ดาวเคราะห์

ดาวเคราะห์ในระบบสุริยะ

โดย นางสาวสุทธิดา แบนปิ ง

ระบบสุริยะ คือระบบดาวที่มีดาวฤกษ์เป็น
ศูนย์กลาง และมีดาวเคราะห์ (Planet) เป็นบริวารโคจรอยู่
โดยรอบ เมื่อสภาพแวดล้อมเอื้ออานวย ต่อการ
ดารงชีวิต ส่ิงมีชีวิตก็จะเกิดข้ึนบนดาวเคราะห์เหล่านั้น
หรือ บริวารของดาวเคราะห์เองที่เรียกว่าดวงจันทร์
(Satellite) นักดาราศาสตร์เชื่อว่า ในบรรดาดาวฤกษ์
ท้ังหมดกว่าแสนล้านดวงในกาแลกซ่ีทางช้างเผือก ต้องมี
ระบบสุริยะท่ีเอ้ืออานวยชีวิตอย่าง ระบบสุริยะที่โลกของ
เราเป็นบริวารอยู่อย่างแน่นอน เพียงแต่ว่าระยะทางไกล
มากเกินกวา่ ความสามารถในการติดตอ่ จะทาได้ถึง

ท่ีโลกของเราอยู่เป็นระบบที่ประกอบด้วย ดวง
อาทิตย์ (The sun) เปน็ ศนู ย์กลาง มีดาวเคราะห์ (Planets)
8 ดวง เรียงตามลาดับ จากในสุดคือ ดาวพุธ ดาวศุกร์
โลก ดาวอังคาร ดาวพฤหัส ดาวเสาร์ ดาวยูเรนัส ดาว
เนปจนู

ดวงอาทิตย์เป็นดาวฤกษ์ที่สาคัญในระบบสุริยะ
เป็นดาวฤกษ์ สีเหลือง มีอายุเกือบ 5,000 ล้านปี อยู่ห่าง
จากโลกของ เราประมาณ 150 ล้านกิโลเมตร แสงจาก
ดวงอาทิตย์ใช้เวลาเดินทางมายังโลกเพียง 8.3 นาที หรือ
499 วินาทีเท่าน้ัน พลังงานจานวนมหาศาล ในดวง
อาทิตย์ได้มา จากการ เปล่ียนก๊าซไฮโดรเจนเป็น ฮีเลียมท่ี
อุณหภูมิประมาณ 15 ลา้ นเคลวิน หรือประมาณ 27 ลา้ น
องศาฟาเรนไฮต์

ด ว ง อ า ทิ ต ย์ มี เ ส้ น ผ่ า น ศู น ย์ ก ล า ง ข น า ด ใ ห ญ่
มากกว่าโลกของเรา109 เท่า มีปริมาตร 1,300,000 เท่า
ของโลก และมมี วล มากกวา่ โลกของเรา 333,434 เท่า
กาลิเลโอเป็นคนแรก ที่พิสูจน์ให้เห็นว่า ดวงอาทิตย์
หมุนรอบตัวเอง และจากการศึกษาของนักดาราศาสตร์
ทาให้ทราบว่า การหมุนรอบตัวเองของดวงอาทิตย์ ใน
บรเิ วณเสน้ ศูนย์สตู รจะมีความเร็วกว่าทบ่ี รเิ วณข้วั
เหนือและขัว้ ใต้

ดาวพุธเป็นดาวเคราะห์ท่ีใกล้ดวงอาทิตย์มาก
ที่สุด ช่ือของดาวเคราะห์ คือ Mercury เป็นชื่อในภาษา
โรมัน โดยเป็นช่ือของผู้ส่งสารของพระเจ้า ซ่ึงมีความ
รวดเร็ว เน่ืองจากดาวพุธ ปรากฏและหายไปอย่าง
รวดเร็ว ในช่วงเช้า หรือช่วงคา่ น่ันเอง

ดาวพุธเป็นดาวเคราะห์ดวงท่ีอยู่ใกล้ดวงอาทิตย์
ท่สี ุด จงึ เคลื่อนรอบดวงอาทิตย์เรว็ ที่สดุ โดยใช้เวลาเพียง
87.969 วันในการโคจรรอบดวงอาทิตย์ 1 รอบ ดาวพุธ
หมุนรอบตัวเองในทิศทางเดียว กับการเคล่ือนรอบดวง
อาทิตย์ คือ จากทิศตะวันตกไป ทิศตะวันออก หมุนรอบ
ตัวเองรอบละ 58.6461 วัน เมื่อพิจารณาจากคาบของ
การหมุนรอบตัวเอง และการคาบการเคลื่อนที่รอบดวง
อาทิตย์ จะพบว่าระยะเวลากลางวัน ถึงกลางคืนบนดาว
พธุ ยาวนานถงึ 176 วนั ซงึ่ ยาวนานที่สุดในระบบสรุ ยิ ะ

