เล่ม 3 ศรัทธา 4

1

2

คคาํ าํนนําํา

ชุดกิจกรรม กลุ่มสาระการเรียนรู้สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม
(สาระพระพุทธศาสนา) เรื่อง หลกั ธรรมนาํ ชีวติ สาํ หรับช้นั ประถมศึกษาปี ท่ี 6
เป็นชุดกิจกรรมที่สร้างข้ึนเพ่อื พฒั นาและแกไ้ ขปัญหาในเรื่องของการเรียนการสอน เพ่ือ
ส่งเสริมนกั เรียนส่วนใหญ่ฝึ กทาํ กิจกรรมท่ีไดเ้ รียนรู้จากเน้ือหาสาระ เป็นการฝึ กใหน้ กั เรียน
ไดท้ าํ กิจกรรมกลุ่มและเดี่ยวสามารถแสดงความคิดเห็นและมีส่วนร่วมในการแสดงความ
คิดเห็นในกลุ่ม

ผจู้ ดั ทาํ ไดท้ าํ การศึกษาคน้ ควา้ เอกสารความรู้ต่าง ๆ เกี่ยวกบั เน้ือหาในหน่วย
การเรียนรู้ที่ 2 มาจดั ทาํ เป็นชุดกิจกรรม สาํ หรับนกั เรียนช้นั ประถมศึกษาปี ที่ 6
เรื่อง หลกั ธรรมนาํ ชีวติ จาํ นวน 9 เล่ม

ชุดท่ี 3 เรื่อง ศรัทธา 4 ไดอ้ ธิบายเน้ือหาสาระเกี่ยวกบั ความหมายและความสาํ คญั
ของศรัทธา 4

ในการจดั ทาํ ชุดกิจกรรม ไดส้ าํ เร็จลุล่วงไปดว้ ยดี ผจู้ ดั ทาํ ขอกราบขอบพระคุณ
ผเู้ ป็นท่ีปรึกษาคือ นายศุภลกั ษณ์ ดว้ งทอง ตาํ แหน่ง ผอู้ าํ นวยการโรงเรียน
บาํ รุงราษฎร์วิทยาคม วทิ ยฐานะ ผอู้ าํ นวยการชาํ นาญการพิเศษ และผเู้ ก่ียวขอ้ งทุกท่าน
ที่ใหก้ ารสนบั สนุนและตรวจสอบความสมบูรณ์ของเน้ือหาสาระภายในชุดกิจกรรม

ผจู้ ดั ทาํ หวงั เป็นอยา่ งยง่ิ วา่ ชุดกิจกรรม คงจะเป็นประโยชนต์ ่อครูผสู้ อนและนกั เรียน
ไดต้ ามสมควร

นฤมล กนั หา

สาสราบรบัญัญ 3

จุดประสงคก์ ารเรียนรู้ หน้า
คาํ แนะนาํ การใชช้ ุดกิจกรรม
แบบทดสอบก่อนเรียน ก
กระดาษคาํ ตอบ ข
สาระความรู้ เรื่อง ศรัทธา 4 1
กิจกรรมท่ี 1 เร่ือง ความสมั พนั ธ์ของศรัทธา 4 4
กิจกรรมท่ี 2 เร่ือง ศรัทธา 4 5
กรณีตวั อยา่ ง 10
แบบทดสอบหลงั เรียน 11
บรรณานุกรม 12
ภาคผนวก 13
เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียนและหลงั เรียน 16
เฉลยกิจกรรมท่ี 1 เร่ือง ความสมั พนั ธข์ องศรัทธา 4 18
เฉลยกิจกรรมที่ 2 เร่ือง ศรัทธา 4 19
แบบบนั ทึกคะแนน 20
21
22

สารบสาัญรภบาัญพ 4

ภาพท่ี 1 การต้งั ใจทาํ ขอ้ สอบ หน้า
ภาพที่ 2 การต้งั ในอ่านหนงั สือ
ภาพท่ี 3 การบชู าตน้ ไม้ 5
ภาพท่ี 4 การบูชาพญานาค 5
ภาพท่ี 5 ศาลเจา้ พ่อแกว้ บางมลู นาก 6
ภาพท่ี 6 ศาลพระภมู ิ 6
ภาพที่ 7 การไหวบ้ รรพบุรุษในบา้ น 7
ภาพท่ี 8 การไหวบ้ รรพบุรุษนอกบา้ น 7
ภาพท่ี 9 การบชู าราหู 7
ภาพที่ 10 ของไหวใ้ นพธิ ีไหวร้ าหู 7
ภาพท่ี 11 การตรัสรู้ธรรมของพระพุทธเจา้ 8
8
8

5ก

จุดประสงค์การเรียนรู้

เมื่อนกั เรียนใชช้ ุดกิจกรรมน้ีจบแลว้ นกั เรียนจะมีความรู้ความสามารถดงั น้ี

1. สามารถอธิบายความหมายของหลกั ธรรมทางพระพทุ ธศาสนา
เร่ือง ศรัทธา 4ได้

2. สามารถนาํ หลกั ธรรมทางพระพุทธศาสนา เร่ือง ศรัทธา 4ไปใช้
ในชีวติ ประจาํ วนั ได้

3. สามารถยกตวั อยา่ งการกระทาํ ที่ดีต่อศรัทธา 4ได้

ข6

คาํ แนะนําการใช้ชุดกจิ กรรม

ชุดกิจกรรม ชุดน้ี ใชป้ ระกอบการเรียน กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา
และวฒั นธรรม (สาระพระพุทธศาสนา) เรื่อง หลกั ธรรมนาํ ชีวติ สาํ หรับช้นั ประถมศึกษา
ปี ท่ี 6 ชุดที่ 3 เรื่อง ศรัทธา 4 นกั เรียนปฏิบตั ิดงั น้ี

