บทที่ 2

แบบทดสอบความเขา้ ใจ

จงตอบคาถามโดยทาเครื่องหมาย  ในชอ่ ง “จรงิ ” หรือ “เท็จ” ตามความเปน็ จรงิ หนา้ ข้อความ
ตอ่ ไปนี้ (ตอบถูก +2 คะแนน ตอบผิด -1 คะแนน ตอบไมร่ ู้ 0 คะแนน)

จริง เทจ็ ไม่รู้ ขอ้ ความ
1. ความเรว็ เปน็ ปริมาณเวกเตอร์
2. ตัวเลขอัตราเร็วบนหน้าปดั รถยนต์ เป็นปรมิ าณเวกเตอร์
3. ระยะทางและการกระจัดจะมคี ่าเท่ากนั เม่อื วตั ถุวิง่ เปน็ เส้นโค้ง
4. “ความหน่วง” คือ ความเร่งท่ีมีคา่ เปน็ ลบ
5. นกั กฬี าวง่ิ รอบสนามฟุตบอลท่ีมีระยะทางยาวด้านละ 100 เมตร
เม่อื เขาวง่ิ ไดค้ รบรอบสนามภายในเวลา 250 วนิ าที “อัตราเร็ว”
ของการวิง่ ของเขาคอื 0.4 เมตร/วนิ าที
6. จากข้อ 5 “ความเรว็ ” ของการว่ิงของเขาเป็น 0 เมตร/วนิ าที
7. “กราฟต่อไปนี้” เปน็ กราฟบอกตาแหนง่
ของรถที่กาลังวิง่ ไปข้างหน้าด้วยความเร็ว
แล้วเรม่ิ เบรกจนหยดุ
8. สงั เกตเหน็ รถกาลังวงิ่ ดว้ ยความเร็ว 20 m/s โดยทีข่ ้างหนา้ อกี
40 เมตรเป็นไฟแดง ถ้ารถเบรกด้วยความหน่วงขนาด 2 m/s2 รถ
จะหยุดทไี่ ฟแดงพอดี
9. รถออกตวั จากหยดุ นง่ิ ดว้ ยความเร่ง 4 m/s2 โดยวิ่งเป็นเวลา 10
วนิ าที จากน้นั ตอ้ งการเบรกจนหยดุ ภายใน 5 วินาที “ขนาดของ
ความหน่วง” ในการเบรกเปน็ -5 m/s2
10. โยนลูกบอลข้ึนฟ้า จะทาให้มีความเรง่ ในทิศขึ้นจนถงึ จุดสูงท่ีสุด
กอ่ นจะเปล่ยี นทศิ และตกลงมา
11. หากปล่อยวัตถุจากตึกสงู ใหก้ ระทบพ้ืนในเวลา 3 วนิ าที วตั ถุจะมี
ความเร็วกระทบพ้นื ประมาณ 30 m/s
12. เมอื่ โยนวัตถขุ ้นึ ฟ้าจากพ้นื ราบ ขนาดของความเรว็ ขณะโยนข้ึน
และขณะตกกระทบพนื้ นน้ั เทา่ กนั
13. เมื่อโยนวัตถขุ นึ้ ฟ้า จดุ ท่ีวัตถุมคี วามเร็วต่าสุด คือ จดุ ท่ีวัตถุอยสู่ ูง
ที่สุด

ปรมิ าณทางฟสิ กิ ส์

 ปริมาณสเกลาร์ (Scalar quantity) :
เป็นปริมาณที่บอกเฉพาะขนาดเพียงอย่างเดียว ก็มี
ความหมายสมบูรณ์ เช่น ระยะทาง มวล เวลา
ปริมาตร ความหนาแนน่ งาน พลงั งาน เปน็ ตน้

 ปริมาณเวกเตอร์ (Vector quantity) :
เป็นปริมาณที่ต้องบอกท้ังขนาดและทิศทาง ความหมายจึงจะสมบูรณ์ เช่น การกระจัด
ความเร็ว ความเรง่ แรง โมเมนตมั เป็นตน้

ปรมิ าณการเคลอ่ื นที่

 ตาแหนง่ (position) : การบอกตาแหนง่ ของวตั ถุจะต้องเทยี บกบั จดุ อา้ งอิง หรอื
ตาแหน่งอ้างอิง (reference point)

 ระยะทาง (Distance) : ……………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………..

 การกระจดั (Displacement) : ……………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………..

 อัตราเร็ว ( Speed) : ……………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………..

อัตราเรว็ เฉลี่ย (Average Speed) : ………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………

อตั ราเร็วขณะใดขณะหนงึ่ (Instantaneous Speed) : ………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………

 ความเร็ว (Velocity) : ……………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………..

ความเร็วเฉลี่ย (Average Velocity) : ……………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………

ความเร็วขณะใดขณะหนึ่ง (Instantaneous Velocity) : ……………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………

 ความเรง่ (Acceleration) : ………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………..