ดาวศุกร์ ดาวเคราะห์ท่ีอยู่ห่างจากดวงอาทิตย์
เป็นลาดับท่ีสอง มีขนาดใกล้เคียงกับโลก จึงช่ือว่า
เ ป็ น " ฝ า แ ฝ ด โ ล ก " ด า ว ศุ ก ร์ มี ว ง โ ค จ ร อ ยู่ ช้ั น ใ น
เช่นเดียวกับดาวพุธ จึงทาให้เราสามารถมองเห็นดาว
ศุกร์ได้เช่นเดียวกับดาวพุธคือ ทางด้านทิศตะวันตกหลัง
อาทิตย์ลับของฟ้าไปแล้วสูงประมาณ 45 องศา เรียกว่า
ดาวศุกร์นี้ว่า "ดาวประจาเมือง" และด้านทิศตะวันออก
ก่อนดวงอาทิตย์ข้ึน เรียกว่า "ดาวรุ่ง" หรือ "ดาว
ประกายพรึก" ซึ่งเราสามารถมองเห็น เปน็ ดาวเด่นอยู่บน
ท้องฟ้าสวยงามมาก ชาวกรีกโบราณจึงยกให้ดาวศุกร์
แทน เทพวีนัส เทพแห่งความงาม เม่ือมองด้วยกล้อง
โทรทรรศน์จะเห็นลักษณะของดาวศุกร์เว้าแว่งเป็นเส้ียว
คลา้ ย กับดวงจนั ทร์เช่นกัน

โลก เป็นดาวเคราะห์สนี ้าเงิน ซ่ึงเป็นท่ีอยู่อาศัย
ของมวลมนุษย์ และสรรพสิ่งมีชีวิตท้ังหลาย โลกอยู่
ห่างจากดวงอาทิตย์เป็นลาดับท่ี 3 ในจานวน ดาว
เคราะห์ทง้ั หมด ในระบบสุรยิ ะ มีพื้นผิวส่วนใหญ่ปกคลมุ
ไปด้วยน้าถึง 2 ใน 3 ของพื้นโลก จึงได้ชื่อว่าเป็นดาว
เคราะหแ์ ห่งพน้ื น้า

โลก เป็นช่ือของเทพเจ้าแห่งโลก ชื่อ "จีอา"
(Gaea) เป็นดาวเคราะห์ที่มนุษย์เราอาศัยอยู่ มีพ้ืนผิว
ท่ีปกคลุมด้วยน้า กว่า 70% มีชั้นบรรยากาศ และ
อุณหภูมิท่ีเหมาะสม ที่ทาให้ส่ิงมีชีวิตเช่นเรา อาศัยอยู่
ได้ และเน่ืองจาก เรายังไม่เคยพบสิ่งมีชีวิตอื่นใดนอก
โลก และมนุษย์เรา ยังไม่เคยอาศัยดาวดวงอื่นนอกโลก
นักวิทยาศาสตร์ จึงพยายามศึกษาโลก เพื่อเป็น
แบบอย่าง ในการศกึ ษาดาวเคราะหต์ ่อไป

ดาวอังคารเป็นช่ือของเทพเจ้า แห่งสงคราม
และการเกษตร มักรู้จักกัน ในนามของ "ดาวแดง"
(The Red Planets) ซงึ่ มักจะมี นิยายวิทยาศาสตร์
ม์ ากมาย ท่ีกลา่ วถึงดาวดวงน้ี โดยเฉพาะ เม่ือกล่าวถึง
สงิ่ มีชีวติ ที่อาศยั อยู่ บนดาวองั คาร

ดาวอังคาร ดาวเคราะห์อันดับท่ี 4 ในระบบ
สุริยะ เม่ือมองด้วยกล้องโทรทรรศน์จะเห็นเป็นดวงสี
แดง ชาวกรีกและโรมันจะยกให้เป็นเทพแห่งสงคราม
ดาวอังคารมีลักษณะหลายอย่างคล้ายโลกมากคือ 1
วันบนดาวอังคารมี 24 ชั่วโมงใกล้เคียงกนั มีแกนเอียง
ทามุม 24 องศาใกล้เคียงกับโลก ทาให้มีฤดูกาล 4 ฤดู
คล้ายกัน แต่ 1 ปีของ ดาวอังคาร ยาวนานกว่าโลก
เกือบสองเท่า จึงทาให้นักวิทยาศาสตร์ สนใจดาว
องั คารเป็นพเิ ศษ และเชอ่ื วา่ ตอ้ งมี ส่งิ มชี วี ติ อาศัยอยู่

