พรรณไม้น้ำในการรักษาระบบนิเวศภูมิทัศน์ขนาดเล็กประเภทสวนตู้ (2)

พรรณไม้น้ำในการรักษาระบบนิเวศ
ภูมิทัศน์ขนาดเล็กประเภทสวนตู้

01



บทที่ 1 01 หลักการและเหตุผล
บทนำ 02 วัตถุประสงค์
03 ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ

02

หลักการและเหตุผล

การเลี้ยงปลาในปัจจุบันมีการปล่อยของเสียออกมาในรูปสารอินทรีย์ในปริมาณสูง ทำให้ 08
คุณภาพน้ำ เช่น ปริมาณออกซิเจนที่ละลายในน้ำ (DO) ความเป็นกรดด่างของน้ำ (pH)
ลดลง สารประกอบไนโตรเจน เช่น แอมโมเนีย , ไนเตรท สารประกอบฟอสฟอรัส เช่น
ฟอสเฟต และ คาร์บอนไดออกไซด์ มีปริมาณที่สูงขึ้น ก่อให้เกิดปัญหาน้ำเน่าเสีย ระบบการ
เลี้ยงปลาสวยงามร่วมกับพรรณไม้น้ำเป็นระบบประยุกต์จากความสัมพั นธ์ของปลาและสิ่ง
แลดล้อม

จากเหตุผลดังกล่าวข้างต้น ทำให้เกิดแนวคิดในการศึกษาความเป็นไปได้ในการบำบัด
คุณภาพน้ำในตู้ปลา ในปัจจุบันมีเทคโนโลยีที่ทันสมัย จึงมีระบบบำบัดน้ำที่ใช้ในการเพาะเลี้ยง
สัตว์น้ำ ซึ่งส่วนมากจะลงทุนสูง การนำระบบบำบัดน้ำโดยใช้พรรณไม้ใต้น้ำและพรรณ
ไม้ลอยน้ำจะช่วยลดต้นทุนการผลิตแล้วพรรณไม้น้ำยังเป็นพื ชที่มีประสิทธิภาพในการบำบัด
น้ำ จึงทำให้ลดปัญหามลพิษทางน้ำได้เป็นอย่างดี และการบำบัดน้ำทิ้งโดยพืชน้ำถือว่า
เป็นการบำบัดด้วยธรรมชาติ อาศัยหลักความสมดุลของธรรมชาติในการบำบัดธรรมชาติ
ด้วยกันเอง ซึ่งถือเป็นเทคโนโลยีที่ง่าย ปฏิบัติได้ และยังเป็นการอนุรักษ์พืชน้ำอีกทางหนึ่ง

วัตถุปรสงค์
1.ศึกษาชนิดและประสิทธิภาพของพรรณไม้น้ำในการรักษาคุณภาพน้ำและระบบ
นิเวศในสวนตู้ปลา
2. เสนอแนะแนวทางในการพัฒนาภูมิทัศน์สวนน้ำขนาดเล็กประเภทสวนตู้ปลา

สมมุติฐานของการศึกษาโครงงาน
พรรณไม้น้ำสามารถรักษาระบบนิเวศภูมิทัศน์ขนาดเล็กประเภทสวนตู้ปลาได้

ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ
ทราบชนิดพื ชที่มีคุณสมบัติในการรักษาน้ำและระบบนิเวศขนาดเล็กของสวน

ตู้ปลา
ได้แนวทางการออกแบบภูมิทัศน์ขนาดเล็กประเภทสวนตู้

บทที่ 2 01 ทฤษฎีและองค์ความรู้
การทบทวน
วรรณกรรม - พรรณไม้น้ำ
- ภูมิทัศน์ของสวนตู้ปลา
- ปลาสวยงามหรือปลาตู้

02 งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง

- ค่า pH ในน้ำ
- โครงสร้างจุลินทรีย์ในน้ำ

05

01 พรรณไม้ใต้น้ำ (submerged plant)
เช่น สาหร่ายเส้นด้าย สาหร่ายหาง
กระรอก หญ้างูเห่า เทปเกลียว
สิงคโปร์

02 พืชโผล่เหนือน้ำ (emerged plant)
เช่น แว่นแก้ว สาหร่าย บัวแคระ

03 พืชลอยน้ำ (floating plant) 06
เช่น จอกหูหนูแคระ แหนแดง
ญี่ปุ่น จอกแคระ เป็นต้น

04 พืชชายน้ำ (merginal plant)
กก หญ้าถอดปล้อง

พรรณไม้น้ำใต้น้ำ ดาวกระจาย LUCKY GRASS
ที่เลือกมาใช้ในการทดลอง

หญ้างูเห่า
เทปเกลียวสิงคโปร์
LUCKY GRASS
สาหร่ายหางกระรอก
ต้นดาวกระจาย

หญ้างูเห่า

07

พรรณไม้น้ำลอยน้ำ
ที่เลือกมาใช้ในการทดลอง

จอกแหนแดง
กระจับญี่ปุ่น

08

02 ภูมิทัศน์ของสวนตู้ปลา

สไตล์ธรรมชาติ ( Nature Style )

คุณสมบัติของสไตล์ธรรมชาติ

·ความยากสูง

·ภูเขาคล้ายธรรมชาติ

·มักจะโฟกัสแค่จุดเดียว

สไตล์อิวะกุมิ (Iwagumi Style)

คุณสมบัติหลักของสไตล์อิวะกุมิ

·ความยากสูง

·เคารพกฎของสไตล์มากขึ้น

·งานฮาร์ดสเคปเข้มข้น

สไตล์ดัตช์ (Dutch Style)

·ยกชั้น

·จุดโฟกัสมักเป็นพื ชสีแดง 06
·ฝูงปลาเน้นพื้ นที่สัตว์น้ำ 09

สไตส์สวนตู้ที่เลือกออกแบบ สไตล์ดัตช์ (Dutch Style)

