การผลิตเมล็ดพันธุ์มันแกว

การปลูกและ 6การทดสอบคณุภาพเมลด็พนัธมุนัแกว มนัแกวการผลตเมล็ดพนัธุ
การดูแลรกัษา(ตอ‹) การทดสอบความงอกใหสุมตัวอยาง
เมล็ดพันธุมาทดสอบความงอกจำนวน4ซ้ำ กรมสง‹เสรมการเกษตร
5การเก็บเกี่ยว ซ้ำละ100เมลด็มาทดสอบความงอกตามกฎของ กระทรวงเกษตรและสหกรณ
5.1หลงัปลกู120วนัฝกมนัแกวเรม่ิสกุแก ISTA(InternationalSeedTestingAssociation)
ทางสรรีวิทยาโดยมนัแกวสุกแกไมพรอมกันตอง
ทยอยเกบ็ไปเรื่อยๆสัปดาหละ1ครั้ง กรมสง‹เสรมการเกษตร
กระทรวงเกษตรและสหกรณ
5.2การเกบ็เกย่ีวฝกมนัแกวจะทยอยเกบ็
ไปเรื่อยๆจนถึงอายุประมาณ8เดือนจะสุกแก 7การเก็บรักษาเมล็ดพันธุ ที่ปรึกษา :นางอมรทิพยภิรมยบูรณ
ท้ังหมดและสน้ิสดุการเก็บฝก ควรเก็บเมล็ดพันธุมันแกวในสถานที่ ผอูำนวยการสำนักพฒันาการถายทอดเทคโนโลยี
สะอาดแหงและเยน็จะชวยรกัษาคณุภาพเมลด็พนัธุ นายนพิิจพนิิจผล
5.3ลกัษณะของฝกทเ่ีกบ็จะมี2ลกัษณะ ใหยาวนานข้ึน ผูอำนวยการกองขยายพันธพุชื
คอืฝกสเีดยีวและฝก2สี
เรียบเรยีง :ศูนยขยายพนัธพุชืที่7จังหวัดมหาสารคามกองขยายพนัธุพืช
ฝ˜กมันแกว2ส ฝ˜กมันแกวสเดียว บรรณาธกิาร:นางสาวพนดิาธรรมสุรักษ

5.4นำฝกท่ไีดมาตากแดดลดความชนื้ ผูอำนวยการกลมุพัฒนาสอื่สงเสรมิการเกษตร
ประมาณ3-5วนัฝกทต่ีากแดดจะบดิตวัและแตก นางสาวชนกชนมซิมงาม
ออกจากกันเมื่อแหงสนทิใหกะเทาะเปลอืกอีกครง้ั นักวิชาการเผยแพรปฎบิตัิการ
กลุมพฒันาสอ่ืสงเสริมการเกษตร
สำนกัพัฒนาการถายทอดเทคโนโลยี
ออกแบบ :นางสาวนันทพรสุนสาระพนัธุ
นายชางศลิปปฏิบัติงาน
กลมุศิลปกรรมสงเสริมการเกษตร
สำนกัพัฒนาการถายทอดเทคโนโลยี
จดัทำในรูปแบบไฟลอิเลก็ทรอนกิส:พ.ศ.2565

5.5คัดแยกเมล็ดที่สมบูรณบรรจุใสถุง สอบถามขอŒมูลเพมเตมิไดทŒี่
ตาขายไนลอนนำ้หนกั5กโิลกรมัตอถงุระบวุนัทผ่ีลติ
ผลผลติเมลด็พันธุ500กโิลกรัมตอไร ศูนยขยายพันธุพืชที่7จังหวัดมหาสารคาม
75หมู8ต.เสอืเฒาอ.เชยีงยนืจ.มหาสารคาม
4
44160โทร043-9888142-3

