผู้เป็น ป็ เส้นส้ติดติกับกักลีบลีดอกวางสับสัหว่างกลีบลีดอกผล สด รูปรูกระสวย มีสัมี นสั นูนนูจำ นวน 5-6 สันสัผิวผิ เรียรีบ ปลายผลมีกมีลีบลี เลี้ยลี้งติดติอยู่ เกิดกิตามป่าดิบดิแล้ง ป่าเบญพรรณ -70- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ ตะ ลุ ม พุ ก แดง วงศ์ RUBIACEAE มะคังแดง ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ยาสมุนมุไพรพื้นพื้ บ้านอีสอีาน ใช้เปลือ ลื กต้นต้ เข้ายากับกัมุ่ยมุ่ขาว ทำ เป็น ป็ ลูกลูกลอน แก้ปวดเส้นส้ เอ็น อ็ อัมอัพฤกษ์ อัมอัพาต แก้ริดริสีดสีวงทวาร แก่นก่ต้มน้ำ ดื่มดื่แก้ปวดเมื่อมื่ย แก้ปวดประจำ เดือ ดื น แก่นก่ผสมกับกัมุ่ยมุ่ขาว มุ่ยมุ่แดง หนามแท่งท่เล็บ ล็ แมว เงี่ยงี่งปลาดุกดุรักรัษาโรคกระเพาะอาหาร มะเร็ง ร็ ยาพื้นพื้ บ้าน ใช้ต้ช้นต้ต้มน้ำ ดื่มดื่แก้เลือ ลื ดลมเดินดิ ไม่สม่ะดวก ผสม กับกัหัวหัยาข้าวเย็น ย็ ต้มน้ำ ดื่มดื่แก้ไตพิกพิาร (โรคเกี่ยกี่วกับกัทางเดินดิ ปัสปัสาวะ มี ปัสปัสาวะขุ่นขุ่ข้นข้ เหลือ ลื งหรือรื แดง มักมัมีอมีาการแน่นน่ท้อง กินกิอาหารไม่ไม่ด้) แก้ปวดท้อง ขับขัพิษพิ โลหิตหิ และน้ำ เหลือ ลื ง เปลือ ลื กต้นต้ตำ พอกแผลสด ห้ามเลือ ลื ด ราก เป็น ป็ ยาถ่าย ช่วงที่อที่อกดอก พฤษภาคม ถึงถึกรกฎาคม ช่วงที่อที่อกผล มกราคม ถึงถึกุมกุภาพันพั ธ์

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื เป็น ป็ ไม้ยืม้น ยื ต้นต้มีคมีวามสูงสูของต้นต้ ประมาณ 10-15 เมตร แตกกิ่งกิ่ก้าน แผ่กผ่ว้าง มีเมีรือรื นยอดเป็น ป็ รูปรูร่มหรือรื เป็น ป็ ทรงเจดีย์ดีต่ำย์ ต่ำ กิ่งกิ่อ่ออ่นและยอด อ่ออ่นมีขมี นสีน้ำสี น้ำ ตาล เปลือ ลื กต้นต้ เรียรีบเป็น ป็ สีเสีทาคล้ำ ใบ เป็น ป็ ใบ ประกอบแบบขนนกออกเรียรีงสลับลัมีใมีบย่อย่ยประมาณ 3-4 ใบ แกน ช่อช่ ใบยาวประมาณ 2-4 เซนติเติมตร ลักลัษณะของใบเป็น ป็ รูปรูรีหรีรือรื รูปรูไข่ ปลายใบเว้าตื้น ตื้ โคนใบเป็น ป็ รูปรูลิ่มลิ่ส่วนขอบใบเป็น ป็ คลื่นลื่ใบมีขมี นาด กว้างประมาณ 3-8 เซนติเติมตรและยาวประมาณ 6-15 เซนติเติมตร แผ่นผ่ ใบหนา แผ่นผ่ ใบด้านบนมีขมี นหยาบ ส่วนด้านท้องใบมีขมี นนุ่มนุ่ ดอก ออกดอกเป็น ป็ ช่อช่ตามซอกใบหรือรื ตามปลายกิ่งกิ่ช่อช่ดอกยาว ประมาณ 10-25 เซนติเติมตร ดอกเป็น ป็ สีเสีหลือ ลื งแกมเขียขีว มีกมีลีบลีเลี้ยลี้ง หนา 4 กลีบลีลักลัษณะเป็น ป็ รูปรูไข่กว้าง ปลายกลีบลีมีหมี นามขนาดเล็ก ล็ ส่วนกลีบลีดอกยาวประมาณ 7 มิลมิลิเลิมตร ดอกมีเมีกสรเพศผู้ 10 ก้าน และมี 2 ก้านใหญ่กญ่ว่าก้านอื่นอื่ๆ ด้านนอกดอกมีขมี นสีน้ำสี น้ำ ตาล ก้าน ดอกยาวประมาณ 0.2-0.4 เซนติเติมตร ผล ลักลัษณะผลเป็น ป็ ฝักฝัเดี่ยดี่ว แบนค่อค่นข้างกลม ที่ผิที่วผิ เปลือ ลื กมีหมี นามแหลมอยู่ทั่ยู่ ทั่วทั่ ไป ผลเป็น ป็ รูปรูไข่กว้าง หรือรื เป็น ป็ รูปรูโล่ โคนเบี้ยบี้วและมักมัมีติ่มี ติ่งติ่แหลม มีขมี นาดเส้นส้ผ่านศูนศูย์กย์ลาง ประมาณ 4.5-10 เซนติเติมตร พอแห้งจะแตกออกเป็น ป็ 2 ซีกซี ภายในมีเมีมล็ด ล็ สีดำสี ดำประมาณ 1-3 เมล็ด ล็ Sindora siamensis Teijsm. ex Miq. -71- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ ม ะค่า ห น า ม วงศ์ FABACEAE มะค่าแต้ ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ยาพื้นพื้ บ้านอีสอีาน ปลือ ลื กใช้ต้ช้ ต้มแก้ซาง แก้ลิ้นลิ้เป็น ป็ ฝ้าปุ่มปุ่ที่เที่ปลือ ลื ก มีรมีสเมาเบื่อบื่ใช้ต้ช้ ต้มกับกัน้ำ ดื่มดื่เป็น ป็ ยาแก้พก้ยาธิ ส่วนเมล็ด ล็ มีรมีสเมาเบื่อบื่สุขุสุมขุ เป็น ป็ ยาขับขัพยาธิเธิช่นช่กันกัเปลือ ลื กต้นต้มะค่าแต้ใช้ผช้สมกับกัเปลือ ลื กต้นต้ มะกอกเหลี่ยลี่ม เปลือ ลื กต้นต้หนามทันทั เปลือ ลื กต้นต้ยางยา และรากถั่วถั่แปบ ช้าง นำ มาต้มกับกัน้ำ ดื่มดื่เป็น ป็ ยาแก้อีสุอีกสุอีใอีส ช่วงที่อที่อกดอก เมษายน ถึงถึมิถุมินถุายน ช่วงที่อที่อกผล พฤษถาคม ถึงถึกรกฏาคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื มันมั เทียที นมีรมีากพัฒพันากลายเป็น ป็ หัวหัทำ หน้าที่เที่ก็บ ก็ สะสมอาหารอยู่ใยู่ต้ดินดิ หัวหัมีลัมีกลัษณะเป็น ป็ แท่งท่ทรงกระบอก หัวหัอาจตรงหรือรื โค้งไปมา หรือรื อาจ แตกแขนงเป็น ป็ 2 แง่ง แต่ทั่ต่ ทั่วทั่ ไปพบเป็น ป็ ทรงกระบอก ไม่แม่ตกแง่ง เปลือ ลื กหัวหั แก่มีสีมี น้ำสี น้ำ ตาล มีรมีากฝอยกระจายอยู่ทั่ยู่ ทั่วทั่หัวหั เนื้อ นื้ หัวหั ด้านในมีสีมี สี ขาว มียมีางเมือมื ก มันมั เทียที นเป็น ป็ ไม้ล้ม้ ล้มลุกลุปีเปีดียดีว มีลำมี ลำต้นต้ เป็น ป็ เถาเลื้อ ลื้ ย พาดอิงอิตามพืชพื ชนิดนิอื่นอื่ยาวประมาณ 2-5 เมตร เถามีลัมีกลัษณะทรง กลม ขนาดเล็ก ล็ สีแสี ดงอมเขียขีว มีตุ่มี ตุ่มเล็ก ล็ สากมือมื ปกคลุมลุเถา ไม่มีม่หมี นาม แตกกิ่งกิ่สาขาน้อย ทั้งทั้ นี้ ลำ ต้นต้จะเติบติ โตในช่วงหน้าฝน และจะเริ่มริ่ เหี่ยหี่วแห้งในหน้าแล้ง จากนั้นนั้เมื่อมื่เข้าสู่หสู่น้าฝนจะแทงหน่อน่ขึ้นขึ้มาอีกอี ครั้งรั้เรียรีงเวียวีนสลับลักันกับนเถา มีก้มี ก้ านใบเป็น ป็ เหลี่ยลี่ม โคนก้านใบมีสีมี สี ค่อค่นข้างแดง ยาวประมาณ 3-5 เซนติเติมตร ใบมีรูมี ปรูหอก กว้าง ประมาณ 3-5 เซนติเติมตร ยาวประมาณ 5-10 เซนติเติมตร โคนใบ กว้าง และมน ปลายใบแหลม แผ่นผ่ ใบ และขอบใบเรียรีบ เป็น ป็ มันมั แผ่นผ่ ใบด้านบนมีสีมี เสีขียขีวเข้ม แผ่นผ่ ใบด้านล่างมีสีมี เสีขียขีวอ่ออ่น แผ่นผ่ ใบมี เส้นส้กลางใบ 1 เส้นส้และ 2 เส้นส้ด้านข้างแยกยาวออกจากโคนใบ โค้งจรดขอบใบ รวมเป็น ป็ 3 เส้นส้ fvdมันมั เทียที นออกดอกเป็น ป็ ช่อช่แขนง บริเริวณซอกใบตามลำต้นต้แต่ละช่อช่ ประกอบด้วยช่อช่ย่อย่ย ช่อช่ย่อย่ยมีดมี อกย่อย่ย 10-20 ดอก ดอกย่อย่ยไม่มีม่ก้มี ก้ านดอก Dioscorea filiformis Blume -72- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ มั นมัเ ส า วงศ์ DIOSCOREACEAE มันเทียน ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ยาพื้นพื้ บ้านอีสอีาน หัวหัมันมัเทียที น มันมัเสา ใช้ต้ช้ ต้มหรือรื นึ่งนึ่เพื่อพื่รับรั ประทานสุกสุรับรั ประทานใส่น้ำส่ น้ำ ตาล หรือรื ใช้บช้วชใส่น้ำส่ น้ำ กะทิหัทิวหัมันมั เทียที น ใช้ปช้ ระกอบอาหารคาว อาทิ แกงมัสมัมันมัแกงไตปลา เป็น ป็ ต้นต้หัวหัมันมั เทียที นนำ มาปอกเปลือ ลื ก และสับสั เป็น ป็ ชิ้นชิ้เล็ก ล็ ตากแดดให้แห้ง จากนั้นนั้ นำ มาบดเป็น ป็ แป้ง ใช้ปช้ ระกอบอาหาร ทำ ขนมหวาน หรือรื หมักมั แอลกอฮอล์ เป็น ป็ ต้นต้หัวหัมันมัเทียที นใช้เลี้ยลี้งหมูบ้มูบ้านหรือรื หมูป่มู ป่า แต่ควร ทำ ให้สุกสุก่อน เพราะหัวหัมันมัมียมีางที่รที่ะคายเคือ คื งระบบทางเดินดิอาหาร ช่วงที่อที่อกดอก พฤษภาคม ถึงถึมิถุมินถุายน ช่วงที่อที่อกผล มิถุมินถุายน ถึงถึตุลตุาคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื Morinda coreia Buch.