สไตล์อิวะกุมิ
(IWAGUMI STYLE)

09

03 ปลาสวยงาม หรือ ปลาตู้ (ornamental fish)

ปลาสวยงาม หรือ ปลาตู้ (ornamental fish) คือ ปลาที่มนุษย์เลี้ยงไว้เป็นสัตว์เลี้ยง
เพื่อความเพลิดเพลินหรือเพื่อความสวยงาม ไม่ใช่เพื่อการบริโภค หรือสัตว์น้ำจำพวก
อื่น ที่ไม่ใช่ปลาแต่มีการนำมาเลี้ยงเพื่อการเดียวกัน เช่น ปลาคราฟ ปลาทอง นิยมเลี้ยง
ไว้ในสถานที่ต่าง ๆ ในบ้านพักอาศัย อาทิ ตู้ปลา, บ่อ หรือสระ

10

งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง


ค่า PH -องน้ำในตู้ปลา

ตารางที่ 1 แสดงระดับค่าของ pH ที่มีผลต่อการดำรงชีพ
ของสัตว์น้ำปละพรรณไม้น้ำ

ระดับค่าของ pH ผลต่อการดำรงชีพของสัตว์น้ำ
4.0 หรือต่ำกว่า เป็นอันตรายมักทำให้ปลาตาย
4.1 - 6.0 ปลาบางชนิดตาย

ปลาที่ไม่ตาย จะมีการเจริญเติบโตช้า
ระบบสีบพั นธ์ไม่เจริญ
6.5 - 9.0 เหมาะสมต่อการดำรงชีพของสัตว์น้ำ
9.1 - 11.0 การเจริญเติบโตช้า ผลผลิตต่ำ
11.1 ขึ้นไป เป็นอันตรายต่อปลา

11

คุณสมบัติของน้ำทางเคมี

ค่าความเป็นกรด-ด่าง (pH) เป็นค่าแสดงความเข้มข้น
ของอนุภาคไฮโดรเจนไอออนในน้ำ มีผลต่อการทำงานของ
ระบบบำบัดน้ำเสีย ค่าpH มีความสำคัญมากต่อระบบบำบัด
ทางชีวภาพ เพราะจุลินทรีย์ในระบบจะทำงานได้ดีในช่วง
pH 6.8 – 8 เท่านั้น

อุณหภูมิ อุณหภูมิของน้ำมีผลต่อการดำรงชีพของ
ปลาค่อนข้างมาก เพราะปลาเป็นสัตว์เลือดเย็น
อุณหภูมิของร่างกายปลาหรือขบวนการเผาผลาญ
อาหารภายในร่างกายจึงมีการเปลี่ยนแปลงไปตาม
อุณหภูมิของน้ำ อุณหภูมิที่เหมาะสมสำหรับปลาโดย
ทั่วไปจะอยู่ระหว่าง 27 - 32 องศาเซลเซียส

12

คุณสมบัติของน้ำทางเคมี

ความขุ่น (Turbidity)
เกิดจากการปนเปื้ อนของสารแขวนลอยขนาดเล็ก เช่น ดิน
จุลินทรีย์ สารแขวนลอยขนาดเล็กมากระดับไมครอน
(colloids) ซึ่งเป็นจุลินทรีย์ขนาดเล็กจะกระเจิงและดูดกลืน
แสงทำให้เรามองเห็นว่าน้ำขุ่น สามารถสังเกตเห็นได้ด้วยตา
เปล่า

กลิ่น สามารถวัดได้โดยใช้ระบบทางเดินหายใจ

สีของน้ำ สีของน้ำที่ปรากฏแก่สายตาจำแนกได้
เป็น 2 ประเภท - สีจริง ( Ture Color )

- สีปรากฏ ( Apparent Color )

13

01 ขอบเขตการศึกษาโครงงาน
- เชิงพื้นที่

- การศึกษาโครงงาน

บทที่ 3 02 ขั้นตอนการดำเนินการศึกษาโครงการ
วิธีการศึกษา
03 วัสดุอุปกรณ์
โครงงาน

04 แบบประเมินผลการทดลอง

14

01 ขอบเขตของการศึกษาโครงงาน 14

เชิงพื้ นที่
อาคารปฏิบัติการภูมิทัศน์




การศึกษาโครงงาน
ภูมิทัศน์ขนาดเล็กประเภทสวนตู้ปลา
พรรณไม้น้ำ

3.1
.2 เนื้อหา / ประเด็นการศึกษาโครงงาน

3.1.2.1 ศึกษาคุณสมบัติและชนิดของพรรณไม้น้ำ

3.1.2.2 ออกแบบภูมิทัศน์ขนาดเล็กประเภทสวนตู้ปลา 5 ตู้

3.1.2.3 เปรียบเทียบผลการทดลองตามตัวชี้วัดของภูมิทัศน์
สวนตู้ปลา

3.1.2.4 สรุปและอภิปรายผลคุณสมบัติของพรรณไม้น้ำ ใน
การรักษาระบบนิเวศภูมิทัศน์ขนาดเล็กประเภทสวนตู้ปลา

06

3.2
ขั้นตอนวิธีการดำเนินการศึกษาโรงงาน

1. การวางแผนการออกแบบ


2.แบ่งชุดทดลองระะนิเวศสวนตู้ปลา จำนวน 5 ตู้
ตู้ที่ 1 ตู้เปล่า + ปลาสวยงาม
ตู้ที่ 2 พรรณไม้น้ำลอยน้ำ + ปลาสวยงาม
ตู้ที่ 3 พรรณไม้น้ำใต้น้ำ + ปลานีออนและกุ้ง
ตู้ที่ 4 พรรณไม้น้ำใต้น้ำ + พรรณไม้น้ำลอยน้ำ + ปลาสวยงาม
ตู้ที่ 5 พรรณไม้น้ำใต้น้ำ + พรรณไม้น้ำลอยน้ำ+ ปลาสวยงาม + ระบบกรองน้ำ