1. ทาํ แบบทดสอบก่อนเรียน 10 ขอ้ ลงในกระดาษคาํ ตอบ
2. ศึกษาสาระความรู้ เรื่อง ศรัทธา 4
3. ทาํ กิจกรรมท่ี 1 เรื่อง ความสัมพนั ธข์ องศรัทธา 4
4. ทาํ กิจกรรมที่ 2 เรื่อง ศรัทธา 4
5. ตรวจคาํ ตอบจากแนวคาํ ตอบ จากภาคผนวกทา้ ยเล่ม การประเมินกิจกรรมท่ี 1
และกิจกรรมที่ 2 ของนกั เรียนผา่ นเกณฑร์ ้อยละ 80
6. ถา้ ตอบผดิ ควรกลบั ไปศกึ ษาเน้ือหาใหม่อีกคร้ังหน่ึง
7. เม่ือตรวจคาํ ตอบครบทุกขอ้ แลว้ ใหท้ าํ แบบทดสอบหลงั เรียน จาํ นวน 10 ขอ้
ลงในกระดาษคาํ ตอบ
8. ตรวจคาํ ตอบแบบทดสอบก่อนเรียนและหลงั เรียนจากภาคผนวกทา้ ยเล่ม
9. สรุปผลคะแนนที่ไดล้ งในกระดาษคาํ ตอบ
10. นกั เรียนควรมีความซื่อสตั ยต์ ่อตนเอง ไม่เปิ ดดูเฉลยก่อนลงมือ
ทาํ แบบทดสอบ

1

แบบทดสอบก่อนเรียน
ชุดกิจกรรม กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม

(สาระพระพุทธศาสนา) ช้นั ประถมศกึ ษาปี ที่ 6
เร่ือง หลกั ธรรมนาํ ชีวติ ชุดท่ี 3 เรื่อง ศรัทธา 4 จาํ นวน 10 ขอ้ เวลา 10 นาที

คาํ ชี้แจง ใหน้ กั เรียน กากบาท () เลือกคาํ ตอบที่ถกู ที่สุดเพียงขอ้ เดียว
ลงในกระดาษคาํ ตอบ

1. ศรัทธาหมายถึงอะไร
ก. ความเช่ือที่มีเหตุผล
ข. ความงมงาย
ค. ความหลง
ง. ความอ่อนนอ้ มถ่อมตน

2. ศรัทธามีก่ีอยา่ ง
ก. 2 อยา่ ง
ข. 3 อยา่ ง
ค. 4 อยา่ ง
ง. 5 อยา่ ง

3. กมั มสัทธา หมายความวา่ มีความเชื่อส่ิงใด
ก. เชื่อวา่ กรรมมีอยจู่ ริง
ข. ไม่เชื่อวา่ กรรมมีจริง
ค. เชื่อวา่ ทาํ แลว้ ยอ่ มมีคนเห็น
ง. ไม่เชื่อผลของกรรม

2

4. วปิ ากสทั ธา หมายความวา่ เช่ืออยา่ งไร
ก. ไม่เชื่ออะไร
ข. เชื่อวา่ ผลของกรรมมีจริง
ค. ไม่เช่ือวา่ ทาํ แลว้ มีผล
ง. เช่ือวา่ ทาํ แลว้ กจ็ บ

5. กมั มสั สกตาสัทธา หมายความวา่ อยา่ งไร
ก. เป็นคนดีทุกคน
ข. ไม่มีกรรมเป็นของตนเอง
ค. มีทรัพยส์ ินมาแต่กาํ เนิด
ง. เช่ือวา่ สัตวท์ ้งั ปวงมีกรรมเป็นของตนเอง

6. มีนกั เรียนคนหน่ึงไปขโมยของแลว้ โดนจบั ได้ นกั เรียนคิดวา่ เขาขาดศรัทธาขอ้ ใด
ก. กมั มสัทธา
ข. วปิ ากสัทธา
ค. ตถาคตโพธิสัทธา
ง. กมั มสั สกตาสัทธา

7. เหตุที่คนเราไม่อยากทาํ ผดิ กฎหมายเพราะเหตุใด
ก. คิดวา่ ยงุ่ ยาก
ข. คิดวา่ คนอื่นไม่พดู ดว้ ย
ค. คิดวา่ เสียเวลา
ง. คิดวา่ กรรมมีอยจู่ ริง

8. การทาํ ความดียอ่ มไดร้ ับผลเช่นไร
ก. ไม่ไดร้ ับอะไร
ข. ยอ่ มไดร้ ับผลดี
ค. ยอ่ มไดร้ ับผลชวั่
ง. ยอ่ มไดร้ ับทรัพยเ์ สมอ

3

9. ผทู้ ี่มีศรัทธาที่ถูกตอ้ งประกอบดว้ ยส่ิงใดต่อไปน้ี
ก. เหตุและผล
ข. ปัจจยั 4
ค. ความรู้ส่วนตวั
ง. ความเห็นท่ีไม่ปกติ

10. กรรมใด ใครก่อ กรรมน้นั ยอ่ มสนอง ตรงกบั ขอ้ ใด
ก. กมั มสทั ธา
ข. วปิ ากสัทธา
ค. กมั มสั สกตาสัทธา
ง. ตถาคตโพธิสัทธา

4

กระดาษคาํ ตอบ
ชุดกจิ กรรม กลุ่มสาระการเรียนรู้สงั คมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม

(สาระพระพทุ ธศาสนา)
ช่ือ.................................................................................... เลขท่ี .............
โรงเรียน ...................................................... ช้นั ประถมศึกษาปี ท่ี ..........
คาํ สั่ง จงกากบาท () ขอ้ ที่ถกู ตอ้ งที่สุดเพียงคาํ ตอบเดียว

แบบทดสอบก่อนเรียน ง แบบทดสอบหลงั เรียน ง
ข้อ ก ข ค ข้อ ก ข ค
1 1
2 2
3 3
4 4
5 5
6 6
7 7
8 8
9 9
10 10

รวมคะแนน รวมคะแนน

5

สาระความรู้
เรื่อง ศรัทธา 4

หลกั สาํ คญั ของพระพทุ ธศาสนา คือ สอนใหค้ นมีศรัทธาหรือความเช่ือโดยใชป้ ัญญา
พจิ ารณา การพฒั นาศรัทธาและปัญญาท่ีถกู ตอ้ ง ตอ้ งไม่เชื่องมงายในสิ่งที่ยงั ไม่ไดพ้ สิ ูจน์
นอกจากน้ีพระพทุ ธศาสนายงั ส่งเสริมใหพ้ ุทธศาสนิกชนไดฝ้ ึ กอบรมตน พ่งึ ตนเอง และมุ่ง
อิสรภาพ เพอื่ ใหก้ ระทาํ แต่กรรมดีดาํ รงชีวติ ไดด้ ว้ ยตนเอง และทาํ ตนใหป้ ลอดจากกิเลส
ตณั หาต่างๆ

ศรัทธา หมายถึง ความเช่ือที่ประกอบดว้ ยเหตุผล หมายถึง เชื่อในที่ควรเชื่อ เชื่อใน
การทาํ ความดีทางพระพุทธศาสนา ไม่สอนใหเ้ ชื่อคือสิ่งภายนอกไม่วา่ จะเป็นส่ิงใดกต็ าม
แต่สอนใหเ้ ช่ือภายในคือ ตนเองเพราะจะดีหรือชวั่ ตนเองเป็นผทู้ าํ ไม่ใหโ้ ทษคนอ่ืนหรือส่ิงอ่ืน
สอนใหเ้ ช่ือในกรรมลิขิต โดยเชื่อวา่ กรรมดี หรือ กรรมชว่ั เป็นสิ่งท่ีกาํ หนดชีวติ ของบุคคลน้นั ๆ
ความเช่ือในพระพุทธศาสนา กล่าวโดยจาํ แนกที่ต้งั แห่งความเชื่อเป็น 4 ประการ คือ

1. กมั มสัทธา หมายถึง เชื่อกรรม เช่ือกฎแห่งกรรม เช่ือวา่ กรรมมีอยจู่ ริง คือ เช่ือวา่
เมื่อทาํ อะไรโดยมีเจตนา คือ จงใจทาํ ท้งั รู้ ยอ่ มเป็นกรรม คืน เป็นความชวั่ ดี มีข้ึนในตน เป็น
เหตุปัจจยั ก่อใหเ้ กิดผลร้ายสืบเน่ืองต่อไป การกระทาํ ไม่วา่ งเปล่า และเช่ือวา่ ผลท่ีตอ้ งการ
จะสาํ เร็จไดด้ ว้ ยการกระทาํ มิใช่ดว้ ยการออ้ นวอนหรือนอนคอยวาสนา เช่น ถา้ ตอ้ งการทาํ
ขอ้ สอบใหไ้ ดค้ ะแนนดี กต็ อ้ งขยนั เรียน ต้งั ใจอ่านหนงั สือ เป็นตน้

ภาพที่ 1 การต้งั ใจทาํ ขอ้ สอบ ภาพท่ี 2 การต้งั ใจอา่ นหนงั สือ
ที่มา : http://ajarnrose.page.tl/ ที่มา : http://www.oknation.net/blog/sawnoyzi/2010/09/14/entry-1

6

2. วปิ ากสัทธา หมายถึง เช่ือวบิ ากเช่ือผลของกรรม เชื่อวา่ ผลของกรรมมีจริง คือเช่ือ
วา่ กรรมท่ีทาํ แลว้ ยอ่ มมีผล และผลตอ้ งมีเหตุ ผลดีเกิดจากกรรมดี ผลชว่ั เกิดจากกรรรมชวั่
เช่น คนที่ทาํ ขอ้ สอบไดค้ ะแนนดี เป็นเพราะสร้างเหตุไวด้ ีคือ ขยนั เรียน ต้งั ใจอ่านหนงั สือ
จึงสามารถทาํ คะแนนไดด้ ี เป็นตน้

3. กมั มสั สกตาสัทธา หมายถึง เชื่อวา่ การท่ีสตั วม์ ีกรรมเป็นของตน เช่ือวา่ แต่ละคน
เป็นเจา้ ของจะตอ้ งรับผดิ ชอบดว้ ยวบิ าก เป็นไปตามกรรมของตน เช่น ถา้ ต้งั ใจเรียนขยนั อ่าน
หนงั สือกส็ ามารถสอบผา่ นได้ เป็นตน้

4. ตถาคตโพธิสัทธา หมายถึง เช่ือความตรัสรู้ของพระพุทธเจา้ มน่ั ใจในองคพ์ ระ
ตถาคตวา่ ทรงเป็นพระสัมมาสัมพุทธะ ทรงพระคุณท้งั 9 ประการ ตรัสธรรมบญั ญตั ิวนิ ยั ไว้
ดว้ ยดีทรงเป็นผนู้ าํ ทางท่ีแสดงใหเ้ ห็นวา่ มนุษย์ คือ เราทุกคนน้ีหากฝึ กตนดว้ ยดีกส็ ามารถ
เขา้ ถึงภมู ิธรรมสูงสุด บริสุทธ์ิหลุดพน้ ไดด้ งั ที่พระองคท์ รงบาํ เพญ็ ไว้
ระดับความเช่ือมดี ังนี้