-Ham. ไม้ยืม้น ยื ต้นต้สูงสูได้ถึงถึ 15 เมตร กิ่งกิ่ก้านมักมัคดงอ หักหัง่าย ช่อช่ดอกและใบ ออกหนาแน่นน่รวมกันกัที่ปที่ลายกิ่งกิ่ ใบ เดี่ยดี่ว รูปรูรีหรีรือรื ไข่กลับลัเรียรีงตัวตั แบบตรงข้ามสลับลัตั้งตั้ฉาก หลังลัใบสีเสีขียขีวเป็น ป็ มันมั ใบแก่บาง เหนียนีว ขนาดของใบ 4-7 x 8-17เซนติเติมตร มีหูมี ใหูบอยู่ระหว่างก้านใบ หลุดลุ ร่วงง่าย มักมัพบใบออกรวมกันกัอยู่ที่ยู่ ที่ปที่ลายกิ่งกิ่ดอกเป็น ป็ ช่อช่ออกรวมกันกั เป็น ป็ กลุ่มลุ่ที่ซที่อกใบ หรือรื ปลายกิ่งกิ่กลีบลีดอกเชื่อชื่มติดติกันกัเป็น ป็ หลอด กลีบลี ดอกสีขสีาว มีกมีลิ่นลิ่หอมอ่ออ่น ๆ ปลายกลีบลีแหลม แยกเป็น ป็ 5 กลีบลีรูปรู สามเหลี่ยลี่ม กลีบลีดอกหนาเมื่อมื่ดอกบานปลายกลีบลีแผ่กผ่ว้างออก เกสร ตัวตัผู้สั้นสั้5 อันอัชูพ้ชูนพ้หลอดกลีบลีดอก ผลเป็น ป็ ผลรวมรูปรูร่างค่อค่นข้างกลม ผลอ่ออ่นสีเสีขียขีวเนื้อ นื้ ในอ่ออ่นนุ่มนุ่ฉ่ำ น้ำ สีขสีาว ผลแก่สีดำสี ดำ มีเมีมล็ด ล็ มาก สี น้ำ ตาล เมล็ด ล็ แบน 1 เมล็ด ล็ ต่อหนึ่งนึ่ผลย่อย่ย พบในป่าเต็ง ต็ รังรั ป่า เบญจพรรณ -73- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ - วงศ์ RUBIACEAE ยอป่า ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ตำ รายาไทย ใบ แก้ไข้ แก้ปวดศีรศีษะ แก้ริดริสีดสีวงทวาร แก้ม้าม โต ใบสดตำ พอกศีรศีษะฆ่าไข่เหา อังอั ไฟแล้วนำ มาปิดปิที่หที่น้าอกหน้าท้อง แก้ไอ แก้จุกจุเสียสี ด แก้ไข้ผลอ่ออ่น แก้คลื่นลื่ไส้อาเจียจีน ผลสุกสุงอม ขับขั ระดูสดูตรี ขับขัลมในลำ ไส้ ผลสุกสุรับรั ประทานได้ เปลือ ลื กและเนื้อ นื้ ไม้ แก้ไข้ แก้ไข้มาลาเรียรี แก่นก่ต้มหรือรื ดองสุรสุา ดื่มดื่ขับขัเลือ ลื ดบำ รุงรุเลือ ลื ด ขับขัน้ำ คาวปลา ขับขัและฟอกโลหิตหิระดู แก้จุกจุเสียสี ดแน่นน่ เฟ้อ ขับขัผายลม ป้องกันกับาดทะยักยั ปากมดลูกลูราก แก้เบาหวาน ใช้ย้ช้อย้มผ้าให้เป็น ป็ สีแสี ดง ยอป่าเป็น ป็ ไม้มม้งคลของอีสอีาน ในการนำ ข้าวขึ้นขึ้ยุ้งจะตัดตักิ่งกิ่ยอป่ามาค้ำ ยุ้ง ไว้ก่อนนำ ข้าวขึ้นขึ้ยุ้งเพื่อพื่เป็น ป็ สิริสิมริงคล มีคมีวามหมายว่าให้ข้าวเพิ่มพิ่พูนพู ช่วงที่อที่อกดอก เมษายน ถึงถึกรกฎาคม ช่วงที่อที่อกผล พฤษภาคม ถึงถึสิงสิหาคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื Tiliacora triandra (Colebr.) Diels ไม้เถาเลื้อ ลื้ ย เถากลมขนาดเล็ก ล็ มีเมีนื้อ นื้ ไม้ เลื้อ ลื้ ยพันพัตามต้นต้ ไม้ หรือรื กิ่งกิ่ ไม้ เถามีสีมี เสีขียขีว ใบเดี่ยดี่ว หนา สีเสีขียขีวเข้มเป็น ป็ มันมัเรียรีงแบบสลับลัรูปรูไข่ ยาวประมาณ6-12 เซนติเติมตร กว้างประมาณ 4-6 เซนติเติมตร ผิวผิ ใบ เรียรีบมันมั เหนียนีว มีเมีส้นส้ ใบกึ่งกึ่ออกจากโคนใบรูปรูฝ่ามือมื 3-5 เส้นส้ดอก ออกเป็น ป็ ช่อช่ เล็ก ล็ ๆ แบบแยกแขนงตามข้อและซอกใบ มีดมีอก 1-3 ดอก สีเสีหลือ ลื ง แยกเป็น ป็ ช่อช่ดอกเพศผู้และช่อช่ดอกเพศเมียมี ดอกเพศผู้สี เหลือ ลื ง เกสรเพศผู้มี 3 อันอัดอกเพศเมียมี เกสรเพศเมียมีมี 8-9 อันอัผล เป็น ป็ ผลกลุ่มลุ่ผลกลมรูปรูไข่กลับลักว้าง 6-7 มิลมิลิเลิมตร ยาว 7-10 มิลมิลิเลิมตรผิวผิ เกลี้ยลี้ง มีเมีมล็ด ล็ แข็ง ข็ ผลสีเสีขียขีว ฉ่ำ น้ำ ออกเป็น ป็ พวง ตาม ข้อและซอกใบ เมื่อมื่สุกสุจะเปลี่ยลี่นเป็น ป็ สีส้สี ส้มและแดงสด เมล็ด ล็ รูปรูเกือ กื กม้า พบตามป่าเต็ง ต็ รังรั ป่าดิบดิ ใกล้ทล้ ะเลตามริมริน้ำ ในป่าละเมาะ พบมากในที่ รกร้าง ไร่ สวน -74- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ - วงศ์ MENISPERMACEAE ย่านาง ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ตำ รายาไทย ใช้ราก ใช้ในตำ รับรัยาแก้ไข้เบญจโลกวิเวิชียชีร (ประกอบด้วยรากย่านาง รวมกับกัรากเท้ายายม่อม่ม รากมะเดื่อดื่ชุมชุพร ราก คนทา รากชิงชิชี่ (อย่างละเท่า ๆ กันกั ) แก้พิก้ษพิ เมาเบื่อบื่แก้เมาสุรสุา ถอนพิษพิผิดผิ สำ แดง ต้มกินกิแก้อีสุอีกสุอีใอีส ตุ่มผื่นผื่ขับขัพิษพิต่างๆ แก้ท้องผูกผู ปรุงรุยาแก้ไข้รากสาด ไข้กลับลั ไข้หัวหั ไข้พิข้ษพิ ไข้สันสั นิบนิาต ไข้ป่าเรื้อรื้ รังรั ไข้ ทับทัระดู บำ รุงรุหัวหั ใจ บำ รุงรุธาตุ ลำ ต้นต้ถอนพิษพิผิดผิ สำ แดง รักรัษาพิษพิ ไข้ แก้ไข้ตัวตัร้อน แก้ไข้พิข้ษพิ แก้ไข้รากสาด ไข้ดำ แดง ไข้ฝีดฝีาษ ไข้เซื่อซื่งซึมซึ ไข้กลับลั ไข้ซ้ำ แก้ลิ้นลิ้เป็น ป็ ฝ้าขาว แก้ลิ้นลิ้แข็ง ข็ กระด้าง รักรัษาโรคปวดข้อ ใบ รับรั ประทานถอนพิษพิ แก้ไข้ แก้ไข้รากสาด ไข้พิข้ษพิ ไข้เซื่อซื่งซึมซึ ปวดหัวหัตัวตั ร้อน อีสุอีกสุอีใอีส หัดหั เป็น ป็ ยากวาดคอ ช่วงที่อที่อกดอก ตุลตุาคม ถึงถึพฤศจิกจิายน ช่วงที่อที่อกผล พฤศจิกจิายน ถึงถึ ธันธัวาคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื Bauhinia strychnifolia Craib. ไม้เถาเนื้อ นื้ แข็ง ข็ พาดพันพั ไปตามต้นต้ ไม้อื่ม้ อื่ นอื่เถาขนาดกลาง ๆ มักมัแบนมี ร่องตรงกลาง เถาแก่กลม สีน้ำสี น้ำ ตาลแดง มีมืมีอมื พันพัสำ หรับรัยึดยึเกาะ ออก เป็น ป็ คู่ปคู่ลายม้วนงอ ใบดกหนาทึบทึ ใบเดี่ยดี่ว เรียรีงสลับลัรูปรูไข่แกมขอบ ขนาน กว้าง 3-7 