3.ตรวจสอบประสิทธิภาพพรรณไม้น้ำในการรักษา
คุณภาพระบบนิเวศขนาดเล็กประเภทสวนตู้ปลา

3.2
ขั้นตอนวิธีการดำเนินการศึกษาโรงงาน

4. การติดตั้งทดลองโมเดลตู้ปลาทั้ง 5 ตู้ ในพื้นที่อาคาร
ปฏิบัติการภูมิทัศน์เพื่อเข้าสู่กระบวนการประเมินผล โดยจะมี
การมาเก็บข้อมูลทุกๆวัน เป็นระยะเวลา 1 เดือน

5. ประเมินผลตัวชี้วัดคุณภาพน้ำในสวนตู้ปลา ด้วยสายตา ,
PH , การเปลี่ยนสีของน้ำ กลิ่น , ถ่ายรูป+บันทึกข้อมูล

6. สรุปผลการทดลองและอภิปรายผล

วัสดุอุปกรณ์ เครื่องมือที่ใช้ (ภาคสนาม ห้องปฏิบัติการ สำนักงานฯ)


วัสดุอุปกรณ์ เครื่องมือที่ใช้ภาคสนาม



แผ่นโฟมรองตู้ปลา หิน กรวด เครื่องกรองน้ำ

ตู้ปลาขนาด 24 *24 พรรณไม้น้ำลอยน้ำ ปลาสวยงามและสัตว์น้ำ
จำนวน 5 ตู้ และพรรไม้น้ำใต้น้ำ

ขั้นตอนการจัดระบบนิเวศสวนตู้ปลา

01 เตรียมตู้เปล่า 5 ตู้พร้อมขาตั้ง หินปลูกไม้น้ำ
พรรณไม้น้ำ เครื่องกรอง ปลาสวยงาม

02 ล้างทำความสะอาดตู้ หินปลูก และหินประดับ
จัดวางไว้ในตู้ เติมน้ำใส่ตู้ทิ้งไว้ 1 วัน

03 จัดวางพรรณไม้น้ำตามแบบที่วางไว้ ให้
เวลาไม้น้ำปรับสภาพ 1 วัน

04 หลังจากที่พื ชปรับสภาพได้และจัดเตรียมทุก
อย่างเสร็จ นำปลาไปปล่อยในตู้ไว้เพื่อให้เกิด

ระบบนิเวศ และบันทึกผล 08

ตารางเครื่องมือที่ใช้เก็บผลการทดลอง
เกณฑ์ค่ามาตรฐานดัชนีตัวชี้วัด 5 ตัว

บทที่ 4 4 .1 ผลการศึกษาชนิดและประสิทธิภาพของ
ผลการศึกษา พรรณไม้น้ำในการรักษาคุณภาพน้ำและระบบ
นิเวศสวนตู้ปลา
และการ
อภิปรายผล
ซึ่งมีการจัดภูมิทัศน์สวนตู้ปลา 5 รูปแบบ ทดลอง
ติดตั้งและประเมินผล ณ อาคารภูมิทัศน์เป็นระยะเวลา 30

วัน โดยมีการบันทึกข้อมูลตัวชี้วัดทุกวัน แสดงสภาพภูมิ
ทัศน์สวนตู้ปลา ดังนี้
ตู้ที่ 1 ตู้เปล่า + ปลา
ตู้ที่ 2 พรรณไม้น้ำลอยน้ำ + ปลา
ตู้ที่ 3 พรรณไม้น้ำใต้น้ำ + ปลา
ตู้ที่4 พรรณไม้น้ำลอยน้ำ + พรรณไม้น้ำใต้น้ำ + ปลา
ตู้ที่ 5 พรรณไม้น้ำลอยน้ำ + พรรณไม้น้ำใต้น้ำ + ปลา

+ เครื่องกรอง

11

4.1.1 สัปดาห์ที่ 1 บันทึกข้อมูล 7 วัน สรุปผลเป็นค่าเฉลี่ยต่อสัปดาห์ ( กราฟที่ 4.2-4.6 )

จากกราฟที่ 4.2-4.6 พบว่าดัชนี ค่า pH ทั้ง 5 ตู้ อยู่ในระดับ 8.5 - 9 เป็นระดับที่สิ่งมี
ชีวิตสามารถอาศัยอยู่ได้และมีการเจริญเติบโตของพรรณไม้น้ำ มีอุณหภูมิใกล้เคียงกัน
ทุกตู้ประมาณ 28 องศาเซลเซียส น้ำมีสีใสปกติ และปลาร่าเริง กินอาหารปกติ พรรณ
ไม้น้ำมีการเจริญเติบโตในระดับที่ค่อนข้างดี

จากการทดลองครั้งนี้เราพบปัจจัยตัวแปรที่ทำให้เกิดผลกับการทดลอง เรื่อง แสงที่ไม่
เพียงพอต่อพรรณไม้น้ำใต้น้ำเนื่องจากวางอยู่ภายในอาคารพื้นที่ปิด ทำให้เกิดผลกระ
ทบด้านการเจริญเติบโตพรรณไม้น้ำบางชนิด มีการวางไข่ของยุงลาย

ตู้ที่ 5 พรรณไม้น้ำลอยน้ำ + พรรณไม้น้ำใต้น้ำ + ปลา + เครื่องกรอง มี
การรักษาระบบนิเวศภูมิทัศน์ขนาดเล็กประเภทสวนตู้ปลาดีที่สุด จากการ
ศึกษาค่าตัวชี้วัด มีค่า pH 7- 8 เป็นค่ากลาง มีอุณหภูมิที่คงที่ โดย
เฉลี่ยอยู่ที่ 27-28 องศา สิ่งมีชีวิตมีการเจริญเติบโตดี มีอัตราการเกิด
ของปลาที่เพิ่ มขึ้น