1) ความเชื่อในธรรมชาติ เช่น เช่ือตน้ ไม้ ภูเขา และสัตวต์ ่างๆ ท่ีผดิ ปกติมีความ
แปลกประหลาดไปจากธรรมดาวา่ ถา้ ทาํ การบูชาดี จะใหล้ าภแก่ตน ถา้ บูชาไม่ดีอาจไดร้ ับ
อนั ตรายต่างๆ

ภาพที่ 3 การบูชาตน้ ไม้ ภาพท่ี 4 การบูชาพญานาค
ท่ีมา : http://entrepreneurship-chula. ที่มา : http://www.banduangdham.com/forum/index.php?

wikispaces.com/BizEcosystem+(2nd2011) topic=161.0

7

2) ความเช่ือในผสี างเทวดา หรือความเชื่อในวญิ ญาณวา่ ผทู้ ่ีเสียชีวติ ไปแลว้ ยงั มี
วญิ ญาณวนเวยี นอยใู่ นสถานท่ีต่างๆ ส่วนมากในบริเวณท่ีผนู้ ้นั เสียชีวติ อาจใหผ้ ลร้ายแก่
บุคคลที่เคยกระทาํ กรรมล่วงเกินต่อผนู้ ้นั แต่ถา้ ขอขมาเสียกจ็ ะพน้ ภยั สาํ หรับคนที่ไม่เคย
ล่วงเกินถา้ ทาํ การบชู าดีจะไดร้ ับลาภผลจึงมีการสร้างศาลต่างๆ ใหว้ ญิ ญาณมาสถิตเพ่อื จะได้
บูชาไดถ้ กู ตอ้ ง เช่น ศาลเจา้ ศาลพระภูมิ เป็นตน้

ภาพท่ี 5 ศาลเจา้ พอ่ แกว้ บางมลู นาก ภาพท่ี 6 ศาลพระภูมิ
ท่ีมา : http://www.google.co.th/url?1377702957202322 ที่มา : http://www.horolive.com/fengshui/content

16-11-255.html
3) ความเช่ือในวญิ ญาณบรรพบุรุษ เช่น ป่ ู ยา่ ตา ยาย วา่ ยงั คงวนเวยี นอยภู่ ายใน
บา้ น เพื่อดูแลลกู หลาน ถา้ ลกู หลานทาํ ความดีมีความกตญั �ูกตเวที รักษาวงศต์ ระกลู ใหด้ ีก็
จะไดร้ ับผลดี ถา้ กระทาํ ตรงกนั ขา้ ม กจ็ ะไดร้ ับผลร้าย จึงจดั ที่บชู าภายในบา้ น สาํ หรับจุดธูป

บรรพบุรุษ มีการทาํ บุญบา้ น เพ่อื บรรพบุรุษไดฟ้ ังการเจริญพระพุทธมนตแ์ ละจะไดร้ ับอุทิศ
ส่วนกศุ ลใหบ้ รรพบุรุษ

ภาพท่ี 7 การไหวบ้ รรพบุรุษในบา้ น ภาพท่ี 8 การไหวบ้ รรพบุรุษนอกบา้ น
ท่ีมา : http://athiwin.wordpress.com/category/page/2/ ที่มา : http://www.myfirstbrain.com/main_view.aspx?ID=54287

8

4) ความเช่ือในเทพเจ้าหลายองค์ ที่มีความเกี่ยวขอ้ งกบั คน เช่น เทพเจา้ ผเู้ ป็นเจา้ ของ
วนั เกิด เทพเจา้ ผเู้ สวยอายุ และเทพเจา้ ผเู้ สวยอายแุ ทรกเขา้ มาอยา่ งท่ีสาํ นวนไทยวา่ พระศกุ ร์
เข้าพระเสาร์แทรก ถือวา่ ร้ายนกั จึงมีพธิ ีบูชาเทพเจา้ ประจาํ ดาวนพเคราะหท์ ่ีเก่ียวขอ้ งกบั
บุคคลน้นั

ภาพที่ 9 การบูชาราหู ภาพที่ 10 ของไหวใ้ นพิธีไหวร้ าหู
ท่ีมา : http://www.matichon.co.th/news_detail.php?newsid ที่มา : http://board.postjung.com/646029.html

=1355109963&grpid=03&catid=03

5) ความเชื่อในเทพเจ้าผู้ยงิ่ ใหญ่องค์เดยี ว ผใู้ ดจะเชื่อเทพเจา้ องคใ์ ดเป็นสิทธิทาง
ความคิดและแสดงความจงรักภกั ดีต่อเทพเจา้ น้นั โดยเฉพาะ เช่น การทรงเจา้ ในสถานท่ีหน่ึง
อาจเชิญเทพเจา้ องคห์ น่ึงมาเขา้ ทรง ในอีกสถานท่ีหน่ึงเชิญเทพเจา้ องคอ์ ื่นเป็นตน้