ดาวพฤหัสบเป็นช่ือของเทพเจ้า Jupiter (หรือ Zeus) ซึ่ง
เป็นราชาของเทพเจา้ ทั้งปวง และดาวพฤหัส ก็เป็นดาวเคราะห์ ท่ีใหญ่
ท่ีสุด ในระบบสุริยะจักรวาลของเรา มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง
ประมาณ 11 เท่าของโลก มีระบบดาวบริวารของตนเอง ไม่ต่ากว่า
16 ดวง

ดาวพฤหัสบดี เป็นดาวเคราะห์ที่อยู่ห่างจากดวงอาทิตย์
เป็นอนั ดับที่ 5 และเปน็ ดาวเคราะห์ดวงใหญ่ที่สุด ในระบบสุริยะ มีมวล
มากกว่าโลกกวา่ 317 เทา่ แต่มขี นาดใหญก่ ว่าโลก 1,400 เท่า

ดาวพฤหัสบดีเป็นดาวเคราะห์ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในระบบ
สรุ ยิ ะ เปน็ ดาวเคราะห์ก๊าซยักษ์โคจรห่างจากดวงอาทิตย์เป็นลาดับที่
5 ถัดจากดาวอังคาร มเี ส้นผ่านศูนยก์ ลาง 142,984 กิโลเมตร มีเน้ือ
สารมากที่สุด และมากกว่า ดาวเคราะห์ ทุกดวงรวมกัน มีมวลราว
318.1 เท่าของโลก ใช้เวลาในการหมุนรอบ ตัวเอง เร็วมากประมาณ
9 ชั่วโมง 55 นาที หรือ 10 ช่ัวโมงต่อ 1 รอบ แต่ใช้เวลา โคจรรอบ
ดวงอาทิตย์ 1 รอบ ใช้เวลานานถึง 12 ปีของโลก ด้วยความเร็ว
13.06 กิโลเมตรต่อวินาที ดาวพฤหัสจะเคล่ือนท่ีช้า ๆ ผ่านกลุ่มดาว
จกั รราศีได้ ประมาณ ปีละ 1 กลุ่ม

ดาวเสารเ์ ปน็ ชื่อของเทพเจ้า แห่งการเกษตร ชื่อ Saturn
เป็นดาวเคราะห์ ที่มีวงแหวนท่ีสวยงาม ซึ่งประกอบด้วยฝุ่น และ
นา้ แขง็ นบั รอ้ ยวง

ดาวเสาร์เป็นดาวเคราะห์ขนาดใหญ่เป็นที่ 2 รองจาก
ดาวพฤหัสบดี โ่ คจรห่างจากดวงอาทิตย์เป็นลาดับที่ 6 ถัดจาก
ดาวพฤหัสบดี เป็นดาวเคราะห์ที่สวยงามท่ีสุด เพราะปรากฏมีวง
แหวนล้อมรอบตัวดวง เม่ือส่องดูด้วยกล้องโทรทรรศน์ มีสี
ค่อนข้างเหลือง จะเคล่ือนตัวช้า ๆ ผ่านไปยังกลุ่มดาวจักรราศี

ด า ว เ ส า ร์ มี เ ส้ น ผ่ า น ศู น ย์ ก ล า ง โ ด ย เ ฉ ลี่ ย ป ร ะ ม า ณ
119,871 กโิ ลเมตร หรือประมาณ 9 เท่าของโลก โคจรอยู่ห่างจาก
ดวงอาทิตย์เป็นระยะทางเฉล่ีย 9.54 หน่วยดาราศาสตร์ แสงจาก
ดวงอาทิตย์ต้องใช้เวลาเดินทาง 1 ช่ัวโมง 15 นาที จึงจะถึงดาว
เสาร์ ใช้เวลาโคจรรอบดวงอาทิตย์นานถึง 29.46 ปีของโลก ด้วย
อัตรา ความเร็ว 9.64 กิโลเมตรต่อวินาที และหมุนรอบตัวเอง 1
รอบกินเวลา 10 ชั่วโมง 40 นาที ซ่ึงเร็วมากทาให้ดาวเสาร์มี
ลกั ษณะปอ่ งในแนวเสน้ ศูนยส์ ูตร และสามารถเห็นได้ชดั เจนเมือ่ มอง
ดว้ ยกล้องโทรทรรศน์จากโลก