ตู้ปลาที่ 4 พรรณไม้น้ำใต้น้ำ + พรรณไม้น้ำใต้น้ำ + ปลา มีการ
รักษาระบบนิเวศภูมิทัศน์ขนาดเล็กประเภทสวนตู้ปลาเป็นอับดับที่ 2 มีค่า
pH 8 มีอุณหภูมิที่คงที่ สิ่งมีชีวิตมีการเจริญเติบโตค่อนข้างดี

ตู้ปลาที่ 1 ตู้เปล่า + ปลา มีการรักษานิเวศภูมิทัศน์ขนาดเล็ก
ประเภทสวนตู้ปลาที่ค่อนข้างต่ำ เนื่องจากมีค่าตัวชี้วัด ในระดับที่สูง 9 มี
อุณหภูมิที่สูงขึ้นอย่างต่อเนื่องพบว่ามีการตายของสิ่งมีชีวิตที่อยู่ในตู้นี้
มากที่สุด

4.1.2 สัปดาห์ที่ 2 บันทึกข้อมูล วันที่ 8-14 สรุปผลตัวชี้วัดหาค่าเฉลี่ยต่อสัปดาห์ ( กราฟที่ 4.7-4.12 )

กราฟที่ 4.7 เกณฑ์มาตรฐานของตัวชี้วัดทั้ง 5 และผลการทดลองพรรณไม้น้ำในการ กราฟที่ 4.7 เกณฑ์มาตรฐานของตัวชี้วัดทั้ง 5 และผลการทดลองพรรณไม้น้ำในการ
รักษาระบบนิเวศขนาดเล็กประเภทสวนตู้ปลา ตู้ที่ 1 รักษาระบบนิเวศขนาดเล็กประเภทสวนตู้ปลา ตู้ที่ 2

กราฟที่ 4.7 เกณฑ์มาตรฐานของตัวชี้วัดทั้ง 5 และผลการทดลองพรรณไม้น้ำในการ
รักษาระบบนิเวศขนาดเล็กประเภทสวนตู้ปลา ตู้ที่ 5

กราฟที่ 4.7 เกณฑ์มาตรฐานของตัวชี้วัดทั้ง 5 และผลการทดลองพรรณไม้น้ำในการ กราฟที่ 4.7 เกณฑ์มาตรฐานของตัวชี้วัดทั้ง 5 และผลการทดลองพรรณไม้น้ำในการ
รักษาระบบนิเวศขนาดเล็กประเภทสวนตู้ปลา ตู้ที่ 3 รักษาระบบนิเวศขนาดเล็กประเภทสวนตู้ปลา ตู้ที่ 4

จากกราฟที่ 4.7 - 4.11 พบว่าดัชนี ค่า pH ทั้ง 5 ตู้ อยู่ในระดับ 8 เป็นระดับที่
สิ่งมีชีวิตสามารถอาศัยอยู่ได้และมีการเจริญเติบโตของพรรณไม้น้ำ มีอุณหภูมิในตู้จะ
อยู่ที่ 28 องศาเซลเซียส ในตู้ที่ 1 เริ่มมีอุณหภูมิที่เพิ่มขึ้น และยังพบว่ามีปลาตาย 2
ตัว ความใสของน้ำมีสีใสปกติ พรรณไม้น้ำมีการเจริญเติบโตในระดับที่ค่อนข้างดี

จากการทดลองครั้งนี้เราพบปัจจัยตัวแปรที่ทำให้เกิดผลกับการทดลอง เรื่อง
แสงที่ไม่เพี ยงพอต่อพรรณไม้น้ำใต้น้ำเนื่องจากวางอยู่ภายในอาคารที่มีสภาพแวดล้อม
ที่แสงส่องถึงได้เล็กน้อย ทำให้เกิดผลกระทบด้านการเจริญเติบโตพรรณไม้น้ำบางชนิด
ทำให้เกิดการเน่าของใบและราก มีการหลุดลอยของต้นสาหร่ายหางกระรอกเนื่องจากมี
การยึดเกาะที่ไม่แน่น

ตู้ที่ 5 พรรณไม้น้ำลอยน้ำ + พรรณไม้น้ำใต้น้ำ + ปลา + เครื่องกรอง มีการรักษาระบบ
นิเวศภูมิทัศน์ขนาดเล็กประเภทสวนตู้ปลาดีที่สุด จากการศึกษาค่าตัวชี้วัด มีค่า pH 7-
8 เป็นค่ากลาง มีอุณหภูมิที่คงที่ โดยเฉลี่ยอยู่ที่ 27-28 องศา สิ่งมีชีวิตมีการเจริญ
เติบโตดี มีอัตราการเกิดของปลาที่เพิ่มขึ้น

ตู้ปลาที่ 4 พรรณไม้น้ำใต้น้ำ + พรรณไม้น้ำใต้น้ำ + ปลา มีการรักษาระบบนิเวศ
ภูมิทัศน์ขนาดเล็กประเภทสวนตู้ปลาเป็นอับดับที่ 2 มีค่า pH 8 มีอุณหภูมิที่คงที่ สิ่งมี
ชีวิตมีการเจริญเติบโตค่อนข้างดี

ตู้ปลาที่ 1 ตู้เปล่า + ปลา มีการรักษานิเวศภูมิทัศน์ขนาดเล็กประเภทสวนตู้ปลา
ที่ค่อนข้างต่ำ เนื่องจากมีค่าตัวชี้วัด ในระดับที่สูง 9 มีอุณหภูมิที่สูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง
พบว่ามีการตายของสิ่งมีชีวิตที่อยู่ในตู้นี้มากที่สุด