เซนติเติมตร ยาว 6-12 เซนติเติมตร ผิวผิ ใบมันมัสี เขียขีวเข้ม ดอกช่อช่กระจะ ออกที่ปที่ลายกิ่งกิ่ดอกย่อย่ยจำ นวนมาก กลีบลี ดอกสีแสี ดงสด มี 5 กลีบลีเกสรเพศผู้ 3 อันอัก้านเกสรสีแสี ดง ยื่นยื่พ้นพ้ กลีบลีดอก เกสรเพศผู้เป็น ป็ หมันมั 7 อันอัยาวไม่เท่ากันกักลีบลีเลี้ยลี้งสีแสี ดง 5 กลีบลีรูปรูถ้วย ผลเป็น ป็ ฝักฝัแบน รูปรูขอบขนานปลายแหลม โคนฝักฝั เป็น ป็ รูปรูหอก สีเสีขียขีวอ่ออ่น เปลือ ลื กแข็ง ข็ เมื่อมื่แก่แตกอ้ายาว 15-16 เซนติเติมตร เมล็ด ล็ 8-9 เมล็ด ล็ รูปรูขอบขนาน พบตามป่าดิบดิเขา ป่าเบญจพรรณที่แที่ห้งแล้ง และที่โที่ล่งแจ้ง -75- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ เ ถ า ข ยั นยั วงศ์ FABACEAE ย่านางแดง ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ยาพื้นพื้ บ้านอีสอีาน ใช้ลำ ต้นต้หรือรื ราก เข้ายาบำ รุงรุโลหิตหิสำ หรับรั สตรีหรีลังลัคลอด ขณะอยู่ไฟ ช่วยให้มดลูกลูเข้าอู่เร็ว ร็ ขึ้นขึ้ราก แก้ไข้ แก้ พิษพิ เบื่อบื่เมา ตำ รายาไทย ใช้ใบ เถา และราก สรรพคุณคุเหมือมื นย่านางขาว ทุกทุประการ แต่มีฤมีทธิ์แรงกว่า และใช้แก้พิก้ษพิถอนพิษพิยาเมา ยาเบื่อบื่ ยาสั่งสั่ถอนพิษพิผิดผิ สำ แดง ถอนพิษพิ และแก้ไข้พิข้ษพิทั้งทั้ ปวง ขับขัพิษพิ โลหิตหิ และ น้ำ เหลือ ลื งแก้ท้องผูกผูไม่ถ่ม่ ถ่าย ใช้ฝช้นกับกัน้ำ หรือรื น้ำ ซาวข้าว หรือรื ต้มน้ำ ดื่มดื่ ช่วงที่อที่อกดอก พฤษภาคม ถึงถึสิงสิหาคม ช่วงที่อที่อกผล พฤศจิกจิายน ถึงถึ ธันธัวาคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ไม้เลื้อ ลื้ ย เถาใหญ่ เนื้อ นื้ ไม้แม้ละน้ำ เลี้ยลี้งในเถาสีเสีหลือ ลื ง ใบ เป็น ป็ ใบเดี่ยดี่ว เรียรีงเวียวีน รูปรูไข่ถึงถึรูปรูรีแรีกมรูปรูไข่กว้าง 6-19 เซนติเติมตร ยาว 10-25 เซนติเติมตร ปลายเรียรีวแหลม โคนเว้า รูปรูหัวหั ใจ ขอบเรียรีบหรือรื เป็น ป็ คลื่นลื่ด้านบนสีเสีขียขีวเข้ม ด้านล่างสีจสีางกว่าและมีปุ่มี ปุ่มปุ่ เล็ก ล็ ที่ซที่อกของเส้นส้ ใบและเส้นส้แขนงใบ ก้านใบยาว 5-15 เซนติเติมตร ปลายก้านและ โคนก้านโป่งพอง ดอก ช่อช่ดอก แบบช่อช่แยกแขนง ยาว 10-15 เซนติเติมตร ช่อช่ย่อย่ยแบบช่อช่ เชิงชิลด เป็น ป็ ดอกแยกเพศต่างต้นต้ก้าน ดอกสั้นสั้มาก หรือรื ไม้มีม้ก้มี ก้ าน ดอกเล็ก ล็ สีขสีาวอมเขียขีวหรือรื สีขสีาวอมเหลือ ลื ง ดอกเพศผู้มีกมีลีบลีรวม 9-10 กลีบลีเรียรีงซ่อซ่นเป็น ป็ 3 วง วงนอก 3-4 กลีบลีกลบยาวประมาณ 1 มิลมิลิเลิมตร วงในทั้ 2 วง วงละ 3 กลีบลี ขนาดใหญกว่าวงนอก ก้านชูอัชูบอัเรณูเณูชื่อชื่มติดติกันกัเป็น ป็ กลุ่มลุ่ดอกเพศเมียมี มีกมีลีบลีรวม 6 กลีบลีเรียรีงซ้อซ้นกันกัเป็น ป็ 2 วง รังรัไข่เหนือ นื วงกลีบลีมี 3 อันอัแยกอิสอิระ แต่ละอันอัมี 1 ช่อช่ง ออวุลวุ1 เม็ด ม็ ผล แบบผลผนังนั ชั้นชั้ ในแข็ง ข็ รูปรูค่อค่นข้างกลม เส้นส้ผ่านศูนศูย์๋กย์๋ลาง 2-3 เซนติเติมตร สี เขียขีวแล้วเปลี่ยลี่นเป็น ป็ สีเสีหลือ ลื ง สุกสุสีดำสี Arcange ดำ เมล็ด ล็ รูปรูรีขรี นาดเล็ก ล็ lisia flava (L.) Merr. -76- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ ข มิ้ น ฤ าษี วงศ์ MENISPERMACEAE ขมิ้นเครือ ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ยาพื้นพื้ บ้านอีสอีาน ขมิ้นมิ้เครือรื มีรมีสขม สรรพคุณคุช วยขับขัผายลม และเรอ แก น้ำ ดีพิดีกพิาร

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื Geodorum siamense Rolfe ex Downie ลำ ต้นต้ เป็น ป็ หัวหัอยู่ใยู่ต้ดินดิเจริญริทางด้านข้าง หัวหักลมหรือรื แบนเล็ก ล็ น้อย ใบ รูปรูรีแรีกมรูปรูใบหอกกลับลัทิ้งทิ้ ใบในฤดูแดูล้ง กว้าง 4-6 เซนติเติมตร ยาว 5-10 เซนติเติมตร แผ่นผ่ ใบหนา ดอกป็น ป็ ช่อช่ออกจากหัวหั ใต้ดินดิ ดอกเกิดกิที่ปที่ลายช่อช่ เป็น ป็ กลุ่มลุ่ดอกสีขสีาวกว้าง 2-4 เซนติเติมตร ก้านช่อช่ ดอกมีใมีบประดับดั ปกคลุมลุห่างๆ ปลายช่อช่ดอกโค้งงอ ก้านช่อช่ดอกยาว 13-18 เซนติเติมตร -77- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ ว่ า น น า งตา ม วงศ์ ORCHIDACEAE ว่านจูงนาง ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ยาพื้นพื้ บ้านอีสอีาน - ตำ รายาไทย - ช่วงที่อที่อกดอก เมษายน ถึงถึพฤษภาคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื Terminalia chebula Retz. ไม้ยืม้น ยื ต้นต้ ขนาดกลางถึงถึขนาดใหญ่ ใบเดี่ยดี่ว เรียรีงตรงข้าม หรือรื เกือ กื บ ตรงข้ามรูปรูไข่ถึงถึรูปรูไข่แกมรูปรูใบหอก หรือรื รูปรูรีกรีว้าง กว้าง 5-10 เซนติเติมตร ยาว 11-18 เซนติเติมตรแผ่นผ่ ใบเหนียนีวคล้ายแผ่นผ่หนังนัผิวผิ ด้านบนเป็น ป็ เงามันมัดอกออกเป็น ป็ ช่อช่คล้ายช่อช่ เชิงชิลดหรือรื ช่อช่แยกแขนง มี 3-5 ช่อช่สีขสีาวอมเหลือ ลื ง มีกมีลิ่นลิ่หอมอ่ออ่น ๆ มักมัจะออกพร้อม ๆ กับกั ใบอ่ออ่น ดอกสมบูรบูณ์เพศขนาดเล็ก ล็ 0.3-0.4 เซนติเติมตร ไม่มีม่กมีลีบลี ดอก เกสรเพศผู้มี1มี 0 อันอัยื่นยื่พ้นพ้หลอดกลีบลีเลี้ยลี้ง เกสรเพศเมียมีมีรัมีงรัไข่ เหนือ นื วงกลีบลีผลแบบผลผนังนัชั้นชั้ ในแข็ง ข็ รูปรูรีหรีรือรื เกือ กื บกลม กว้าง 2- 2.5 เซนติเติมตร ยาว 2.5-3.5 เซนติเติมตร ผิวผิ เกลี้ยลี้งหรือรื มีสัมี นสั ตื้น ตื้ ๆ ตามยาว 5 สันสั เมื่อมื่แก่สีเสีขียขีวอมเหลือ ลื ง หรือรื สีเสีขียขีวปนน้ำ ตาลแดง เมล็ด ล็ แข็ง ข็ มี 1 เมล็ด ล็ รูปรูยาวรี พบตามป่าเบญจพรรณ ป่าเต็ง ต็ รังรั ป่าดิบดิ แล้ง หรือรื พบตามทุ่งทุ่หญ้า -78- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ ส้ ม ม อ วงศ์ COMBRETACEAE สมอไทย ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ตำ รายาไทย ใช้ผช้ล รสเปรี้ยรี้วฝาด ขมชุ่มชุ่ เป็น ป็ ยาสุขุสุมขุผลอ่ออ่น จะมีฤมีทธิ์เป็น ป็ ยาระบาย และสมานลำ ไส้ ผลแก่จะมีฤมีทธิ์ฝาดสมาน ใช้ อมกลั้วลั้คอแก้เจ็บ จ็ คอ ออกฤทธิ์ต่อปอด กระเพาะ และสมานลำ ไส้ ห้าม เลือ ลื ดทั้งทั้ภายในและภายนอก