Chúng Ta Đã Thua Trận Ở Việt Nam Thế Nào Nguyễn Cao Kỳ 1985

nỉta 1965, sSu tu ầ n 1S trư ớ c khi t ô i nhâm' chức, tố n g thống Johnoon đâ
quySt đ in h l à bộ b in h cùa Hoa Ky nên có những h o ạt động t i ế n cô n c.

Lẽ d ĩ nh ỉên l a t ô i dã không được b iơ t quyểt đ in h này củ a tone

th ơ n g Johnson lú c bĩiy E iờ , những cung không co một a i ng p ạỉ những

I ngúời cơ vẩn thân cận của tong thống b iế t đu^c v iệ c đó; .quygt đỉnh

nay đ ã đươc g iứ b í m ật. Jo h n so r Tã quyết đ ỉn h như vây bớ i v ì h iõ h như

ntĩu c h ỉ tfin công bằng cách đánh bom suông và v iệ c đanh bom đã keo dài

c ả th án g - t h ì aẽ không th ê ngăn chặn d'JWj'C sư sup đ ố c u a chế đg miần

Nam V iêt Nam'với ch ín h phủ thuừng th à y đ ồ i lu ô n . Johnson dã không dám

tă n g cường v iê c đárih bom vì. e sơ Su- Can th iê p Cua Trung Quơc, do đo

mầ Johnson đã r a lề n h oho l í n h thúy đánh bộ Hoa Ky nên k h ỏ i sư hành

đông tể n công và đã chuẫn y cho g ớ ỉ thêm sanc V iệt Nam từ 18.000 đển

20.000 quẫn; tă n g cường sơ 57.000 quân Hoa Kỳ lú c bấy g iờ đang x r —V iịt-.

Kam. SỔ quân tă íig cường này .gồm có 7 t i ễ u đoan l í n h th ủ ỵ đánh bộ v à

' 4 t ỉ ê u đoàn bô b ỉn h . LÚc bííy g iờ Westmoreland cũng đã .có dưới . quyền

*ọ h ỉ h a y Cua mìph một t i ê u đoan đc«

đ in h cua Johnson khòiiR p k ả i dã dưưc la y qua sớmf bỗ’i vìđểiỊ

t '. ng 6 t h ì cộng sản đã danii mạab. tro o g cupc t ì ể a õôíìg Ệiụạ h e .c a a ỉip

Vu W estmoreland dS. nhận thỗy l à óng to căn có thêm CLuâtt* toestm orelanà

đã n o i v ơ i O a -sin h -tơ n ‘ ỉ MV iệ t cọng; CO kha liătíg hàtth quân đếo. c ã p tr u a ^

V <âoàỉ4 tro n g t ỗ t ọả bổn vùng I I I en th u ậ t của miền l\lam V iệ t Ham* ícỷ số

liuta. aao n&ú tJjong quán. doi V iệt UaiQ đa lê n cao mot cacii ^ixac taươa^*

Sự tìL iệt h ạ i tro n g cac tr ậ n 4ùnệ aộ cũi lê ũ cao hơn anỉc t i ê n liệ u * 5CÔÌ

k&õng thay chung t a có duờn& l o i hanh ầon& nào khắc ỈLơn l à tă u £ ịhêsx

J CO gắng "của chúng t a bằng cách g ở i Ịhêm quan từ Hoa Ky ixoặc từ ọac

quốc g i a th ư ba ảễn V iệt Nom càng sổm càng t o t , tro n g ybnsnẩy tu ằ n l e

n g h i ậm tro n g sắp đ ễ a ” « W eatmorelana đã x ỉn tkỗia t ấ t cả l à 44 tiễu

doan, tư c la. nhiều hxm.số 33 t i ‘ễu đoànt cop ao XÌE th ê a đố đẵ

làm cho n&ười t a p h ải oiioáug. vấag* Clio dển lú c này,, q u y ễ t đ ịn h cua

tông tỉioag Johnson vế v iệ c sự dụng bộ b ỉn h Hoa Kỳ ở V iệ t Nam mới được

lo a n bắo cộng k h a i chunr: v ơ ỉ bản t i n cho b i ệ t l ạ l í u h thủy đánh. bộ

Hoa Kỳ dã cổ 200 thương vong, ìữià ir ắ n g đà xọ an bao một ca ch. O0 tS a

i a : lậiOiõcg cổ eư th,ây đ ô i nko trongahiệm vạ cua các đơn v i tạ c c k iễ a

t r ồ a bo cu& Hoa Kỳ t ụ i V iệ t Weun tronr: may ngày hoặc tuầíỉ l e gan đay*

. íDỗngtiiống đã khồog cỗ ciil thị. điều g ì mới M ận hệ dếa vẫn đ ỉ aàỵ chó

tướũé Westmoreland troù?Àmẵy ũKaỵ gaa ứây hoặo troag bãt, 0« thời.^iồia

*!ầ<ỉ fcluto* vụ. ohLùh yếu oủa c íc dơạ v ị n ó i t r ỉ a l à dam bảo an flinJtt

▼.à giuỉgìĩi cáo cáu oư quân Bự quan irpng, như căn cư khòng quấn Nãũg*

o íc dơn v ị ùigr có nhlển vụ. k ế t hợp ìxkuli dojag tu M pÀohg vơ i hành * ,đọng

k e d ỉ i an aiiềằk trong v i gỉta nằầĨtng khu vưc du^c canh g iữ Ể
\« •

HMỈU tướng Wee.Worelarid được v ị chi huy có ịhịũầ quýìn của pỉiíạ

Y i ệ t Kam y ô u o k i g i u p d ỡ t h i tu * n & i e s t m o r e l a ũ c ũ n g q c ó i|ULjría , t r o n g n h iệ o T

vạ đã đuọc g ia o ph.õ@ đ iều đỘA£ các đơn v ị tr ê n đây cua Hóa Ky1dê yễmtrọ*.
cáo lự c lưọagVxật foam ỳrưỠQ sự tan cong óữ dội cũa đ ịc h , kill pịila V iệt .

k b ô ữ g cổ s ẵ n l u #e l u ự n g dư bị. kh.âC đ ể Q ố i ph ó v a k h ị 9 ò ẽ g ũh-ậa t hấy
rằn g í tìnia k ìn h qùâữ. sự nổi Ghuag đoi hồi* một Stt yốtt trọ* cấp bach. nhu
vậjrM.

Baa tuy ế* bố trện của iỉhè ĨNrạrig đã làm ch.0 tìn h trạng khung' hoang
xong t i a cua dân chung Hoa Kỳ đối jgp'i; chíakL-plnl Hoa Ký trở oêa pliỗ biến
ÌỀ0Ũ v ì 0ự khiỈBg lioễiig Ịiày càng tăQỈ* them k ill lữ đoan 173 dù. Guà HoaKỵđi
tfcfttt f i a tá o oiiiến vớ i tỉề u đoàn úc và lựư lupemg Nam V iệt Kam ả phíaẸắc
i * i GÒn &gay 27 thang 6 . BỞi v i cuộc h&nh quận 'icểo a à i tro n g 3 ngay này

và U«or 1* l i f t dìu t i è n mà quán d ô i Hoa .Kỳ dạ tham g ia tá c chiến theo
iciều nlề? d i ithóng piiầi l a một "iiauh aộng aễ bảơ vệ an n i'ih 11» mà dây
tò£ja2i l à ttỌt ouôc hanh quáa mà ttestiaQ#eiaud aẫ g ọ i xa ixùaìi quân "lùngvà
tiiệTỉ,r. trong vùn& Việt cón£. WefltiaoreỊtìJud cổ Jũ6i vơ i t ò i l a chiến ^huật
Mlùnfc v à 'd i ệ t 1* ẹế th ẫ ứaah b a i ke địch. vào cu ổ i uăm 1967*

! Trong vong một thung kề từ k h i tò i, nhệrn chiíc tỉiu tuớn&, bọ trương

^ quốc phòng JadNa«ira dã den V ie tn a m dể ước tín h ve ban yâu cầu* 44 tiề u
đoạn Oiia. We0tttox#iaũdL«#McJMeiiiura ứũ ciaấp thuẬữ bân yau cầu đổ«- Va Hỹi

ớÌ qề tham mưu truơ ng l i ê n quâ/1 Hoa IỊỊ cũng cnấp ịhaẹn ban yêu pầu.. cua
^•fitaor«X andf và vào cu ổ i UflUBat96ỉ quàn số Hoa Kỳ ở V iệ t lèạa đ ă .tă n g lê n

iế a 1 Ì 4*314 n^utời và số ếnày t r ê a đà đươc tăìoồ them, mặc dÙHhàlrắiis •

t 4 a t l ắ p t ự c a h ấ n n ia n iila lcJac..^ c ổ . s ự t h a y d ổ i t ià o t x o u ^ c l i l i i i i 3Q.CỈX a ư

ếụn^ qu&a dội Hoa t ạ i V iệt jĩ^ía c ạ v

Xroa^ kặữan^; th ơ i gỉan. Aây< t ô i dan& oủũé; cố quyen hkạia cuft ẻt a i

vụ thủ. tư ơ ag. Mcỉiỉamaxa có ‘sang thảm t ô i YÀo trivớc cu o ỉ nám

1965 t Ị 4Ĩl bao cao l a i vơi tổng thống Hoa Kỉr ĩ^Cỉiỉnh phu .quâa nhân cũa

Mỳ ỊỊỆtệẾ toa m ahưng khóúg đve^c a ị ảag hộ rông r ì i oua ÒLÂŨ ohũog và

kiiổíi^ úuợc tệo xa nhofift hoẹít dộũg tiftu cưc. Cõng QUỘC binh địũii hỡàa

im in b ị u iu +9ÍẾ khôn^ t h i bảo đảm aD ninh. lá u d à i oi^o b ấ t cứ*nơỉ nàovà

idiồữ^ có ạắu Aiệu gì. Ob.© tìAỈjr l à cõthẳ tìm đư^c oấp iã a h đao có khả

jQẳỊậg và th iệ n c h í pặạợ vụ , trong ìủii. chưa, cố dươG tlo h t a n niniilâu

ứkk. thi. tươftf Kỳ uơc tín h x ì cliỉa^ phù OỈLÊL ÔĐg agty nay Ì ịị| soát

- 52 -

dưọx 2 5 phần trám dan chung và cho b iế t Xu uguw i'chịu tr a c k tihipmcliươo*

t r ì ũ h b l u h đ ị n h t r o n g Q ị i í t ì h p i c ủ a ò p g ^ h y v ọ & g l a t r o x j £ VUŨỊS h a i năm

t ơ i chỉnh phu Hỉạoi Y iồt ìlệiỊ tíẽ Ềếềế. soút ũuơc £>0 phan trám aàu chúm;; "VÌ
“l e g ì ùhỉiứi phủ cue t ò i IUỚÍ lêíỊ. cliỉỉi quyen chưa day j3ájn thfcirifc ve dã phải
t á i lậ p t r ậ t ' t ự ẵtù môt tifljti trari£ hõti lo ạ n , riê n g lú c 4y t ô i dã có cảm

Qgiìi l à bao cáo tr ê n cuá iMic^aiaarạ. cá phần nào th ĩé u th iệ u cảm, -uhưag

.Moỉteưnora vẫạ đưa r a l ơ i khuyên cao là tn ẻ n £Ởi -quân thêm ỏho foeatmoreland
Chỉ' oho'den aáũi sau* iiiclVajnaru mới. to ru thưc sự th ấ t-v ọ n g d ó i với cuôc

ciiiến tra n h ở V iêt líaia và thay dổi lậ p trường' ậể theo p h ái "bồ câu11•

ừtrn sá u 'tỉiá u g cầỉA quyền, thể lưc' và uy quyền của t ò i đuyc củng cố
thêm sau jnôt phiêa họp vơi tổũg thốngẵJaiuasou ở Honolulu. liUC bấy giờ
tổng tỉiống Johnson (Xang gạp khổ k4a.il với ửy ban dố i n&oạì của Thưọạg
agiaị v iệ n và ủy ban này dang ciieu t r ạ v iệ c aính. l í u của Hoa Kỳ ơ V iệt
$faja~ Đặc b iệ t l à n&hi 0Ĩ Virillitua .gulbri& ht đã dua r a vàn đề quyền~~ìi£tQ'
của Jotuison tro n g v iệ c gở i quân dọk Hua Ky đ i tá c c h iế n .

v ớ i ệsự báo trư ơ c có ha.i J%ày, Johnson dã t r i ệ u tậ p một h ộ i Q&hi
ngày 6 tháng 2>náia 19 6 6 . Joluason đã dem tiieo một ổoàũL tù y -tùũg hung liệu
gồm những ũgười cổ ohưc quyèn lớu : Bọ trưởng ũísO£ŨL fcjiao Dean Huak* bộ
trưởng quổc piiòũg MGÌĨaiạạxạ.,’ tr ợ lý bò trư ơng quốc phòog John McNaugirton,
cố vấn trưởng về chính sách đ ố i ũgoại idcGeorge Buficlyệ bò 'trương nông
nghiệp ồ r v ì l l e i'reem an, bọ trương y t ế , g iáo due và phúc l ợ i Gar d­
ener, các tuơng Earle- Wheele ri W illiam W estmoreland va Maxwell l'a y lo r ,
đổ dóc U .S .G rant ò h arp , va các d ạ i sứ Henry Cabot iiOdgẹ, A v erellế H a r r i- J
man vầ Leonard Unger. •

l ô i ngồi đối diên vơi tổng thống Jonsoa với tướng ÌẾlỆậệtt và . tướng
Kguyeri Hữu Co, bô trư ởng quốc phòng tro n g n ọ i các cua t ô i n g ò i’ i i a i t ■bên
tõ i..

1’ỗng thống Johnson đã n ó ị lê n chu đề của h ộ i n ghị như sau : "Cinícig

ta nhóm-họp t a i dây là đề thảo luận đảc b iê t ve uẫc sự ngiiiệp cua iiòa

b.lnh. Khi chúng ta r ờ i khỏi nơi đây l à chung t a đã hạ. quyễt tồìtt không

p h a i c h i có ìxóhn thìu-h chiến, thắng chống xâỉtt lư ơ c , mà con ciiiển tiiắngca ỳ

nạn đ ó i, bệnh t ậ t và sư tu y ệ t vọng. Chuag t a đang Icon cho nguỹẹa vọng

cua d ạ i a a 30 dậo ciiúng tr ở th■■àrVứ-'x .h iẹ a thưc.11. Ề •.

Điềm chính yếu l a Johnson muốn công bố l à Hoa Ky đã đến V iệ t Ệ'Ham
Jchong p h ải c h i đễ ogán chặa cộũg skú ma ooa có mục đ íc h g iú p QỠ Yiệt^aitt

c h i ế n tia a o g d ư ợ c s ự ũ g h è o kiao v à t h i ế t l ậ p c ơ s ở c u a m ộ t q ú ổ o g i a â ộ c

1 ếỉ>* '1

i)e isjti&i t r i ể n điầm n ó i t r ê n , t ó i đã hứa tìắ ti Jaaab. một cuọoc&ch mạ/jg
xã hội* g i a i q u y ết nạn mù chữ và bệữh. t ậ t và õham mục đ íc h tiiực lỉiốn ỉũọt «

ché dọ dộc lậ p tự do. 1'roQg b ài d ie n văn phác tJtiao tr ê n ciuiyếu bay aếcì
H onolulu,, t ò i đẫ n ổ i : MT ôi ktoông n ghĩ rằn g chúũg t a ọhìkx c ả i t i ế u đưyc
t ì n h trạ n g a ia h aóo^ cua t ấ t cả mọi người trư ơ c k&i ciìúíig t a cóiaòâũìatà,
nliứng chúng t a p h ai th ự c h iệ n duyc nh iều t i ế n bọ iiơa nữa so vó’1 'tihàuii
t í c h mà cluing ta dã tao đươc CỈ10 đến ngày iiorn nay. CỊuíạg ta pJaait^oduyc
raọt x i h o i có khả. năng đứn& vưng khõng b ị la y chuyễa trước những lờikêu
'ígoi gỉẳ. CLổỉ của cộng sần* Ghung t a phẪi tạ o dươc một XẴ h ộ i tro n g đố
mõi ca flJtLuxi ũều ip th ẫ cảm th a y l à á ờ i mìab. có một tương l a i f đuyckínii
trọ p g v ù 00 ph.£m g i ạ , moi ca íihâa aeu th ay có th ề có mox cơ h.ội nao doctế
cho r i ê n g mình, và các coa c á i mình *dườc SO0& tro fig mot bau khõog khỉ-
iùíóug có g ì l à chấu n ả n , tu y ệ t vọn& ttoạc có caia g iặ c l à b ị bỏ r ơ i M. Dậy
l à nhũn^ l ờ i n ổ i ciin^j ‘r a n , khojag; jiung hặng mà. l à mọt SU! tuyên bố thẳng
th ạ a rỉiều IHO’ ưứo của t ô i về .n ềa cỉâạ chủ ở V iệ t item.

Johnson dũ eham chú Ịắ n g t a i nghe và Ipầ. t ò i dư t l ờ i , Johnson ứã
euxm inìíìh. về p n ía t d i và n ổ i : "T hật iiay , th ủ tưới% dã n ó i ^ ó n g như mọt
ngươi. Hoa &ỳầ*11 Ằ uát p ỉiát từ Jo h n so n , t h ì aây l à inột l ờ i tán. auxyng -cao
B ÌĨ lắm-

T ố i th ic ii Johnson và n&ay từ lá p đầu chuuís t o i dã ý Ỉ1ỢP tâm đàu,cổ
l ẽ b ự i v i Ctt -tiai chung t ỏ i l à ahững người muốn lèùn ũược việc* v í dụ k h i
chiíng t ỏ i t r ò chuyện tron& l ú c a i aọc tiieo hàuii la£& của JiLhach. ổạn .đề
cíín pìiaiie, h o p , t o i clẫ dề p ể tárỆ| cường lie tiiốn^; tru y S n ỉilnix ở ViệtXilam
y à sử áung hệ thốD^ này nhu: iỉi liiòt pimo’nfc t i ệ n ’thong t i a và tuyêntruyềtt#
Liic b.ếý g iờ ơ V iệ t i^txn CÌUU1& t ò i c iii có iia i đ à i d i GĨỘÉÉC p iiat ỉiìn h từ
t r ê n luáy bay* ÍL‘ưc k iiắc, Johnson đã quũy l ạ i p iiía ah.6m người p h i Ị t á Giang
tíi th e o sau chún^ t o i v a g o i người phụ t r á c h cơ quan tiiôag t i n tíoa Kỳ
(Ư blb) dén và n ó i v ơ i v iè n chức này đ iề u g l t ổ i ãã vìca trla b . bay và n o i
thêm ; fríUiiả tương Kỳ n ổ i đún&- Hãy g iú p thự c h iệ n v iê c àaỵ l i ề n n^ay
bây g i ờ 1*. 1‘rorig; vòng mót th ầ n £ s a u , rĩ^ười Hoa Kỳ đã dược xem truyềniiìọÌL
ở V íe t JAejũ.m i^ếa l ờ i yẽu cầu cua t ò i úưyo ^ ở i tiieo dường l ố i tiiòữ^thườia^,
t h i cố l ẽ p iiải đ ế a v a i năm mới C0 đư^c h iệ u qua.

ildajcwell T a y lo r cung có mặt ở H onolulu Điiưag idiỏa^ còn l à đ ạ i sư ơ
V ie t N&m aữa* iíần s a u cùng t õ i và T a y lo r gàp nhau ỗ* V iệ t Ivam t i l l lú c
t ò i let mòt ốẼ^ượÌ khòng qaaa trọ ũ g d ố i v ớ i ÍDuylọr và lã c ấy 1'a y lo r đâ cổ
cảta rjgnl g iậ n aữ và gay g ấ t d ổ i v ơ i t ô i • Alliưữg bậy g iờ p t ó i đẵ i à tiau
tuxíj% v à dang tixảp l u âu tr ự c t i ế p v ớ i tồ n g tiiofcgp trorig lu c đo t l ù Tay-
Ip r c h ỉ l à một cổ vấ& ờ phía sau hậu trường mà thôi*

V•aK t ox i d*u«9 h %a i 1 \oug kill" '- .b i t/ I Uu><: illý t l. uU\ fj .1.0-«■ Í1HU. du** mux>ệ'!:-ìj l Ẻ'ỵ

2.0T 4 ft t r i n h btty x ác trư ứ c uy bn ri ơ ó i i% uụi cu li th ư y n /, i.ĩí

chíoằl phủ cun t o i l à "ch íiih phu dciư t i c n ư V íọ t hum ơuyc uự ưrỉ^iiO vừii^

c h i o c u a (juiia ỉự o * l ‘ron±, l a c qukii JLưc CUM Uưíiti Stìu cậiínii pbu ũ h ư íi&òy

QQ/ X h \ c h ín h pJau lỉày s ẽ Jchòấj& b ị myt tỉiiỏ a if6 òn ào it aỗ iiiiư xnyt, t ìj

c h í ail phú àS b i l f t t 4ỗ troiifc iậậy uám tr u ó c icỉtì nữa'* v i vậ^ mà t ò i íigiil

l à 00 a o t v à i k h íc h l ệ t c h i daii c u a iiỉột aự ổn đ in ii d a r^ 1ỚD laạnii veiaặi

c h in k t r ị ơ Hom V iê t A*aiiw,ệ

Chún& t ò i đu cho pÌẰỗ b iế a 11101 Ihoijfc cáo chuiỉ& t-ron^ đo cố n ó i :
"Hoa Jtỳ 'cam k ế t to n trọ n g nguyên ểtấ c quyền tự quỵ ế t c ủ a c á c aân tọ c v à
cua c ác c h ỉn h phu áữỢG sự ciaấp thuận, của uân cliúng. Hoa Kỳ Ếiiã. g iú p ciơ

v à « 5 t i ế p tiỷG £ Ì i í p d ỡ ỏ ii đ i ạ k iie t ì k ii ib . t e u ả a V Ỉ'êỄt'VỊMạ)a.t tă£í& g i a v i ệ c

e ả á m ắ t M ữg &õa» p h ổ .b iể n anh san& g ia o dục v'a l o ạ i t r ư bệnh t ậ t 11.