4.1.2 สัปดาห์ที่ 3 บันทึกข้อมูล วันที่ 15-21 สรุปผลตัวชี้วัดหาค่าเฉลี่ยต่อสัปดาห์ ( กราฟที่ 4.7-4.12 )

กราฟที่ 4.8 เกณฑ์มาตรฐานของตัวชี้วัดทั้ง 5 และผลการทดลองพรรณไม้น้ำในการ กราฟที่ 4.9เกณฑ์มาตรฐานของตัวชี้วัดทั้ง 5 และผลการทดลองพรรณไม้น้ำในการ
รักษาระบบนิเวศขนาดเล็กประเภทสวนตู้ปลา ตู้ที่ 1 รักษาระบบนิเวศขนาดเล็กประเภทสวนตู้ปลา ตู้ที่ 2

กราฟที่ 4.12 เกณฑ์มาตรฐานของตัวชี้วัดทั้ง 5 และผลการทดลองพรรณไม้น้ำในการ
รักษาระบบนิเวศขนาดเล็กประเภทสวนตู้ปลา ตู้ที่ 5

กราฟที่ 4.10 เกณฑ์มาตรฐานของตัวชี้วัดทั้ง 5 และผลการทดลองพรรณไม้น้ำในการ กราฟที่ 4.11 เกณฑ์มาตรฐานของตัวชี้วัดทั้ง 5 และผลการทดลองพรรณไม้น้ำในการ
รักษาระบบนิเวศขนาดเล็กประเภทสวนตู้ปลา ตู้ที่ 3 รักษาระบบนิเวศขนาดเล็กประเภทสวนตู้ปลา ตู้ที่ 4

จากกราฟที่ 4.12 – 4.17 พบว่าดัชนี ค่า pH ทั้ง 5 ตู้ อยู่ในระดับ 8.5 - 9 เป็น
ระดับที่สิ่งมีชีวิตสามารถอาศัยอยู่ได้และมีการเจริญเติบโตของพรรณไม้น้ำ มีอุณหภูมิ
ใกล้เคียงกันทุกตู้ประมาณ 28 องศาเซลเซียส ในตู้ที่ 1 มีอุณหภูมิสูงกกว่าทุกตู้ และ
ยังพบว่ามีปลาบางตัวตายความใสของน้ำมีสีใสปกติ พรรณไม้น้ำมีการเจริญเติบโตใน
ระดับที่ค่อนข้างดี

จากการทดลองครั้งนี้เราพบปัจจัยตัวแปรที่ทำให้เกิดผลกับการทดลอง เรื่อง
แสงที่ไม่เพียงพอต่อพรรณไม้น้ำใต้น้ำเนื่องจากวางอยู่ภายในอาคารพื้นที่ปิด ทำให้เกิด
ผลกระทบด้านการเจริญเติบโตพรรณไม้น้ำบางชนิดทำให้เกิดการเน่าของใบและราก มี
การหลุดลอยของต้นสาหร่ายหางกระรอกเนื่องจากมีการยึดเกาะที่ไม่แน่น

ตู้ที่ 5 พรรณไม้น้ำลอยน้ำ + พรรณไม้น้ำใต้น้ำ + ปลา + เครื่องกรอง มี
การรักษาระบบนิเวศภูมิทัศน์ขนาดเล็กประเภทสวนตู้ปลาดีที่สุด จากการ
ศึกษาค่าตัวชี้วัด มีค่า pH 7- 8 เป็นค่ากลาง มีอุณหภูมิที่คงที่ โดย
เฉลี่ยอยู่ที่ 27-28 องศา สิ่งมีชีวิตมีการเจริญเติบโตดี มีอัตราการเกิด
ของปลาที่เพิ่ มขึ้น

ตู้ปลาที่ 4 พรรณไม้น้ำใต้น้ำ + พรรณไม้น้ำใต้น้ำ + ปลา มีการ
รักษาระบบนิเวศภูมิทัศน์ขนาดเล็กประเภทสวนตู้ปลาเป็นอับดับที่ 2 มีค่า
pH 8 มีอุณหภูมิที่คงที่ สิ่งมีชีวิตมีการเจริญเติบโตค่อนข้างดี

ตู้ปลาที่ 1 ตู้เปล่า + ปลา มีการรักษานิเวศภูมิทัศน์ขนาดเล็ก
ประเภทสวนตู้ปลาที่ค่อนข้างต่ำ เนื่องจากมีค่าตัวชี้วัด ในระดับที่สูง 9 มี
อุณหภูมิที่สูงขึ้นอย่างต่อเนื่องพบว่ามีการตายของสิ่งมีชีวิตที่อยู่ในตู้นี้
มากที่สุด

4.1.3 สัปดาห์ที่ 4 บันทึกข้อมูลวันที่ 21-30 สรุปผลตัวชี้วัดหาค่าเฉลี่ยต่อสัปดาห์(กราฟที่ 4.16-4.21 )

จากกราฟที่ 4.18 - 4.21 พบว่าดัชนีดัชนี ค่า pH ในตู้ที่ 2- 5 อยู่ในระดับ 8.5 -
9 เป็นระดับที่สิ่งมีชีวิตสามารถอาศัยอยู่ได้และมีการเจริญเติบโตของพรรณไม้น้ำ มี
อุณหภูมิใกล้เคียงกันทุกตู้ประมาณ 28 องศาเซลเซียส ในตู้ที่ 1 มีอุณหภูมิสูงกกว่าทุก
ตู้ และยังพบว่ามีปลาบางตัวตายความใสของน้ำมีสีใสปกติ พรรณไม้น้ำมีการเจริญ
เติบโตในระดับที่ค่อนข้างดี