6) ความเชื่อในปัญญาของผู้รู้และปัญญาของตนเอง ผรู้ ู้ หมายถึง ผศู้ กึ ษา คน้ ควา้
พิสูจน์ ทดลอง จนไดค้ วามรู้มาเผยแผแ่ ก่ประชาชน ตลอดจนการตรัสรู้ของพระพทุ ธเจา้
สาํ หรับปัญญาของตนเองน้นั ใชใ้ นการพิจารณาไตร่ตรองใหเ้ ห็นความถูกผดิ สิ่งใดควร
ไม่ควร ประโยชนแ์ ละมิใช่ประโยชน์ ท้งั น้ีเพ่ือใหแ้ น่ใจก่อนเชื่อส่ิงน้นั

ภาพท่ี 11 การตรัสรู้ธรรมของพระพทุ ธเจา้
ท่ีมา : http://www.siamintelligence.com/bankimoon-

buddhism-speech/

9

ความเช่ือดงั กล่าว (ยกเวน้ ระดบั 6) เรียกวา่ ศรัทธาญาณวิปยตุ แปลวา่ ความเชื่อท่ี
ปราศจากปัญญา เป็นความเชื่อท่ียดึ ถือตามใจตนเอง หรือความเชื่อตามผอู้ ื่น มิไดใ้ ชป้ ัญญา
พจิ ารณาไตร่ตรองใหถ้ ่องแท้

เหตุอนั เป็นที่ต้งั แห่งความเล่ือมใสศรัทรา ไดแ้ ก่
1. เลื่อมใสศรัทธาเพราะเห็นรูปสมบตั ิสวยงาม
2. เล่ือมใสศรัทธาเพราะเห็นความประพฤติเรียบร้อยเคร่งในธรรมวนิ ยั
3. เล่ือมใสศรัทธาเพราะไดฟ้ ังเสียงอนั ไพเราะ
4. เล่ือมใสศรัทธาเพราะไดส้ ดบั ฟังธรรมของผทู้ ่ีฉลาดในการแสดง

ศรัทธาหรือความเชื่อในพระพทุ ธเจา้ น้นั ตอ้ งมีปัญญากาํ กบั อยเู่ สมอ เพราะตอ้ งการ
ใหไ้ ดพ้ สิ ูจนใ์ นส่ิงน้นั ๆดว้ ยปัญญาของตนเอง ไม่ใช่เชื่อตามผอู้ ื่น จึงเรียกวา่ เป็นความเช่ือท่ี
เกิดจากปัญญา

ศรัทธาน้ีจดั เป็นธรรมเบ้ืองตน้ ในอนั ท่ีจะทาํ ใหบ้ ุคคล ไดป้ ระกอบคุณงามความดี
เป็นบุญกศุ ลข้ึนมา และศรัทธาที่จะเกิดข้ึนไดน้ ้นั ยอ่ มตอ้ งอาศยั วตั ถุอนั เป็นที่ต้งั แห่งความเชื่อ
ไดแ้ ก่ พระรัตนตรัย ผลของกรรม เป็นตน้ ศรัทธาน้นั เมื่อเกิดข้ึนยอ่ มทาํ ใหเ้ กิดความผอ่ งใส
ไม่ข่นุ มวั สามารถดาํ เนินไปจนเขา้ ถึงปิ ติได้

10

กจิ กรรมท่ี 1
เร่ือง ความสัมพนั ธ์ของศรัทธา 4

คาํ ชี้แจง ใหน้ กั เรียนอ่านขอ้ ความแลว้ ตอบคาํ ถาม โดยนาํ ตวั อกั ษรหนา้ คาํ ตอบที่สมั พนั ธ์
กบั ขอ้ ความเขียนเติมลงใน ใหถ้ ูกตอ้ ง

ก. กมั มสัทธา ฉ. เชื่อตน้ ไม้ ภเู ขา
ข. ศรัทธา ช. ตถาคตโพธิสัทธา
ค. เช่ือผลของกรรม ซ. ศรัทธาญาณวปิ ยตุ
ง. วปิ ากสัทธา ฌ. เหตุอนั เป็นที่ต้งั แห่งศรัทธา
จ. กมั มสั สกตาสัทธา ญ. ระดบั ความเชื่อ

เร่ิมต้น 1. ความเช่ือในธรรมชาติ 2. เช่ือในความตรัสรู้

ของพระพทุ ธเจา้

4. เช่ือกฎแห่งกรรม หยุดพกั 3. ความเช่ือที่ปราศจากปัญญา

5. เช่ือวา่ สตั วม์ ีกรรม 6. ความเช่ือที่ประกอบ 7. เช่ือวา่ ผลของกรรม
เป็ นของตน ดว้ ยเหตุผล มีจริง
ไปต่อขอ้ 8 กนั เลย
9. เชื่อวา่ กรรมท่ีทาํ แลว้ 8. ศรัทธาเพราะไดฟ้ ัง
ยอ่ มมีผล เสียงอนั ไพเราะ ถึงจุดสิ้นสุดแล้วจ้า

10. เชื่อวา่ ผสี างเทวดาเชื่อในวญิ ญาณ
บรรพบุรุษเชื่อในเทพเจา้ หลายองค์

11

กจิ กรรมที่ 2
เร่ือง ศรัทธา 4

คาํ ชี้แจง ใหน้ กั เรียนสรุปความรู้เก่ียวกบั ความหมาย ประเภท ระดบั ความชื่อ เหตุที่ต้งั
แห่งความเล่ือมใสศรัทธา เป็นแผนผงั ความคิด

ความหมายของศรัทธา ประเภทของศรัทธา
……………………………………… ........................................................
……………………………………… ........................................................
……………………………………… ........................................................
……………………………………… ........................................................
……………………………………… ........................................................