เป็น ป็ ยาละลายเสมหะ ขับขัเสมหะ ทำ ให้ ปอดชุ่มชุ่ชื่นชื่แก้หลอดลมอักอัเสบ คออักอัเสบ เสียสีงแหบ แก้ไอแก้ลำ ไส้ อักอัเสบเรื้อรื้ รังรัแก้ท้องผูกผูโรคท้องมาน แก้ท้องร่วงเรื้อรื้ รังรัถ่ายเป็น ป็ เลือ ลื ดริดริสีดสีวงทวาร เลือ ลื ดออก แก้ท้องเสียสี เป็น ป็ ยาระบายรู้ถ่ายรู้ปิดปิแก้ บิดบิเรื้อรื้ รังรัปัสปัสาวะบ่อบ่ย และเป็น ป็ ยาเจริญริอาหาร เป็น ป็ ยาระบาย แก้ปวด ท้อง เป็น ป็ ยาบำ รุงรุขับขัน้ำ เหลือ ลื งเสียสี เปลือ ลื กต้นต้ ขับขั ปัสปัสาวะ บำ รุงรุหัวหั ใจ ขับขัน้ำ เหลือ ลื งเสียสี เปลือ ลื กต้นต้และแก่นก่แก้ท้องเสียสี ดอก รักรัษาโรคบิดบิ ช่วงที่อที่อกดอก เมษายน ถึงถึมิถุมินถุายน ช่วงที่อที่อกผล กันกัยายน ถึงถึ ธันธัวาคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื Aganonerion polymorphum Pierre ex Spire ไม้เถาเลื้อ ลื้ ย ไม่มีม่มืมีอมื เกาะ มีน้ำมี น้ำ ยางขาว ใบเดี่ยดี่ว เรียรีงตรงข้าม รูปรูไข่รูปรู ใบหอกหรือรื รูปรูวงรี กว้าง 2-5 เซนติเติมตร ยาว 4-9 เซนติเติมตร ดอกช่อช่ออกที่ปที่ลายกิ่งกิ่แบบช่อช่ เชิงชิหลั่นลั่ช่อช่ดอกยาว 3-9 เซนติเติมตร มีดมีอกย่อย่ยขนาดเล็ก ล็ จำ นวนมาก กลีบลีดอกสีชสีมพู หรือรื สี บานเย็น ย็ มี 5 กลีบลี โคนเชื่อชื่มเป็น ป็ หลอดสีเสีขียขีวแกมขาว ปลายแยก กันกับิดบิเวียวีนขวา รูปรูค่อค่นข้างกลม กลีบลีดอกส่วนมากมีสีมี ชสีมพูอพูมแดง เกสรเพศเมียมีมีรัมีงรัไข่เหนือ นื วงกลีบลีฐานรองดอกมี 5 พู ใบประดับดั ขนาดเล็ก ล็ รูปรูไข่แคบ ๆ ร่วงง่าย กลีบลีเลี้ยลี้งสีเสีขียขีวเข้มปนแดง มี 5 กลีบลี ผลเป็น ป็ ฝักฝัคู่โคนฝักฝัติดติกันกั ฝักฝักลม ปลายฝักฝัแหลม ยาวได้ปด้ ระมาณ 20 เซนติเติมตร เกลี้ยลี้งฝกั สดมสี เี ขยี ว เมือ่มื อ่แหง้ มีสีมี น้ำสี น้ำ ตาลและ แตกตามยาวเปน็ ตะเขบ็ เดยี ว เมลด็ มีจำมี จำนวนมาก เมล็ด ล็ เรียรีวยาว สีน้ำสี น้ำ ตาล มีขมี นสีขสีาวเป็น ป็ พู่ติพู่ดติอยู่ พบตามป่าเต็ง ต็ รังรั ป่าดิบดิแล้ง -79- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ - วงศ์ APOCYNACEAE ส้มลม ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ยาสมุนมุไพรพื้นพื้ บ้านอีสอีาน ใช้ราก ต้มน้ำ ดื่มดื่แก้โรคกระเพาะ ช่วยขับขัลมเข้ายาแก้ตกขาว แก้กล้ามเนื้อ นื้ ท้องเกร็ง ร็ หรือรื ผสมกับกัต้นต้ เล็บ ล็ แมว ต้นต้ตับตัเต่าโคกต้นต้มะดูกดูต้นต้ เปล้าใหญ่หญ่รือรื เปล้าน้อย ต้นต้มะเดื่อดื่ อุทุอุมทุพร ต้นต้กำ จาย ต้นต้กำ แพงเจ็ด จ็ ชั้นชั้และต้นต้กระเจียจีน ต้มน้ำ ดื่มดื่แก้ ปวดเมื่อมื่ย ลำ ต้นต้ต้มน้ำ ดื่มดื่แก้ลมวิงวิเวียวีน ทั้งทั้ ต้นต้ต้มน้ำ อาบ แก้คันคั ใบ ดอก และผล มีรมีสเปรี้ยรี้ว รับรั ประทานได้ ช่วงที่อที่อกดอกและติดติผล มีนมีาคม ถึงถึกรกฎาคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื Clausena excavata Burm.f. ไม้พุ่ม้ พุ่มพุ่แตกกิ่งกิ่ก้านสาขามาก ต้นต้ส่วนมากสูงสูไม่เกินกิ 1 เมตร ใบ ประกอบแบบขนนก เรียรีงแบบสลับลั ใบย่อย่ย 3-6 คู่ รูปรูรีหรีรือรื รูปรูหอก เห็น ห็ เป็น ป็ รูปรูสี่เสี่หลี่ยลี่มขนมเปียปีกปูนปูใบไม่หม่นา สีเสีขียขีวอ่ออ่น กว้าง 2-3 เซนติเติมตร ยาว 5-8 เซนติเติมตรปลายใบแหลม ฐานใบเบี้ยบี้ว ขอบใบ เรียรีบ มีซี่มี ซี่จัซี่กจัเล็ก ล็ น้อย ใบมีขมี นนุ่มนุ่สีน้ำสี น้ำ ตาล ท้องใบมีขมี นบาง ๆ ดอกช่อช่ ออกที่ปที่ลายกิ่งกิ่เป็น ป็ กระจุกจุแน่นน่ เป็น ป็ ช่อช่แบบแยกแขนง มีดมีอกย่อย่ย จำ นวนมาก กลีบลีเลี้ยลี้ง 5 กลีบลีกลีบลีดอก 5 กลีบลีสีขสีาวปนเขียขีว เกสรเพศผู้มี 10 อันอัผลกลมหรือรื รี หรือรื รูปรูกระสวย ขนาดเล็ก ล็ ผิวผิ ใสฉ่ำ น้ำ ผลอ่ออ่นสีเสีขียขีวปนเหลือ ลื ง ผลแก่สีส้สี ส้มอมชมพู ออกดอกช่วงเดือ ดื น เมษายน ถึงถึมิถุมินถุายน พบตามป่าดงดิบดิ ป่าละเมาะ -80- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ ส หั สคุ ณ เทศ วงศ์ RUTACEAE สมัดใหญ่ ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ตำ รายาไทย ใช้ราก มีกมีลิ่นลิ่หอม รสร้อน มีสมีรรพคุณคุขับขัเลือ ลื ด และหนองพอกแผล ขับขัพยาธิ แก้โรคผิวผิหนังนัแก้แน่นน่กระจายเลือ ลื ด ลม เปลือ ลื กต้นต้ ใช้รมแก้ริดริสีดสีวงจมูกมูกระพี้แพี้ละแก่นก่มีรมีสร้อน ขับขัลม ขับขัพยาธิไธิส้เดือ ดื น ใบ มีกมีลิ่นลิ่หอมมีรมีสเผ็ด ผ็ ร้อน ซ่า กระจายเลือ ลื ดลมให้ เดินดิสะดวก แก้ไข้ แก้หืดหื ไอ ตำ พอกประคบแก้ผื่นผื่คันคั ใช้รมแก้ ริดริสีดสีวงจมูกมูต้นต้ รสหอมร้อน ขับขัลมภายใน แก้ไอ ขับขัพยาธิไธิส้เดือ ดื น ดอก มีรมีสร้อน มีสมีรรพคุณคุแก้เสมหะ ผล ขับขัพยาธิ เป็น ป็ ยาถ่ายในตำ รา ยาไทยเมื่อมื่นำ มาใช้ร่วมกันกั ในพิกัพิดกั “สหัสหัคุณคุ ทั้งทั้2” คือ คื สหัสหัคุณคุไทย หรือรื สมัดมัน้อย และสหัสหัคุณคุเทศ หรือรื สมัดมั ใหญ่ โบราณว่า มีรมีสร้อน มี สรรพคุณคุขับขัลมในท้อง แก้ริดริสีดสีวง ผอมแห้ง แก้หืดหื ไอ ขับขัเลือ ลื ด และ ขับขัหนองให้ตก นอกจากนี้ลำนี้ลำต้นต้และใบ นำ มาเผารมควันวัตามเล้าไก่ กำ จัดจั ไร ช่วงที่อที่อกดอกและติดติผล กุมกุภาพันพั ธ์ ถึงถึเมษายน