ấầìXùg đ ổ i v ứ i Jo h n so n , c h i -riê u g mọt bẵũ th ố n g cao nh'?* vậy cuag

- chưa au* ỊỊgày clip1 9 Johnson đã họp t ấ t .cả chiiflfc t ò i l ạ i / Cho đến ngày

hôm tìey t ò i v ỉn con co tliẹ nhớ ro Johnson lấ y ngón ta y c h ì vào t ừứg

aoạa cua ban thôn& cao opxxìxg icili J o h n s o n . u u ý ệ t l ạ i tụrng áiậm mọt v ơ i

pJtion^i aach sạ c aão cua một a&ười tiiuọc miềnTextìS, va dbiag t h ò i lầ n lư ợ t

ữlxlá về p iiía các bọ trư ở n g Va v iê a ciiức l i ẻ a h ệ , n ó i rũ v ớ i t ấ t c ả m ọi

tigưcriMaọt cácìi qua q u y ết là .o n ^ , ttt khon^; c h i có n ó i su ô n g aùi tiiự c sự

muổn th ự c h iệ ũ v iẹ c xỗy dựn^ liiọt nước V iệt toam mới'. "Hên g ìn g iữ c ầ a

th ệ ữ ban th.õpg cáo n ay Hp Joiaa^jn n ó i trư o c như v ị y 9 ,,bỗ’ì v ì dây l à niọt

bản tliòn^ òắo mà cháũk t a kJaon^ muón sẽ b i bo quêa. i ‘hôn^ cao này s ẽ

l ạ mọt thứ kirứi timcứi đề chúỉi^ tũ u o i th eo aổ ỉnà hàrỉh CLỘn&* Khi chỉíng

t a t r ơ - l ạ i aây > rp n ^ vồr% ^0 iiukc 6 tỉiạ a g t ớ i , ch.ừf% dố chiíãg ’ t a

ae bất aầa uiiac đến nhiin^ l ờ i tuyẻn bó mà tồn^ thống, ’quoc' trương và

thủ tướn^ àã u ó i.

99R * vy I

wúi v ị có trách, rihiẹm t a i các bộ i i ê í i hệ nay, -qui v ị bọ, trưưn^vk

:c a c Àhầa v iổ a tiY C vtnaộc tro n g -h tti cnírm piiủ./ q u i VỊ ãừng quên la ch aiiổ

t ò i tĩc Kliảo ã á t q ú i v i va q ú i v i s ẽ úưo*c chẫia ạệu iioảc Dị. cLấnhrỡt c h ín h

v i ỵcỡfìg v iệ c uùd qú i v ị aã .lòm duo’c 11.

a&Qfc v in dầ tr a n h th ủ sự UOK ^9 (ỉửa & iớ i ŨỔ0£ dtìfìt JoiiiiSondQ
h ồ i I % iíì v ị âk xầy dựa& đư^c nèa dân chu ở cấc vùng n.Òn& tỉio n chưa ?
w ấi v ị đã' xảy <iựn^ ciưyc aban^ tro r^ i aếp sình, h o ạ t dâa c h ủ v h ồ i nào
, v à if a t a t Víúi v ị cho CỈ1Ú0& t o l b i ế t Ằi^ctyt tiiờ i giaD v à c á c con s ố . •

ÍỊỈặỊ do^rx h a i oaa thồn4j cap CO ,ftàu^; g i a sàn lưọ^agị san x u ầtiiũ u

ho&9 c&l t i é n t i a <luog» nần tièixcôn^; n g h iệ p , nền con^i n g h iệ p íứiệp

ỉst' - ẽ' 1 ii I Ị I "

~ 55 -

và đ iệ u k h i h ó a ttồag th o a 11* Đ ậylà jáiạữn£ cau van su ô n g 9 uhững từđễkhữã
triỂơũg fraỵ l a cốc vi. đã th ự c h iệ n đư?c d iề u g ì r ồ i ■?"•ề, .

t^uay về phía John- Garủaer, bọ trưởag y t ế f g iẩ o dục và phuo l ợ i
CUQ. mìrứi, Johnson n ó i v & ẩ đến. l a vấn đề y tế 'v à * £ Ìấ o dục, aày ông
G ard n er ,'Ckung t a iciiòrig muổn n ổ i suông đến vấn đề nàymà chung t a muốa ,
lam một c a i g ì tx'ong l i n h vực nay* l!Iống -tiióng illia .lằ s e g ở i ’cấc đ ộ i
chuyên &ia sattg V iệ t fteunn* DÚng ổỉíỉẳ v£y.f niurag cỉuíng t a $ổt hơa ; fũêa
làm ũíột c á ì £ Ì n g o ài v iệ c g ợ i chuyên g i a . Cắc chuyên&ia nằy aên đ ỉ
sao g bên đố. ơhúũg t a se huấn l u y ệ n ' nhân v iê n y tứ .B ao ĩứ íiêu ? Gỉiúng
t a khõng muổn ỉiaiỊh động nliư người c h ơ i b a i Pôke d i môt số t i ề ạ lớ n và ĩ
kh-i cấc ta y ch ơ i kháo đ i -tiền theo và h ố i y cố quân b a i g i t h ì y tr ả
l ờ i s "Dõi Ẩcìi11, v à hộ h ỏ i t i ế p xuỗy quâu t i l l y t r ả l ờ i I "Mọt q u ân M*

'fe- ' '■ .. • . -ì«aj

*L&L*!i'iế p th e o l à vấn aề dân t ị u ạũ . vấn đề này cũng nóng bong như

khẩu sán g l ạ c t ạ i xứ của t ỏ i v ậy . ^ ú i . v ị kh.ò;ri£ laaốa t ô i g lu in g G ơ trốagệ.

và dầu ấàũ g > v ì vậy mà ciiung t a p iỉả i làm một c á i È>ì đe ẻ x k x quyểtvấn

‘đVeễ nIay - . •, I11, • - •'P- . \ , . ^ r ;;ề. /.

I

Tron^ p h iê n họp -nay., John so n ciẵ tỏ r a l ạ mọt ngưòâ x u ấ t sắ c V C ài

iúi:l -gẵu dếia cu ố i p iiiê a họp Jo h n so n mới dề cập àén vấa dề sứcmaxiii quân

ổự : "Chutìg t ầ đã tă n g thẽứi h iệ u nấp& quân sir v ì co h a i h o ặc ba ly do.

ikiột l ý ao i à ỒỈUUÌ& t a iúuốA cổ th ề n ổ i rnôt cách tìiàn ]iẻ‘tiiự c v à chính,

ocac l a ỉiọ i A&iiị này t ạ i ^ io n o lu lu ichốrik p h ả i l à một h.ội n&hi đễ tă a ẹ
cường khả. ọ&Ịig quán 73$ . ‘Rồi- nl\ìn t ò i , Jo h n so n l ạ i n ổ i tkêm mọt can đế

ca n ^ o i, Ucixuci& t a (iã. th ả o lu ậ n v iệ c xây đựng một x ã h ộ i m ới, dựa th e o

nihíỉạg n ế t u ạ i cựơng tron& b à i a ie n văn c ủ a th ủ tư ơng *ngà,y from qua11*

vào clêia c u ố i cùng của ìiộ i Aệ^iị, Johnson mời 1‘hiêu. v a t ò i v ớ i Wes:,
tm o rêlead va mọt h a i agươỊ kíiác aến dãy buồng ơủa Johnson ở tro n g
ỉiàrjg.,. Ghung t ó i đẵ uổn^ v à i l y , khoog có ũ ổ i chuyện g l đặc b i ệ t vàsau
^do Johnson âến n ó i ũh.ỗ v ớ i t ô i ĩ "Mơi th ũ tu ổ n g dến p h ò n g 'n g a c i a t ô i
■dọ v à i p lu ít,f.. '

T ôi a i th eo J o im s o n ,'t ự h o i thầm ichón^ b iế t Johnson s ẽ n ó i r iề n ^
v ớ i mìnii chuyện g l đáy* Johnson XÌOŨ& cưa phòng l ạ i r ồ i h o i s "Tô.í ag ỉiĩ
không ^)iết tiaiitướng có t h í ưh ịđược" mọt tấ ũ anil v ơ i cJbtli icý tự v i ể t ta y
của t ỏ i &&yỂ khòri^,f. Trong ^ i ậ y . l á t /dó,, t o i đã pglĩX l ạ Jo h n so a mời t ô i
vào phộíig c h lr cố cìiuyện Day va khỏug con ciiuyệủ khac pữeim luhưng
Jo h n so n X ậi Ịaoi t i ế p l à t o i có tỉiậy ế;\ t r ở n g ạ i dề. phó to o ^ thổng^ Hu-^
b e r ắfc Humphrey CUÍ34 -đ i v ơ i. t o i trơ n g ciiuỵến bay t r ơ l a ị V iệ t Sam, ngày

HI

hôm BBXÍ hay không* 11Tôi Ìíiuổtì Humphrey cùn*, <ii vơ i tiiii tưu’i)tắ 'lêu V ipt
ỉtcun dễ khở i ÔU’ v iệ c áp dưii& cJiXnli B«ch V® ti* ii iitìuli ligtty luọt voi Vi.ọo
mà chũng t a đà thao lujLn, Jọhnson rj®i t i á p •

”Dồy l a mọt vý kiỗu h ay 11, t o i dã ábĩìg ỉ v i noi : "jdiuTjfc, t ò i cun&

không được b iế t lù UuBàpixrey co Ittặt 9 dầy"* 'ẫ

"Humphrey kkòũg có mặt ỡ d ay 11• Jehnsoja vưa u o i ằvưa nơ rò n g inộ laiụ
euờd ỉ ftNhưn& Humphrey s ẽ có ỉũặt i ểậy icki *áy bay cufe th u tưưõ& c a t

cánh".- V Vệ-« >*#. ’ *'

Khi t ô i vừa r ờ i kkoi plionfc, t h i Joianson &pi & i% n o i cho Hum '*ễi*

phrey ỗ’ O a-siflh -to ’E và bảo Humphrey @ắn lấ y m®y den Honolulu

đễ cùng đ i v ơ i t ò i sang V iệ t. Ivauw

mT

+ >■ ĩ'ufr VẢ:?,' í .

ChuơĩiLi V ĨIĨ

HHỮKGNSƯỪiPHẬTTVCHẬMTRẤNTẠIIÀm
* - •à« ể I

ỉ>ến thẫpg 3- 1966, c h i veâ vẹn u ộ t thâxig sau ỈỊỌ.i n g h ị H onolulu Vơi ì

tống thống Jo h n s00, t ồ i àbiậB t&ấy 1«. đ i đến lu c-p h ảl^ fciả i q u y ết vanđề

nhữn£' .ngươi p h ật tu - đặc b iê t l a ế í i v ớ iểíMiícJa T r í Quan&* n g ư ờ i Ịa n h

đạo của họ - mà cac IOUU '.toan t,hao tiiflfc ch ín h quyền từ p h ía s a u • hậu

thường đã làm trơ ngại jaghiim trọng Qốữg cuệc t iể n hành òliiến tranh*

Nhỉng người ĩ h ị t tư dã đổng mọt v ặ i tr ò quan trọ n g tron& v iệ c lậ ií

đỗ tru ợ c h ế t l a B ỉ ậm9 kể đó l i t iứiánỉi và Hươn^ể T r í Wuaug, đã tạ o dưọ-c

t r ê n màn ảnh cua máỵ tỉiu h ìn h £kư l a m ặt n g ư ờ i|v ớ i cặp ỉiỉ&t n h ìn chằm

chằm, v ớ i hàm răn g tr ắ n g c h ổ i, 'Ck£a& lá. ỉnộặt ta y lã o li^yện tr o n g n&hệ

I th u ậ t k íc h aong. ỵ ịự oho mìnỊù, l i mệt ta n d h i th ư ÌỊtSỊÌ* nhưng tk ự c r a y

Jchống l à g i cả mà c h i l à » ộ t ãgiắri 0Ệ0 t h ổ i hay đ i vận dộng ngặm v \

tham vọàg c h í ũ h 't r ị và y cũng đ i ù&ầl rằng, lu c bốy g iờ t ô i ubti inới 35

tu ồ i và không pliai l à mệt nguờt hoạt độag chính t r ị chuyên nghiệp,'Cho

nên y cổ th ể đS dàng l ô i keo t ô i . 00 l e y cụn^ đã t i t ì tương l à v ì t ô i

ain h ra troữg mệt g ỉa đình theo đạo Phật v ì v ì t ô i d i chống l ạ i ifofeng

hanh độứg x iu xa. oua Nku á á i VỚI nkững Agừbi Phật tư mk y 00 th ề uốn

nắn t ô i đu’ỢG theo ý cua y chăng* ĩuyniaiéa, t ô i đã kỈLổng đố chtí bất cứ

a i l ô ỉ kéo đux/c tô i* .nhiệm, * ỉa tộ ỉ l ì oắ gắtìg đ«a cuộc c h iể a traÁh

tíến 'thặng lơ i* ề- ". .:.■* Ị / v

- 57 ~

Xỉhững người P hật tư da dấu troxih cang mạnh hơn nhiềukè từ ichi
Ị r í Quạng r ờ i khỏi d ạ i sú’ quan Hoa Kỳ ờ S ai GÒn, nơi ma T rí Queng dã
duyc phẽpvào ồn nau ti ế p theo v iệ c .Nhu thanh, lọ c các chùa ch iền . ■

Từ tong hànli d ia h cua y ở Hũể, l ‘r í Quang dã b ắ t đầu công cuộc
k ế t Ixợp l Ềạ ì t ấ t cả những người phật tử tro n g nước* tohững agười Phật t i *

c h i a r a lo m lia i- m ổ a p h á i chíakL y ế u - mòn p h á i Đ ạ i lh ừ a cMah-oyan a )h o ạ .t

đongnhiều nhất ơ miền Trung và miền Bẩc, vàiELỘn phái Tiếu-dỉiừa (Hina -
yaữa) 9 vững mạjih ỗ* miền Ham® Giữa h a i mòn p h ái co sự khác b iệ t' về mặt
g iấ .0 l ý 2 môn p h á i đ a i Thừa cho rằng a i cũng có th ễ đ i đến sự đ ạ ig iá c
cua 2 h ậ t trojag lú c đó t h i môn phẩị Tiêu Thừa cho rằn£ v iệc nàyxc h i cổ
mọt sổ í t người đ ạ t dược mà t h õ i .

tolling người P hật tư đa cìặt r a h a i tỗ chứciiiới : Viện Tăng tỉiỗng

chưyênlo về các vấn đề g iắ o lý do T rí Wuang cầm đầu v à'V iên Hổa đạo

chuyên lo v iệ c phổ b iến giao lý do Thích Tâm Châu lã n h đạcu T rí Quang

và lâm Châu,đã giáng như một đ ộ i thám tư cua Hoa Ky iioăc cua Anh., £ồm

co ỉia i n g ư ờ i, mọt người tính. tình. cứn& rắn và inot người tâm tlòbi ôn

h ò a . T r í wuang l à người cứng rắ n và. đã đưa r a uhữn£ t ò i tuyên bỗ có

t í nil c h ấ t đấu tra n h , con Tâm Châu l à ttgười ôn hồ a và đã đưa. r a mọt

dường l ố i ôn hòa iiơn. H ai ũgười ũày đã thay phiên ah.au dưa r a các .

tu ỵ ên bố làm QÌIO người t a piiai hoang ia n g . Rồi sau đổ họ dã s i dạng

mọt cách, sành s ỏ i tập m i sinÌL v iê n , v à tệp th.ễ nay lú c bấy g iờ <íãirở

thành, như một sức mạnh òhính t r ị l ỉ ê n k ế t v ớ i họ, tro n g lú c ètỗ p i Ị

V iê t cộng àưa người xéưa nhập vào tron& hàng ngũ các tập the sinh viên

đế khai thắc hànỉi ảộng cua tập thề này va khuyến khích sinh viên gây

xao trọn* I *

ẵV pI

» 1 ê ẫ cổ n h iều lầ n nhóm họp v ợ i những P h ật Ip l va moi l ầ a mời

khoảng mươi lăm người úếũ ahà t ò i , và cho h.0 b iế t l à t ô i ,kh.ôngh.ềchống

l ạ i cấc nguyên vọng của họ, và tô i cũng ,b ilt ro đa sổ dân chung V iệt

Nam l à §1111 tử và H p h ã i có quyền àề (ẰươG đ ạ id iệ n một cắclichírứi đáng

tro riậ c h ín h pjau •

"T òi s ẵ a sàxig th ko lu ậ n b ất' cií vấn dề g ì cấc v ị đ ặt r a M, t ô i dã
n ổ i, "và nếu các v i còn t i n tương vào vận mạng cua miền Warn V iê t Ịỉam,
nếu. cắc v ị COA muốn cliung t a c h iến th ắn g được cộng s a n , một CÌIU. jagiiia
th ù đ ịc ii vơ i tò n g iá .0 oứa các v i , t h i chính ngay bây g iờ aây chung t a
p h ả i đoan k ế t l ạ ị đề chổng Ke th ù chung* Điều mà t ò i lthđng th e iiịễu
đuợc l à t ạ i sao cấc v i cần p h ả i tố chữc biểu tịniL, xuổng đườngp gỗặr

• 'j 0 -

xQlo ti*ọnt va lain Clio th ể CÌIOU& cuu^, âảti chuii£, cue chunk tt> Veu keui ail*

iNiurnfc, ngư ơ i P h ật tur da d ồ i to ohlie bầu cú’ tự đo • Tới dã hứu vứi iiỹ
v i ê c đó và n o i : ,lfXoi s e t ỗ chức bầu CU! t ư do ciio c á c v i» T u i ' đ ã n o i r o i
v ơ i c ắc v ị l à t ò i s ẽ là ỉầ v iệ c do, t{ii sao các v i eòri muốn l ậ t đỏ t ó i
k h i t ò i đã hưu l ạ p đ iề u mà cac v i mong muổn1*•

Xỉhữn&người P h ệ t tử đã có &ắng c ắ t đ ỏ i miền Nam. V iê t ixam - va họ
đ ã iiằLi như th ư c h iê n dươc v iệ c mà còng sần đ ã không làm được* v ì l ẽ l à
một ữhk sư 'khõng th ễ cầm quyền được cho xiên đ iề u ma í ấ t ca c ấ p lẽ nh đạo
P h ệ t t ư inongước l à cổ t i l l ũắm chắc đươc những người bù n h ìn mà họ s ẽ
đưa r a đễ cầm quy'ền«

Sự ngây th ơ của cấp lã n h đạo P h ật tử th ậ t l à đáng thufơhfí« Khỉ
cuôc jfchung hoẵng d.0 những ngư ời P h ậ t tư gay r a đ à lê n dến mu!cđô nghieflj
tr o n g , T r í Quang đã đ i đến gặp Henry Cabot Lodge, đ ạ i sư Hoa Ky ơ s à i
ữ òn-và n ổ i v ơ i lod&e ì à y muổn l ậ t đỗ t p i . Theo như l ờ i Loãge th u ậ t
ểl ộ i ' cuộc gặp gơ nay cho t ô i nghe t h ì Lodge dã h o i T r í Quang |t Ệ :ÌÔ êiả.
dụ th u ’O’ng tọ a l ậ t đỗ được t h i ế u tư ợ ạg 'Ky t h ì thượng tọ a s ẽ 'c h ọ n a i đễ
t&ay th ể làjtn th ủ tướng ? âf*

T r í Quang đã n g ồ i lặ n g im một h ồ i , co vẽ ổuy n&hĩ n h iề u lam# Rồi

T r í í^uang n ố i lê n mot v a i câu làm ciio i»od&e ngạc o h iê n s "Chúng t ô i s ẽ

sẵn sàũg đ ế 'th iế u tương Jxỳ tr* l ạ i ịàm thu tướng11* xấ t c ả đ iều mà T rí

Quang xnuốn l a c ổ t đệ, chựng minh. CỈ10 th ấ y y l à ngư ời g i ậ t g iậ y th ự c I p

nấm quyền lự c . .. .