การคเัดพเอ่ลกอากรพผันลธตุมเมันลแกด็วพันธุ ลักษณะทางพฤกษศาสตร การปลูกและการดูแลรกัษา 3การปลกู
ของมันแกว 3.1คลกุเมลด็พนัธมุนัแกวดวยสารปองกนั
มนัแกว(YamBean:Pachyrhizuserozus) มันแกวเปนพืชสะสมอาหารพวกแปงและ 1การเตรยมแปลง เชื้อราอัตรา7-10กรัมตอเมล็ดพันธุ1กิโลกรัม
เปนพชืเฉพาะถน่ิทใ่ีหผลผลติไดดใีนพน้ืทอ่ีำเภอบรบอื น้ำตาลไวท่ีรากแกวซ่ึงเรียกวา“หัว”เถามนัแกว 1.1ไถดะ1ครั้งตากหนาดินประมาณ
จงัหวดัมหาสารคามมกีารปลกูเพอ่ืการคาเพม่ิมากขน้ึ สามารถเลอ้ืยพันเกาะไปตามพน้ืดนิหรอืหลกัไดดี 2สัปดาหหลังจากนั้นไถพรวน1ครั้งแลวหวาน 3.2ขุดหลุมลึกประมาณ10เซนติเมตร
จนถงึปจจบุนัสามารถสรางรายไดเสรมิใหกบัเกษตรกร สวนประกอบท่ีสำคญัของตนมนัแกวไดแก โดโลไมทเพื่อปรับสภาพความเปนกรด-ดาง รองกนหลุมดวยสารปองกันแมลงกัดกินเมล็ดแลว
ไดเปนอยางดีภายหลังฤดกูาลทำนา อัตรา50กโิลกรัมตอไร กลบดนิอีกครง้ัหยอดเมลด็มนัแกวหลุมละ3เมลด็
1ดอก และกลบดิน
การปลกูมนัแกวของเกษตรกรจะใชเมลด็พนัธุ ดอกมันแกวเปนแบบชอมี2ชนดิคือ 1.2ไถตีพรวน1ครั้งและยกรองแปลง
อัตรา10-12กิโลกรัมตอไรภายหลังจากการ ดอกสมีวง(พนัธเุบา)ดอกสขีาว(พนัธหุนกั) กวาง1.20เมตรยาว120เมตร 3.3เมอ่ืปลกูมนัแกวเสรจ็แลวใหเดนิสำรวจ
เตรยีมดนิยกรองเรยีบรอยแลวแตเนอ่ืงจากเกษตรกร ระบบน้ำใหหวัหยดตรงกับหลุมปลกูอกีครงั้
ยงัไมสามารถผลติเมลด็พนัธุเองไดตองส่งัซือ้จาก 2ผลมนัแกว 1.3โรยปยุคอกตามรองแปลงอตัรา1ตนั
แหลงอ่นืท่ีมปีรมิาณการผลิตเมล็ดพันธทุไ่ีมแนนอน ผลมนัแกวเปนแบบแหงหลงัแตกเชนเดยีว ตอไรผสมคลุกเคลากันและใชจอบปรับหนาดิน 4การดแูลรกัษา
กับถ่วัเหลืองภายในมีเมล็ดอยใูนชองซึง่ในหนงึ่ผล ใหราบอกีคร้งั 4.1หลงัปลกู7วนัเมลด็มนัแกวจะเรม่ิงอก
ดงันน้ัปรมิาณการผลติมนัแกวหวัสดในแตละป อาจมี6-10เมล็ด และหลังปลูก20วันใหถอนแยกมันแกวใหเหลือ
จงึขน้ึอยกูบัปรมิาณเมลด็พนัธทุน่ีำมาจำหนายในพน้ืท่ี 2การวางระบบนำ้หยดการคลมุพลาสตกิ 2ตนตอหลมุ
ประกอบกับเมล็ดที่เขามาจำหนายเปนเมล็ดพันธุ 3ใบ และทำคาŒงมนัแกว
คละผสมกนัระหวางเมลด็พนัธเุบาและเมลด็พนัธหุนกั ใบมันแกวมี2ชุดชุดแรกเปนใบเดี่ยว 2.1ติดตั้งระบบการใหน้ำแบบน้ำหยด 4.2หลงัปลกู1เดอืนและ3เดอืนใสปยุ
โดยแตละสายพันธุมีลักษณะเฉพาะแตกตางกัน สคีอนขางเขมจะเรม่ิตง้ัแตหลงังอกจนถงึอายุ20วนั ประกอบดวยชุดติดตั้งกรองน้ำระบบทอและ สูตร15–15-15อัตรา25กิโลกรัมตอไรโดย
ทั้งลักษณะทางกายภาพรูปรางของหัวรสชาติ จงึจะรวงหลนใบชดุทส่ีองและถดัไปเปนใบประกอบ วาลวตางๆ ละลายในถงัขนาด200ลติร
อายุการเก็บเกี่ยวเปนตนซึ่งสงผลตอคุณภาพ มีอยู3ใบเชนเดียวกับใบถั่วเหลืองและถั่วเขียว
ของผลผลิตและราคา สามารถมองเหน็ใบมนัแกวหลงัปลกูไดประมาณ7วนั 2.2นำพลาสติกคลุมแปลงเพื่อปองกัน 4.3การใหน้ำจะใหนำ้โดยระบบนำ้หยด
วชัพืชและรักษาความชน้ืในดิน สัปดาหละ2คร้ังคร้งัละ1ช่ัวโมง
4ลำตนŒ
2.3ตดัลำไมไผยาวขนาด2เมตรเพอ่ืนำมา 4.4หลังปลูก45วันมันแกวจะเริ่มแทง
เปนเสาปกทำคางแตละหลกัปกเวนระยะหาง3เมตร ชอดอกมนัแกวเรม่ิออกดอก(ดอกแรก)เมอ่ือายคุรบ
54วันหลังปลกูและเริ่มติดฝกเมือ่ปลกูครบ70วนั
2.4ทำคางใหมนัแกวโดยนำตาขายไนลอน
มันแกวเปนไมเถาเลื้อยลำตนพันหลัก ผกูตดิไมไผสำหรับใหยอดมันแกวเล้ือยขึน้
หรือทอดใบบนพื้นดินได
5ราก
3 1 หวั รากของมนัแกวเปนแบบรากแกวเมอ่ือายุ

ไดประมาณ30วนัจะสะสมแปงและนำ้ตาลทร่ีากแกว
สวนรากแขนงอนื่ๆอาจมจีุลนิทรียพวกไรโซเบียม
2 45 อาศัยอยูชวยตรึงไนโตรเจนจากอากาศได