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื Micromelum minutum (Forst.f.) Wright & Arn. ไม้ต้ม้นต้ ขนาดเล็ก ล็ อาจสูงสูได้ถึงถึ 10 เมตร กิ่งกิ่อ่ออ่นมีขมี นสั้นสั้ๆ สีเสีทา ใบ เป็น ป็ ใบประกอบแบบขนนก เรียรีงสลับลักันกัมีใมีบย่อย่ย 7-15 ใบ ใบ ย่อย่ย รูปรูไข่ กว้าง 2-4เซนติเติมตร ยาว 3-7 เซนติเติมตร ปลายใบ แหลมสีเสีขียขีวอ่ออ่น เนื้อ นื้ ใบบางมีต่มี ต่อมน้ำ มันมั เล็ก ล็ ๆ ผิวผิ ใบด้านบนเกือ กื บ เรียรีบหรือรื มีขมี นสั้นสั้ๆ ด้านล่างมีขมี นบาง ๆ ใบมีกมีลิ่นลิ่หอมเหมือมื นการบูรบู รสหอมร้อน ดอกออกเป็น ป็ ช่อช่ที่ปที่ลายกิ่งกิ่มีดมีอกย่อย่ยจำ นวนมาก ดอก ย่อย่ยมีกมีลีบลีดอกสีเสีขียขีวอ่ออ่น หรือรื สีขสีาวแกมเหลือ ลื ง ผลเป็น ป็ แบบผลส้มผิวผิ ใส ฉ่ำ น้ำ ออกเป็น ป็ พวงโต ผลกลมสีเสีขียขีวอ่ออ่น มีขมี นปกคลุมลุรูปรู กระสวย หรือรื รูปรูไข่ มีขมี นาดเล็ก ล็ เมื่อมื่สุกสุมีสีมี แสี ดง พบตามป่าดงดิบดิเขา ป่า โปร่งทั่วทั่ ไป -81- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ ส หั สคุ ณ ไทย วงศ์ RUTACEAE สมัดน้อย ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ตำ รายาไทย ราก มีรมีสร้อน ขับขัเลือ ลื ดและหนอง พอกแผล ริดริสีดสีวงจมูกมูและแผลคุดคุทะราด ต้นต้แก้ลมภายในให้กระจาย แก้ไอ ขับขัพยาธิไธิส้เดือ ดื น เปลือ ลื กต้นต้แก้โลหิตหิ ในลำ คอ และลำ ไส้ให้กระจาย ใบ มีกมีลิ่นลิ่หอม รสเผ็ด ผ็ ร้อน แก้ลมอันอัเสียสี ดแทง ขับขัลม ยอกในข้อ แก้ไข้อันอัผอมเหลือ ลื ง และหืดหื ไอ นำ มาตำ ทาแก้คันคัพอกประคบหรือรื อบ ไอน้ำ แก้ผื่นผื่คันคัตามผิวผิหนังนักระจายเลือ ลื ดลม ให้เดินดิสะดวกแก้ลม อัมอัพฤกษ์ อัมอัพาต ใบและเปลือ ลื ก เป็น ป็ ยารมรักรัษาริดริสีดสีวงจมูกมู(เมื่อมื่ โดนละอองยาจะร้อนมากจนแสบจมูกมู) กระพี้ มีรมีสร้อน แก้โลหิตหิ ใน ลำ ไส้ดอกมีกมีลิ่นลิ่หอม รสร้อน ฆ่าเชื้อ ชื้ โรค แผลเรื้อรื้ รังรัแก้เสมหะ ผล มี รสเผ็ด ผ็ ร้อนเป็น ป็ ยาถ่าย ทั้งทั้ ต้นต้บำ รุงรุน้ำ ดี ช่วงที่อที่อกดอก กุมกุภาพันพั ธ์ ถึงถึเมษายน ช่วงที่อที่อกผล พฤษภาคม ถึงถึกรกฎาคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื เป็น ป็ ไม้พุ่ม้ พุ่มพุ่ขนาดเล็ก ล็ สูงสู20-50 เซนติเติมตร โดยใบเป็น ป็ ใบประกอบ แบบขนนก เรียรีงสลับลั ใบย่อย่ย มีรูมี ปรูคล้ายไข่แกมวงรี ส่วนแผ่นผ่ ใบมีจุมี ดจุ น้ำ มันมักระจาย เมื่อมื่ส่อส่งดูจดูะมองเห็น ห็ จุดจุโปร่งแสงเล็ก ล็ ๆ กระจายทั่วทั่ทั้งทั้ ใบ ออกดอกเป็น ป็ ช่อช่ที่ปที่ลายกิ่งกิ่ โดยมีกมีลีบลีดอกสีขสีาวแกมเหลือ ลื ง ผลสดรูปรู กลมรี ส่อส่งฟ้ามีลัมีกลัษณะทางพฤกษศาสตร์ ลำ ต้นต้มีลัมีกลัษณะเป็น ป็ ไม้ทม้รง พุ่มพุ่ขนาดเล็ก ล็ มีขมี นาดความสูงสูของลำ ต้นต้ ประมาณ 20-50 ซม. เปลือ ลื ก ลำ ต้นต้ เรียรีบเป็น ป็ สีน้ำสี น้ำ ตาลอมเทา กิ่งกิ่อ่ออ่นเป็น ป็ สีเสีขียขีว มีกมีารแตกกิ่งกิ่ก้าน สาขาไม่ค่ม่อค่ยมากนักนั ใบ เป็น ป็ ใบประกอบแบบขนนกที่มีที่ ใมีบย่อย่ยรูปรูไข่ หรือรื รูปรูวงรีแรีกมขอบขนานเรียรีงสลับลักันกัอยู่ปยู่ระมาณ 3-7 ใบ โคนใบ สอบ ปลายใบแหลม ขอบใบเป็น ป็ คลื่นลื่เล็ก ล็ น้อย แผ่นผ่ ใบมีสีมี เสีขียขีวเข้ม เป็น ป็ มันมัส่วนด้านล่างของใบจะมีสีมีอ่สี ออ่นกว่าด้านบน มีต่มี ต่อมน้ำ มันมั เป็น ป็ จุ ดกลมๆ สีขสีาวขนาดเล็ก ล็ กระจายอยู่ทั่ยู่ ทั่วทั่บริเริวณแผ่นผ่ ใบ มีขมี นาดความกว้าง ของใบประมาณ 2.5-4 ซม. ยาวประมาณ 4-8 ซม. เมื่อมื่ขยี้จยี้ะมีกมีลิ่นลิ่ หอมอ่ออ่นๆ ดอก ออกเป็น ป็ ช่อช่ที่ปที่ลายกิ่งกิ่ ในแต่ละช่อช่จะประกอบด้วย ดอกย่อย่ยสีขสีาวแกมเหลือ ลื งเป็น ป็ จำ นวนมาก ผล มีลัมีกลัษณะเป็น ป็ รูปรูกลมรี ขนาดเล็ก ล็ ผิวผิผลเรียรีบ ผลอ่ออ่นมีสีมี เสีขียขีว เมื่อมื่แก่หรือรื สุกสุจะกลายเป็น ป็ สีส้สี ส้ม หรือรื สีแสี ดง รสหวาน มีเมีมล็ด ล็ อยู่ภยู่ายใน ราก มีลัมีกลัษณะคล้ายไม้พุ่ม้ พุ่มพุ่ขนาด เล็ก ล็ ทั่วทั่ ไป มีรมีากแก้ว รากฝอย รากแขนง ลักลัษณะผิวผิรากขรุขรุระเล็ก ล็ น้อย Clausena harmandiana (Pierre) Pierre ex Guillaumin -82- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ ส่ อ งดา ว วงศ์ RUTACEAE ส่องฟ้า ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ตำ รายาไทย ใช้ ราก แก้เจ็บ จ็ ตา โดยฝนรวมกับกัรากหมี่ ทาแก้ ฝี ใช้รากต้มน้ำ ดื่มดื่แก้ไข้ปวดศีรศีษะ แก้ผิดผิ สำ แดง ผสมกับกัรากหนาม งัวงัซังซัและเหง้าว่านน้ำ ปริมริาณเท่ากันกัต้มน้ำ ดื่มดื่แก้หลอดลมอักอัเสบ หรือรื ผสมกับกัรากเจตพังพัคี ต้มน้ำ ดื่มดื่แก้จุกจุเสียสี ด หรือรื ผสมกับกัน้ำ นม ราชสีห์สี ห์รากทับทัทิมทิ และเดือ ดื ยไก่ป่ก่ ป่า ฝนกับกัน้ำ กินกิและทาตัวตัแก้ไข้ทำ มาลา

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื Stemona phyllantha Gagnep. ไม้เถาเลื้อ ลื้ ยล้มลุกลุเลื้อ ลื้ ยพันพัต้นต้ ไม้อื่ม้ อื่ นอื่อายุหยุลายปี ลำ ต้นต้ ใต้ดินดิมีรมีาก ออกเป็น ป็ พวงหลายสิบสิราก ลักลัษณะเป็น ป็ รูปรูกระสวย ยาวได้ถึงถึ 10-30 เซนติเติมตร ใบเป็น ป็ ใบเดี่ยดี่วออกสลับลักันกั ใบคล้ายรูปรูหัวหั ใจ กว้าง 4-6 เซนติเติมตร ยาว 6-10เซนติเติมตร แผ่นผ่ ใบมันมั เป็น ป็ คลื่นลื่ตามยาวของ เส้นส้ ใบ ดอก เป็น ป็ ดอกเดี่ยดี่ว ออกที่ซที่อกใบกลีบลีดอก 4 กลีบลีกลีบลี ดอกด้านนอกสีเสีขียขีวอมเหลือ ลื ง ด้านในสีแสี ดง ปลายโค้งออกด้านนอก เกสรเพศผู้มี 4 อันอัอับอัเรณูสีณูแสี ดง เกสรเพศเมียมีมีรัมีงรัไข่เหนือ นื วงกลีบลีผล เป็น ป็ ผลแห้งแตกได้ ฝักฝัเล็ก ล็ รูปรูรี ปลายแหลม กว้างประมาณ 1 เซนติเติมตรยาวประมาณ 2 เซนติเติมตร ลำ ต้นต้บนดินดิจะโทรมช่วงฤดู แล้ง พอฤดูฝดูนจะงอกใหม่พม่ร้อมทั้งทั้ออกดอก พบขึ้นขึ้ ใต้ร่มเงาในป่า เบญจพรรณ และป่าดิบดิแล้งทั่วทั่ ไป -83- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ - วงศ์ STEMONACEAE หนอนตายหยาก ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า สมุนมุไพรพื้นพื้ บ้านอีสอีาน ใช้ราก ต้มน้ำ ดื่มดื่ถ่ายพยาธิตัธิวตัจี๊ด จี๊ นำ รากผสมกับกัหญ้าหวายนาและชะอม ต้มน้ำ ดื่มดื่ถ่ายพยาธิตัธิวตัจี๊ด จี๊ คั้นคั้ น้ำ พอก แก้หิดหิ เหา ตำ รายาไทย ใช้ราก รสเมาเบื่อบื่ปรุงรุยารับรั ประทาน แก้โรค ผิวผิหนังนัผื่นผื่คันคัน้ำ เหลือ ลื งเสียสี แก้ไอและขับขัเสมหะ รมหัวหัริดริสีดสีวงให้ฝ่อฝ่ แห้งไป พอกทาแก้โรคผิวผิหนังนัฆ่าหิดหิ เหา ฆ่าเชื้อ ชื้ พยาธิภธิายใน แก้ มะเร็ง ร็ ตับตัตำ ผสมน้ำ ฆ่าแมลงตำ ละเอียอีดแช่น้ำช่ น้ำ มันมัมะพร้าวใช้ฉีช้ดฉีฆ่า แมลง หนอนศัตศัรูพืรูชพื ทุบทุละเอียอีดแช่น้ำช่ น้ำ ฟอกล้างผม ฆ่าเหา พอกแผล ต่าง ๆ ฆ่าหนอน รากสดทุบทุใส่ปส่ ากไหปลาร้าฆ่าหนอน