Đẹn tháng 3 nám 196.6 dả xảỵ ra nhữià& cuộc bi?êu t ln ii trong nhiều ,
th à n h pixo lơ n , đặc b i ệ t l à Ệ Huế v à i)a toang n ơ i ma những ngư ời P h ậ t tư
cổ n h iều thư c lư c I l ì n h tr ạ n g con tê h a i hơn nữalạ. co báo cao Chinn
xac ch.0 b i ế t l à n h iề u b ỉ n h . s l ỡ quâa đoàn I , đồn t r u t ạ i các kha vực
n à y , có th e t ừ c h ố i khôứg; c h ịu đánh nhau v ớ i rứiữag ngư ờ i P h ậ t t ả nếu
đến liíc có đung đọ th ự c sự* HÌnh như không a i có th ễ t i n đươc rằ n g
tr o n g l u c mọi cố gắng nên p h ả i đươc tệ p tr u a g l ạ i đề tấ n còng cộng 3ỈX1
t h ì tr o n g th ự c t ế chúng t õ i đã đứng trư ớ c nguy cơ b in k oiếa. 00 xuể xa^
ra tron g quân dôi*

Quân đoan I đá dưcc đ ặ t thuộc quyền c h ỉ cúa tưỡagNgưỵenCỉiaaii

2*1 ế Va I h i cung l à một P h ật t ỉ v à l a người t ô i đa chăm. chú th e o d õ ỉtĩr

l â u . X uất th â n Ềtừ th a n k phần nông dếhị, T hỉ l a mọt ngư ời hoặc đ ã . g y ỉ

<Sược a ự á i mọ cua ngtụợi ichẫo hoặc đ ã lam ciio cg ư ờ i khấo p h a i dỗ Ẽ

- 59

1'hỉ da không oó cảch oư zư đỡ dung hòa* Trong đầu ổo tô i* t õ l không
nghi ngơ g i nữa ve việcT hi đã tí c h cực sữ dung những người Phật tử đft
cung oổ quyền lự c oiio riê n g cẩ nhân mi.nJb.ft có nhiều người cho rằng Thi
đ ỉ' lưọra l ặ t được một số tư tương th iê n tả trong .luc y ở Cam-pu-chia f
nơ i mà y chạy trố n sau kill th a t bại trong âm mưu đảo chíah. l ậ t đỗ Diệm
h ồ i nám 1960 và. y đã cổ một nhân tì n h mà ngòrơi t a oho rằng người dole,
cộng sản* Bấm s ia h Thi l à một người có thó ỉ hay vện động ngấn ngầm •
Thi. đã đổng một v a i t r o .quan trong tro n g v iệ c đưa Khánh lê n cầm quyền
và sau đó l ạ i tham dư vào v iệ c l ệ t đỗIQaẩniu

Xuy nh iên t ô i đẵpÌLai ỉiàũỉi động cần. t&ệữ đối vơ i ĩ h i ễ

những lú c bấy giò’* rõ rang laT M đang nuôi tham vọng muốn *rở
thkữh một lã n h chua cua th ờ i xa xưa, bơi v l hàng ngày t ô i đều nhận
ổiiơc bằng chứng l à thay v ì duy t r ì t r ậ t tự t ạ i vùng Huế - Đà UẴng và
tìn h hìah. đang h ế t siío s ô i dộng, Thỉ t r á i l ạ i đã giúp đỡ cho những
người PiLật t i * VÌ vây mà t ô i đã quyết định, l à Thi p h ải r a đ i . Tôi dã
bay r a Đa Nang đễ g i ả i nhiệm T h i, nhưng đề làm dịu bớt v iệ c nay,chung
t ô i đã lo a n bắ.0 l à T hi x in tư chiíc v ì lý do sức khoe và tro n g v à i hôm
ĩ h i sẽ đ i Hoa KẴl dề t r i bệnh* Thực r a Shi đã khống đ i và quyết đ ịn h ở
l ạ i chấp tửLẬĩi đề b ị b ắ t g iư mot cachlcín. đáo t ạ i nhà, tro n g mọt th ơ i
gian*

Ngmời Ẹoa Kỳ đã ang hộ hành đọng và các ké hoạch c i a tô i.Đ ạ ỉ 612
Lodge đã nhận th ấ y được l à t ô i không c/òn có cách g ì kinác kơn l à phải
Cling cố chính, pỉxu bằng biệa pháp gạt .‘ra ngoài những phần, tư chốngđol,
mac dù nhũng người *P hật tử dã trự c ti ế p kêu g o i đến. tong tkổng John - ị
s o n ’ chăng nửa* Tồng thong Johnson đã sắng su ố t lạjã r a ve như khôag I
nghe n h ữ n g -lờ i kêu g ọ ỉ cua họ*ắXet cho cùng* vào mùa auâa 1966, nguơỉ«
Hoa Kỳ đ ẵ cổ những quyết đ ịn h sốn& oòn, có tíãb . quan, trọng, hơn hẳn sọ
v ớ ỉ các vấn đề nội bộ của V iệt Haw* Lấc bấy g iờ tướng Jdaxwell T aylor
đang đề nghi g à i min CâJQg H ầi phồng, Tôi đâ được b iố t l à tro n g vòng
v ầ ỉ ngày không quân Hoa Ky s ẽ khơi sự ch iến ảicỈỊ tấ n công thường' xuyên
Bắc V ie t Weun bằng máy bay B-5Ễ n lú c ếỵ.Họa Ky đã cổ khoang một phfctt
tư t r i ệ u quân ơ V iệ t Haĩũ v ớ i 50.000 quâA khác thuộc lự c lus/ag tr ấ n
b iê n ơ trọ n g >->1,1 vực. và. W estmoreland đang còn x iạ thêm quâa nữa*

Chính v iệ c Hoa Ky tư chối không nụíôa can thiệp vào công v ỉệ o nội
bô cua Nam V iêt Warn. Ỵiệo ầ m th ích đắng ểy đã gây ra tr ọ o g -g iớ i Phật
tư một phin ứng mạnh ngưọ*c l a i ýơi trước k ia , khÔDg thể ũko tr in h
Jfchoi được va l ạ i còn co tí n h chống Idỹ nưa.

- 60 ~

Liền theo dó t ô i đã b ị g&ti cho l à "bù ỉihla cua MỹM v à trê n tường
tro n g nhiều thanh phố đã x u ất Môn dòng chữ r ấ t quen thuộc "Người My
hãy cut d i !"•

các cuộc biêu tin h sau v iệc g ì ã ỉ ' *iêiu tướng Thi dã gậy nhiều sự

lo Ễu, ơ O a-sinh-tơ n BỌ l à nếu t ô l b ị l ậ t đỗ t ^ ì cỗ thỗ một chính P&U

theo khuynh hương tru n g lậ p của nhưng agười PhẬt tư sẽ let* thay thố o

lừ mồng 9 đến ngày 20 tháng 4f t ặ i Nhà Trắng đã cổ ỹ pk iên họp d\xọo

t r i ệ u tậ p một cách khấn trương v ì cuộc khũng hoẫng ơ Nam V iệt Nam vat •

tro n g cẩc phiên họp này, cấc thành v iên trong chính, quyền đã duyệt

x e t l ạ i các đường l ố i haah động mà Hoa K.ỳ con có th ê ap dụng đuyc ơ

V iệt 3ễanu ' 'ẩ ’ 'Ị

Hai đường lổ ỉ hành đông chính nêu r a l à đường Ị ổ ỉ A do George
C arver, mot chuyên g ia phân tích, cua cơ quan tru n g ươDg tìn h bão đ dề,
x u ấ t, nham t i ế p tu c không t^ ay đỗỉ sư cam k ế t cuaHoa. Ky va dường l o i
• c cảa tbií trướng ngoại giao George W.Ball kêu g ọ i s ự -g ia i kết cua Hoa
lsỳ ở V iệt Naỉa. B a ll đã nói : "Chung t a nên tập tru n g sự chú ý cuachdng
ta vao v iệc làm giậm bớt cac ton th ấ t cua chung t a ••• Thật ra không
còn đuímg l ổ i hành đong t ố t đẹp nạo dànliclio chung t a nữa11•

Theo đường 'l ổ i B t h ì đ ạ i diên tr ợ l ý bo trướng n g o ạ i g ia ô Leonaxd
Ưnger l à tẫn thàùh. v iệ c tiế p tụ c cuộc chiến t^anh nhưng đồng th ờ ip ịia i
£Ìm cách đ i đến một ộự dan xếp <bằng thoa hiệp* va theo đường x ổ i JBP
t h ì t r ợ iý bộ trương qnop phongJohn MoNaught oa l ạ i đưa r a l ờ i khíiyên

c a o l ạ t i ế p t u c c ũ o c c h i ế n t r a n h !,v ơ i m ộ t triễũ L v ọ n g b ỉ >q u a a ,f»

Quyết điữii đấ được la y nếu như 00 th ễ n ổ i đếy l à một quyết địn h
I l à khôngcổ. thay đ ỗ itro n g chính sẫch i Will'iam Bun<iy,tzY l y l i trương
ngoại g iao phụ. tr á c h cac vấn đề Vien ỉ)ông^ mặc dụ tá n th àn h v iệ c ti ế p
tực t i ế n liànli ch iến tra n h , nhung đã nổi trư ớ c gàn như t i ê n đoán l à 1
flCuôc cbiến tra n li ở V iệt Nam cố th ề se t r ơ thành, một đ iề u mang ta iiiọ ã
đến cho chính, phu này# í t n h ất cung gi-ống như cuộc ch iến tra n h T riều
l i ê n đ ố i vơ i tống thống Truman h ồ i năm 1952 vệy1!*

Bầu không Jch£ căng tìiẵữg ơ s à i GÒn đã lê n ca©« iíguời t a tổ chức
biêu tình, hàng'ngay l tại'ổ& ỈG ồn yà Chơ Lơn - khu phố cua người Trung
Hoa I dươi n hiều h ìn h thúc khẫc nhau e cổ ngày cổ những t r a i tran g k h ỗ e
mạnh tro n g phong tr a o thanh n iê n Phật tư , phân b i ệ t đưực do áo sơ mì
tră n g mà iip m ặ c , đâ n ỗ i xung( lê n và l ậ t nguỸC b ấ t cự xe h ơ ỉ hoăo xe
dip nào cua Hoa Ky không cổ người c o ỉ g iữ mà iaọ th a y , và họ đã. ném đa

f í • II

- 61 - XH

vko các của sỗ« Qua ngày kề t i ễ p , những người biêu tìn h nay l ạ i cóthễ
đón* một v a i trồ ôn hòa hơn : với khoẳng 2.00Ồ ogươi, họ dã ngồi mọt ?
cách k iê n ữhSn tron& 3 g iờ đong hồ trư ơ c Viện hỏQ đạo đe nghe các b ài
th u y ế t pháp mà t í n h chểt bạo lự c c h i dưọ’c che đâu ơ be Dgoai*

T ạ i H u ế , c á o n h à s ư đ ã CQĨŨ c u ộ c đ i d i ề u hajah k h o a n t h a i t r ô n cầ u

Bgang cua sông Hương tro n g lilc dổ t h ì các nhà sư t r ễ tu o i hơn đã tìm

cách cliưaờ minh cho thây Huễ l à t r ắ ỉ tim của "Phong trà o tran ii đẫundọ

n riê c họ chiễm lẩ y đ a i phat thanii và to chượ một cuộc-bleu 'tinh. ngoi

t ạ i trư ờng đạ.ỉlioc« có nhiều quân nhân đã cone, k h ai đ i theo "Phongtrào

tranh, đẫu” tro n g đố cổ cẫ tướng Nhuân, tư lện h sư đoàn 1 bộ bỉnh*
i

Gấc cổ vễựa Hoa Ky ở miền Trung đã không khỏi cam t>ỗy nghẹn ngào

b ơ i v ì b ấ t t.bìãbL l l n i i ixọ b ị lâm vao tin h trạ n g p h a i cố vốn cho những

qụ.ân Dhạ q quyểt tâm muốn l ậ t đỗ chính phu mà agười Hoa Kỹ đã OQỊH k ễt

ung; hộm Việc người Hoa ivỳ tỗ r a tứ c g iậ n , cũri£ l a dề h iề n thôi* Chính

t ạ i d ây f ÌLO đã bỗ r a b i ễ t bao rứiiêu t i ề n cua* mẫtbao nhiêu t h ì g iờ ,

mB h ô i và Will đê ciíu vãn môt d á t nươc khỗi b i côns, san th.ong t r ị , va

iiộ ồa được níĩứờí t a ;lĩwn g ì đế cóm ơn ? gPọ đã b i lă n g mạ, phản b ộ i va

không bao lâ u chính cơ quan thông t i n Hoa Ky d ẫ .b i người t a c3 ỉ đốt

phá thaabL t r o b ^ i. Trong s u ố t phan cuối của mùa xuân, người t a vầa

t i ế p tụ c to r a căm th ù đổi vơ i t á t cả những g i co dính l í u đến Hoa- iổr»

v à eắc phà bình, lu ậ n n ỗ i tiễ n g như Cyrus L. S u lz b e rg e r,người đã đễn

gặp t ô i ơ S a i Gồn lú c bây g iờ , đã v ĩ ễ i tro n £ Niu OốQ th ờ i bẫo Ị à V iệt

cộn£ dã xâm nhập sâu vao tro n g ' phong tr à o của yQhững nngười Phật tữ .và

cần p h ả i lèưn mọt c á i g ì , nễu không t h i Đa Nẵng và Hue s ẽ sụp đỗ* lừ

h a i ngả Jchac áhau, những nguời P hật tử vk cộng sầ n đã găp nhau ơ t ạ ỉ

ngã ba đường va bây g iờ họ đã cùng nhau đ i chung l ổ ỉ , chính. l à do

cộna; s ả n đ ã khéo lé o k h ái th ắ c tình, trạ n g xáo tr o n do những ngườỉPliật.

tư gậy ra*

Những đ iề u t ô i nghe đuợc cho thẩy l à tìn h h ìn h đã xẩu đ i nhiẽu •
R ồi bong n h iên t ô i nhận dược bằng chứng l à nÍLiẽu ‘P hật tư đã đước vũ
tra ữ g r ẵ t đây đu, /đ ặc b i ệ t l à nhóm "quyễt tư " , và mỉa maỉ th a y ' : l ạ i
đã đươc vũ tra n g v ỡ ỉ sung cua Hoâ,

Họ đa có đưọ^súng ũày một cách g iả n đơa l à x in đâu quân vào một
s6 t r ạ i huỗn lu y ệ n ơ đ ị a phương mọt tlxời g ia n r ồ i bồ tr ổ n mang I theo
vũ k h í của t r ạ i cấp P-kẫt. Tôị CO cỏm nghĩ giống ũhư S u lzb e rg e r là b ệah
Uũg th ư ũkỵ J-UC ẩy đaíi£ la n rộng một cách qúa Phanh, chống, và hỵ vọng
duy ah ất đễ cứu người bênh - tức l a chính phu - l à phải g ỉả ỉ pliẫu, cắt

bo Uh5 ung th u t ạ i nguồn gSc* T ôi dã quyỗt đ ịn h làm ngay oông

v iệ c nay va cliuẫa b ị kễ hoạch đễ lfg i ầ ì phón^" Đ& Bẵềẽ*

T ô i 'dứn.®: trư ơ c một sư khó khan quan trọ n g : cổ nen thông báo cho
người Hoa Kỳ b i ế t ve ý đ ịnh cu a t ô i hay không ? T ôi đà câu niiắc kỹ vấn
đề nay va cu ỗi cùng t ô i đã quyết địãbi giự b í mật kể ỈLoạch cua tô i*

.Rọt cuộc t ô i đã quyễt đ ịn h t i ễ n hành cuộc f,g i ả i phóng” vuag Đa
líẵng một mình, tô io T ôi dã không 'tham khẳo ỷ kiềar người Hoa Ky*lúc bẫy
g iờ l a V* Lodge đã ũ ổ i v ơ i t ò i , trư ớ c lứii. r ờ i V iệ t Wain đ i'H o a ứ ặ l à .
n ổ i cỊatmg MhàTrắữg t i n tương l a nễu t ô i thtcc iixên cìưọx mọt ch ín iisácli
cứng rắ n t i l l v iệ c nà^ s i có íc h cho no lự c t i ễ n ẳ.ạjỂỉa c h iễ n tran h * Luc
bấy g iờ t ô i dẫ h ỉ âu* áhông còn b ẫ t Gẩ* một sư n ghi ngờ nào c ả ) l à Hoa
Kỳ muon cổ ở ttam V iệ t Kajn một chính. pliu có tìLực quyen đễ yếm t r ợ công
cuôc cam k ể t v ĩ đ ạ i mà Hoa J£^ đang th ự c h iệ n ỗ* V iệt Nam. .