ศรัทธา 4

ระดบั ความเช่ือ เหตุทตี่ ้งั แห่งความเลอ่ื มใสศรัทธา
………………………………………. ………………………………………
………………………………………. ………………………………………
………………………………………. ………………………………………
………………………………………. ………………………………………
………………………………………. ………………………………………
………………………………………. ………………………………………
………………………………………. ………………………………………

12

กรณตี วั อย่าง เร่ือง ศรัทธา 4

คาํ ชี้แจง ใหน้ กั เรียนอ่านกรณีตวั อยา่ งแลว้ สรุปประเดน็ ที่ไดศ้ ึกษาจากกรณีตวั อยา่ ง
เยน็ วนั น้ีมานีเดินออกมามองไปมาทางโนน้ ทางน้ี จนทาํ ใหแ้ ม่สงสยั จึงเอ่ยถาม

แม่ “เป็นอะไรลกู มองหาใครหรือจ๊ะ”
มานี “มองหาพ่อค่ะแม่ พรุ่งน้ีหนูตอ้ งออกไปอธิบายหลกั ธรรมเรื่องศรัทธา 4 ค่ะ

เลยจะใหพ้ อ่ อธิบายใหฟ้ ังค่ะ”
แม่ “พ่อไปทาํ ธุระกบั ลุงผใู้ หญ่นะลกู กวา่ จะกลบั กค็ งดึกโนน้ แหละ มาเด๋ียวแม่จะอธิบาย

ใหฟ้ ังเอง”
มานี “ขอบคุณค่ะแม่”
แม่ “ศรัทธากแ็ ปลวา่ ความเชื่อที่ประกอบดว้ ยเหตุผลนะลูกมี 4 อยา่ ง

ประการแรก กมั มศรัทธา คือ เชื่อเรื่องกรรม เช่น คนเราเชื่อเรื่องบาปกรรม
ประการสอง วปิ ากศรัทธา คือ ผลของการกระทาํ เช่น ทาํ ดีไดด้ ี ทาํ ชวั่ ไดช้ วั่
ประการสาม กมั มสั สกตาศรัทธา คือ การมีกรรมเป็นของตนเอง เช่น เราเคยทาํ อะไรไว้
กร็ ับผลน้นั ตอบแทน เหมือนเราไงเคยไดท้ าํ บุญร่วมกนั เกิดมาชาติน้ีกไ็ ดเ้ ป็นแม่เป็นลูก
ประการสุดทา้ ยสาํ คญั ที่สุดนะลกู ”
มานี “สาํ คญั อยา่ งไงคะ แม่”
แม่ “กถ็ า้ ไม่มี ตถาคตโพธิศรัทธา คือ ถา้ เราไม่มีความเชื่อต่อการตรัสรู้ของพระพทุ ธเจา้
เรากจ็ ะไม่มีการนบั ถือศาสนาพุทธไงละลูก แลว้ ประเทศเรากจ็ ะไม่สงบสุขอยา่ งทุกวนั น้ี
ดงั น้นั เราตอ้ งมีความเช่ือท้งั 4 อยา่ งน้ีและมีความมน่ั คงไม่เสื่อมคลายนะลูก”
มานี “ขอบคุณค่ะคุณแม่ เดี๋ยวหนูไปเขียนไวก้ ่อนนะคะ”
แม่ “เสร็จแลว้ ไปอาบน้าํ นะลกู ”

13

แบบทดสอบหลงั เรียน
ชุดกิจกรรม กลุ่มสาระการเรียนรู้สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม

(สาระพระพทุ ธศาสนา) ช้นั ประถมศึกษาปี ท่ี 6
เร่ือง หลกั ธรรมนาํ ชีวติ ชุดที่ 3 เรื่อง ศรัทธา 4 จาํ นวน 10 ขอ้ เวลา 10 นาที

คาํ ชี้แจง ใหน้ กั เรียน กากบาท () เลือกคาํ ตอบที่ถกู ที่สุดเพียงขอ้ เดียว
ลงในกระดาษคาํ ตอบ

1. กรรมใดใครก่อ กรรมน้นั ยอ่ มสนอง ตรงกบั ขอ้ ใด
ก. กมั มสทั ธา
ข. วปิ ากสัทธา
ค. กมั มสั สกตาสัทธา
ง. ตถาคตโพธิสัทธา

2. กมั มสัทธา หมายความวา่ มีความเช่ือส่ิงใด
ก. เชื่อวา่ กรรมมีอยจู่ ริง
ข. ไม่เช่ือวา่ กรรมมีจริง
ค. เช่ือวา่ ทาํ แลว้ ยอ่ มมีคนเห็น
ง. ไม่เช่ือผลของกรรม

3. ศรัทธามีก่ีอยา่ ง
ก. 2 อยา่ ง
ข. 3 อยา่ ง
ค. 4 อยา่ ง
ง. 5 อยา่ ง

14

4. กมั มสั สกตาสัทธา หมายความวา่ อยา่ งไร
ก. เป็นคนดีทุกคน
ข. ไม่มีกรรมเป็นของตนเอง
ค. มีทรัพยส์ ินมาแต่กาํ เนิด
ง. เช่ือวา่ สัตวท์ ้งั ปวงมีกรรมเป็นของตนเอง

5. ศรัทธาหมายถึงอะไร
ก. ความเช่ือที่มีเหตุผล
ข. ความงมงาย
ค. ความหลง
ง. ความอ่อนนอ้ มถ่อมตน

6. วปิ ากสทั ธา หมายความวา่ เช่ืออยา่ งไร
ก. ไม่เช่ืออะไร
ข. เช่ือวา่ ผลของกรรมมีจริง
ค. ไม่เช่ือวา่ ทาํ แลว้ มีผล
ง. เชื่อวา่ ทาํ แลว้ กจ็ บ