และใช้ทำช้ ทำลาย หิดหิ ได้ นำ รากมาโขลกบีบบีเอาน้ำ หยอดแผลวัววัควายซึ่งซึ่มีหมี นอนไช หนอนจะตายหมด ตำ ใส่น้ำส่ น้ำ ข้าวทาแผลเน่าเปื่อปื่ยในวัววัควาย ช่วงที่อที่อกดอกและติดติผล มีนมีาคม ถึงถึพฤษภาคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ไม้ยืม้น ยื ต้นต้ ขนาดเล็ก ล็ สูงสู4-10เมตร ลำ ต้นต้และกิ่งกิ่ก้านทรงกระบอก เปลือ ลื กสีน้ำสี น้ำ ตาล กิ่งกิ่ก้านมีหมี นามแข็ง ข็ แหลม ยาว 1-2 นิ้วนิ้ออกเป็น ป็ คู่ ตรงข้ามกันกักิ่งกิ่แตกออกเกือ กื บขนานกับกัพื้นพื้ เมื่อมื่ต้นต้สูงสูราว 2 เมตร จะ มีลัมีกลัษณะยอดบิดบิคดไปมา คล้ายไม้บม้อนไซ พุ่มพุ่ยอดรูปรูปลายตัดตั ใบ เดี่ยดี่ว เรียรีงตรงข้าม รูปรูไข่กว้าง หรือรื รูปรูไข่แกมวงรี กว้าง 3-5 เซนติเติมตร ยาว 5-7 เซนติเติมตร ใบมักมั เรียรีงชิดชิติดติกันกัเป็น ป็ กระจุกจุ ตามกิ่งกิ่ ใหญ่ ฐานใบสอบเรียรีว ปลายใบกลมหรือรื มน มีติ่มี ติ่งติ่หนาม ขอบ ใบเรียรีบ มักมัม้วนลงเล็ก ล็ น้อย แผ่นผ่ ใบมีขมี นหนานุ่มนุ่แผ่นผ่ ใบกึ่งกึ่หนา คล้ายแผ่นผ่หนังนัด้านบนมีสีมี เสีข้มกว่าด้านล่าง ผิวผิ ใบด้านล่างมีขมี นสีเสีทา นวล เส้นส้แขนงใบข้างละ 6-12 เส้นส้ เส้นส้ ใบย่อย่ยแบบร่างแหชัดชัเจน ทางด้านบน หูใหูบอยู่ระหว่างก้านใบ เป็น ป็ รูปรูสามเหลี่ยลี่ม กว้าง 3-5 เซนติเติมตร ยาว 5-8 เซนติเติมตร ร่วงง่าย ก้านใบยาว 3-5 มิลมิลิเลิมตร มีขมี นสั้นสั้หนานุ่มนุ่ดอกเดี่ยดี่ว หรือรื ออกกระจุกจุที่ปที่ลายกิ่งกิ่ดอก มีขมี นาดเล็ก ล็ มี 2-6 ดอก กลีบลีดอกสีขสีาว เมื่อมื่แก่เปลี่ยลี่นเป็น ป็ สีเสีหลือ ลื ง กลิ่นลิ่หอม กลีบลีดอกโคนเชื่อชื่มติดติกันกั ปลายแยกเป็น ป็ 8-10 แฉก รูปรู ใบหอกกลับลัแกมรูปรูไข่ กว้าง 4-6 มิลมิลิเลิมตร ยาว 1-1.5 เซนติเติมตร ปลายแหลม บิดบิเป็น ป็ กังกัหันหั เล็ก ล็ น้อย เกสรเพศผู้ติผู้ดติระหว่างแฉกกลีบลี ดอก มีจำมี จำนวนเท่ากับกัแฉกกลีบลีดอก อับอัเรณูสีณูน้ำสี น้ำ ตาลอ่ออ่น รูปรูขอบ ขนาน ปลายแหลม บิดบิเป็น ป็ กังกัหันหั เล็ก ล็ น้อย เกสรเพศเมียมีมีรัมีงรัไข่ใต้วง กลีบลีออวุลวุจำ นวนมาก ก้านเกสรเพศเมียมีหนา ยอดเกสรเพศเมียมี เป็น ป็ 2 แฉก ขนาดใหญ่ สีคสีรีมรีกลีบลีเลี้ยลี้งโคนเชื่อชื่มติดติกันกัเป็น ป็ หลอด ยาว 5-6 มิลมิลิเลิมตร มีขมี น ปลายแยก เป็น ป็ 8-10 แฉก รูปรูใบหอก ยาว 3-5 มิลมิลิเลิมตร ผลสดรูปรูไข่ ค่อค่นข้างกลม เส้นส้ผ่าศูนศูย์กย์ลาง 2-4 เซนติเติมตรมีเมีนื้อ นื้ มีขมี นเหมือมื นกำ มะหยี่สียี่น้ำสี น้ำ ตาลปกคลุมลุนุ่มนุ่ เมื่อมื่แห้ง แล้ว ไม่แม่ตก เมล็ด ล็ มีขมี นาดเล็ก ล็ จำ นวนมาก รูปรูรี หรือรื รูปรูไข่แกมรูปรูรี ปลายผลมีกมีลีบลีเลี้ยลี้งติดติทนเห็น ห็ หลอดและแฉกเด่นด่ชัดชัพบตามป่าเต็ง ต็ รังรั ป่าดิบดิ ป่าแล้ง ป่าละเมาะ ที่รที่กร้าง ป่าชายหาด หรือรื ทุ่งทุ่หญ้า พื้นพื้ ที่โที่ล่ง พบที่คที่วามสูงสูตั้งตั้แต่ใกล้ระดับดัน้ำ ทะเลจนถึงถึ ประมาณ 300 เมตร Catunaregam tomentosa (Blume ex DC.)Triveng -84- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ ม ะ เค็ด วงศ์ RUBIACEAE หนามแท่ง ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ตำ รายาไทย ใช้ทั้ช้ ทั้งทั้ ต้นต้ รส เฝื่อฝื่นเล็ก ล็ น้อย ปรุงรุยารักรัษาโรค เบาหวาน แก้โรคมะเร็ง ร็ ต่างๆ เช่นช่มะเร็ง ร็ ตับตัมะเร็ง ร็ในกระดูกดู แก้วัณวั โรค ผลแก่ ใช้ตีช้กัตีบกัน้ำ เป็น ป็ ยาสระผม ซักซัผ้า เบื่อบื่ปลา ช่วงที่อที่อกดอก กุมกุภาพันพั ธ์ ถึงถึเมษายน ช่วงที่อที่อกผล เมษายน ถึงถึ กรกฎาคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื Antidesma ghaesembilla Gaertn. ไม้ยืม้น ยื ต้นต้หรือรื ไม้พุ่ม้ พุ่มพุ่ขนาดเล็ก ล็ ใบเดี่ยดี่ว เรียรีงสลับลั ในระนาบเดียดีวกันกั แผ่นผ่ ใบกว้างรูปรูไข่ถึงถึรูปรูรี กว้าง 3.5-4.5 เซนติเติมตร ยาว 5-7 เซนติเติมตร ดอกออกเป็น ป็ ช่อช่แบบช่อช่ เชิงชิลด แยกเพศอยู่ต่ยู่ ต่ างต้นต้ดอก มีขมี นาดเล็ก ล็ มาก มีดมีอกย่อย่ยจำ นวนมาก สีเสีขียขีว ดอกเพศผู้มีช่มีอช่ดอกยาว 4-6 เซนติเติมตร เกสรเพศผู้มี 4-6 อันอั ปลายเกสรเพศเมียมี แยกเป็น ป็ 3 แฉก ช่อช่ดอกยาว 2-3 เซนติเติมตร แกนช่อช่มีขมี นสั้นสั้นุ่มนุ่สีน้ำสี น้ำ ตาลแดง รังรัไข่อยู่เหนือ นื วงกลีบลีรูปรูไข่หรือรื กลม มีขมี นสั้นสั้นุ่มนุ่ผลเป็น ป็ ช่อช่ช่อช่ผลยาว 4-7 เซนติเติมตร ค่อค่นข้างกลมหรือรื รี ขนาดเล็ก ล็ เส้นส้ผ่านศูนศูย์กย์ลาง 4 มิลมิลิเลิมตร ผิวผิมีขมี น ผนังนัชั้นชั้ ในแข็ง ข็ ผลสุกสุมีสีมี แสี ดงคล้ำ ถึงถึดำ เมล็ด ล็ ขนาด เล็ก ล็ 1-2 เมล็ด ล็ พบตามป่าเต็ง ต็ รังรัที่โที่ล่งลุ่มลุ่ต่ำ ป่าละเมาะเรือรื กสวน ทั่วทั่ ไป และป่าพรุ ใบอ่ออ่นและผลดิบดิ ใช้ปช้ รุงรุอาหารให้มีรมีสเปรี้ยรี้วผลสุกสุมี รสเปรี้ยรี้วรับรั ประทานได้ -85- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ เม่า ม่ ทุ่ง เม่า ม่ ไข่ปลา วงศ์ PHYLLANTHACEAE หมากเม่า ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ตำ รายาไทย ใช้ใบและผล ต้มน้ำ อาบแก้อาการซีดซีเหลือ ลื ง โลหิตหิ จางเลือ ลื ดไหลเวียวีนไม่ดีม่ ดีเปลือ ลื กต้นต้ ฝาดสมาน บำ รุงรุกำ ลังลั ใบ ทาแก้ปวดศีรศีษะแก้โรคผิวผิหนังนัท้องบวม ผล ใช้ทำช้ ทำยาพอกแก้อาการ ปวดศีรศีษะ แก้รังรัแคแก้ช่อช่งท้องบวม ใช้ผช้สมกับกัน้ำ อาบแก้อาการไข้ ต้นต้ และราก รสจืด จื บำ รุงรุไตขับขั ปัสปัสาวะแก้มดลูกลูพิกพิารและตกขาว ช่วงที่อที่อกดอก มีนมีาคม ถึงถึเมษายน ช่วงที่อที่อกผล พฤษภาคม ถึงถึกรกฎาคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื Erythroxylum cuneatum (Miq.) Kurz ไม้พุ่ม้ พุ่มพุ่ขนาดเล็ก ล็ ใบเดี่ยดี่ว เรียรีงสลับลัแผ่นผ่ ใบรูปรูขอบขนานแกมรูปรูไข่ กลับลักว้าง 2-3.5 เซนติเติมตร ยาว 5-10 เซนติเติมตร แผ่นผ่ ใบหนา ด้านบนเกลี้ยลี้งเป็น ป็ มันมัดอกเล็ก ล็ สีขสีาวอมเขียขีวอ่ออ่น