Chẳng mẩy cixổc t ô i d i âhỗn th ẫ y th ờ i điễm hành đọng đã dfcru Một

sư đoàn bô b inh đã thự c sự l i ê n k ễ t v ớ i những người P h ệt t ư . líliSng

lự c lựọttg thUộc dặc khu Quảng Đa cũng đã,làm như vây Toi b i ễ t chắc l à

nễu đa H tì ễ p tụ c tro n g vòng ỉ |ậ | tu a n l ề nữa tiDX t ẵ t cả m iền ĩ'rung

s ẽ l o t vao ta y nhữũg người P hật tự và họ sẽ tuyên bố vùn~ này l a . một

vung tự t r i # Đai p h ắt th an h , cấc cơ sỗ’ cua t ^ Ị xã và tong han#. dinÌL

quâa d ộ i ở Đa Itfang đ ỉ do ahững ngừoỳí P hật tư chiễm g iữ . ỉữũĩng người

n ỗ i lo ạ n đã dùng phương pháp xỗỉíi nhập cua du k íc h cộng s ả n , đã p h at

.vũ kỉil cho dan chungẳỗ Đa. itâữgt đã tổ chức dân chung thành, nhổm v à uy

ban, rứiổDi này cổ ỉirẩch nliiệm tỉxeo d õ i ọac áhổm k ia'. -Những người P h ệt

tử dẫ cÔDg bố lệ n h cẩm kìLÔng clio b ấ t cií a i ở Đa l|ỊỊộậ nghe đ à i p h at

thanlì S a i GÒn. lNiổi mot cách khấc, Đa ìềẴiiặ đã é»&fl g iố n g như một thành.

ph.0 b ị côn^ sả n chìểm đóng. Do đọ mà ngay 14 tháng 5 vào liĩc 3 g iơ

khuya, .tô i đe, t r i ệ u tậ p 11101 h o i Ig h i cẩp cao v ớ ỉ các c h i huy quần Bự

của t ô i đề đem kễ hoạch cua t o i r a thirc h iê n . Đậy l à một kỗ hoạchđưực

g iữ b í mật cho đển. độ mà ngạy cả tương Thiệu t ô i cẩng đa không cho

b í ẽ t , đừng n o i c h i đển người Hoa Ky* Ếỗạ 5 g iờ sắng cấc ấơa v ị phụ

tr&ch. •títư chiện •kễ hoạch đã bay r a ỉ)k lỉẵng v ơ i sư y ềa t r ợ cua khống

đoàn may bay kiia tr u e và th ả bom ciĩa tô i* T ôi đã c h i định- tuơng

tỗGg tham mưu trư ơng làxa tư lệrứi cupc hàrứi quân nay* ÍDôi r ă t t ỉ e c l a

tro n g cương ív i th ủ tương chínii piùí* t ố i đã piiai ợ S a ỉ Góa* Xaio

k h ơ i đ ầ u , cuộc hành quân đã,không găp ổự chổng cự nào đang kề* Chúng

t ô i đã •SU! dụng l í n h dù, lí n h thuy đánh bộ và x e ’tăn g và đanh theo

l ỗ i đăc công. Chung tô ỉ đã t r i ệ t đồ s ả dụ.AS yễụ tổ b ầ t ngờ đễn xmlo mà

\

- 63 -

chung t ô i đã ohiễm được đ à i phát thanh và các đ ịa diem then chSt kliac
gần như l à trư ớ c k h ỉ phe chong đổỉ co t h ì giờ đề thưc dậy* Mục tiê ư
chính cua t ô i khôngphâỉ l à kha dân sư clĩa t h i xã mỉi l a CO’ sở ch.1 huy
cùa quân đ ộ i đã công k h ai đ i theo những người Phật tứ* Ngay k h i đổ
chung t ố i đã gặp phải một VỖLU dề khổ khán : vâtì đề lỉê p quan đẽnngười
Hoa Ky«

Chẳng khổ g ì đề tươũg tượng r a được sự kinh hoàng cựa nhữngngười
Hoa Kỳ ơ Đa ^lẵng* Luc bấy g iờ họ đang làm cổ vẫn. cho một số đơn v ị
cũà quân đ ô i V iêt Nom va các đơn v ị này đang b ỉ các đơn v i khác cua
quân đ ô i V iệ t Nam tẫ n công* Không b iễ t đươc vẫn đề bên. trong cua cuộc
hanh qiíân, các cố vẫn Hoa Ky này lú c ỗy đã tư h ồ i l à họ p h ải ung hộ
ẸiX 'đây. LÍnli thủy đáoh bộ Hoa Ky ở Sa Kang d.0 tưỠDg Lewis w. Walt ch.ỉ
ìxuy và tướng W alt đồng th ờ i cũng l à cố von cua quân đoan l ề toalt đã
to r a g ỉận dữ trự ớ c một cuôc tẩ n công tr ê n phần lã n h thồ mà Walt tự
cho l à mình, co tr a c ỉi ữhiệm mà l ạ i lchông đươc cho b i ễ t trư ơ c .

Một so binh s ỉ thuộc quân đoàn I đ i theo những người P hật tư đã
thự c sư c h ia pkáo cua họ về p h ía căn cií không quân Đà Diẵng klxi may
bay của chúng t ô i đắp xuống va. đẫ đe dọa cho nỗ sáng* v ì lo lá n g muon
tr á n h đỗ máu, t ô i dã g o i gip y nổi. ra. Đà Nang v à r a lệ n h ch.0 một c h iễ c
mẩy bay quần t r ê n cho phao binli đống v à th ả xuổng một th.ông điệp :
"nếu một p h a t pháo bắn r a , t ô ỉ s ẽ tỉê u d ie t t ẵ t cẳ các pháo ỊỊ t ạ i căn
cií phao b in h 11. Căn cií pháo binh nay b i ế t i à t ô i s i làm như t õ i đã nỗi
ch.0 nên đã kỉiống có p h á t phao nào bắn r a .

Tuy n h iê n , k h i thay c h iễ c may bay nổi t r ê n - mặc dù c h iễ c may
bay này .đ i t h i hành mọt sư mạflg hồa b ìn h - tương W alt đã g iậ n ảSf và
l i ề n sau đo tương tổng thafli mưu trương cua chúng t ô i đã g ọ i g iay a ố i
về văn phòng t ô i ơ Sài.GÒn và n ổ i ngắn gọn : "Iưang Walt yêu cầu t ô i
ngưng cuôc hành .quân v a nểu chúng t a t i ễ p tụtc S& dung may bay đề yễm
t r ợ , ông t a đe doa l à s e cho may bay Hoa Ky bay lê n đễ baa r ơ t cacmay
bay cua chúng t a ”*

ỉ)ễn đậy t h ì t ô ỉ l i ê p . lạ c v ớ i đ ạ i sứ Lodge, Lodge b iễ t về sư de
doa cua tương W alt .va n ổ i thêm : "Tôi p h ải hĩ>ị đ ạ i sứ xem 00 p hải đó
l à ch ín h s á c h cua ch in k phu Hoa Kỳ kay không. ìíếu thực đo l à chính.
flấch, t h ì t ô i ae bay r a Đa ttẵng tro n g vong 10 phút va hưỡng dan cac
may baý trong cuôc hành, quâa đễ xem o o i quâa đ ộỉ Hoa Kỳ cỗ can đeua
bắn r ơ ỉ tíạu tướng nước V ỉệ t Iviajai hay không*1•

Lodge đã không ngơ l a t ô i đã íiổỉ vơ i liodge như vậy và có hưa l à

sẽ g ở i mọt thông điêp ngay tưc khắc cho W ảltễ ikiặc dù câu chuyện đã

xảy r a óỉpỉ tr ê n , v i tư lện h V iệ t’Nain rigay t ạ i đ ịa diêm hanh quân vân

còn yêu câu tò Ị bay ra» VI vậy aà vào giờ com trưa t ó i dã bay dễn i)a

.ttẵng đế duyệt x ể t tìn h hình* Tôi c h ĩ t h ỉ cho các tư lệ n h ch iễn trường

của t ô i sắp hàng các kiaẫu pháo lơ n nhất cũa chung t ố i c h ĩa thẳng vầo

căn cií cua Hoa Kỳ ơ p h ía bên k ia con sổngnhỏ* Tôi đã dăn s "MểiẰ ' quân

đôi Hpa Ky khở i sự bắn r ơ i móybạy của chung t a tỈLX pỉiải tiê u d iệ t

ngay cán cứ iíũh. thủy đanh bọ này. Đẩy l à lệ n h 11.

Tôi ch ỉ vùa nói xong, t h ì tướng Wait gỡi một thông diệp yêu cẫu

t ô i đễn gặp đương sư , t ô i đoán chừng l à Walt đã nhận được thông đ iêp

cua tò a đ ạ i sứ Hoa Kỳ ơ s à i Gồn. Tôi'.đã t r a l ợ i l à t ô i r a t la y làm

t i ể c , v ì t ô i không cổ t h ì giờ rả n h ế Một; v a i phut sau , Walt lặ p l ạ i l ờ i

yêu cẫu của ông t a lâ n riày vớ i vẽ n à i n i hơn. Tôi van t r ả l ờ i I

"không"• Sau cùng Walt đã g ỉ i dến một thông đ iệp : "Vậy .th ì t ô i . cổ

th ể đốn é>ặp t h ỉ tướng đưọ’c không ? ” Tôi' g a i l ạ i một thông đ ỉêp đễ t r a

l ờ i : "Không, t ô i lỉưn lẩ y t i ễ c l a t ô i h iện g iờ đang r â t bận".

Hốt cuộc Walt l ạ i gở i môt thông đ iệp cho b iễ t l a Walt cố nhận
đươc ch i th i của O a-sinh-tơn đễ thảo luận với tô i trước kh i t ộ i rờ i

~ Ệ l toang* Xilặc dù t ô i đ ã đ i ê n t i ễ t v ì t h á i độ c u a W a it , n h ư n g t ô i c ũ n g

cam th ểỵ l a tr ò khôi h à i aày đ ã keo d à i kiaấ lâ u r o i và bơi v ì t ô i ơ
tro n g th ế chú động, iiên t ô i đã có th ễ tỗ r a rộng lượng. Toi đã t r ạ
l ờ i : "Được r ồ i , t ô i có tĩiề dàrJa cho thượng tướng 5 p h ú t" . •

Dã ]£hông hề cổ chuyên l à t ô i đ i dễa gặp W alt. Walt đẵ đễn ẵ văn.
phồng nhỏ bé của t ô i t ạ i căn cư khổng quân Đà l\iẵng v ơ i lã n h sự Hoa Ky
ơ Đa, uẵcg, một ngươi đã công k h ai ung hô nhữngng1X0’i P h ậ tệ'tỉ* Walt' đã
c h à o .tố i h ề t sac- l à đúng đắn và sau đỗ t ô i đã h ỏ i Walt ; "Tôi có th ề
làm g ì cho thượng tướng ? và tlúrợng tướng muon, g ì ?M.

"T ại sao th ủ tướng đã haãh. quân r a đậy ? ” w ait đã L.ỖÌ t ô i ,

"V iệc đổ co tỉiực Sừ can hệ gì' đèn t&ưỹng tướng không !M; t ô i h ỗ i
lạ i.

"Câu- chuyện l à như tiiễ nay, l ô i l à tư lậ n l\ l í n h tbủy đánh bộ Hoa
Ky ơ t ạ i đây và t ô i l à cố vẫn cua bộ tư lệnJa V iệ t Mam ơ vùng r)ầy. Tôỉ
ng h ỉ rằn g trò n g cương v ị cua t ô i , t ô i có th e được cho b i ễ t về .điều g l

"Trong nhưụg cuôc hành quậu thông thưừng có l e %h\xơỉi& tương dã
được thông báo", t ô i đáp l a i , "nhưng tro n g những cuôc hành quân k iề u
nay t h ì không* Đly l à một vẫn dề n ô i bộ - g iữ a .đân chun^ va c h í nil
phủ* NSu t ô i 00 th ề n ổ i th ẳ n g ,’ t h ì cuộc hành quân nà> không có can
hệ g ì đển thương tướng và thượng tướng không cần phải b ỉể t đến v iệ c
aày . Tỉiirơng tướng n ỗ ỉ cho t ô ỉ b i ễ t , .thưcmg tươũg đã phuc vụ. tro n g
quân d ộ i Hoa Ky được bao nhiêu năm r o i ?*••

' Vơi vẻ h ơ i ỡưng s ố t , Walt t r ả l ờ i l a Walt đã phục vạ 23 nam
trong quân lực*

"líhư th e ” , t ô i n ổ i " th i với th ờ i gian trò n g quân đ ộ i la u . như

vậy, thượng tươâg phải b iễ t l à đôi k h i một s i quan nhện được c h ỉ t h ị

Qua tồng tư lệ n h CU8Ếminh trư ớ c k h i hanh quân b ắ t đều, hoặc tro n g k h ỉ

hành quân đang t ỉ í n hành và có k&i sau cuộc hành. quân, có p h ả i phư

y ệ ý không ? M* / X •■ *

1y 9 0

IQxiv Walt g ậ t đằu xong, 'tô i l ạ i a ó ỉ thêm, ,vaễu t ô i n g h ĩlà thựợng

tướng can b ỉễ t bạt cư điều g ì về môt cuôc hành quâa, t h ì l ề đương

nhiên l a t ô i se thông bao thựơng tương k ìể t , nhưng đây không phải l à

một trư ờng hơp nhuf vậy,f«

W a lt V a ạ k h ă n g k h ă n g . g i ũ ý J c ỉễ n v à n ổ i ỉ IỆI\ihưng ẳtJbu tư ớ n g b iễ t

rằng ỉ)a iMẳng vần y êa t ỉ n h ẵ LÍah. thuy đẫah bọ của t ố i có tiiộ đ i vào
cảo-quán rươu đễ uốhg. Tôi khônghiều t a i sảo thủ tư ơ n g lại phải đua
q u ậ n ‘r a đậyn.

nỉ)ố l a ý k iể n của t-hượng tướng chứ không p \ ẳ ỉ cua tô i# T ôi h à i

lòữg b i ế t dtrơc l à l í n h thũy đánh bọ cua thuỶHg tướng còn cổ 'th ê đ ỉ

r a pho đễ uSng rượu, nhưng vỉệọ.-này không l i ê n quan. g ì đếa đ iề u ma.

t ô i đang cố .gắng làm và đó l à t á i lậ p l ạ i quyền lự c cua chính phu

trung uơũg. Giả dụ một đơn vịH b uộc bọ tư lênh cũa thượng tướng

ókổng l ạ i q u y ía c h l huy cua tỉiương tướng t h ì thương tLỈơng cọ ch ịu

dươc Jchpn£ ?"•

Tôi b i í t l à W alt * ỉ t r i l ờ i "không11.'T ô i l ộ ỉ n ổ i t i ễ p s "Ilxôi
đưọrc, b i / g iờ a in cổ n ặ t thuồng tướng ừ đây t ô i muon n ố i với. tiiuyog
tương u ộ t v à i okuyfn« Ciuíttg t ô i 00 mọt chính phủ ơ s à i ữbn và t o i
l a tầ ụ tuớữg. ỉỉtu những người Phật tu ở đay 00 gắng hkoh động dỗ l £ t

đỗ chính phu .của chứng t ô i , t h i tô ỉ cũng ơ tro n g trư ơ ng h y p g iổ ag túiư
thượng tương k h i tỉxượng tưỚQg th.ồy b ắ t buộc p h ả i t a i lậ p l ẹ i «'y quyễo
k h i cố một đơn. v i th u ộ c bộ tư le a b của mlỉih. Qốỉ l ê n cỊiỐag đổi**®

Bẳy g iờ W alt đã tỏ vễ trốm lặ n g hơn, thông cam ho’ũ v à W alt đ aiiỗ i

tô i với đôi chút lo ữgại trê n sắc mặt l a tô i sẽ hành quan tấ n côag ra
Huề haỵ không ? T ôi t r ả l ờ i v ớ i Yifali l à "không" và W alt h ìn h ahư đã

cỊứn thổy h é t sứ c yên lòng* ÍPôỉđẫ đ ặ t xong k ẽ hoach c ỉ a t ô i đ o i v ơ i

Hue* Theo tô ì bờ b iế n Ệ miền T rung, g io n g rihư mọt con r ắ n / v ớ i Hue l à

đẫu ram* ĐÙ lM^ng l à th â n va n a ỉ t i n h Quảng TÍn và Quảng Nam đang tlieo

những người P h ật Sư và ở ve p h ía nam I)à Nang l à đ u ô i r ắ n . T ô i dã

không muổn g i ễ t ch ễt OOQ rắ n n ày , v iệ c mà t ô i cổ th ế làm đuợc nễư t ô i

tẫ n công Huễ, đầu cua r ắ n . v ì vậy mà t ô i đã đánh’ vào th â n r ắ n - Đa

Nang, mot cảng ơ m iềnTrung, s i í t gậy 331c đông hơn l a Hue - để nhằm

'là m tê l i e t r ắ n • Bây g iơ t ô i .dư đ ịn h phong t o a p h ía bắc v à p iiía , ữtìõSk

Đa "Hang. Thoo t ô i , trư ơ n g h^p uày hìũh. như đã l ố một v í dạ th ự c* Ịioàn

hảo t r c .^ vẩn đề k ễ t hợp chính, t r ị vớ i b h iễn tiLiĩật quẩn sự , và lau.

này t ô i có ịCỉậni n g h ĩ l à , mặc dù h o i ay t õ i dã cổ một th e đứng r a t t ố t

đ ố i v ơ i J.ohnson’, nhưng liíc bấy g iờ mới l à lú c mà* oẫp ilãnli đạo 'Hoa Kỳ

đ ã b ắ t đ ẫ u t h ự c s ư t i n t ư ơ n g C' t ô i á b i ề a h ơ n v à đ ã u n g - h o t ô i .m ọt

cách nghiễm- ch ỉn h hơn.

ầặàỵ 20 th án g 5 k h i iiOdge t r ơ l ạ i sài Gon, liòclgÊ hình. như 'đã ỉiễ t
sức h à i lotìg về k ế t qua cua .việc tô i ặẵ lam . Lodge l a jnot nha n g o ại
g ia o g i ỏ i , dù cho cam n g h i cua mình như th e nào chăng nưe9 nhưng Lodge
độ. khôũg bao g iờ dám co v ấru ứ iẽu g ì cho a i , va đo cũng l à tiurc c h ặ t
cua t a i k h xử sư của ô-og ta«,Ị5ữumg tro n g d ip Clay, Lodge đ ã Qố n ó i
v ơ i t ô i : '‘lô i, đã, lẩ y làjn Vui sướng b i ễ t đừợc th ủ tư ơng đã lá y q u y ễ t
đ ịn h hanh quân r á miền Trung, liễu th ả tương không'làm v iệ c đof thỉ., có
p tiiả tương đa làm cho t ô i p h ải th ẫ t vọng"*

ìiầư cũng thừcmg xay r a , 'sau này t ô i đ ã .,trơ thàiịh. bạn t ổ t v ớ i

tương ’W alt và k h i t ô i đ ỉ / thăm vùng Đà uẵag t h ì đ ô i k iii W alt đã cung

bay chung 'trêgi o h íể c máy bay l ê n th ẳn g cua t ô i đễn thăm- nhưng đồn xa
x ô i hếo lánh# T o i cungfdS. thường tro* l ạ i tổng hanh, d in h cua W alt đề

dùng bữa trư a* GÕ một l& n, t ô i n ó i v ơ i Walt l a t ô i h ễ t sức aung sương
k h i tixay c h a i tương iff Tabasco t r ê n bail ân#. Đay l a th ứ nước tương mà

t■ôỉ i ưa t h5"í c h . ' ■ *Vv-• • ' íV.;' /"Wặì .ề« agSwgg y . ễ

«ỊHể à 11, Walt, n ổ i, "người sả n x u ấ t 'ih ií mrơc tương này ớ Mỹ l à

- 67 -

một tron^- nhưng D^ười bạn to t nỉiSt của tỏ i va t ỏ i s ẽ lo cho thu tirưng
idiòng bao g iờ th i e u ntrõc tixơn& Tubas co t r o s u ố t d ơ i cua th u tương*1*

và th ư c sự ViiQ.lt dã lo v ie c này* Vnelt đa dtìỉi xep (lè t ò i nhịn, dươc

một thùng nước tương Tabasco moi th ấ u o fthtfng Tabasco là l o ọ i nươc

tương mà người t a p h ải dùng có miíc đọ và t ô i đã p h ai bo l ạ i iLhoajag cá

chực thùng ơ S a i GÒn sau k h i i!ỉaja V iệt ỉ\lam sụp đo.

Hue đã không &ây r a lchổ kiiaa nao như t ô i dã dự t r ù . 'Chung t ô i đã
c ắ t diỉt t ỗ t cã những đường lọ x u ầ t p h a i từ ỉỉk Nang, eang g&G n h ỉ t cua
Hu$» á l cho n h i ê n - l i ệ u , thự c phầai hoặc các l o ạ i t i ề p l i ê u khãc không
th ễ <ìi qua đươc* Co đô Huễ, do T r í Quang va tướng lihufin kiêm s o á t ,
không bao lâ u sau đổ đã đầu hàng Va cixi dễa lvlc ễy t ô i mơi g ơ i cảah.
s ắ t dã chiền ra đễ giư tr ậ t tự .

T r í Quang được đưa đ i s à i (xòrí bằn& máy bay mặc dù v iệ c iưa nhà.
sư say Eiê chính, t r ị nay lê n may bay đã l à c a một vẫn d ề , b ỡ i v ì , th e o
, l ơ Ị ’nguợ ị p h i còng th u ậ t lạ i- v ơ i t ô ỉ , t h ì k h i T r í Quang nghe n o i l à
mảy bay đ i s à i Gồn s ẽ baỳ tr ê n b iề n , T r í Wuang đã đinh, n in h l à chung
t ô i s ẽ đưa y l ê n may bay đế đem v ứ t y xuổng b iê n .