ดาวยูเรนัสเป็นดาวเคราะห์ที่ถูกค้นพบ เม่ือปี พ.ศ. 2324
(ค.ศ.1781) โดย William Herschel ชาวอังกฤษ เป็นดาวเคราะห์ ที่
มีวงแหวนคล้ายดาวเสาร์ แต่ค่อนข้างจางมาก และเป็นดาวเคราะห์
ดวงเดียว ในระบบสุริยะจักรวาล ท่ีหมุนรอบตัวเอง โดยทิศต้ังฉาก
กับแนวการเคล่อื นท่ี รอบดวงอาทิตย์

ดาวเคราะห์ช้ันนอกดวงต่อไปถัดจากดาวเสาร์ได้แก่ดาว
ยูเรนัส ดาวยูเรนัสเป็นดาวเคราะห์ท่ีใหญ่เป็นที่สามในระบบสุริยะ
มีลักษณะเลือนลาง จะต้องมองดูด้วยกล้องโทรทัศน์เท่าน้ันจึง
สามารถมองเหน็ เราเคยคิดวา่ มันเป็นดาวฤกษ์ ในปี 1781 William
Herschel ได้ใช้กล้องโทรทัศน์ค้นพบว่า ดาวยูเรนัสเป็นดาวเคราะห์
เขาเห็นแผ่นกลมสีเขียวท่ีไม่มีรอย ต่อมา นักดาราศาสตร์ได้พบดาว
บริวารห้าดวง ในปี 1977 ได้มีการพบวงแหวนของดาวยูเรนัส
ถงึ แม้วา่ นักดาราศาสตรจ์ ะใช้กล้องโทรทัศน์ขนาดใหญ่ท่ีสุด แต่เขาก็
ยังไม่สามารถค้นหาอะไรได้มากมายนักเก่ียวกับดาวยูเรนัสเอง ในปี
1986 ยานอวกาศวอยาเจอร2์ ได้บินผา่ นดาวยูเรนัสและได้ส่งภาพท่ี
ชัดเจนของดาวยูเรนัส และวงแหวนตลอดจนดาวบริวารของมัน
กลับมายังพ้นื โลก ในท่ีสดุ เรากไ็ ด้ความร้เู พ่มิ ขึ้นเกีย่ วกับดาวยูเรนัส

ดาวเนปจูนเป็นดาวเคราะห์ที่ถูกค้นพบ เม่ือปี พ.ศ.
2389 (ค.ศ.1846) โดย Johann Galle และ Heinrich D'Arrest
เป็นดาวเคราะห์ ที่ไกลท่ีสุด ท่ีมีการส่งยานไปสารวจ (โดย
Voyager) ซึ่งนักวิทยาศาสตร์คาดว่า อาจมีมหาสมุทร ขนาด
มหมึ า ปกคลุมผิวดาวดวงนอี้ ยู่

เม่ือดาวเนปจูนถูกค้นพบ คนได้วันเส้นทางของมันผ่าน
อวกาศ การหมุนรอบของดาวเนปจูนมีลักษณะผิดปกติบางคน
คิดว่าจะต้องมีดาวเคราะห์ดวงใหญ่อีกดวงหน่ึง ดาวเคราะห์ท่ีไม่
เป็นท่ีรู้จักอาจอยู่ถัดจากดาวเนปจูน แรงโน้มถ่วงของมันอาจจะ
ดึงไปที่ดาวเนปจูนจึงทาให้การหมุนของมันเปล่ียนแปลง ในปี
1845 นักดาราศาสตร์สองคนท่ีทางานคนละที่ในอังกฤษและ
ฝร่ังเศสรู้ว่าดาวเคราะห์ดวงใหม่อยู่ท่ีใหน ท้ังสองมีความเห็น
ตรงกัน คนอ่ืน ๆก็เร่ิมลงมือศึกษาดาวเคราะห์ดวงใหม่น้ี
ในปี 1846 ชาวเยอรมนั ชอ่ื Johann Galle ไดพ้ บโลกใหม่ด้วย
กล้องโทรทัศน์ขนาดใหญ่ มันอยู่ในตาแหน่งที่นักดาราศาสตร์คน
อื่นได้ระบุไว้ก่อนแล้ว ดาวเคราะห์ดวงใหม่มีสีน้าเงินมีช่ือว่าดาว
เนปจูนตามช่อื เทพเจ้าแห่งทะเลโรมนั