ออกช่อช่กระจุกจุ3- 4 ดอกกลิ่นลิ่หอมอ่ออ่น ๆ ตามซอกใบ กลีบลีดอกสีขสีาว เขียขีวอ่ออ่น หรือรื ขาวแกมเขียขีวกลีบลีดอก และกลีบลีเลี้ยลี้งมีอมีย่างละ 5 กลีบลีกลีบลีดอกแยก จากกันกัรูปรูขอบขนานแกมรูปรูรี เกสรเพศผู้ 10 อันอัรังรัไข่อยู่เหนือ นื วง กลีบลีผล เป็น ป็ แบบผลผนังนัชั้นชั้ ใน แข็ง ข็ รูปรูไข่แกมขอบขนาน กว้าง 3-5 มิลมิลิเลิมตร ยาว 8-10 มิลมิลิเลิมตร อุ้มน้ำ มีพูมี ตพูามยาว 3 พู ด้านหน้าตัดตัคล้ายรูปรูสามเหลี่ยลี่ม ผลอ่ออ่นสี เขียขีว ผลสุกสุมีสีมี เสีหลือ ลื งหรือรื แดง เป็น ป็ มันมั เมล็ด ล็ แบนโค้ง พบตามป่าเต็ง ต็ รังรั ป่าดิบดิ ใกล้ชล้ ายทะเลและป่าดิบดิแล้ง -86- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ ไ ก รทอ ง วงศ์ ERYTHROXYLACEAE หุนไห่ ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ตำ รายาพื้นพื้ บ้านอีสอีาน ใช้ราก รักรัษาโรคไตพิกพิาร บำ รุงรุน้ำ นม แก้ผิดผิ ส แดง เปลือ ลื ก ใช้เป็น ป็ ส่วนผสมเครื่อรื่งยาบำ รุงรุกำ ลังลัร่างกาย และใช้เบื่อบื่ปลา ยอดอ่ออ่น ใบ กินกิกับกัลาบหรือรื น้ำ พริกริ ตำ รายาไทย ใช้เปลือ ลื กต้นต้ รสเมา แก้เส้นส้ เอ็น อ็ พิกพิาร แก้ปวด เมื่อมื่ยและแก้เหน็บ น็ ชา ตามปลายมือมื ปลายเท้า เข้ายาบำ รุงรุร่างกาย โดย ใช้ราก 1-2กำ มือมื ต้มดื่มดื่ต่างน้ำ แก้ไตพิกพิาร (โรคเกี่ยกี่วกับกัระบบทาง เดินดิ ปัสปัสาวะ มีปัมีสปัสาวะขุ่นขุ่ข้นข้ เหลือ ลื งหรือรื แดง มักมัมีอมีาการแน่นน่ท้อง กินกิอาหารไม่ไม่ด้) เปลือ ลื กต้นต้ ใช้เบื่อบื่ปลา ทั้งทั้ ต้นต้และรากแห้ง ต้มแก้ซาง ช่วงที่อที่อกดอกและติดติผล พฤศจิกจิายน ถึงถึ ธันธัวาคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื Aporosa villosa (Wall. ex Lindl.) Baill. ไม้พุ่ม้ พุ่มพุ่หรือรื ไม้ต้ม้นต้ ขนาดเล็ก ล็ เปลือ ลื กต้นต้แตกเป็น ป็ ร่องลึกลึตามยาวยอด อ่ออ่นและช่อช่ดอกมีขมี นสีน้ำสี น้ำ ตาลอมเหลือ ลื งหม่นม่ขึ้นขึ้หนาแน่นน่ ใบเดี่ยดี่ว เรียรีงเวียวีนสลับลัแผ่นผ่ ใบรูปรูขอบขนานกว้าง หรือรื รูปรูรีแรีกมรูปรูไข่ กว้าง 6- 10 เซนติเติมตรยาว 10-16 เซนติเติมตร ผิวผิ ด้านบนมีขมี นประปราย ผิวผิ ใบด้านล่างมีขมี นสีน้ำสี น้ำ ตาลแดงหนาแน่นน่แผ่นผ่ ใบหนาคล้ายแผ่นผ่หนังนั ดอกเล็ก ล็ สีเสีหลือ ลื งอ่ออ่น ดอกแยกเพศอยู่ต่ยู่ ต่ างต้นต้กันกัช่อช่ดอกเพศผู้อผู้อก เป็น ป็ แท่งท่ยาว มีหมีลายช่อช่อยู่ด้ยู่ ด้วยกันกัเป็น ป็ ช่อช่ เชิงชิลดเกสรเพศผู้มี 2 อันอั ช่อช่ดอกเพศเมียมีออกเป็น ป็ ช่อช่ เดี่ยดี่วสั้นสั้ๆ แบบช่อช่ เชิงชิลด สั้นสั้ กว่าช่อช่ดอกเพศผู้ อยู่เป็น ป็ กระจุกจุ2-8 ดอก มีสีมี เสีหลือ ลื งอ่ออ่น เกสรเพศ เมียมีมีรัมีงรัไข่เหนือ นื วงกลีบลีผลรูปรูไข่ แห้งแตกตามตะเข็บ ข็ 1-2 ด้าน มีขมี น สีน้ำสี น้ำ ตาลปนเหลือ ลื งปกคลุมลุกว้างประมาณ 0.7 เซนติเติมตร ยาว ประมาณ 1 เซนติเติมตร เมื่อมื่แตกภายในมีเมีนื้อ นื้ สีส้สี ส้มแดง มี 1 เมล็ด ล็ เมล็ด ล็ รูปรูขอบขนาน พบตามป่าเต็ง ต็ รังรัป่าดิบดิแล้ง ป่าสน ป่าเบญจพรรณ -87- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ เ ห มื อดห ล ว ง วงศ์ PHYLLANTHACEAE เหมือดโลด ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ตำ รายาพื้นพื้ บ้านอีสอีาน ใช้ลำ ต้นต้ เข้ายาโรคกระเพาะอาหาร เข้ายากับกัดูกดูข้าว ดูกดูไส ดูกดูหินหิ ดูกดูผี แตงแซง ส้มกบ ส้มมอดินดิและ พากส้มมอแก้ตัวตัเหลือ ลื ง ตาเหลือ ลื ง ตำ รายาไทย ใช้เปลือ ลื กต้นต้มียมีางสีแสี ดงใช้เป็น ป็ สีย้สี อย้ม ปรุงรุเป็น ป็ ยาขับขัลำ ไส้และขับขัระดู แก้แน่นน่จุกจุเสียสี ด เปลือ ลื กและเนื้อ นื้ ไม้สม้ด เคี้ยคี้วแก้ ไข้ ช่วงที่อที่อกดอก พฤศจิกจิายน ถึงถึมกราคม ช่วงที่อที่อกผล กุมกุภาพันพั ธ์ ถึงถึมีนมีาคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื Amorphophallus longituberosus (Engl.) Engl. & Gehrm. ไม้ล้ม้ ล้มลุกลุข้ามปี มีเมีหง้าอยู่ใยู่ต้ดินดิเจริญริเติบติ โตได้ในดินดิร่วนที่มีที่คมีวามอุดอุม สมบูรบูณ์สูงสูระบายน้ำ ดี พบได้ทั่ด้ ทั่วทั่ ไป ชอบขึ้นขึ้ตามริมริแม่น้ำม่ น้ำ ในพื้นพื้ ที่ โล่ง ทุ่งทุ่หญ้า พื้นพื้ ที่ที่ที่ ที่มีที่คมีวามชื้นชื้ สม่ำ เสมอและฝนตกชุกชุใบเป็น ป็ ใบเดี่ยดี่ว ก้านใบยาวมีลัมีกลัษณะกลมและอวบน้ำ ไม่มีม่แมีกน ยาวประมาณ 50-120 เซนติเติมตร ใบมีลมีายสีเสีขียขีว เทา น้ำ ตาล และดำ เป็น ป็ จุดจุพื้นพื้ จุดจุด่าง มี ก้านใบย่อย่ยแตกออกจากปลายก้านใบ 2-3 ก้าน และมีใมีบประดับดั 10-120 ใบ ออกเป็น ป็ คู่ ลักลัษณะเป็น ป็ รูปรูคล้ายหอก ขอบใบเรียรีบ ใบมี ขนาดกว้างประมาณ 10-50 เซนติเติมตร และยาวประมาณ 15-25 เซนติเติมตร ผิวผิ ใบเป็น ป็ คลื่นลื่หูใหูบติดติกับกัก้านใบย่อย่ย ดอกบุกบุอีรอีอกเขา ก้านดอกยาวออกจากเหง้า ดอกอยู่ตยู่รงปลายก้าน ลักลัษณะของดอก เป็น ป็ รูปรูคล้ายดอกหน้าวัววัผลบุกบุอีรอีอกเขา ออกผลเป็น ป็ กลุ่มลุ่ลักลัษณะ ของผลเป็น ป็ รูปรูทรงกระบอกตั้งตั้ขึ้นขึ้มีผมีลย่อย่ยรูปรูรีจำรี จำนวนมาก -88- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ บุก วงศ์ ARACEAE อีรอก ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ยาพื้นพื้ บ้านอีสอีาน ใช้เป็น ป็ พืชพื อาหาร ด้านดอกอ่ออ่นนำ มาลอก เปลือ ลื กลวกรับรั ประทานกับกัน้ำ พริกริหรือรื ใช้ปช้ รุงรุอาหารประเภทนึ่งนึ่ต่าง ๆ เช่นช่แกงเห็ด ห็ แกงหน่อน่ ไม้ ตำ รายาไทย หัวหัมีสมีรรพคุณคุช่วยลดระดับดัน้ำ ตาลในเลือ ลื ด ช่วย ลดการดูดดูซึมซึของน้ำ ตาลจากทางเดินดิอาหาร (หัวหั ) ช่วยลดระดับดั คอเลสเตอรอล ลดน้ำ หนักนั (หัวหั ) ใช้เป็น ป็ ยากัดกัเสมหะ (หัวหั ) หัวหั ใช้เป็น ป็ ยาแก้เถาดาล ที่จุที่ดจุเป็น ป็ ก้อนกลิ้งลิ้อยู่ใยู่นท้อง ช่วงที่อที่อกดอก มีนมีาคม ถึงถึมิถุมินถุายน ช่วงที่อที่อกผล พฤษภาคา ถึงถึสิงสิหาคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ไม้พุ่ม้ พุ่มพุ่ล้มลุกลุลำ ต้นต้ เป็น ป็ สี่เสี่หลี่ยลี่ม ตั้งตั้ตรงหรือรื รอเลื้อ ลื้ ย มีขมี น สูงสูถึงถึ 1 เมตร ใบเดี่ยดี่ว ออกตรงข้าม ยาว 3-4.5 เซนติเติมตร กว้าง 2.4-3.5 เซนติเติมตร ใบรูปรูไข่ ปลายแหลม โคนใบเว้าเล็ก ล็ น้อย ขอบใบเรียรีบ ผิวผิ ใบมันมั เส้นส้กลางใบมีขมี น ก้านใบยาว 3-5 มิลมิลิเลิมตร มีขมี นนุ่มนุ่ผิวผิ ใบด้านหลังลัใบมีซิมีสซิ โทลิทลิ (cystolith) หรือรื ผลึกลึของแคลเซี่ยซี่ม คาร์บร์อเนตที่ผิที่วผิ ใบสะสะมอยู่มยู่าก ดอกออกเป็น ป็ ช่อช่กระจะ ออกที่ซที่อก ใบและปลายยอด โดยดอกจะติดติอยู่บยู่นแกนช่อช่ดอก และทยอยบาน จากโคนช่อช่ขึ้นขึ้ ไปตามปลายยอด ช่อช่ดอกยาว 16 เซนติเติมตร ก้าน ดอกย่อย่ยยาว 2-3 มิลมิลิเลิมตร ดอกรูปรูกรวย ปลายแยกเป็น ป็ 5 แฉก ขนาดเท่ากันกัผิวผิ ด้านนอกมีขมี น ด้านในเรียรีบ ดอกสีขสีาว สีเสีหลือ ลื ง หรือรื สีม่สีวม่งอ่ออ่น กลีบลีดอกเชื่อชื่มกันกัเป็น ป็ หลอดยาว โคนหลอดกว้าง 3 มิลมิลิเลิมตร ปลายหลอดกว้าง 1 เซนติเติมตร กลีบลีรูปรูกึ่งกึ่กลมแกมรูปรูไข่ กลับลัขนาด 0.7-1.2 × 0.8-1 เซนติเติมตร กลีบลีกลางมีปมีากล่างสีม่สีวม่ง หรือรื สีอสี อกม่วม่งเข้มอมน้ำ ตาล กลีบลีเลี้ยลี้งมี 5 กลีบลีมีขมี น วงกลีบลียาว 7 มิลมิลิเลิมตร แบ่งบ่เป็น ป็ พู รูปรูหอกแกมรูปรูเส้นส้ตรง ขนาด 5-7 × 1-1.2 มิลมิลิเลิมตร ด้านนอกมีต่มี ต่อมขน ที่ขที่อบมีขมี นอ่ออ่นเล็ก ล็ ๆ ใบประดับดัรูปรู สามเหลี่ยลี่ม ขนาด 5 มิลมิลิเลิมตร มี 2 แผ่นผ่มีขมี น ใบประดับดัย่อย่ย รูปรู หอกแกมรูปรูเส้นส้ตรง ขนาด 1-2.5 มิลมิลิเลิมตร มีขมี น เกสรเพศผู้มี 4 อันอัสีขสีาว เป็น ป็ อิสอิระ ก้านชูอัชูบอัเรณูโณูค้งเข้าหากันกัก้านเกลี้ยลี้ง โคน เชื่อชื่มติดติบนหลอดกลีบลีดอก แบ่งบ่เป็น ป็ สองคู่ คู่ยคู่ าว ยาวประมาณ 5 มิลมิลิเลิมตร คู่สั้นสั้ยาวประมาณ 3 มิลมิลิเลิมตร อับอัเรณูขณูนาด 3 × 1 มิลมิลิเลิมตร เกสรเพศเมียมีมีรัมีงรัไข่เหนือ นื วงกลีบลีรูปรูรี ขนาด 3.5 มิลมิลิเลิมตร มีขมี น ก้านชูเชูกสรเพศเมียมียาว 1.8 เซนติเติมตร มีขมี นคล้ายกำ มะหยี่ ยอดเกสรเพศเมียมี เป็น ป็ ตุ่ม 2 พู ผลแบบแคปซูลซูขนาด 1.3×2 เซนติเติมตร รูปรูทรงกระบอก มีขมี นปกคลุมลุผลแก่แตกเป็น ป็ 2 ซีกซี ภายในมีเมีมล็ด ล็ 3-4 เมล็ด ล็ เมล็ด ล็ รูปรูไต แบน สีน้ำสี น้ำ ตาล ขนาด 3-5 × 0.5-3 มิลมิลิเลิมตร พบขึ้นขึ้ตามที่รที่กร้าง ริมริน้ำ ชายคลอง Asystasia gangetica (L.) T. Anderso -89- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ บา ห ย า วงศ์ ACANTHACEAE ออมแซ่บ ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ยาพื้นพื้ บ้านอีสอีาน ใบ แก้ ปวดบวม แก้ปวดตามข้อ ถ่าย พยาธิ และเป็น ป็ พืชพื อาหาร ใช้ กินกิเป็น ป็ ผักผั ช่วงที่อที่อกดอก กันกัยายน ถึงถึธันธัวาคม ช่วงที่อที่อกผล ธันธัวาคมถึงถึ มีนมีาคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื Heterophragma sulfureum Kurz ไม้ต้ม้นต้ ขนาดกลาง ผลัดลั ใบ ลำ ต้นต้และกิ่งกิ่คดงอ ใบประกอบแบบขนนก ชั้นชั้เดียดีว ออกเป็น ป็ วงๆ ละ 3 ใบ ใบย่อย่ย 3-4 คู่ รูปรูไข่กว้าง หรือรื ค่อค่นข้างกลม แผ่นผ่ ใบกระด้าง ด้านบนสีเสีขียขีวเข้ม ด้านล่างมีขมี นนุ่มนุ่ สีน้ำสี น้ำ ตาลอมเทาหนาแน่นน่ดอกมีกมีลิ่นลิ่หอมอ่ออ่น ออกเป็น ป็ ช่อช่สั้นสั้ๆ ตาม ปลายกิ่งกิ่กลีบลีดอกติดติกันกัคล้ายรูปรูแตร ผลทรงกระบอกยาว แตกออก เป็น ป็ 2 ซีกซีผิวผิมีขมี นสีน้ำสี น้ำ ตาลเหลือ ลื งหนาแน่นน่ เมล็ด ล็ จำ นวนมาก มีปีมีกปี บาง -90- ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื ชื่ อ อื่ น อื่ ชื่ อ วิทย า ศ า สตร์ ฮั ง แ ฮ้ ง วงศ์ BIGNONACEAE แครกฟ้า ลั กลัษ ณ ะทา ง พ ฤ กษศ า สตร์ ส ร ร พ คุ ณ ทา ง ย า ยาพื้นพื้ บ้านอีสอีาน ยาแก้ประดง แก่นก่ตาไก้ แก่นก่ตากวาง แก่นก่ ดูกดูใส แก่นก่ดูกดูอึ่งอึ่แก่นก่ตับตัเต่า แก่นก่ฮังฮัแฮ้ง แก่นก่มุยมุขาว แก่นก่มุยมุแดง แก่นก่ เฮื้อ ฮื้ นกวาง ฮากเจียจีงปืน ปื ผู้ ฮากเจียจีงปืน ปื แม่ จวงหอม แก่นก่นมงัวงั แก่นก่นมสาว ฮากกระจาย หัวหั เขือ ขื ง หัวหัหวายนั่งนั่หัวหัหำ ฮอก แก่นก่ขี้เขี้หล็ก ล็ น้อย แก่นก่ขี้เขี้หล็ก ล็ใหญ่ แก่นก่ขมิ้นมิ้ต้นต้ ขมิ้นมิ้เครือรื แก่นก่ เลือ ลื ดนก แก่นก่ ถ่อถ่นเลือ ลื ด ทั้งทั้หมดนี้เนี้อาส่วนเสมอกันกัต้มกินกิเช้า-เย็น ย็ ยาแก้ผิดผิกะบูนบู ใช้แก่นก่ ฝางแดง กวางผู้ ต้นต้หางกวาง แก่นก่บ้งมั่งมั่แก่นก่ฮังฮัแฮ้ง หีนหีส้ม (สารส้ม) ต้มกินกิ ช่วงที่อที่อกดอก มีนมีาคม ถึงถึเมษายน ช่วงที่อที่อกผล เมษายน ถึงถึพฤษภาคม

ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้ -91- านพืชพื ป่าโคกยาว ความหลากหลายทางชีวชีภาพด้านพืชพื เอกสารอ้า อ้ งอิง อิ ฐานข้อมูล มู เครื่อ รื่ งยาสมุน มุ ไพร คณะเภสัชสัศาสตร์ มหาวิท วิ ยาลัยลั อุบ อุ ลราชธานี, นี http://www.thaicrudedrug.com/main.php? action=viewpage&pid=161. มานพ ผู้พั ผู้ ฒพัน์, ปรีช รี า การะเกตุ,ตุ ธีร ธี วัฒวัน์ ทะนันนั ไธสง และกชพรรณ ศรีส รี าคร. 2563. พืชพื ป่าสมุน มุ ไพร. กลุ่ม ลุ่ งานพฤกษศาสตร์ป่ร์ ป่ าไม้, กรมอุท อุ ยานแห่งชาติ สัตสัว์ ป่า และพันพัธุ์พื ธุ์ ชพื , กรุง รุ เทพฯ สำ นักนังานหอพรรณไม้สำ ม้ สำนักนัวิจั วิ ยจัการอนุรั นุ กรัษ์ป่ษ์ ป่ าไม้แ ม้ ละพันพัธุ์พื ธุ์ ชพื กรมอุท อุ ยานแห่งชาติสั ติ ตสัว์ป่า และพันพัธุ์พื ธุ์ ชพื ป่าเต็ง ต็ รังแรัม่น้ำ ม่ น้ำภาชี.-- กรุง รุ เทพฯ : สำ นักนังานหอพรรณไม้ สำ นักนัวิจั วิ ยจัการอนุรั นุ กรัษ์ป่ษ์ ป่ าไม้แ ม้ ละพันพัธุ์พื ธุ์ ชพื , 2552. 224 หน้า.

ศูนย์ประสานงานโครงการอันอัเนื่อ นื่ งมาก จากพระราชดำ ริ มหาวิท วิ ยาลัยลัขอนแก่น ก่ 123 หมู่1 มู่ 6 มหาวิท วิ ยาลัยลัขอนแก่น ก่ ตำ บลในเมือมื ง อำ เภอเมือมื ง จังจัหวัดวั ขอนแก่น ก่ 40002 043-009700 ต่อ ต่ 42179-80