T ôi đã p h ả i th ận tro n g v ớ i T r í Quang, b ơ i v ì t ô i khon& muổn ' làỉn
ốko y tr ơ thanỉi một n^ười tư v ì dạo, cho nên t ô i đa quyễt định xĩi flự
th e o cắòh ôn hòa và áp đung h ìn h thứ c g iữ y t ạ i nha tro n tí một bộnlLVÌen
ơ s à ỉ GÒn. Bièi; trư ơ c các* mánh khổe mà y s ẽ dùng đ ể n f t ô i đ ã chu tâm
chọn một bệnh v iệ n tron& dổ có'm ọt bác s ĩ l à bạn cua T r í Wuang# T r í
Quang đã ơ bênh v iệ n này "b o i dưỡng” tro n g v à i th a n g , nhưng gàn Dhư l a
vừa vào bênh v iệ n l à T r í ^uang đ i tu y ê n bổ l à y s ẽ tu y ệ t th ự c •

%

Dấy c h ín h l à mánh. khổe mà t ô i đ ã dư t r ù trư ớ c* iỉhưng m ă c d ù v ớ i

t ấ t cả cạc b à i v i ễ t tr ê n báo về c á i c h ỉ t sấp đễncua T r í Wuang, ìxitúi

rứnr T r í v^uaJTig đấ khộng bao g iờ gay đ i . Aỉõi k h l cac c6 vẫn Hoa i^r k o i

t ô i l à k h i nào T r í Wuang s ẽ c h ễ t, t ô i đã đáp X "Uỗu T r í i^uang thự c sự

l è một n h k sư t h i Ệ'Cữ l ẽ T r í Wuang á e ,Qh'&%ễ nhưng T r í Wuang l à ẻ

người h o ạ t động ch ín h t r i và người bẹua bac fll cua y đang cho y ăn mọt

-cách k ín dáo. cẫc ông khỏi thấc mắc, v l đổi Tơi một người h o ạ t dộng

.ch ỉn h t r i , ch ết l a k ể t. T rí Quang phải sõng n íu y auổn tiễ p tự c 3ự

nghiệp chíóh. t r ị cua y Mv

Hồi th ấ n g 6*19 6 7 » t ô ỉ đã kêu g o i quân đ ộ i Hoa Kỳ tă n g them quân,
số của họ lê n 600«000 người đề tưang xưng v ố i lụ o lựyng V iệt from . của

ị

- 68 -

chúng tô i* Luo bểy g iờ quân so Cualỉoa Kỳ V Nam V iệ t ÌAOĨÙ l à vào khoang
tr(D <+59«000 người*

R o b ert Mc« Namara san g thăm V iệ t Nam đề ước t í n h t i n h h la h và

toestoorelcưKÌ đã đề x u a t tăn g thêm 70*000 n g ư ờ iẵ Tuy n h iê n , JklCo Namara

muSo g iữ moi sự tăn& thêm quân ở mức t o i th iề u o Ca ỉia i đều đã bao cáo

về tổng th ồ n g , và tong thong cổ' hứa l à quận sổ Hoa -Ky ơ V iệ t lĩẽưạ s e

đuyc tá n g lê n nễu có nhu cằu cần t h ỉ ễ t . , ỉíhưng tru ớ c -khi tă n g thêm

q u a n ,'Johnson đă gơi tương T aylor v à c la rd C liffo rd đ ỉ một" vồng cấc

nưỡc ơ V ien Dông đề tim thêm sự giúp đỡ cua các nưỡc th ư ba«»

Tối cổ hiía vơi T aylor và C liffo rd , l à òhung t c i sẽ tăng lự c lượng
Nauã Y i Ị t l4a.m lê n dễn 6b5-000 n&ườỉ, mác dù T hiêu đã c h o n g - l$ i v ỉê c tă n g
qua cố n iy v ì sọ* xay r a xeo tr ộ n tron& n ề n 'k in h t ễ , VQ đễn tỈLang 8 f
Johnson hứa g ỡ i thêm sang V iệt xiam từ <+0.000 đễn 50*000 q u â a ,đ ư a tổ n g
so quân đ ộ i HoQ Kỳ ơ V iệt ItíaiH' lê n đễn nưa t r i ệ u n g ư ơ i.

Tong thong Johnson va t ỏ i dã lam v iệ c ăn ý v ớ i n h a u , mặc dù CC

một Xầri l ò i đe lẫ y làm t i ế c l à , tro n g một cuộc h o i n g h ị ơ Guam, Jo h n ­

son g hoăc cắc CC vẫn của Johnson đã tư c h ố i khõrig thu\c h iệ n một sấng

£ iễ a do t ò i cưa ra« ì)0 l à một ý đioh. g ia n đơn, tá o b ạo . 1'ôi muon đưa

Iuíc lwc/n^, liam V iêt uaia san& bêr1 k ia b iên g i ơ i , đ i/v à o l a nil th'o cua

OGg I i | Chi iilinii và t J i i e r lậ p laot căn cư ỡ Bắc V iệ t, hềa Cọng sản đ ã cố

wiÃe t i i i ễ t lâ p ứu’Ọ’0 một d ín h lũ y ơ Idiền i\am t h ì không cổ l ý do g ì mạ.

k&uời Ji&j£ V iệ t Mập i ạ i ìchòng th e xây dựng mọt căn cií an to à n ơ m iềa

Ầẩc àươCm Vơi SỘT; cán cư như vậy, chung ta cổ th ề động v iê n dhũng

Ịi.,ểu ơ i oÌLổag cềtằỊg, sản. ơ iaie£ Bấc, và b iễ n căn oứ này thành. một khó iriiăn

ch iễrl lu ợ c đ ổ i v ơ i lÊgurơị côn& 30X11 't ừ lâ u họ vẫn cho rằ n g Bẳc V íệ't l à

một n o i ao toà:'i Ơ.Ộ &ơi quân và đồ t i ể p l i ê u vao Itfạm đề tẩ n công chúng

ta* ỵ ỏ i clẫ tìnix nguyện nJbẬy đù xuống Bắc V iệ t đễ dwt huy căn cư này.

Hất t i ẩ c 3.a -tồ n g thống Johnson cỉã n o i : ,,Khôcế,,> và quân lự c V ịệ t Nom

khóíJL& CO QU kha năng đ'ề g iũ ’ vững một căn cií, như vậy nễu không có aự

yểm tr ọ ’ V9. t i l p vẽ cua Hoa ixỳ. \

ĩiaật l à ạô t điều n ể t aức đẩng t i ễ c , nễu th ì cố l ẽ ciỉúng
t a dã bước lê n con đưc/n^ aẫri đêE. cMễn. th ắn g r ỗ i .

C hươnu. IX

THAM NHỦNG;NHỨNG NHÀ TRIỆU PHÚ
CÙA CỬA HÀNG QUÂN ĐỘI HOA K Ỳ

0 V ie t Nam'-chúng t ô i cũng đẵ cổ những xe h ơ i được sản xuất tkeo_ '

g iẫ y phếp cua các công ty nước ngoàit va tro n g cương, v ị tliu tươngf’t ô i

van thường xuyên điíơc cẩc công ty nươc ngoại -thăm do ý k iễ n va mong

t h ỉ ê t lậ p được cáe x í nghiệp cua họ* Moi quan tam cua t ô i l a pkaỉ -

chọn cho được công ty t o t phất va đ ạ t được một thỗQL hỉệp giao dịoh co

lọri n h ẫ t cho V iệt Iuam* ' •

Công ty M iật n ố i tr ê n đã nhờ một nha sư trung gian đến gặp t ô i

và. vợ t ô i ọ* t ạ i nhà* Sau k h ỉ nói chuyện qua l ạ i một luc', nha. sư nay

đã đưa r a de nghị h ễ t ạ ứ c là hẫp àần :Ễ*ũễu t ô i ký cho phép thanh. lậ p

,x£ óghiệp la p rap xe h ờ i- tiaV công ty Mhật nay sẽ biểu cho t ô i một

t r i ệ u đ ô - la bằng t i ề n mạt III 300 ch iễc xe h ơ í đế t ô i TẶng cẫc bè bạn*

*

Than nhung đã l ạ mộ4; tro n g nhjing vềỊn đề to lớn. nhẫt cua V iệt Nam
và cũng l à t ệ nạn ma t ô i đã phát động một ciiiễn d i ch đe d iệ t trĩriT^ong
o h lế a dich. này hBl mùa đông 1965-19661 t ô i đã ch.0 xư bắn trư ỡc công
chúng tê n g ia n thươũg Tạ Vink t ạ i '- chợ Ben Thaoh Sài*GÒiu,

Chơ đen Ễịao l à mọt tệ nạn đã lam. cho công chúng phẫn 09 Diiiều
hxm - b ơ i v ì'g ạ o l à lựơc.á thưc cằn' t h i ễ t cho t a t cả mọi ngượi . - Hệ
thong 'mua tiấn gạo ơ V iệ t ỉĩam. nằm tro n g ta y mười thương g ia có th ẹ lự c ,
phÈn lớ n l à người Trung Hoa. Họ cỗ th ề ỗn định b ẩ t c í giá. nào mà* họ
muổru Ho khơ i sự bằng cắch tỉc h tr ữ gạo, va k h ỉ t ô i ch.ọ viêct chưc nhà;
nữơc <iỉ kiễm s o á t t h ì t ô i đã pliẩt /hiện được ngay cẳ v iệ c hp mang gạò
đo 2 uãng sông đế tạo ra một tỉn h trạng khan hiễm đã đem l ạ i hậu qua
là g ia gạo trên, th i trường và g iấ sirứi hoạt đã tăũg vot lê n .

tiR ' ằ' ệ
• l ô i cung đã p h ải đối phố vơi cac kiaó khăn tương tư như-vệy trê n
I t h ỉ truxmk vang* i»uc bẫy g iờ đatìg cổ cơn sẵ8*t trong v iệ c đầu cơ vàng ya
agươi tạ đ ỉ tíc h trư vàng đễa noi vàng dã b ỉểa mat .trên th ị trường •
Tôi cổ g ^ i ỉ c h o 'lỗ n g ũha *ngân kh.0 là . chính piiU .aên jđem vàng r a bãn»
tro n g một t ỉ i ị trường cồng k h ai đề cho g iá vàng hạ xuong. Bộ trướng
k in h t ễ lú c ểy cho b iễ t l à "Việc công k h ai bon vàng không th ê thực
h iệ n đưực. Chua cố chính phũ ũào đã làm như vậy'; hơn Dưa, vàng cua

ohuug ta do Hoa ữ viện tr ọ TÌ Hoa Kỳ co 15 Be không cho phép oháữ# t a
bin vàng công k h ai” * "Gfcuing ta fl« không thực Bự bán vàng"* t ô i t r i l ờ i
"và chúng ta ề ĩ làm nlur t h í najr"*

3au tìgixcri Pháp t h ì nguỉrỉ Hoa Kjr đín - viêo buôn bán oễbợ đ#a l ạ i

bành trương nhự chura bao g i ơ t h í ỵ trươc kia* Điỵ l à mật thưc trạng

không th ỉ nào tranh đurọro tro0£ ouộc lỈAg khi mà ỈL&ag quto. llxúi

nươc ngoai 0 ạt t i í a và.0 Y iệ t I i i i đặc b iệ t khi nhũng quần l U ữìgr l à

quân lín h Hoa nỳf luxra£ hìtng tuần CUA họ cổ tixế uhiầu b.ơũ-ằth.u oum,

người v.ỉệt Nam trong một nầB* ".

Moi đơn v ị quÌ0 đội Hoa Kỳ đỉu cố một cưa hkũ4 và mỗi QUA fcfluae

qUân đội l ạ i l à một kho báu v ấ t gom những hạng hốa hitm có ■* o&ười

vô lu ơ D g têm cố t h ề l ợ i dụng đ ỉ t r ơ tixàxih t r i ệ u p h u nhcr v à o c a o GUML

hàng quâa đôi này* Bất cự agươi lín h Hoa Ky nào mua hìiig a i í n thui

trong cắc cưa hìu3g quấn đội cunt đ%u có th ỉ bón l ạ i mổoũiìag đo Tơi

g iẩ g ấ p bon lần gift aua, nhưa* r ỉ i sau .đổ v iệ c g ì đ i xay ra ? Đoàn V

.viên thuộc đoàữ oỉLỔng thạm ữằỉũg cụa t ô i đã theo doi hành t r l a k tiỊựe

sự cua mọt tu lệúcủi dỡ một oguời lỉxĩh Hoa Ky mua từ của hflUQft qu&a đ ộ i ể

x&ỉ đem đi bin lạiiaọ i cách b í t hợp. pháp cho* một người V iệt ầeim VỚỊ g ia

gấp 5 lầ n g iã mua t ẹ i cửa quin đội. Chiíc tu lạnli- đẵ sanệ tay

mười ngươỉ khắc nhau trươc khi được dưa ve đ ặt tron& Jũhà bỉp euồ một

người bạn g ạ ỉ cua mậi «1 quM eỉp tương VlSt Nam*

•

n ế t cho cụng t h ì người CÔU& chữc đều b ỉế t rõ v iệ c .cấp lã n h đặo ơ

cặp chop, bu đa' oó nhiều sổ tie n to lơ n god t a ỉ các ngâu hàng.Chu ngkỉa.

g ia 'đ ìn h t r ị l à một ỉilnh thức tham uhũng, và ơ đ tu eũng đều 00 ba con

cua Diệm, và hý ì * những n&'jời r í t vô luKHig tâm* Trong la o mm. OU*

Diệm* AÍgô ĐÌnh Nha, phự tra c k v ia <ft au n in h , đã l t y qũi OU* Qtkiofr pku

đễ t a i tr ơ cho ĐfiU34 d n lao của y va dã dỉủh l í u vào nhỉềuvụ tỈA £ t i ầ a

v i'b u ô n l ệ u Ểthu8c phìậA, t h ì anh cua £ iậ * , giám mụo ligô ĐÌrứi Thựo đa

I t y tiần. cua <xh.ỉnh pifta eho giấo kộl 06134; g i io . Mpt t^ « 9 Ì «n kkáo oaa

Diệm, Ngô Dinh Cần# 4 t lW ftiku afefc vào v iệ c k l W \ d á t nkx%4 t ế ^ i / « t

quy%n. đặc như^oc oằậiyln ohở tr ế a ầ i i a va một1phftn A^fiAh ềuỐA teflUB. qul.

L iệa đã cụ n fu c i MI ú t oua aln h 41 lỉyn d ại aứ ở Loaầ#a và th&ocink

'cua b* Nhu XÌn 4*1 sú ờ O a-ainii-tơu. .' .> ■ . 'Ệ •

♦ ' . ■. ■

l'lt i k i i o l à ch ít bùa aJfertJtan nhũỉUi đã tỉilm r l vào a p l k ỉ hờ cúa

đờ i sSog oủa ebúac tô i TÌ Lị k k i t i p l inh đạo nhà nước đ i Bkậa r a được

mức độ o i * t l n«A đ»* ,

- 71 -

N h iề u b à v ợ c u a n h ữ n g n g u ợ i đ a n g cổ q u y ền lú c bầy g iơ d i k ìk ồ n ịị

ourơng l ạ i đvcọ^c sự cấm do cua các sỗ t i ề n h o i lộ k h i họ cố th ế thuySt

phục được chong ho &iup dơ bẹn' be cùa hpo Co mot dạoJ, dắc b iệ t la tro ĩig

vẵn dề quan, d ịc h , Bổ /tiề n 100*000 dồri£ mà CQC bà vơ này nhập đuyc moi

k h i ho g iú p cho con cua *bV'baa được khỏi b ị g o i d i líu h . - dã t r ơ /tlùu&b

một g iá t i ề n phồ b iề n Qỗa mức mà các bà đánh x ì phế lơ n VỚI nhau, m5i.

k h i đ i t i ề a thêm đã n ổ i ỉ "Tôi tổ thêm mọt tâ n binh quân dicK11*

T ô i có b i ễ t v ỡ cu a m ột s i q u a a c a p tư ơ n g ; b à n ay đ ã g iữ l ạ i đư ợc

một th a n h n iên kho Ị p h ẳ i đ i l í n h mà không lấ y t i ề n của anh ta* Ngươi
th a n h n iê n này l à 'thọ' lìmi tó c cho bà t a và dã Dgoan ngoãn phuc vụ ếí ba

t á trò n g s u ổ t ou ộ c c h iễ n tra n h * *I

K h ô n g c ổ c h o n a o m a t ì n h t r ạ n g t ằr 8 n q u â n d ị c h , l ạ i l a a r ộ n g n h i ề u

hơn £ÌLU! l à ơ Chợ Lơn, môt nori nằro kễ 'cân ngay S ai Gan - y ơ i'm ộ t ầâu

SỐ m à 9 0 p h ẫn , tr ă m l à H o a k i ề u f khồn& , m ộ t a i ơ đ â y c o y niu ổ n th a iá

g i a 'Vầo. cuôc ch iễn đẩu, và liầu. 2xễt những ngựời clia t ạ i đâỵ đều. đa. t r a

n f t i r n g m ổ n t i ề n h . ố i l ô t h . â t l ơ n đ ế ÒỈ10 c o n c u a Ỉ10 đ ư ợ c m i e a d i c h . * X & iC b ọ r

LỚn có t r ê i ĩ 100.000 người tr ố n quân d icii. Iihưag ma pliẫi- t r ả mọt. g ia •
tiề n . r ấ t cao* và t ẩ t cã So t i ê n này đều l ọ t vào ta y trương t y cảnh s ắ t .

gẬ - \ ‘ . •; 'Y ; ~ .,

H ồ i cì> n h o a t đ o n g t r o f l g N lạóm T ư ơ n g T r ễ , c á c n g ư c r ỉ b ạ n c ù n g l& ỉm a y

'b ay cua t ô i đã thường n ó i đùa : Mliày Kỳ, nếu sau này aoii co bao g iơ

l ê n lạm thu tương, va uễu anh. muon tìm v iệ c cho cấc bè btua cũ, t h ì anil

k h ỏ i p h ả i b ă n k h o ă n d à n h cho' c h u n g t ô i m ộ t ch ư c bộ .trư ơ n g n a o tro /a g .

n ộ i c ắ c , anlx c h i c ầ n c h o m ô t n g ư ờ i tr o n ^ ; c h u n g t ô i là ỉn t r ư ơ n g t y c a n h

s á t quận 5 l a đuM« Quậri 5 naja tro ò g Chợ AiơA và muon lèưa trưởng ty cầnh

a a t q u an 5» n g ư ờ i t a p h ả i k o i lô đung cho m ot số t i ề n 15 tr iệ u

n K Íx a g n g u ờ i t a b i ễ t r õ l à c h ỉ t r o n g v o n g h a i n ă m s ẽ CO ' t h e t h ù l ạ A g ỗ ĩ> ^

ba sS tiề n này.

T iề n h ổ i l ộ đ ã ' lọ /t v à o t ú i v a iiằ u b aọ c ũ a c á c g ấ ỉ b ả a rư ợ u , cấc

m a c ô , n g ư ờ i ă n x lữ , k è tô n g t i ề n v à n h ữ n g ta y b á n rơ tìg m a tú y .- n h ữ n g

kẹ gây t a i họa cho x ã h ô i. vẫữ. đê ma tuy cũng 1^ một ngụồa g 6 c\Ịơ n cua
t ệ ŨẠH tham nhũng m Bạch p h iễn lá c nao cũng cố sẵn ở Ham V ỉệ t Nam và
t ạ i đây bạch phiến l ạ i r ẽ và có cliẩt lương cao.

Bạch. phiSn dược biỗn chế phầxx lơ n từ cây thuốc phiện đue?c #Bn&

n Mìễa B iện và phằtt con l ạ i tĩrcôy thuãc phiên trồ n ^ ơ B ấc%Lao»ĩD^ufì^tồA

tin ỉi o h i bạọỉi phiãn 3|.a Vièn Ch&n; và từ đây bạch pMỖn ứược đưa vỊi

\

*• I t

s à i GÒn bằn& may b a y , th ư ờ n g được dựng tr o u tí c ó c v o ixộọ ó ó - c a c o -ltìi ••

Một 80 đã bay quân sư Lào đưọc Việt i<iain tlifc uliưn& pilBcj

lố*n 9ẵ d u y c dư a 'rề qua n ^ ã a â o btịy b u x ù ồ ii*

• Tr ong quân lự c r a t cổ k y 'l u ậ t CIỈU huu K.ỳf l ặ n d ầu t i ồn (Iễn V iệ t

.Nam, v ân đ ề dùng th u o c p h iê n có l ẽ c u i hạ a ciiễ tr o n g m ọ t s ố í t n g ư ờ i y

nÌLU‘Dgdễn dẫu th ậ p kỷ 7 0 , DỌ tư lệ n h h o e Ky đ ã ươc liTỌ7ig l a co k h o an g

10 phỗn trá m quâũ đ ộ i Hoa Ky ơ V ie t dã ạùog ba.cn p iiiễ n và 5 ọhỗn

•trám đ ã n g k iệ n bạch p h iễ n . •.