7. ผทู้ ่ีมีศรัทธาท่ีถูกตอ้ งประกอบดว้ ยส่ิงใดต่อไปน้ี
ก. เหตุและผล
ข. ปัจจยั 4
ค. ความรู้ส่วนตวั
ง. ความเห็นที่ไม่ปกติ

8. มีนกั เรียนคนหน่ึงไปขโมยของแลว้ โดนจบั ได้ นกั เรียนคิดวา่ เขาขาดศรัทธาขอ้ ใด
ก. กมั มสัทธา
ข. วปิ ากสทั ธา
ค. ตถาคตโพธิสทั ธา
ง. กมั มสั สกตาสทั ธา

15

9. เหตุท่ีคนเราไม่อยากทาํ ผดิ กฎหมายเพราะเหตุใด
ก. คิดวา่ ยงุ่ ยาก
ข. คิดวา่ คนอื่นไม่พดู ดว้ ย
ค. คิดวา่ เสียเวลา
ง. คิดวา่ กรรมมีอยจู่ ริง

10. การทาํ ความดียอ่ มไดร้ ับผลเช่นไร
ก. ไม่ไดร้ ับอะไร
ข. ยอ่ มไดร้ ับผลดี
ค. ยอ่ มไดร้ ับผลชวั่
ง. ยอ่ มไดร้ ับทรัพยเ์ สมอ

16

บรรณานุกรม

กรมการศาสนา. เทคนิคการสอนศีลธรรมสําหรับศูนย์ศึกษาพระพทุ ธศาสนาวนั อาทติ ย์.
กรุงเทพมหานคร : การศาสนา, 2545.

การตรัสรู้ธรรมของพระพุทธเจา้ (ออนไลน)์ . สืบคน้ จาก
http://www.siamintelligence.com/bankimoon-buddhism-speech/
[12 พฤศจิกายน 2555]

การต้งั ใจทาํ ขอ้ สอบ (ออนไลน)์ . สืบคน้ จาก http://ajarnrose.page.tl/ [12 พฤศจิกายน 2555]
การต้งั ใจอ่านหนงั สือ (ออนไลน)์ . สืบคน้ จาก

http://www.oknation.net/blog/sawnoyzi/2010/09/14/entry-1 [12 พฤศจิกายน 2555]
การบูชาตน้ ไม้ (ออนไลน)์ . สืบคน้ จาก

http://entrepreneurship-chula.wikispaces.com/BizEcosystem+(2nd2011)
[12 พฤศจิกายน 2555]
การบูชาพญานาค (ออนไลน)์ . สืบคน้ จาก
http://www.banduangdham.com/forum/index.php?topic=161.0
[12 พฤศจิกายน 2555]
การบูชาราหู (ออนไลน)์ . สืบคน้ จาก
http://www.matichon.co.th/news_detail.php?newsid=1355109963&grpid
=03&catid=03 [12 พฤศจิกายน 2555]
การไหวบ้ รรพบุรุษนอกบา้ น (ออนไลน)์ . สืบคน้ จาก
http://www.myfirstbrain.com/main_view.aspx?ID=54287 [12 พฤศจิกายน 2555]
การไหวบ้ รรพบุรุษในบา้ น (ออนไลน)์ . สืบคน้ จาก
http://athiwin.wordpress.com/category/page/2/ [12 พฤศจิกายน 2555]
ของไหวใ้ นพธิ ีไหวร้ าหู (ออนไลน)์ . สืบคน้ จาก http://board.postjung.com/646029.html
[12 พฤศจิกายน 2555]
.

17

บรรณานุกรม (ต่อ)

คณาจารยส์ าํ นกั พิมพเ์ ลี่ยงเชียง. หนังสือเรียนนักธรรมศึกษาช้ันตรี ฉบับมาตรฐาน
บูรณาการชีวติ วชิ าศาสนาพธิ ี. กรุงเทพมหานคร : เล่ียงเชียง, 2549จรัส พยคั ฆราช

ศกั ด์ิ. หนังสือเรียนสาระการเรียนรู้พนื้ ฐาน พระพทุ ธศาสนา
ช้ันประถมศึกษาปี ที่ 6. กรุงเทพมหานคร : วฒั นาพานิช, 2547.

พระธรรมกิตติวงศ.์ คาํ วดั . กรุงเทพมหานคร : เล่ียงเชียง, 2544.
ศาลเจา้ พ่อแกว้ บางมลู นาก (ออนไลน)์ . สืบคน้ จาก

http://www.google.co.th/url?1377702957202322 [12 พฤศจิกายน 2555]
ศาลพระภมู ิ (ออนไลน)์ . สืบคน้ จาก

http://www.horolive.com/fengshui/content16-11-255.html
[12 พฤศจิกายน 2555]
สุวนิ ทองป้ัน และคณะ. หนังสือเรียนสาระการเรียนรู้พนื้ ฐาน กล่มุ สาระการเรียนรู้
สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม พระพุทธศาสนา ช้ันประถมศึกษาปี ที่ 6.
กรุงเทพมหานคร: ประสานมิตร, 2547.
เอกรินทร์ ส่ีมหาศาล และคณะ. แม่บทมาตรฐาน พระพทุ ธศาสนา ป. 6.
กรุงเทพมหานคร : อกั ษรเจริญทศั น,์ 2547.