ความเรง่ เฉล่ยี (Average Acceleration) : ……………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………

ความเร่งขณะใดขณะหนง่ึ (Instantaneous Acceleration) : ……………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………

สตู รของอัตราเรง่ ไมม่ นี ิยามทางฟิสิกส์ ถ้าเจอคาวา่ อัตราเร่งให้
ตคี วามหมายว่า อัตราเรง่ ทก่ี าลังพดู ถึงน้ัน หมายถึง ขนาดของความเรง่

 เครื่องเคาะสัญญาณเวลา (Ticker Timer) : เคร่ืองมือที่ใช้ในการคานวณหา

อตั ราเรว็ ของวัตถใุ นชว่ งเวลาสัน้ ๆ

หลักการทางาน : เมื่อนาเคร่ืองเคาะสัญญาณเวลาต่อเข้ากบั หม้อแปลงไฟฟ้าโวลต์

ต่า (8V – 12V) จะเคาะด้วยความถี่ของกระแสไฟฟ้าสลับ 50 คร้ัง/วินาที (ตาม

ความถ่ีของระบบไฟฟ้ากระแสสลับในประเทศไทย) ทาให้เกิดจุดข้ึนบนแถบกระดาษที่

นาไปติดกบั วัตถุทีก่ าลังเคลื่อนที่ โดยชว่ งเวลาในการเคลือ่ นท่ีของแถบกระดาษจากจุด

หนึ่งไปยงั อีกจดุ หนง่ึ ท่ีอยถู่ ดั กนั จะเทา่ กับ 1/50 วินาที

ลกั ษณะของจดุ ที่ปรากฏบนแถบกระดาษ

ลกั ษณะจดุ การแปลความหมาย

ตวั อยา่ งโจทย์
1. ตาบล A, B และ C อยู่ทตี่ าแหน่ง (2,1), (10,7) และ (6,11) ตามลาดับ จงหา
ว่าระยะทางและการกระจัดในการเดนิ ทางจาก A ไป B ถึง C จะเปน็ กเี่ มตร

2. A และ B เป็นตาบลอยู่ในตาแหน่งดังรูป
ถ้าจะเดนิ ทางจากตาบล A ไปยงั ตาบล B จะต้อง
เดินตามทางโค้งไปโค้งมาตามรูป อยากทราบว่า
การกระจัดระหว่างตาบลทั้งสองมีขนาดเป็นเท่าไร
และมีทิศทามุมกับแกน x เทา่ ไร

3. เด็กคนหน่ึงเดินตามเส้นทางคร่ึงวงกลม ดังรูป
ระยะทางและการกระจัดจาก A ไปยัง B มีค่า
เทา่ ไร

4. แก้มใสว่ิงรอบสนามกีฬา ซ่ึงมีความยาวรอบสนาม 400 เมตร แก้มใสว่ิงทั้งหมด
10 รอบ จงหาระยะทางและการกระจัดท่ีได้ และถ้าแก้มใสใช้เวลาวิ่งทั้งหมด 8 นาที
20 วินาที จงหาอตั ราเรว็ เฉล่ียของการว่ิง (ในหน่วยเมตร/วินาที)

5. ชายคนหน่งึ วิ่งจากจดุ เริ่มต้นไปถึงกระทอ่ ม A แล้ววิ่งย้อนกลบั ไปหยดุ ท่ีใต้ต้นไม้ B
ใช้เวลาทั้งส้ิน 10 วินาทีพอดี จงคานวณหาความเร็วเฉล่ียและอัตราเร็วเฉล่ียของชาย
คนน้นั เปน็ เมตร/วินาที

6. เมื่อเริ่มต้นพบว่ารถจักรยานยนต์มีความเร็ว 20 เมตร/วินาที ไปในทิศตะวันออก
จงหาความเร่งเฉล่ยี ของรถจักรยานยนต์เมือ่ เวลาผา่ นไป 5.0 วินาที ในกรณีต่อไปนี้

ก. รถจักรยานยนต์มีความเร็ว 40 m/s ไปในทศิ ตะวนั ออก
ข. รถจกั รยานยนตม์ ีความเร็ว 10 m/s ไปในทิศตะวนั ออก
ค. รถจกั รยานยนต์มคี วามเร็ว 10 m/s ไปในทิศตะวนั ตก
ง. รถจกั รยานยนต์มีความเร็ว 40 m/s ไปในทิศตะวันตก

7. จากการทดลองหาค่าอัตราเร็วเฉล่ียของวัตถุที่ลากแถบกระดาษผ่านเครื่องเคาะ
สัญญาณเวลาชนดิ เคาะ 50 คร้ังในเวลา 1 วินาที จงหา

ก. อตั ราเรว็ เฉล่ยี ระหว่างจุด A กบั จดุ B
ข. อตั ราเรว็ เฉลยี่ ระหว่างจดุ A กับจุด C

8. เมื่อดึงแถบกระดาษผ่านเคร่ืองเคาะสัญญาณเวลาชนิดเคาะ 50 คร้ัง/วินาที ปรากฏ
ได้จุดบนแถบกระดาษ ดังรูป

จงหา ก. ความเรว็ เฉลีย่ ในชว่ ง BD ข. ความเร็วเฉล่ยี ในช่วง DF
ค. ความเรว็ ณ จุด C และจดุ E ง. ความเรง่ ที่จดุ D

กจิ กรรม รจู้ กั อัตราเรว็ เฉล่ยี และความเร็วเฉล่ีย
วธิ ีการทดลอง

1. ค้นหาระยะทางจากบ้านนักเรียนถึงโรงเรียนจากโปรแกรม Google Maps
แลว้ บันทึกเปน็ ภาพดังตัวอย่าง

2. คานวณหาอัตราเร็วเฉลยี่ จากข้อมลู ทีไ่ ดจ้ าก Google Maps
3. คานวณหาความเร็วเฉล่ียจากขอ้ มูลทีไ่ ดจ้ าก Google Maps

แบบบนั ทกึ กจิ กรรม ร้จู กั อตั ราเรว็ เฉลี่ย และความเรว็ เฉล่ยี