T in h th ầ n c ủ a o&ười Hoa Ky Ỡ V iệt ỉ»am l u c b ấy £ i ờ d ã x u ong tk ẫ p *

T-^ong quân đ o i m ột số đông l à cong úâri đễn ta o ỉ p iiẵ i đ i lĩu n n g h ía vu

q u â o sự v à so b in h s ỉ lừàỵ muọri di* c h ie r. ạỗu vè r a x CO tỉ iễ b ị c h ể t t r o n g

m ôt cuôc cÌLíễn traÉiỊi mà X1Ọ Knoxi^s còii UÍUUI- q a a n tám đ en n ữ a • ỈLỘị sổ

k h ac đả côri" k h a i phan c h iề n v a da b ấ t ciau deo vào c á c b iế u tưcm g h ồ a

b ìn h .T ỗ t c ả tía b ị anil hưởíj(j phan nào v ì sư t h o j d ô i t i i á i đô t ạ i Hoa ử

đ ố i vớ i cuộc chiễatrari-k và v l sư \ự a manh củ a phong tr à o h í p - p i (H ip ­

p i e ) ơ iuỹệ • -ếT ;ệ- •* 7. ■■ ^

Sau k h i vu ta n s á t ễ iiạS l a i b ị p n eo h p iiu i r á , uy 't í n c u a q u â n đ ộ i

c à n g xuoũfc> tiiẩ p hơn nữ«; n^ưc/i .lííiìi H o a 'i\ỹ b ắ t đ au cảm t h ấ y m ìah. n h ư *

n g ư ờ i b i bệrừx h i l i . So b in h s ĩ l ẫ a t r ạ u i i c ạ ộ 0 c h i ễ a t r a n h ngày* OGjxg

n h iề u , s a y th e o ạ en 'rư o u và r ú t vào t r o n ^ t h ễ g i ớ i ảo h u y ề n cu a ma túy®

B ô i ỉih l n » ’i g ễíì£,a&i c i ĩ ỉ ùư?í£, k ỷ l u ậ t , ẩ kũ ầ g l ạ i í t g ẳ y dư ợ c t h i ệ n cam f

đ ã b i lự a áạu làm ciio ta ti x a c , và hau qua l à cao s ỉ quan d ã k h à n g cò n

mu Ổn ra. lệrừx lỉìòt cacii t r ụ c i i ỗ p uư:a *

Ma tu y v à s ự th a y ư ỗ i o ù ie u huxĩ’n^ củíi ảự l u ậ n O' q u ê niià. đ o i v ợ t

CUOC c h i ế n í r á o k â ã l a m ta il* r ã t i n h t L a n c ủ a m ộ t q u â n t í ộ i h ù n g x n ạ n h . y à

k h ô n ạ pJasi c h i cố v iệ c dó mà TIIOÌ. :%u?ời l í n h Ẹ ọa Kỳ đ a m ang v ề H oa Kỳ
t h ó i q u en G.àn^ Lia t u y , vù vân d ề mtL t u y , t r ư ơ c đổ đ ã l è a iề m l o â u c u a
Hoa Kỳ, bâý g i ơ l ạ i trỏ* n ê c £,ây c ẵ a tiiêrii# GÓ v ể n n ư l a n ^ ư ờ i V i ệ t lỉam
đ a t r s t m mọt c ắ c lì g h ê gơEi niĩĩirig Ci^ưừi Jdiach I r ư ỡ c k i a đ ã CC t h á i độ
k e c a đ o i v ớ i h ọ , v a ho ciể lam cno h ọ a aJt p n ã i c h ị u m ột t ệ đ o a n z ã h ộ i
cổ t í n h lậ y |ỆÍexu ciiẳng iOiác g ì ííiọt Dệnh hoe i i ẽ u .

1'ĩiực ra Ờ V iệ t' ẳíạm lứ c Dầy & ìơ , b a t ^ãi Éầ v a / ậ t g ì cu % đẽu

co t Ể l mua d u yc. Phẫn 1ô íi an.u.Tig g ì dưọc áei£ i*ò oảr. 'àêu i à rmSnè đo v ậ t

đ á DẬ đa nil cắ*p9 ivaiíi 1 967p *íố'c t ỉ a n cá z r . i | :Ẽệ chưc Hoa K ỳ tn l

oố t ẫ t c ả uứtt x r i ệ u t â n Ê,ac b ị áku& jaõa x ro a ^ c ấ c k iio tiễ p
/

- 73 -

1 l ê u C U Q q u â n d u x i i u t ì K y VH / i é t ÌYtiiii* Ijhu* t u .L Ọ ỉili5 liìíiy t l i u l i .L i.il9 xc

i ,ẫ iì IIay, tat cả tieu bị dóiili oá.p. có kiii n^uyén Uoan xo GO h ọ Ỉ Ệ ẵ ặ chơ

b id vh. dồ lit liu đeo t u y J, Jiiay ỉlnnh ciiư VQ bi.uli cliưtí J ưa citì b i chặn l ọ i

v à b i d a rii CU’O’P# ilo i uáĩD 1 §67> <4^ in9 ”k I®11 truDci so 6b xe t a i x i niăn^

íihập ji.jQ.au CD If2 c liiễ c (iu b i đarui Cap• 'H ồ i tíianii pho ổ a i God du’o’G piiep

phập kliằu h2 xe h o t rá c òế sử tron& v iệ c lam sạch liuừíit, piiổ s à i

GÒn, cổ n h iề u xe i i ấ i r a e dã b ị d anh cap I d p t ạ i bễti ta u . iNáỉá 1®67 ĩ co

một an h t a i xể vận t a i ciQ đ i iùiáp th a jih pho s à i Gồn tro n g h a i *Ị&sy đ e .

tim i ^ ư ò i nào muổn mua một máy t í n h t r ị £ i á h a i t r i e ư r ư õ i dô—l e • T ại

chợ M iơn, n g ư ừ i te. dẫ có th e mưa bỗ.t cứ cỊọn g ì từ khằu phẫn la'ơrig

th ự c v à quẫn ao cu a qoàu (iọ i c.ho đễi.» may & iặ t và. lự u đ ạ n . búng đã

đưo*c. bán t ừ 25 đền 30 đ ô - l a Uiôt k h a u , và neu a i muon mua mõt xe' boc

th e p h o ặ c một i»Ẫỵ bay lê n th ẳ n g t h ì v iê c đó cũn& cổ th ê dàn .xếp đư ợc.

I)ễ &iúp v i ệ c h ạn chể lạm p h á t , qưâũ đ ô i Hoa Ky đa p h a t cho b in h
s Ị cu a họ t i ẽ n p ỉiiễ u th a y v ì p h á t t i ẽ n n g à n . jNăm 1 ^ 7 0 , n&uyên mọt xe
t a i - c ổ th ù n g chứ a đ ã b i đắnh cắp 0’ cảng sâ n bay s à i Gồn cùngễn h ie u tỗ a
t i ề u p h iễ u v ớ i tỗng sổ & iắ t r i danh n g h ía bằng n h iề u t r i ệ u đ ô -la « $ỊỊặm
1 971 > môt t i ễ u b an của thuOTJg v iê n Hoa Kỳ đã b i inỗt cấp v ặ t , r ie n g c u a
m ột nhà th.au Hoa Ky tr o n g m ột năiụ đ ã lê n đển 118 t x i ệ a đ ô -la * Tổng 30
t h i ệ t h ạ i được tíơc t í n h ch.in h th iíc và m ột ca ch. de d ă t do cắc th ủ đoan
mua bán t i ề n b ẩ t họp pháp g ây r a cho c h íh n phũ Hoa Ky l t t khoang u iiatỷ

đ ô - la m oi năm. Trộm cắp khôag p h a i l à v ẫ a dề duy n h ấ t .'V iệ c khôngthực

h iệ n đung đắn cạc đ iề u kiên-m ua b£ : g iao đ ic h cũng đã tr ỡ thành. mệt
t ì n h tr ạ n g piiỗ b iễ n . ĩro n g nhiêm kỳ th a tướng cua t ô i , t ỏ i đã p h á t

h i ê n r a l à s ổ lư ợ n g d.ưo’c phấỉn I d ặ c b i ê t l à th u ổ c t r ụ s i n h i k e như i à

nhập khấu từ Hoa Ky, hằu niiư có tiaễ th ồ a man đay du cho nhu cầu cu acẳ
châu Á; và sỗ lttícmg x i măng, cho l à đ ã đươc nhập khấu vào ĩ ĩ i p i foam, co
th ề dùng đề đuc nền bê tòn& cho to ạ n bộ d iê n tíc h , nước V iệ t .Nam. Dậy
không phả-i l a v ấn đ ề bị. m at ca^p hay l a quản l ý khõn& t ố t . Ph&n lớ n aố
hàng h ổ a n ó i tr ê n đã khõng bao' g iơ được chở đến V iệt s p f

H oi th a n g b - 1 ^ 6 7 , một ủy ban cua c h ín h phủ Hoa Kỳ đã t i ể t . l ộ l à

tr o n g v iê c xu a t M&iu mọi mặt hatì& từ Hoa Kỳ, ttgíiơ ị nhập khấu đẽu được

hoàp l ạ i m òt sỗ t i ề n h o a hồng và cố bằn^ chiỉn^, l a n h iề u vu mua bán đe

được th ự c h iệ n a h ư tr o n g trư ờ n g liọ*p cũa mọt COÍÌ^; ty Hoa ivỳ (iv troii^

hỏa đơn g i ẩ b an mọt mổn hàtib l à 1 0 .0 0 0 đ ô - la uiiưng r ồ i đã Êii một,

món hang c h i cố & iắ t r i 700 d ò - la mà t h ò i .

t

74 -
\

vứi t ộ i ac vù. tliaia nliũu^ luii trò n íiiiư vậy t h ì khòn& th ê rifcio iũ

quân đ ô i cho trot)£, sọ ch duọ’Ok Tu’O'tig, iỉ&uỵ/*n vấn 'i’oàn, tư lệnh ẠIỈ duèr»

2 V i ệ t iMQiii l u c . t o i d a Dê, l à th ủ tư ơ D & t đ ẫ uưọ‘c ỉiị^ư ùi t a é>ui Jtà “wưe

tưừrik coii^", v ì ©ửg ta dã tạ o ciuyc mọt t à i íỉáu lứ íi, íihư ìíĩy cắp tiiúể

cậy &ia v ị r ẫ t qúy g ia n ày . Sư doàn của tươỉig Xoan đong tr ê n mien núi

p h ía Ham Đa JNiang và nơx đậy n ỗ i tiế n g l à cổ rứiiều cậy quể và .t ô i đã

sớm đuvc rjghe n ổ i l à Toàn đã mang quể đ i baa chọ* den, sỗ quế nay lk

do tưổ'ũ& lo a n ặầ cho binh. lín h , dùug những xe hanh quâa dễ đ i l ẫ y .

V iêc mổ xẻ đạ k íc h này b ắt đ&u h o i thaflg 4» 1 Itaạơĩĩg viện

cu a chung t ô i mơ cuộc đ iều t r a về những th u đoạn ỉam t i e n tro n g vân.

dề Kua bán phân bỗíi nhập khấu* Bắo cao cua thựợng v iệ n vao cu ố i thang

6cho th ấ y l à có t r ê n 70 ỉ|§ ịn trám sỗ phậa bon Dhệp khều do v iệ n tr ợ

Hoa Ky đ a i tho* đạ dươQ tíc h , t r ư và sau đo đã đưỹc ban lọ.1 ch.0 ũong

dân v ơ i g i á í t n h ẫ t l à gap đ ô i g i a ch ín h thưc* (Bây g iơ t ô i ÌLÌêu t ạ i

sao đẫ không có niôt người nào điíng r a Uũg hộ t ô i tro n g co gạpg t h i ế t

lậ p một x í nghiệp s ẵ n x u ấ t pỉiân. bón t a i V ie t Najn !) • Ngươi t a đâ. thu.

được ũhưnglọ'i nbiaận to lớ n . Bắo cáo này đã nêu t e a 60 thu*ơng g iạ co

dính, l í u trô n g vụ bán chạ <ìen pỉiân bổD va co đưa r a l ơ i kh.ụyen cao l a

nên each chưr Nguyền. Điíc Cường, .Bô truơn& thương mại và công ky õậ&ệ

lú c bẩy giò’, và t ã t cẵ cấc v iê n chức cao cẫp t ạ i bộ này và 10 v ị tin h

trư ở n g . (chá thích, cua người d ị ch lú c bẫy giò’ bò trư ợ ng tỉaươũg mại

v à công kỹ nghệ l à Ph.ạí& Kim togoc, còn Nguyen ỉ)iíc Cường l à phự tá

thương m ại)I

Cuộc đ iề u t r a n ố i’ tr ê n của thưọ*ng v iệ n dã đưa đễn mọt h.ệ'1 qua Ị ặ
lù n g l'à Thiêu đã cách chiíc liguỵền văn Kgân, mot tro n g những piiU ta
thân. cận a h a t của Thiêu va cũng l à người tổ chức tro n g đang dân chu*
ỆVụ, cach chtíc Jiày đã xảy r a ngay trư ớ c idii có báo cáo cua thưọxig viện
và. măc dù l ý do Ịciiông được nêu .r a , người t a a i cũũg b ỉ ễ t ếl à Ivgân đã
b ị th a n h trừ n g v ì đã cổ vu cuôc đ iẽ u t r a cila ííiu p Ịg v i ệa và VI cổ t i n
ổồn l à g i a đ ìn h ba T hiêu cũng cố d ín h l í u đễn vụ phân bón.

Ngay tro n g cơn dau kbỗ cu ổ i cùng cua cuôc c&iễn trai-iit h o ỉ thắng

4 -1 b 7 5 » n g ư ờ i t a cồ n đưa r a Ệ ấậílỂ ithẳng đ ịn h m ớ i.v ề v a n đ ề tham nhũng*

ĩồ^Buu đ iệ n O a -sin h -tơ n (W ashington P o s t) đã. cho rằ n g có kiaoẳng . 200
t r i ê u đ ô - la v â t dụng thuộc v iệ n trọ* quân sự da b ị t h a t th o á t hoặc Ađã
b ị ch in h qụyền (thiệu sử âụạg một cách phung p ìií, tro n g số đó piian lơn
đa b ị g i ơ i chiíc của ch ín h quyền s à i GÒn lấ y cắp va bãn l ạ i cho á ịcừ .

/

Xro'r)£ so CQC v ậ t duti£ b i t h a t t h o a i , th ê th e o cac báo cao mật của

quan th an h to a n cu a ohíỉih phu Hoa. K^f cư quan này chuyên lo theo

d õ i cấc D&hỉêp vụ th a n h toãíi t à i c h ín h cho quSc h ò i - người t a co l i ệ t

kê* 1 h3 tà u th u y , gom có tà u tufiu phòng và tà u đS bô raa h tìi quân V iệ t

H am 'di đề cJùo b iễ n mat* Thẹo nhímg aguon t i n mà người ta t r í c h dan tì*
t ò a đ ạ i sứ Hoa &ỳ t h i tư ớng Nguyen v ĩn h Mghi, Dguyên l à tư lậ ữ ỉi céc
lự c lirọng li am V iệ t Warn ờ dồng bằng sổ n g cửu Long, dã la y - c ắ p 8 . 0 0 0 đ à i
vô tu y ễ a và 24*000 vũ k h í cã. nhân dó Hoa Kỳ tr a n g b ị và dẫ báu phầnlớn
c á c món nằy eiio V iệ t cộ n g .

Tòi không th.ễ n ổ i cá nhân T hiệu d ã phạm t ộ i đễn mức aao th eo như

l ờ i t ổ 0 8 0 c u a l i n h m ục íÈharih n h ư n g t ó i b i ễ t b a T h iệ u đẽ c h ư n g d iện '

bằng kim qương mà a i cũng p h ă i chú ỉ v à tỗ n g tiiỔHÊ, T hiêu dã xây cãtm ôt

c ơ đB r ẩ t t o l ơ n ơ P h á p v a T h ụ y s i * T ô i Gổ đ ư ợ c n g h e n ổ i l a T h iệ u đa

t\m cách th a xễjp cho môt máy bay chỏ h àah khách cỡ lớ n cũa Hoa Ky đề

manề r ả idiồi s à i Gồn 17 tẫn t a i sản cua 1'h iệ u . Tôi iclìông b ỉễ t l à Thiệu
có . th ự c h iệ n dươc y đ ịn h đo hay không, nhưng k h i T h iệu r ò i s à i Gon v ơ i
tư ớ n g Khiêm ngày 26 /th án g 4 dề đ i Đ ai i*oan, n ơ i ma anh cua T hiệu đang
iàm đ ạ i sứ cua Ba® V iệ t Nam, t h ì n gư ờ i t a n o i l à T h iệu đã mang th e o 5
v a l i chưa đầy đ ô -la .