18

ภาคผนวก

19

เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียนและหลงั เรียน
ชุดกจิ กรรม กล่มุ สาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม

(สาระพระพทุ ธศาสนา) ช้ันประถมศึกษาปี ที่ 6
เร่ือง หลกั ธรรมนําชีวติ ชุดท่ี 3 เร่ือง ศรัทธา 4

แบบทดสอบก่อนเรียน แบบทดสอบหลงั เรียน

1. ก 1. ค
2. ค 2. ก
3. ก 3. ค
4. ข 4. ง
5. ง 5. ก
6. ข 6. ข
7. ง 7. ก
8. ข 8. ข
9. ก 9. ง
10. ค 10. ข

20

แนวเฉลยกจิ กรรมที่ 1
เร่ือง ความสัมพนั ธ์ของศรัทธา 4

คาํ ชี้แจง ใหน้ กั เรียนอ่านขอ้ ความแลว้ ตอบคาํ ถาม โดยนาํ ตวั อกั ษรหนา้ คาํ ตอบท่ีสมั พนั ธ์
กบั ขอ้ ความเขียนเติมลงใน ใหถ้ ูกตอ้ ง

ก. กมั มสัทธา ฉ. เช่ือตน้ ไม้ ภูเขา
ข. ศรัทธา ช. ตถาคตโพธิสัทธา
ค. เชื่อผลของกรรม ซ. ศรัทธาญาณวปิ ยตุ
ง. วปิ ากสทั ธา ฌ. เหตุอนั เป็นที่ต้งั แห่งศรัทธา
จ. กมั มสั สกตาสัทธา ญ. ระดบั ความเช่ือ

เริ่มต้น 1. ความเช่ือในธรรมชาติ 2. เช่ือในความตรัสรู้

ฉ ของพระพทุ ธเจา้ ช

4. เช่ือกฎแห่งกรรม หยดุ พกั 3. ความเชื่อที่ปราศจากปัญญา
ก ซ

5. เชื่อวา่ สตั วม์ ีกรรม 6. ความเชื่อที่ประกอบ 7. เชื่อวา่ ผลของกรรม
เป็นของตน จ ดว้ ยเหตุผล ข มีจริง ค

9. เช่ือวา่ กรรมที่ทาํ แลว้ 8. ศรัทธาเพราะไดฟ้ ัง ไปต่อขอ้ 8 กนั เลย
ยอ่ มมีผล เสียงอนั ไพเราะ ฌ ถึงจุดสิ้นสุดแล้วจ้า
ง

10. เช่ือวา่ ผสี างเทวดาเชื่อในวญิ ญาณ
บรรพบุรุษเชื่อในเทพเจา้ หลายองค์ ญ

21

กจิ กรรมที่ 2
เร่ือง ความสัมพนั ธ์ของศรัทธา 4

คาํ ชี้แจง ใหน้ กั เรียนสรุปความรู้เก่ียวกบั ความหมาย ประเภท ระดบั ความชื่อ เหตุท่ีต้งั
แห่งความเล่ือมใสศรัทธา เป็นแผนผงั ความคิด

ความหมายของศรัทธา ประเภทของศรัทธา

ความเชื่อที่ประกอบดว้ ยเหตุผล หมายถึง เช่ือสิ่งที่ 1. กมั มสัทธา หมายถึง เชื่อกรรม เช่ือกฎแห่งกรรม
ควรเช่ือ เช่ือในการทาํ ความดีพระพทุ ธศาสนา ไม่ 2. วปิ ากสัทธา หมายถึง เชื่อวบิ าก เชื่อผลของกรรม
สอนใหเ้ ชื่อคือสิ่งภายนอกไมว่ า่ จะเป็นส่ิงใดกต็ าม 3. กมั มสั สกตาสัทธา หมายถึง เชื่อความท่ีสัตว์
แตส่ อนให้เช่ือภายในคือ ตนเองเพราะจะดีหรือชว่ั
ตนเองเป็นผทู้ าํ ไม่ใหโ้ ทษคนอ่ืนหรือส่ิงอื่น สอน มีกรรมเป็ นของตน
ใหเ้ ช่ือในกรรมลิขิต โดยเช่ือวา่ กรรมดี หรือ กรรม 4. ตถาคตโพธิสัทธา หมายถึง เชื่อความตรัสรู้
ชวั่ เป็นส่ิงที่กาํ หนดชีวติ ของบุคคลน้นั ๆ ความเช่ือ
ในพระพทุ ธศาสนา ของพระพุทธเจา้

ศรัทธา 4

ระดบั ความเชื่อ เหตุทต่ี ้งั แห่งความเลอื่ มใสศรัทธา

1) ความเช่ือในธรรมชาติ 1. เล่ือมใสศรัทธาเพราะเห็นรูปสมบตั ิสวยงาม
2) ความเช่ือในผสี างเทวดา 2. เลื่อมใสศรัทธาเพราะเห็นความประพฤติ
3) ความเช่ือในวญิ ญาณบรรพบุรุษ
เรียบร้อยเคร่งในธรรมวนิ ยั
4) ความเช่ือในเทพเจา้ หลายองค์
5) ความเช่ือในเทพเจา้ ผยู้ ง่ิ ใหญอ่ งคเ์ ดียว 3. เล่ือมใสศรัทธาเพราะไดฟ้ ังเสียงอนั ไพเราะ
6) ความเชื่อในปัญญาของผรู้ ู้และปัญญาของ 4. เล่ือมใสศรัทธาเพราะไดส้ ดบั ฟังธรรมของผทู้ ี่

ตนเอง ฉลาดในการแสดง

22

แบบบนั ทกึ คะแนน
ชุดที่ 3 เร่ือง ศรัทธา 4

ที่ กจิ กรรมท่ี 1 กจิ กรรมท่ี 2 รวมคะแนน
( 10 คะแนน ) ( 10 คะแนน ) ( 30 คะแนน)

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22