Gặp gỡ trên đất Mỹ Tiêu Dao Bảo Cự

Việt – Mỹ là hai đất nước xa xôi cách nhau nửa vòng trái đất, với chủng tộc, văn hóa
hoàn toàn khác nhau nhưng lại có những liên hệ mang tính định mệnh và lịch sử đặc
biệt. Sự can thiệp của Mỹ vào cuộc chiến Việt Nam là một chương bi thảm nhất trong
cả lịch sử hai nước. Lúc cao điểm hơn nửa triệu lính Mỹ chiến đấu ở Việt Nam và hơn
58.000 người đã tử trận ở chiến trường này. Bức tường tưởng niệm bằng đá đen ở thủ
đô Washington DC và các đài tưởng niệm rải rác khắp nước Mỹ là những chứng tích
vật chất thể hiện vết thương không bao giờ lành trong tâm hồn dân Mỹ. Cho tới nay vẫn
còn rất nhiều cựu binh mang hội chứng chiến tranh Việt Nam. Một đất nước nhỏ bé
nghèo đói nhưng kiêu dũng ở phương đông đã ghi một dấu ấn đau buồn lên lịch sử
nước Mỹ. Và dĩ nhiên người Việt cũng nhận chịu nhiều đau thương, mất mát hơn trước
kẻ địch hùng mạnh với phương tiện chiến tranh hiện đại có sức tàn phá khốc liệt, bao
nhiêu bom đạn đã dội xuống xóm làng thành phố, bao nhiêu cánh rừng cháy rụi và
nhiễm chất độc màu da cam, những vụ tàn sát kinh hoàng…

Trang sử đẫm máu đã được lật qua và hình thành một mối quan hệ lạ lùng. Nhiều triệu
lượt lính Mỹ đã từng đến Việt Nam. Gần hai triệu người Việt đang sống trên đất Mỹ, đa
số đã trở thành công dân Mỹ. Những cuộc tình, hôn nhân Việt – Mỹ đã hình thành cả
trong thời chiến lẫn thời bình. Nhiều du học sinh tiếp tục sang Mỹ học tập. Hai nước đã
bình thường hóa quan hệ ngoại giao. Sự hiểu biết giữa hai dân tộc ngày càng sâu sắc
hơn để có thể có một mối quan hệ tốt hơn và khác trước. Trong tình hình Trung quốc
đang nổi lên như một siêu cường muốn chi phối Việt Nam, Đông Nam Á và cả trật tự
thế giới, mối quan hệ Mỹ - Việt có thể là một yếu tố giúp hạn chế tham vọng của Trung
quốc và cân bằng tình hình. Đã hiểu biết nhau, cần phải có sự tin cậy và giúp đỡ lẫn
nhau. Những trò chính trị ma giáo, mị dân, vị kỷ không mang lại ích lợi gì cho hai nước.
Là nước mạnh hơn, Mỹ phải có sự chân thành, là nước yếu hơn, Việt Nam phải có đủ
bản lĩnh để ứng xử khôn ngoan và đúng đắn. Trong mối quan hệ này, ngoài chính
quyền trong nước, rõ ràng cộng đồng người Việt trên đất Mỹ có vai trò đặc biệt quan
trọng không ai thay thế được.

Bức Tường Đá Đen có thể là nơi rút ra bài học cho mối quan hệ Mỹ - Việt.

Trong tình hình hiện nay, việc nhiều người đi Mỹ trở thành chuyện bình thường nhưng
đối với chúng tôi, chuyến đi Mỹ lần đầu và có thể duy nhất này là một trường hợp rất
đặc biệt. Một việc tưởng như ngẫu nhiên nhưng thực ra là kết quả của một chuỗi nhân
duyên, trong mối tương tác giữa các cá nhân trong một hoàn cảnh lịch sử phức tạp.
Đây là một chuyến đi trong mơ, đầy ắp sự kiện và cảm xúc. Điều lớn nhất chúng tôi
nhận được là sự cảm thông, chia sẻ, tình cảm giữa người Việt và người Việt, giữa con
người và con người trong ước vọng về một đất nước Việt Nam hòa bình, phồn vinh,
dân chủ và tự do. Chúng tôi tin rằng tình người, tình quê hương sẽ giúp vượt qua ngộ
nhận, chia rẽ, thù hận; cái thiện sẽ thắng cái ác, để tương lai dân tộc và con người tươi
đẹp hơn.

Đà Lạt tháng 12/2010
Tiêu Dao Bảo Cự