จากการทดลองครั้งนี้เราพบปัจจัยตัวแปรที่ทำให้เกิดผลกับการทดลอง เรื่อง
อุณหภูมิของน้ำ ออกซิเจนที่เหมาะสม และแสงที่ไม่เพียงพอต่อพรรณไม้น้ำใต้น้ำ
เนื่องจากวางอยู่ภายในอาคารพื้นที่ปิด ทำให้เกิดผลกระทบด้านการเจริญเติบโตพรรณ
ไม้น้ำบางชนิดทำให้เกิดการเน่าของใบและราก

ตู้ที่ 5 พรรณไม้น้ำลอยน้ำ + พรรณไม้น้ำใต้น้ำ + ปลา + เครื่องกรอง มีการรักษาระบบ
นิเวศภูมิทัศน์ขนาดเล็กประเภทสวนตู้ปลาดีที่สุด จากการศึกษาค่าตัวชี้วัด มีค่า pH 7-
8 เป็นค่ากลาง มีอุณหภูมิที่คงที่ โดยเฉลี่ยอยู่ที่ 27-28 องศา สิ่งมีชีวิตมีการเจริญ
เติบโตดี มีอัตราการเกิดของปลาที่เพิ่มขึ้น

ตู้ปลาที่ 4 พรรณไม้น้ำใต้น้ำ + พรรณไม้น้ำใต้น้ำ + ปลา มีการรักษาระบบนิเวศ
ภูมิทัศน์ขนาดเล็กประเภทสวนตู้ปลาเป็นอับดับที่ 2 มีค่า pH 8 มีอุณหภูมิที่คงที่ สิ่งมี
ชีวิตมีการเจริญเติบโตค่อนข้างดี

ตู้ปลาที่ 1 ตู้เปล่า + ปลา มีการรักษานิเวศภูมิทัศน์ขนาดเล็กประเภทสวนตู้ปลา
ที่ค่อนข้างต่ำ เนื่องจากมีค่าตัวชี้วัด ในระดับที่สูง 9 มีอุณหภูมิที่สูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง
พบว่ามีการตายของสิ่งมีชีวิตที่อยู่ในตู้นี้มากที่สุด

4.1.2.1 ผลการศึกษาทุกๆ 7 วัน / สัปดาห์ จำนวน 4 ครั้ง

1.) อาทิตย์ที่ 1 พบว่าดัชนี ค่า pH ทั้ง 5 ตู้ อยู่ในระดับ 8.5 - 9
เป็นระดับที่สิ่งมีชีวิต
สามารถอาศัยอยู่ได้และมีการเจริญเติบโตของ
พรรณไม้น้ำ มีอุณหภูมิใกล้เคียงกันทุกตู้ประมาณ 28 องศาเซลเซียส
น้ำมีสีใสปกติ และปลาร่าเริง กินอาหารปกติ พรรณไม้น้ำมีการเจริญ
เติบโตในระดับที่ค่อนข้างดี
2.) อาทิตย์ที่ 2 พบว่าดัชนี ค่า pH ทั้ง 5 ตู้ อยู่ในระดับ 8 เป็นระดับที่
สิ่งมีชีวิตสามารถอาศัยอยู่ได้และมีการเจริญเติบโตของพรรณไม้น้ำ มี
อุณหภูมิในตู้จะอยู่ที่ 28 องศาเซลเซียส ในตู้ที่ 1 เริ่มมีอุณหภูมิที่เพิ่มขึ้น
และยังพบว่ามีปลาตาย 2 ตัว ความใสของน้ำมีสีใสปกติ พรรณไม้น้ำมี
การเจริญเติบโตในระดับที่ค่อนข้างดี

11

4.1.2.1 ผลการศึกษาทุกๆ 7 วัน / สัปดาห์ จำนวน 4 ครั้ง

3.) อาทิตย์ที่ 3 พบว่าดัชนี ค่า pH ทั้ง 5 ตู้ อยู่ในระดับ 8.5 - 9 เป็น

ระดับที่สิ่งมีชีวิตสา
มารถอาศัยอยู่ได้และมีการเจริญเติบโตของพรรณไม้น้ำ มี
อุณหภูมิใกล้เคียงกันทุกตู้ประมาณ 28 องศาเซลเซียส ในตู้ที่ 1 มีอุณหภูมิ

สูงกกว่าทุกตู้ และยังพบว่ามีปลาบางตัวตายความใสของน้ำมีสีใสปกติ

พรรณไม้น้ำมีการเจริญเติบโตในระดับที่ค่อนข้างดี

4.) อาทิตย์ที่ 4 พบว่าดัชนีดัชนี ค่า pH ในตู้ที่ 2- 5 อยู่ในระดับ 8.5 - 9

เป็นระดับที่สิ่งมีชีวิตสามารถอาศัยอยู่ได้และมีการเจริญเติบโตของพรรณไม้

น้ำ มีอุณหภูมิใกล้เคียงกันทุกตู้ประมาณ 28 องศาเซลเซียส ในตู้ที่ 1 มี

อุณหภูมิสูงกกว่าทุกตู้ และยังพบว่ามีปลาบางตัวตายความใสของน้ำมีสีใส

ปกติ พรรณไม้น้ำมีการเจริญเติบโตในระดับที่ค่อนข้างดี

เป็นไปตามวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้ พรรณไม้น้ำสามารถรักษาระบบ

นิเวศภูมิทัศน์สวนตู้ปลาได้ เนื่องจากตู้ที่มีพรรณไม้น้ำสามรถควบคุม

อุณหภูมิให้คงที่ได้ในระดับหนึ่งและยังช่วยในการลดปริมาณ

ของเสียจากการขับถ่ายของปลาได้อีกด้วย 11

4.2 เสนอแนะแนวทางในการพัฒนาภูมิทัศน์สวนน้ำขนาดเล็กประเภทสวนตู้ปลา
4.2.1 ปัจจัยด้านการใช้งาน และความงาม
สวนตู้ที่ 1 เหมาะสำหรับเลี้ยงในหอพัก หรือ จัดงานอีเว้นท์ เนื่องจากการทดลองพบว่ามีอายุการใช้งานที่