CÓ l e t ẫ t c ẫ c a c t e n g t h õ n g t a i c a c aưỠG k h ò n g ỗ a đ ị n h đẽ. t l m c ã c ỉ i

lom r a t i ề n cho r iê n g lio dè phòng -Jii họ mẵt chứ cẵ Khi t ò i đ i dự h.ọi

tìgÌLị M ariịlá v ớ i cap lã n h đạo cua ch ín h phũ Hoa ứ c , Tân Tây Lan ,

%

T h a i Lan và flam T riề u T iên h ồ i úăm 1 9 6 6 , tồ n g th o n g Marcos cua P h i - l i p -

p in đã kéo t ò i r a một bên va đã nổi" v ơ i t ô i đ iề u mà M arcos hẳn đẵ cam

nfciil đổ l à môt l ờ i khuyên khôn ngoan <ìổi v ớ i một ngư ờ i t r ẻ t u ồ i ĩ ”Anli

n ê n lo cho tương l a i a n h , n g h i đễn nguy cơ cua một cuôo đẳo c h ín h 11 f

M arcos n ổ i : f,G iả dụ như co chuyên g ì xay r a , erih nên nghe theo t ô i •

T ô i lu ô n lu ô n cố s ẵ n h a i v a l i ở bên giư ờ ng nga cua t ỏ i 11*

Đển k h i t ô i nêu vãn. đề v iê n t r ơ v ơ i tố n g thỗn& M xon tlù . Hoa Ky
đ a đễ t i ^ n vào V iệ t Ham tro n g 20 năm r ồ i* Đầu t i ê n l a v iệ n t r ơ quânaự
mà Hoa Kỳ dưa đ ển cho ngư ờ i Pháp dưa vào Dạo l u ậ t v iệ n t r ợ pliòểg th u
chuũg năm 19.49 (M utual d e fe n s e a s s i s t a n c e A ct o f 194:9) va c h iễ u theo
đổ mà Hoa JCy đã g iúp đơ về mặt quân sự cho k h o i UATO vừa mới th a iứ ilậ p
l ú c bay giờ/, cho Hỵ h.ạp va Thỗ NỆXĨ ÌỆrữ I - r a n f •T riề u T iê n , PiL i-X ip-pin
v à Trun& Hoa quỗc g i a . Trong năm ciau Pháp dã nhận đưọ’c khoẫũ& 2 0 tr i ê u
đ ô - la V&. mác dù viỗrỊ t r ơ này cua Hoa Kỳ cho Pháp là. đề củn& cổ- k h ố i

~ 76 -

MĨO, người Pháp v l tham muổa t ấ i lập l ạ i quyền thong t r ị thực dân của
v họ daJcheo le o đưa một sổ t h i ế t b ị sang Đông Dương*

£)ển oăm sau 9 bộ trư ơng ngoại g ia o Dean Aches ontu y ồn bố l à Hoa Kỳ
sẽ"viện, t r ợ cho Phấp đề sư dung tr ự c t i ế p chống l ạ i V ỉệ t Minh., và. lô
vu k h í đầu t i ê n đã được chơ đến s à i Gòn bằng máy bay iiồ i th a n g 7*1950«
Ben thấng ô kế t i ế p , nhổm 00 vấu v iệ n tr ợ quân sự .(M ilita x y a s s is ta n c e
a d v iso ry group) của tổng thống ĩrum an cũng đến s à i Gròn đề danrirachvieo
g ia o cho người Pháp máy baynếm bom, xe tăn g và đạữ dược - t ấ t cả . cắc
vũ k h í đo đều được dùng đễ g ỉ ế t ngươi V iệ t Nam*

Ke từ đổ cho đến k h i Pháp b ạ i tr ậ n năm 1954» Hoá Kỵ đã g ơ i t h i ế t
b ị quân sự t r ị g ìấ 2,6 tỷ đ ô -la va đã t à ỉ tr ơ khoảng 80 phần trăm phí
tổ n cua cuộc chiến tr a a h vô h iệ u cua người Pháp nham duy t r ì quyền lani
chu của họ tr ê n đ ấ t nước chúng t ô i . Thật l a mỉa mai x i ế t bao v iệ c Hoa
Ky dã ang hộ một ke th u a cuộc, ngay cả tư lú c bấy g iờ .

jfk

cũng tro n g khoảng th ờ i g ian * ào , ch ín h phủ bảo đọ ỉ đẫ trỷcctỉếpnìiện
được v iệ n ịr ợ quân sự, kinh tế và kỹ th u ậ t t r i g iá hơn 100 t r i ệ u đô-la*

Hoa Ky đã t i n tương l à ngựời Phắp sẽ c h iế n thắng vào năm. 1954 I
''T rai l ạ i , đã xẳy r a trậ n ĐiệnBiển Pha và cuộc thảm h ạ i cua người FhaPt
ứhưng Hoa Kỵ vần tiế p tạ c v iê n tr ọ chồ V iệ t Nam dươi c á i ô cua tỗ chtíc
h iệ p ươc Đông liQĩũ. chau À (SEÀTO) và Hoa Kỳ mong muổn l à tỗ chức này sẽ
che chở ch.0 Hoa Ky kh o i b*ị l.ên án l à đã caa th ỉê p vào V iệ t Warn v ớ i ý
đồ thực dân. LÚc đầu v iệ n , tr ự Hoa Kỳ đã được s i dụng vào h a i v iệ c c h íũh
l a dai. thọ p h í tổ n cua qyâa đ o i V iệ t ‘Nam va v iệ c đ ịn h cư những người
d i cư từ miền Bắc*

lỗng thong Eisenhower đã g ơ i ttcơng J•Lawton C o llin s sang v i ệ t Ham

VC’I t ư c a c h l à đ ặ c p h á i v i ê n c ủ a m ìn h đ ễ g i á m s á t v i ê c t i ế n h à a h íỊiọ t

chương t r i n h huấfc luyện quần sự , đồng th ờ i tro n g lu c đó Hoa KỈr cũng đã
ưng tiền, ậề thự chiện một chương tr ì n h o ẫ i cách ruộng đ ấ t.

fìến nặm 1956, Hoa Ky đã v iệ n trọ* cho chế độ Diệm bình, quân 270
triệ f c d ô -la moi nám, và đây l à số t i ề n , tín h theođầu người, mà Hoa Kỳ
m v iệ n tr ợ nhỉều hơn h ế t so v ơ i b ất cư nuớc nạo tr ê n th ế g iớ i , c h ltrừ
co Lao va Qĩrịều Tiên*

Trong I năm đầu cua chế đo Diệm, Hoa Kỳ dã ưng ra một phàn tư tỷ
cìô-la dễ t^ang t r ầ i phí ton cua toàn' bộ quâxi lự c ^am V iệt Nam, va ; ỠO
phan trám các ưịài phí khác cua chính phu. Hoa Kỳ đã bù đắp vàochothiếu

~ 77 ~

hụt cua cán cân ngoại thương V ỉệt Jùam Jchoang 176 t r i ệ u d õ -la moi năm;
Họe Kỳ đã cung cấp t ấ t ca cho chế độ Diệm.

+ .%
++

Chương XIĩ ĩ

C H IÊ N T R A N H H Ạ N c h ê '

NHỮNG SAI LÃM TAI h ại’ CỦA MỸ

Chiến tran ii l a một công v iệ c khung khiếp, r ố i rắm , và c h ỉ cổ h a i

each dề tiế n hanh : hoặc l à mở một cưôc tấn công to an lự c đe bẹp kẻ

thụ như H itl e r dã đè bẹp Phap nằm ’*1*9^0 hoặc l à t i ế n harứi m ôítrậnciiiến

tra n h han chể« ' *<

'■■ ' ■' i' • \ /

Trươc h ế t, "lực lượng ồ ạ t" đã được đưa đến V iệt Nam rứiư thếnào?

Số quân nhỗ la o ban đầu'V8.0 nám 1950 k h i lự c lượng d ơ i c lii l à cơ

quan cố vấn và viện tr ợ quâa sự Hoa Ky (MAAG) •đã tăng từ 327 lê n 900

troAg năm 1960 ; va nám 1961 nó lên t ợ i 3*200 và vào năm 1962 khí. ’mà

cơ quan ay- dược nâng lê n 'th à n h , bộ tư lê n h v iện tr ợ quân sự Hoa Ky t ạ i

V iẹt ÌỉiẸuạ (]*IA,Ơ«Ỷ.) dưới quyền điều khiền cua tướng P aul H arkins t h ì nổ

đạt đến con số 1 1 . 300.

Trong nám 1963* số quân Ji3ỹ tỏng cọng l a 16 .50 0 va vào nám 19 6 4 1

dưới quyền c h i huy cua tương Westmoreland, đã lê n đến con số 23*0 0 f

Năm 1 S659 í l i ỉ cac lự c lưọ*ng Mỹ đăm nniệm đầy đu v a i tr ò chiến .đấu, sổ

quân-của'ho tăng t ớ i 180.000 ; năm 1^66 số quad này l à 389*000 ; nám

1967» 463.000 * nám 196Ố, 495*000 và vao năm 1969, nó đã lê n t ơ i t ộ t

đinh vớ i con số 541 *500 ngirời* . •*

Kh.ỏng kề lự c luyng Nam V iệt Nam và các lự c lượng khác, một quân
đ õ i gồm nửa t r i ệ u ngươi l à môt lự c lương vũ tra n g h ế t sức to lơ n và
lự c lượng ầlỹr đã duọ’c tra n g b ị những tàu sân baý, những maybay nếm bom
phản lự c và t ấ t cả nhiing vũ k h í chiến tra n h h iện đ ạ i n h ất, tin h v i
nhất và khủng khiếp nhất* Tuy vậy, họ đã khống thang nỗi tr ậ n ch.iển
tran ỉi c h i VI quân đôị ấy khoag p h ảỉ l à môt quân đò i thích, họp với môt
tr ậ n c h iế a ira rih hem chế.

- 78 -

Qẻm bom "sâm Ren11 (H o il i n g T hunder) chổríg Bấc V iệ t Warn mà tỗr»fc th án g
Jo h n so n r a lệ n h t i ể n hành tro-ri& nám 1yòí? l à một c h iê n (iich gồm Hnhững
t r ậ p tố n cong han chế l i ê n tự c bằng khòng quai)11• uác mực t i ê u dã lu ó n
lu ô n b ị g i ớ i h ạn b ở i những nhà c h ín h t r ị ỉ cách xa hanfc n g h ìn dặm.

ĩươữg Mastwell T a y lo r tro n g k h i d iề u tr à n trư ớ c ũy ban quan hệ
đ ổ i n g o ạ i thượng ũ g h ị v iê n tr o n g nám 1966 đã p h á t b iể u rằ n g MịC đ íc h
cua Hoa Kỳ l à ,ft i ế n harứi mọt t r ậ n c h iế n t r a n h hạn ch ế" Ơ -V iệt Nam.- Bọ
trư ỡ n g quổc phồng R o b e rt McNamara# tro n g , k h i d iề u tr ầ r i trư ơ c l i ê u ban
Iphụ t r ấ c h cÕn& ta c uhuân b ị sẵ n sàn g c h ỉể n đấu cua th.ưọ’ng n& iiịviện ẨMỈỹ
tr o n g nám 19 6 7 đ ã p h á t b iề u rằ n g khon& i;ó l ý do g ì đề cổ th ẫ t i n rằ n g
v iệ c nem bomsẽ có th ề đưa Bẩc V iệt Ị ậ i đến ban h ò i n& hị, và chổng l ạ i
v iê c mơ rọ n g c h iế n t r a n h không quân.

ị^/'ị 'Ìá**^ằ I
I\ihieu cấp c h ỉ huy quân sự Mỹ d ã t h ậ t sự t i n rằ n g h.0 có th e pha

huy h o àn to a n t ấ t cẵ những s â n baychu yểu c u a Baà V iệ t Neun và nhưng
nguồn dự t r ữ n h iê n l i ệ u tro n g ba n&ày đầu cua một’ cuọc tấ n CÒÍ1& to a n
lư c bằfl& kh0tt& quân, nhưn& c a c nhà ciLxah t r ị dã lu ò n lu ô n ch.0 rằ n g
nguy cơ và c á i g iá phai tr ẫ qua lơ n .

ĩ ‘ro n g năm 1965» nám đầu t i ê n cu a c h iể n d ịc h sấm Ken, nhữngphivụ.
r i ê n g r ẽ chổng Bấc V iệ t ìdam đã d a t đến ton& 80 55*000 5 tr ọ n g lu ’Ọ'ng
bom th ả xuống l à 33*000 tấ n 5 số may bay b ị t h i ệ t h ạ i l ê n t ớ i 1 7 1 c h iế c
và pỊil tỗn điều hành trực- tiế p ’ là * ,2 tỷ đ ò -la . ĩu y n h iê n , h iệu qua hầu
ób.ư chẳng cổ bao n h iê u .

•MỉiSrig sự kiềm chế qua đẵ r õ r a n g . T oi cồn nhớ da đpc m ộ tb ài tường
.th u ậ t về buỗi chiêu d a i th Ị t nướng n^oài t r ợ i tỗ chức gần n^ỏi nhà của
tỗíig th ố n g Jo hnson ở l ãe x a s f tro n g đổ ong da p h á t b iế u như s a u : fl3?ôỉ đạ
đưọ*c ữgươỉ t a cổ vấn nếu c h ấ t dạy bom đạn l ê n mầy -bay cua chúng, t a và
t h a xuống những vùn& inằ tiieo t ò i n&hĩ nếu làm như vậ y t h ì s ẽ mỗ’ rộn&
trệtt ch iển tra n h , le o thang c h iế n tr a n h , va đưa đến hậu qua là chun&ta
p h ả i đưa kha ciòn^ con ein Mỹ tham dự vào mot cuộc c h iế n tr a n ii dung ly
p h a i t i ế n hành b ơ i jjhLỨn& con em của châu Ấ đế bao vệ đ ấ t uuức c ủ a c h m h

Hytạ p # tiiêia íihjựn& SU' dtíàỉi của Jc.hon& ? Sậ cun& lam ỉihu' CHUIJ& t a t h l >
%
cú o i cùn& t ì n h h ìn h s ẽ ^ ị i . t ớ i dồu ?"•

- 79 ~ ;

Người Mỹ đã chò rằng cứ đanh theo Kiêu lế y t h ị t đe người lè có thề

chiếc thắng nhanh chổng dù p h ãi ti ế n hanh một trậ n chiến trạ n h hạn.chấ*

Khuirig' h a i vân„ đề đo không đ i đoi vơi nhau va tro n g bat cứ t \ a h huống
nào* một tr ậ n ohỉển tra ilJa ỉiạn ohể không bao giơ có th ề đem l ạ i một

c h i ế n t h ắ n g n h a n h c h õ n g c ả . ì% o ầ i r a * n g ư ờ i iỉâỹ, CQỈỊ t i n . r ằ n g họ có t h ề

thắn&' tr ậ n c h iể n ^ tra n h nhâu dân, mệt cuộc ch iến đấu uhằm mục đíchtraDỈi'

th u nh-ân ta m ,, t r o n g k h i v a n t i ế n h à n h m ột t r ậ n c h iế n , tra n h , co t ín ỉic á ọ h

quân sự thuần túy .T rên thực t ế , họ đã khÔDg làm đưọ*0 Ai* th ế .T r iế t lỹ

và c h iế n lư ợ c đã s a i ngay từ đầu vạ. t â t ca moi v iệ c xay r a tlễ p nổi

rủaau gìổng như phản ling, g iậ y chuyền. "

Hăm 1966, t ô i đã đề n ghi v ớ i tống thọn& Joiinson rằng bất&ễ quan

điễm về một ' tr ậ n c h i ể ạ .tr a a h hạn chế mà ông nhất quyết tôn trọ ũ g , í t

iahất -vẫn p h ả i có một lự c lượng ti n h nguyện chiếm, vững một vùng ơ miền

Bắc ve t ô i tình. Dguyệa c h ỉ hay -lựclượng ấy. Xĩếu nlũmg ngưài cộng sản đã

t h i ế t lậ p ilhCbg "vùng an to à n ” của họ t ạ i miền lom , ngay g iữ ạ long đất.

nươcỂ chúng t ô i , t h ì hk cớ g ì mà chúng t o i l ậ i không lam giống như họ .

Không cần ngươi Mỹ p h ẫi tham g ia chiến đấu. Tòi c h i yêu cầu Mỹ yêm trọ*

chung t ô i về họa lự c va tiế p t ể , nhu'0& t ấ t cả ahững l ờ i yêu .càn, cu atô i

đã bị- khươc từ* V*

Sự v iệ c tương tự'1§LÌ xẳy ra một lầ a uữa trọ-EỀỊ nám 1970« Năm đo
cluing t ô i điều quân v iệ t- Nam ti ế n vèo. CaAH-pu-cìiia 'chặn đánh’ ba sư đoàn

B ấ c V i ệ t ỉỉậm — SU’ d o a n lííăia, SU’ đ o a n Bay v à SU' đ o a n C h ín - d a n g r a o r i ế t

chuẩn b i tấ n côũg ciuípg t o i từ một khu vực an toàn cua một nuxíc trụng
l ậ p , nhưũg k h i đoàn xè' tăng cũa chúog t ò i t ớ i nơi t h l bo đội Bắc Việt
Nam đã r ú t lu i- khôn£, chịu g ia o trarứ i.,

% ày hom eau.chunfe t õ i đã co một buổi họp v ớ i những, ngươi Mỹ t ạ i
dinh tỗng th ố n g v à - tổ ỉ đã đề nghi thự c h iê n b iện pháp đương nhiên phải ‘
làm l a th ả quân rứiảy dù xuốn& p h ía sau đề cung vố’i những'xe tăng cua
chúng t õ i ơ p h ía trư ớ c , bao vây quâri Bắc V ỉêt*

1 i H l : :.tặ - ìm ề : '•
Nguíơi. kỹ t r ả l ờ i : f,Ghún& t a khôỉig dược tiể n aỗu v ao .n ọ i đ ia Cam -
p u -c h ia quá h a i mươi mát dặmM. Thi r a h a i mươi mổt dặm đậ đươc phêchuầa

v à h a i m ư ơ i; h a i dặm l à v ư ợ t q u á g i ớ i h ạ n c h o p h ể p . Cuộc t i ế n , quân VẠO

bên tro n g lãnh, tliỗ Catu-pu-chia đã lam .rung chuyên chínli quyền Ni-xon ,
dư lu ậ n quần chung, ở Hoa Xỵ sõphẳxi đ ỗ i mạnh m i, và thương nghi viện lóỹ
đâ a&ăũệCôn Jihong ciio tiiực iiiỗn thêm bất cư niiưiig cuỏc hanh. ^uân. cào ỉf
C‘ ani-pií-chiạ nếu Jdipog được flụ?,cliẩp thuân cua quoc h ộ i.

>. . • ■. ■ ị, \ t
I‘

• 80 -

Hậu qụa la ba sư đoàn Bắc V iệt Nam nêu trêa dáng l ẽ đã b ị tiê u
d ip t t h ì l ạ i tr o n th o á t đươc, và đỗ cun& l à những sư đoàn đã dẫn đầu
tro n g tr ậ n tổ n côpg ouổi cùng vào s à i GÒn«

ặ

íTrươG đậy ở s à i GÒn, n g ư ờ ita^ đ ã cổ câu : "Cộng sản* cổ th ê tỉiắng
tr ậ n ch iến tr a n h ơ O a -s in h -tơ n 11, vạ về một mặt nào đo, họ đã ^thắngphư
th ế v ì c u ố i cùng t r ậ n c h iế n tr a n h V iệ t Nam đẵ lam mất lòng quần eỉuĩng
Hoa Ky đến đô không mọt chính quyền nằ.0 cổ thễ tiế p tục dược nũa,, ínặc
kệ sự co mặt cua iíỹ.ơ Đông Dương phải hay t r á i .

Chẳng bao lâ u dư lu ậ n t r ê n th ế g i ớ i đa thu vào một điễm trọ n g tâm
n o i ì? ật, hơn : đổ l à dư lu ậ n quàn chung Mỹ. Tư cuộc ISiọi c h iế n đến nay ,-
dân. tô c Hoa Ky chưa bao 'giò’4l ạ i phân hố ạ đến như th ế* lu y vệy.chúng ta
hay suy x ế t xem c á i m có tỉiễ đã xay ra«

' Một nhân tố khầc nữa đẫ ch i phối dư luận quàn cìiụxig Idỹ•rấ tn h iề u 9
va-do đó đã ẳnh hương trực tiế p đến sự b ại trậ n của chúng ta* Trậũ
chiến tranii Việt 'iteưn Ị à tran chiến tranh đầu. tiê n đưọ’c quay phim vò

tuyến truyền hình. Trận chiển tranh Éf tuy đã được t ỉ ề a haóii ỞViệtNam

uhưng hàng*đêm nổ đã được d íề n l ạ i tro n g những phồng khách cu a c á c g ia

điuh trê n thế g iơ i vk chính. t a i nơi này kết quả cuổi cùng cuanỗđãđượcỉ
địũh đ oạt. jfòhờ vê tin h vỉen -th ôn g, cuộc chiến tranh /V iêt Ịĩam l à cuộc
chiến traiib. đầu tiê n .trong l ị c h sư mà .những trận đánh hàng- ngàyđãđược

chiếu l ê n màn ẫnh t r ê n to à n th ễ th ế g i ớ i bằng hệ th ố n g vô tu y ế n tru y ề n
hình/cùng dêm hõm đo# Toắn ohân viên quaypiaim ơ V iệt haĩũ dùng 'điếuitâũi

xong, ben đáp một c h iể c ináy bay lê n th ẳn g r a c h iể n trư ờ n g đễ quayphim

th eo chương t r ì n h dự đ ịn h hàng ngày cua h ọ . Cuốn phim quay xong được

gU!Ì bằng may bay đ i rử a 0' Hồng Kõng, r ồ i sau đố đươc lltu n g ,,(c h u ỷ ễ a q u a “

vệ t i ạ h ) ậ i Jebắp th ế g i ớ i , và hgTO'i t a xem phim ẩy ớ những Dơi r ấ t x a

như Uev; Y ork, P a r i s , London vào đêm hôm đố t r ê n m&n ảnh màu# 0

V iệc tường th u ậ t nêu t r ê n cũ a ỆH th ố n g vô tu y ế n tru y ề n h la h đ ã là
iUỘt tro n g nhSflg vũ k h í chủ yếu piaá h ạ i chung t ô i v ì nổ đa gâyxúcđọne
mạiứi v à lazn cho dư l a ậ n quần chúng Mỹ căm phẫn É p ầ III xem hình. anh.
dựng lê n mọt cách vỏ ỉ thứ c cua môt t r ậ a c h iế n tra n h tỗng lự c tro n g 7
k h i t r ê n thự c t ể Hoạ Kỳ c h ỉ đem quân tham chiến, đễ t i ế n hanh mộtt r ậ n
c h iế n tr a n h hạn chế mà th ô i#

•/

tohựng hìxih anh t r ê n mẩy vô tu y ể n tru y ề n h ìn h đã lam cho cồng
chúng n o i chung t i n rằ n g .nước Hoa Kỷ hùng mạnh đang xóa tê n Bắc V iệ t

ĩẢnrn__ n it_____ h o r n đ a n . __________________________________________________________________________________________

I 81 f

Chu'crnK XIV

v ụ TẾT » MỸ MẤT TINH THẨN

VẰo nám 1-967;» kb-i nhiệm jfcỳ thủ tướng cua t ộ i đang sẩp k ết th u c j t o i

đãphai lấ y mot quyết định quan trọ n g . Hồi đàu n ăm d ó , sau khi' đ i thăm '

quan A u s tr a l in và Uew Zealand, v ề, t ô i dã dược quâa đ ọ i ngo ý l à họmuỗa

t ò i r a ú’Ag c ư t ỗ n g t h ố n g t h e o h i ế n p h ấ p m ớ i v à t ò i dã. đ o n g ý 1Ỉ031 t h e o ý

muỗn cu a h ọ . Ong Ih iệ u . đã q u y ế t d in ii r a ưng o i tr a n h g h e tỗEiệ thỗn & với

tò i* Ong t a đã nộp dơn x in ứn& cử g h i tê n ỏng va ông T rịn h Quổc Khánh

điíxìg cùng một l i ê n danh tr a n h ghế tồng tiiổn& và phổ tống th ố n g . ■vềphon

t d ij ể; t ô i dã cổ ông Nguyễn văn Mộc đứng cùng l i ê n danh, Tranh gJaể pho V

tỗ n g th ố n g - Do v iệ c này một vận đề đã được đ ặ t r a : ông ỉh iệ u v a t ô i cã

h a i đều l a quân nhân, và nếu chiing t ồ i curiggãn& đua dễ tr a n h ghể tổng

th on g t h i tìiều này cổ tỉiễ s ẽ đuyc n gư ơ i ta coin liư l à mot sự rạn n iít

tro n g quân đ ộ i. Do đ ó , õng bô trư ơ n g quốc plìồng, tướng Gao vằn V iên đẵ

t r i ệ u tậ p raôt buỗi hop vơ i sự có'm ặt cua bốn mươi tám tương lã n h thuộc

th à a h phần h ộ i đồng quân l ự c . Sau một v à i n&ày ban c ã i các tương lã n h

nghi rằn g họ đã tìm r a được một l ố i th o ạ t 5 họ se yêu càu ông T hiệurút

l u i k k o i quân đ ô i vànhtt th ế ông 'cổ th ề ra tra n h cử vớ i t ô i vơ i tư cạch

l a mọt thường dân.

