1984-george-orwell

nêu lên bằng những từ rất tổng quát kết khối với nhau nên nhờ đó không
cần định nghĩa mà bít bí được hàng nhóm tà thuyết. Thực ra, chỉ có thể
dùng Ngôn Mới nhằm mục tiêu bất chính thống bằng cách dịch lại một
cách bất hợp pháp vài từ sang Ngôn Cũ. Ví dụ, Mọi người đều bằng nhau
có thể là một câu Ngôn Mới, nhưng chỉ tựa như Mọi người đều tóc hung
có thể là một câu Ngôn Cũ. Nó không sai văn phạm, nhưng diễn tả một sự
sai ngoa dễ thấy — làm như nó cho rằng mọi người ai cũng bằng bề nhau,
bằng cân nhau, bằng sức nhau. Khái niệm bình đẳng chính trị không còn
nữa, cho nên nghĩa phụ này đã bị khử trừ khỏi từ bằng nhau. Năm 1984,
khi Ngôn Cũ còn là phương tiện truyền thông bình thường, trên lý thuyết
có mối nguy kẻ dùng từ Ngôn Mới có thể nhớ lại nguyên nghĩa của chúng.
Trên thực tế, bất cứ ai vững ý đôi cũng tránh được chuyện đó, vả lại sau
hai thế hệ ngay cái khả năng nhầm lẫn kia cũng sẽ biến mất. Một người
sinh trưởng với Ngôn Mới làm ngôn ngữ độc nhất sẽ không còn biết rằng
bằng nhau có thời có nghĩa phụ là "bằng nhau về mặt chính trị", hay biết
rằng tự do có thời nghĩa là "tự do về mặt tinh thần", chẳng khác gì một
người chưa từng nghe nói tới cờ sẽ không hiểu được nghĩa phụ của tướng
và xe. Sẽ có nhiều trọng tội và điều sai lầm vượt khả năng phạm phải của
họ, chỉ vì chúng không có tên và bởi vậy không thể tưởng tượng ra được.
Và phải dự kiến rằng với thời gian các đặc tính của Ngôn Mới sẽ càng
ngày càng hiển hiện — số từ ít dần, nghĩa của các từ thêm ngặt, khả năng
dùng từ một cách không thích đáng mãi mãi suy giảm.

Một khi Ngôn Cũ bị thay thế hẳn, mối liên lạc cuối cùng với quá khứ sẽ
bị cắt đứt. Lịch sử đã bị viết lại, nhưng nhiều mẩu văn chương thuộc quá
khứ còn tồn tại đâu đó, không bị kiểm duyệt hết, và còn có người giữ được
một chút hiểu biết về Ngôn Cũ, những mẩu đó còn có thể được đọc. Nay
mai, dù những mẩu đó có cơ tồn tại, không ai hiểu nổi hay dịch nổi chúng.
Không thể dịch được một đoạn Ngôn Cũ sang Ngôn Mới trừ phi nó liên
quan đến một quá trình kỹ thuật hay một hành động hàng ngày thật đơn
giản, hoặc nó đã sẵn có khuynh hướng chính thống (từ Ngôn Mới sẽ là đầy
ý tốt). Trên thực tế như vậy là không có sách nào viết trước khoảng 1960
có thể được dịch trọn vẹn. Văn chương trước Cách mạng chỉ có thể được
chuyển dịch theo ý hệ — tức bị biến nghĩa và biến lời. Hãy lấy làm ví dụ
đoạn văn danh tiếng trích từ Bản Tuyên Ngôn Độc Lập:

Chúng tôi coi những sự thực sau đây là điều hiển nhiên: Rằng con người
sinh ra ai cũng bằng ai, ai cũng được Thượng Đế ban cho một số quyền lợi
bất khả di nhượng, rằng trong đó có quyền sinh sống, quyền tự do, và
quyền theo đuổi hạnh phúc. Rằng để duy trì những quyền lợi ấy, các Chính
Quyền đã được đặt trong nhân loại, rút quyền lực từ sự ưng thuận của
những kẻ bị cai trị. Rằng mỗi khi một Chính Thể đi đến chỗ phá hủy mục
đích trên, quyền của Dân Chúng là thay đổi hay loại bỏ Chính Thế đó để
thiết lập một Chính Quyền mớị..

ểể ẫ

Hoàn toàn không thể chuyển đoạn văn này sang Ngôn Mới mà vẫn giữ
được ý nghĩa của nguyên bản. Phiên dịch sát ý nhất sẽ là gom cả đoạn
trong có một từ tội ý. Một bản dịch đầy đủ chỉ có thể là một bản dịch trọng
ý hệ, theo đó từ ngữ của Jefferson biến thành một bản văn tâng bốc chính
thể chuyên chế.

Thật vậy, một phần lớn văn chương quá khứ đã bị biến đổi kiểu đó. Xét
về mặt uy tín, nên duy trì ký ức của một vài nhân vật lịch sử nhưng đồng
thời khiến những công trình của họ tương ứng với triết lý Anh Xã. Nhiều
văn hào như Shakespeare, Milton, Swift, Byron, Dickens, và khác nữa,
đương được dịch vì lẽ đó: một khi công việc hoàn thành, văn bản nguyên
thủy của họ cùng với những di tích văn chương quá khứ khác sẽ bị hủy
hoại. Việc phiên dịch này là một công việc chậm chạp khó khăn, không
mong gì làm xong trước nhị thập niên đầu thế kỷ hai mươi mốt. Chính vì
để có đủ thì giờ hoàn thành công việc dịch thuật sơ bộ mà sự chấp nhận
Ngôn Mới chót cùng đã được ấn định vào một ngày rất xa vào năm 2050.

Hết

Chia sẻ ebook: https://downloadsach.com
Follow us on Facebook: https://facebook.com/caphebuoitoi