สั้น และมีการขับถ่ายของเสียจำนวนมาก อยู่ได้ประมาณ 1อาทิตย์โดยที่น้ำไม่ขุ่นและมีส่งกลิ่นเหม็น มีตัวแปรที่ทำให้
เกิดผลการทดลองคือ ปลาตาย เนื่องจากไม่มีระบบนิเวศที่สามารถอยู่ได้ด้วยตัวเอง และมีสารอินทรีย์ในน้ำมาก
ด้านความงามมีน้อย เนื่องจากมีแค่ก้อนหินและดินปลูก
สวนตู้ที่ 2 จากการทดลอง พรรณไม้ลอยน้ำสามารถบำบัดหรือดูดซับสารอินทรีย์หรือสิ่งปฏิกูลจากการขับถ่ายของ
ปลาได้บ้าง มีอายุการใช้งานที่ยาว การดูแลรักษาต่ำ 3 อาทิตย์ – 1 เดือนในการดูแลรักษา เนื่องจากมีน้ำที่ใส ด้าน
ความงามมีปานกลาง เห็นความงามของในและรากจอก แหน ได้ทั้งด้านข้างและด้านบน ทำให้เกิดสุนทรียภาพอีกมุม
หนึ่ง

สวนตู้ที่ 3 จากการทดลอง พรรณไม้น้ำใต้น้ำสามารถบำบัดหรือดูดซับสารอินทรีย์หรือสิ่งปฏิกูลจากการขับถ่ายของ
ปลาได้อย่างมีประสิทธิภาพมากกว่าพรรณไม้ลอยน้ำเนื่องจากมีใบและรากที่ดูดซับสารได้โดยตรง มีอายุการใช้งานที่
ยาว การดูแลรักษาต่ำ 1เดือนขึ้นไป สามารถอยู่ได้ในอาคาร บ้านเรือน หรือโรงแรม เนื่องจากมีน้ำที่ใส และมีการ
บำบัดพรรณไม้น้ำใต้น้ำไปในตัวระบบนิเวศสวนตู้ปลา ด้านความงามมีมากกว่าตู้ที่ 1 และ 2 มีความสุนทรียภาพด้าน
สายตา เป็นมุมผ่อนคลาย

สวนตู้ที่ 4 จากการทดลอง พรรณไม้น้ำใต้น้ำและพรรณไม้ลอยน้ำสามารถบำบัดหรือดูดซับสารอินทรีย์หรือสิ่ง
ปฏิกูลจากการขับถ่ายของปลาได้อย่างมีประสิทธิภาพมากกว่าตู้อื่นๆ เนื่องจากมีทั้งพรรณไม้ลอยน้ำและพรรณไม้ใต้
น้ำ มีอายุการใช้งานที่ยาว การดูแลรักษาต่ำ 1 - 2 เดือนขึ้นไป สามารถอยู่ได้ในอาคาร บ้านเรือน หรือโรงแรม ต้อง
มีแสงไฟเสริมเพื่อให้พรรณไม้น้ำได้เจริญเติบโต เนื่องจากมีน้ำที่ใส และมีการบำบัดพรรณไม้น้ำใต้น้ำไปในตัวระบบ
นิเวศสวนตู้ปลา ด้านความงามมีมากกว่าตู้อื่นๆ มีความสุนทรียภาพด้านสายตา เป็นมุมผ่อนคลาย และสามารถนำ
มาเป็นอาชีพเพื่ อหารายได้ได้อีกด้วย
สวนตู้ที่5 เป็นสวนตู้ที่มีความสมบูรณ์เนื่องจากมีทั้งพรรณไม้ลอยน้ำและพรรณไม้ใต้น้ำ และเครื่องกรองน้ำ ทำให้มี
การใช้งานที่ยาว มีการดูแลรักษาต่ำ ด้านความงามมีมากกว่าตู้อื่นๆ มีความสุนทรียภาพด้านสายตา เป็นมุมผ่อน
คลาย และสามารถนำมาเป็นอาชีพเพื่อหารายได้ได้อีกด้วย

4.2.2.1 พรรณไม้น้ำสามารถรักษาระบบนิเวศภูมิทัศน์ขนาดเล็กประเภทสวนตู้ปลาได้
จากการศึกษาและทดลองประสิทธิภาพพรรณไม้น้ำในสวนตู้ปลา พบว่าพรรณไม้น้ำกลุ่มใต้น้ำ มี

ประสิทธิภาพในการบำบัดมากกว่ากลุ่มไม้ใต้น้ำลอยน้ำ และมีการเพิ่มจำนวนและกิ่งก้านและรากได้อย่างรวดเร็ว
เมื่อเปรียบเทียบกับตู้ที่มีแค่พรรณไม้ลอยน้ำ แต่ในตู้ที่มีการปลูกพรรณไม้น้ำ2ประเภท ร่วมกัน สามารถเพิ่ม
ประสิทธิภาพในการดูดซึมได้มากกว่าการปลูกพรรณไม้น้ำเพียงชนิดเดียว สรุปได้ว่าพรรณไม้น้ำสามารถรักษาระบบ
นิเวศได้ อาศัยหลักความสมดุลของธรรมชาติในการบำบัดธรรมชาติด้วยกันเอง

บทที่ 5 สรุป 5.1 สรุปผลการทดลอง
ผลการศึกษา
จากการศึกษาโครงงาน เมื่อทำการทดลองพรรณไม้น้ำในการ

รักษาระบบนิเวศขนาดเล็กประเภทสวนตู้ปลา ทั้ง5 ตู้ ซึ่งมีพรรณ

ไม้น้ำใต
้น้ำและพรรณไม้น้ำลอยน้ำเป็นตัวแทนของพรรณไม้น้ำใน
สวนตู้ปลา

5.1.1 สรุปผลการศึกษาโดยการทอลองระบบนิเวศในสวน
ตู้ 5 ตู้
จากการทดลองที่ได้มา จะเห็นได้ว่า ตู้ปลาทั้ง 5 ตู้มีความแตกต่าง
กันอย่างเห็นได้ชัดเจน มีอายุการใช้งานที่ต่างกันเมื่อเปรียบเทียบ
ระยะเวลาในแต่ละอาทิตย์ มีปัจจัยการเจริญเติบโตที่แตกต่างกัน ใน
การทดลองพบตัวแปรสำคัญ คือ อุณหภูมิของน้ำที่มีผลต่อการ
ดำรงชีวิตของสิ่งมีชีวิตภายในตู้และแสงที่ไม่เพี ยงพอต่อความ
ต้องการในการเจริญเติบโตของพรรณไม้น้ำใต้น้ำ เนื่องจากบาง
วันมสภาพอากาศที่ครึ้มฝน และตั้งอยู่ในตัวอาคารที่แสงส่องไม่ถึง
ถ้าตู้ปลาอยู่ในอาคารควรติดตั้งระบบไฟเพื่ อให้พรรณไม้น้ำมีการ
เจริญเติบโตที่ดี

5.1.2 สรุปพรรณไม้น้ำสามารถรักษาระบบนิเวศภูมิทัศน์ขนาด
เล็กประเภทสวนตู้ปลา

จากการทดลองพรรณไม้ลอยน้ำและพรรณไม้ใต้น้ำสามารถดูด
ซับสารและลดจำนวนเชื้อโรคในน้ำ และช่วยบำบัดสารอินทรีย์ในรูป
ไนโตรเจนและฟอส
ฟอรัส สาเหตุที่ทำให้เกิดน้ำเน่าและเชื้อโรค ในตู้ที่มี
พรรณไม้น้ำ ปลาจะป่วยหรือตายน้อยกว่าในตู้ที่มีปลาจำนวนมากและมี
พรรณไม้น้ำน้อยหรือไม่มีเลย ปลาและหอยยังยับยั้งการเกิดขี้ตะไคร้ได้
อีกด้วย เป็นการพึ่งพากันในระบบนิเวศสวนตู้ปลา
5.1.3 สรุปชนิดพืชที่มีคุณสมบัติในการรักษาน้ำและระบบนิเวศขนาดเล็ก
ของสวนตู้ปลา
จากการทดลองและการศึกษาประสิทฺธิภาพของพรรณไม้น้ำในสวนตู้ปลา
พบว่าทุกตู้สามารถลดปริมาณของไนโตรเจนและฟอสฟอรัสที่เกิดจาก
การเลี้ยงปลาได้ โดยสาหร่ายหางกระรอก มีประสิทธิภาพในการบำบัด
และลดปริมาณแอมโมเนียได้ดีที่สุด เนื่องจากสาหร่ายหางกระรอก เป็น
สาหร่ายที่แพร่ขยายพั นธุ์และมีการเพิ่ มกิ่งก้านและรากได้อย่างรวดเร็ว
ทำให้มีประสิทธิภาพในการบำบัดมากยิ่งขึ้น

5.2 การประยุกต์การศึกษา
ผลจากการศึกษาสามารถนำไปทดลองกับภาชนะอื่นๆได้

เช่น โหลแก้ว บ่อปลา ตู้ปลาในโรงแรมหรือร้านอาหาร ตู้ปลาที่บ้าน
เผื่อมุมผ่อนคลายและสามารถก่อให้เกิดรายได้ได้อีกด้วย
5.2.1 ด้านพืชพ
รรณ
จากการศึกษาสามารถเลือกใช้พื ชพรรณที่มีขนาดตามภาชนะที่
เลือกใช้ได้
5.2.2 ด้านภาชนะตู้ปลาที่ใช้ในการจัดสวนภูมิทัศน์ประเภทสวนตู้
ปลา

สามารถนำไปทดลองกับภาชนะอื่นๆได้ เช่น โหลแก้ว บ่อ
ปลา สระ
5.2.3 สถานที่ตั้ง
สามารถตั้งโชว์ได้ทั้งโรงแรม ร้านอาหาร หรือมุมผ่อนคลายได้บ้าน
เพื่ อให้เกินสุนทรียภาพ

บรรณานุกรม

https://sites.google.com/a/web1.dara.ac.th/aquaponics/bth-thi-5.พรรณไม้ใต้
น้ำ.18กรกฎาคม 2564.

https://www.fisheries.go.th/if-center/web2/images/aquarium/full-under.pdf.การบำบัดใน
การเลี้ยงปลาสวยงามโดยใช้พรรณไม้.18กรกฎาคม 2564.

http://thesis.swu.ac.th/swuthesis/Sec_Ed/Worrawat_T.pdf.การบำบัดน้ำเสีย.18กรกฎาคม
2564.

https://www.baanlaesuan.com/26561/ideas/aquatic-garden.พรรณไม้น้ำยอด
นิยม.18กรกฎาคม 2564.

https://assist-impact.net/th/articles.คุ ณสมบัติน้ำในการเลี้ยงปลาสวยงาม.18กรกฎาคม 2564.
https://www4.fisheries.go.th/local/file_document/.พรรณไม้น้ำสวยงามในไทย.18กรกฎาคม

2564.

https://www.jbl.de/en/blog/detail/158/benefits-of-aquatic-plants-for-the-
biosystem.ประโยชน์พรรณไม้น้ำที่มีต่อระบบนิเวศ.29 กรกฎาคม 2564.

05

เบื้องหลังการทำงาน