•Nhưng ông ĩ h i ệ u l ạ i ' l à mọt r h a c h iê n th u ậ t r ấ t khôn khéo# K hicác

tưỡng lã n h đưa r a đề nghi tr ê n , ông ta dã b iế t ngay l a nếu ra ứng c ư
v ớ i tư cách l à một thuim gdan t h i ôn& s ẽ th u a , do đổ ông đã kto ơ c tỉ*

không chịu r u t lu i khối quân đ ô i. . :5

Sau v à i ngày bàn c ã i v ớ i B iff s ố b ấ t đòng ỉ k iê n r ấ t sâu s ắ c ,- H ộ i.

đồng quân* lự c đã t r i ệ u tậ p một h ô i n g h ị c ậ ố l cùng ơ cấp cao n h ấ t đ lg ậ y .
l ạ i tì n h đoàn k ế t g iữ a t ấ t cả cắc h ò i v iê n , cổ khoang bốn mươi v iê n s ĩ
quan cấp cao đã n g ồ i ò' tầ n g dưới đễ chờ đ ơ i -một q u y ết đ ịn h dư t Jdioats©
đươc bay h o i v iên cao nhất cua úy ban lãn h đao quốc g ia biếu qùyết t ạ i
một Dliồng ơ tằ n g t r ê n . Ong T hiệu v a t ô i , c ầ h a i chúng t ò i đều n&ồi ở
bên n g o à i. Sau này t ô i đươc b iế t l à uy ban lã n h đạo quốc g ia đã dưa r a
, rib.iều đường l ò i đễ lự a chọn* Dưcmg l ố i lự a ciion chu yeu l a cho ôngTliiêu.
g i ả i ngũ r ồ i aaụ đó ôộg cổ th ễ r a líng cư to n g thống v ơ i tư cach l a ffiột

thường dân*

Ong T h iệu đã nhận r a đươc ngay rằ n g v ơ i tu cách l a một thườn&dâa

ông ta s i ichong cố hy vọng g ì trũng cữ CQ và ổng đã tuyên bổ oiur 0SU s
‘r 1 6 i van điíng tro u g iiàíig agữ quân đ ộ i và cáo quy v ị không t i l l buõG t ô i
pkai r u t l u i kh o i quân đội.ể

Đột n h iê n t ô l đã com th ắy một no ỉ chua c h a t dâng.-lêỉi - khôngpliẵi

l à giặua dữ mà đúng r a l à m ọt n o i buồn chán tr ư ơ c những mấoh k h ó e , thu

đoẹtEL trong hoạt động chính t r ị . ĩh ậ t là hen hạ h ết cho nổi* TrưừC đậy
t ô i đã th ạ t sư không hề ưa th íc h ỉioạt đọng chính t r i,d ù cho là to i' đẵ
từ ũg g iữ ciuío th u tư ơ ng. Nhưng t ô i đã t r ả i qua nhiều, tháng v ớ i s ự t hách

th iíơ bỗ g ià n li l ầ y - q u yền hanla t ố i ca o ị v ơ i nhưng vụ tr a n h ch ấ p v ề chức

vụ vk đ ịa v ị và .bong n h iê n t ô i cảm 'thay gtLê tơm - ghê tởm và mệ% moi-

I r o n g g i â y p h u t t ố i đ ã c h ợ t n h ậ n r a r ằ n g , h i ệ n ở n ơ i u à y f g i ã a n!iSr%

c h i ế n hữ u v ơ i n h a u , ch ú n g t ô i đư ơn g x â u x ế l a n áktau v ì t r a n h ch ấ p tiu y ền

hàoh* Đố p h ải chăng l à một tấm guxmg được nêu lê n cho những quân niiân

V iệ t Nam ! T ôi đã chán ngán vê những vạ c ã i vã l i ê n tụ c g iữ a c ẩ c sĩq u a n

c ấ p ếcao 'k i từ k h i ông Diệm b i l ậ t đỗ* Thất voog và chán tỏ i đã

tuyên bổ, mà không hề báo trước cho mọi ngưci haỵ, rằn& ho nên dành sự

ung hô cho ông Thiệu ế T ố i đã p h á t b iểu như sau : M2íếủ ôn& íPiaiệu muốn l à

•ư og c ử v i ê n c ư a quân, đ ô i t h ì h ã y đ ễ c h o ỏ n g t a là jn v i ệ c ấy% T ô i s ẽ t r ở

. V© v ớ i n h i ệ m v ụ t r ư ơ c đ ậ y c u a c ô i t r o n g k h ò n g q u â n 11. ỉ;

U4ột b ầ u k h ô n g k h í y ê n l ặ n g d ầ y Jciflii n g ạ c đ ã d i ễ n r a t r o n g c h ổ c l ắ t

và c u ố ỉ cung đã được phá .ta n k h i tướng Hoang Xuân Lãm, tư lệ n h vùug ■I

c h i ế n t h u ậ t đ ã l a l ơ n l ê n ỉ "VÌ òn& đ ả h y s i n h đ ễ g ỉ u p CUŨ£ c ố iin h d o & h

k ế t tro n g quân đ ô i , vậy t h ì t ạ i sao ỏũg khổng th ề h i f n ‘sự ìxy s in h • ấy
t ớ ỉ cung ? iNỉếu ông I h ịệ u r a ứng c ỉ môt minh., òng ta c 6 th ê không tháng
n o i cu00 tranh CU! v ơ i rứiững đối thu dân 3ự» Micrng nếu ông cùng ra líng
ọủ’ v ớ i ông T hiêu t r ê n một l i ê n danix dễ tr a a h ghe phổ tỗn& thống' t h ì uy

t í n c u a Qũg s ẽ g i u p c h o n g ư ơ i c ũ a c lu in g t a d u ự c tr ú n g 'C U ’n #

Tôỉ đã tr ả lò ’ỉ'T ằng nếu điều tírện đay là sự mọng jjauon của họiđồng,
t h i t ô i s ẽ phai chấp nhận ra ứng củ' phó tổng thống đuặng ăươi ôũg Thiệu,
nhưng t ô i óti n ổ i r õ cho, tiọ i đồrag quân lự o 9 và cab tiiành v iê n đều dadiin&
dậy hoafl hố t ô i , b i ể t rằỡ g mực đ íc h cua sự hy s ia h cua t ỏ i i à cổt.n&ăfl
ngĩra khõttg đề cho nhữn& s(e tranh' giành dieri ra thêm nữa, v ì việc*nàycố
th e ièm ch.0 tịn h th ầ n quân đ ộ i sup đỗ. '

cữ c h i cua t ò i k h iể n cko uy bao lã n h đạo quốc g ia cìã dưa ra một
Quyết định cơ ban, bao đani chac chắn l à neu Chung t o i trúíi£ cứ tjhìề o'ũgÉ
Thiệu sẽ piaai tùân tixeo ỷ. k iế n cua quân đ ộ i và tố i~ s ẽ được ohiaaẻquyềa

hành, đ iề u nay bình thườa& đã khõr»& được h iến pháp cho phếp*Cắc

tương l i n h da đ i đến quyết đ ịn h thành, lậ p MỘt tó cỉiưc b ỉ mật* Đgoàỉ

nhữn^ quy định của h iể n pháp9 và lấ y tên l a quán uy h ộ i. Họi đồng này

bao »&ồm t ấ t cả các tương lãnh, và các s ĩ quan cấp cao k l luòn cẳ b ộ

trư ơng quổc piiòngt tông thống, ph.6 tống tiioog.

ÍNỈiư t ấ t cả th ế g iơ i đã b i ế t , chung t õ ỉ c h i l.à trú n g cư .vơi 33

phần trăm số p h iế u bầu ma t h õ i .

Ong Thiệu bang mánh khổe xầo quyệt đã giành lấy thêm nhiều quyền
hàoh cho õng ta qq.a nhiều năm cần quyền và đã tráỉứi né quân uy hội.

ìíh iề u n g ư ờ i n g h ĩ r ằ n g q u y ế t đ ịn h c u a t ó i đ ã g â y n ên i ặ i l g hậu quảnghiêm '

trọng cho vận mệnh cua Việt toam và sau này nhiều người đã trách mổctôị ..
vì càng ngày ho càng tháy tliêm nhiều chứng cơ la sự tham những rành
yĩ\nh cua Ông Thiệu cuổi cùng đã đưa Idam Việt Nam đến ch.0 bị bại trậa •

Việt Imam đã kiêu hãnh cổ mọt dinh tổng thống nguy nga ohấtso với

tát cẳ cấc nước ơ chau Á, dinh, ũày đã được xây lại trên vi tr í cũ cua
dinh toàn quyền Phắp, tồa nhà này dã bị phá huy khi õng Diêm bị lậtđỗ*.
Dinh tỗng thống Việt Namrõng lớn không kểm gì Nlià trắng ơ Oa-sinh-tơn
và đứng hiên ngang trên một khu đất/ tuyệt dẹp.* Bên trong co những nhà
riêng dààh. cho gia dinh Chung tôi. Tuy ahiêri, tôi đã quyết địnhcàntiếp
tạc ơ tại nhà'CU vừa là cho ơ vừa là cho làm việc tai căn cư kàôngquân..
Cán nhà. này vốn là một bọ phận gắn bo với cuộc sốn& cua hai cliúng tôi
kễ từ khỉ chúng tôi cưới nhau và Mai đã niiất định không chịu rờiđi cho
khác. Tuy nhiên, tôi đã được danh cho một văn phong làm việc rộng rãi
ỡ gần vănphòng tồng th'ong và tôi cli làm và trơ về căn cií không quâa
itàng ngày bằng mấy boy lên thẳng tliuộc quyền si dụng cua tội*

iiúc đầu tỏi đáp xuống một bê sân bay trực thăng đươc thiết lập’**
trên miấỉ iihà cua àinh tỗng thổng, khỏõg hê hay biết là sận bay nằmngay
bên trên phòng ngu cua thong ÍDliieu ơ tầng thứ tư. và ông Thiệu là
người hay dậy muôn. ĩ'hỉẹu đã không lủì nêu vấn đề nhưng cuối cùng bà VỸ
ôog ta đã đưa viec hằy ra nổi với tôi theo mọt kiễu nối quanh co, b à
ta nổi rằng bà ta đang thục hiên một vườn bông trên mắi nhà đễ bà cố

the, l ê n ỉiững g ió mát vao những đêm nong ũực. "Miưng11, bà nó i mọt cách

buồn r à u , " t ô ỉ e sợ s ẽ khó mà thự c h iệ n duyc. Luồng g ió cuon cuộn h ế t

sỉI mạnh moi ỆỆ|| chiếc trực thăng-*cua ông đáp trên mái nhà đã làm cho
cac Cíây co bị hư hết11.

Le dl nhiên, sau việc trên may bay trực thanfc cua tôi đã đápxuổQg
manh, vườn trước dinh. Uhưcìg trên dây .là truỉmg họ’p diễn hình cuaTMệũ,

84

du cho tỉế ũ g ồn ào đã ltìjn cho Ồ0g ay thiíc g iấ u , ôrig đã kh.ôfl& tự mlah
>nêu lê n vấn đề mà l ạ i bảo VỌ1 ông lam v iệ c 4y*

„ ‘ vào cuổỉ năm, khi đổ JlíỊy đang ném bom dữ dọ ỉ miền Bẩc, tu y th ể
tro n g thông điệp (thôũg điệp l i ê n bang) gũ’i toàn th e - quốc dân n&ày 17
thang mọt 1963* tỗữg thong Johnson đã hứa, ohư ông dã làjn trư ớ c đ ay- •
la Mỹ aẽ Dgimg hẳn nẽm bom nểu có thề dàn xếp đế đ i đến v iệ c 'dam phaọ
ngay, với khả năng p h ai chăng* l à cuộc đàín phán s i đem lẹ tí k e t qua- •
Dap l ạ i 5 V iệt cộng đa g ia tăng h o ạ t don« mạnh hơn. Họ đã mỡ m ột trậ n
tấ n công ồ ạ t vào căn cií l í n h thíỉy đáah. bộ ữy ở Khe 3anil, cachkhu p h i
quân sự mười bốii dặm về p h ía nam*Sau đổ đã xảy r a vụ. tấ n công l ế t fT et
tiíc l à nămmơi cua V iệt Nam* Irệ n tấ n còng đã d iễ n r a thựo dẵ marljduyc
tiế n hành r ấ t t à i tin h , v ì thế đã làm cho t ấ t cẫ chuog t õ i p h ả ỉ h ế ị
sức b ổ l . r ổ i ẽ Xĩgay trư ớ c k h i b iế t được những g i đã xảy r a , chúng t ô ì
đã phải c h iế n đấu cho mạng sổng cảachúng t ồ i tr ê n các đường phổ s à i
Gồn, Huế và t ạ i khoầngmười h a i tỉ n h khác*

Cuôc tấ n công l ế t đã đánh dấu một bước ngoặt cua t r ậ n c h iế n tr a n h
và cho th ly ro chiều hướng thay đ ỗ i tro n g t h á i độ cua Mỹ đ ố i v ơ i t r ậ n
chiến tranh* Trước 1‘ế t , tr ậ n chiểú. tr a n h đã cố ve như đang l u i dần v i
chung t ô i đã đấy l u i bô đ ộ i cọng sản t r ỡ l ạ i kim rừng ờ pJaia bắc b iê n
giới*

Mặc dầu v ậ y , idii bọ đ ô i cộng sản mở cuôc tấ n công vào sán g sơm
31 thang g iê n g , cũng vẫn đã cố gần t ớ i mnưa số quâo nhân ViệtNaxn
đ i ngtLỈ pịhíép không cố piặt ơ đơn vi* và mặc dù tương P r e d e r ic Weyand 9
tư lệ n h lự c lượng I I đã c h ie ií^ o a Ky, đã đ ă t cấc b in h flĩ cúa ò n g tro n g
tin h trạ ũ g báo động đêm hôm trư ớ c , cũng van đã c h i có một số í t quân
Mỹ đóng tro n g cảc th àn h phố ma th ỏ i* , v à ch ín h l à tạ ỉn liữ n g 'n ơ ỉ đay,các,
trậ n tấn côũg dã diên ra .

/* Mọt lự c lương phối họỹ gồm có từ 50.000 đển 80.000 quân cộog sản
đa mơ một tr ậ n tấ n công dữ dộ i cùđg ti ế n hành, đồng th ơ i và co phốihơp
vào hầu h i t cãc th àn h phố và t h ị t r ấ n quan trọ n g ơ m iền Warn* Họđađấnh
vào s à l Gồn, Huế v a mọt trăm n ơ i khấc vào lú c gần ba g iờ sang*

(1) - Gkií thích. cùa người dịch. : có th ề sắ c h in nham "US I I F ie l d
F o rc e s11 chứ không p h ả i Hu s Tiiird. C orps11 X in kiêm la i*

Tại S ai ữon» một đội com t i gồm có mười chín lín h dặc công thuộc
mặt tr ậ n dâu tộ c g i a i phỗQgđã ủánh tr à n qua bưc tường phía. D goàicạạtbá
dại SIX Mỹ và chạy xông tơ i cãc cưa* .Những đõỉ kh.ácđầ được giao ahiệmvự
tầ u . còng piiu tồ n g th ố n g , bô tỗng tham mưu9 bộ tu lệ n h h a i quân. ViệtNam
căa cứ không quân và đ à i phắt tbanỉi*

KÌ1Ỉ đõ ông Ih iệ u đã không có mặt ơ sài GÒn và với tư cách là phổ "

tồng thống, t ô i đã lãn h trá c h nhiệm đối pho với cuộc tấũL công. Vao ' 4
g iờ se.ngf c h ỉ huy trư ơ n g căn cứ không quân ,đã bảo CÌLO t ô i b iế t, như aau:
.M,BÔ đ ô i C0n& san h iệ n đang có mặt ngay ca bên trong căn Clio Tôi không
nghĩ rằn>s t ô i có th ễ ngăn chặn họ lâ u hơn nữa ; piiỗ tảng thống va -g iá
đ ìn h nên r ờ i lchoi n ơ i đâylf«

Chẳng bao lâu bọ QÔi cộng sấn đã chiếm được đài phắt thanhế. .

vào 3 g iờ sang, lực lượng trự c tháng vận của lãỹ đã quểt sạchquâa
tấ n côngra khoi tồ a đ ạ i sư cua họ niiưủg ơ những nơi khác cuọcchiếa van.
tiế p tạ c d ỉền r a ấc l i ệ t * Ba từ lâ u , Sai Gorì chưa hề chứng kiếmaọtcach.
tượng nào giống như tỉiế kề từ kh i uy ban Nam bô b ị quân Anh, Phấp và
Khật tống r a khoi nơ i này vào năm 1945» lầ n này sự v iệ c đã .dien ra/trên
mọt quy mô lớ n ỉiơn nhiều*

Quân iiíỹ đã t i ế n hanh, v iệ c bao vay th àíứ i pliỗ , vừ a.ngăn chặn không
cho đ ịc h quân th o á t r a n g o ài vưa không đề cho ũhững người cộíig sầnmang
thêm quân tăng cường. Do dó bộ đội cộng Baxx đã nã pháo vao ngay sàiGÒn..

Sau nám hoăc sá u 'ngay t á c c h iế n van còn có khoảng 1*000 quân còng
sẳn ch iến đấu trong thành pỉxỗ, tro n g liíc đo t ạ i Huế mãi đếa 10 thang 3
mợâ cố t&ễ g i ẳ i phổng hoàn toan thanh phố này. số thương vong đã lê n
r a t cao : khoảng 4*000 quân Aúỹ đã b ị g i ế t cùng v ớ i 5«000 quân lĩam V iệt
Nam,

Mặc dầu cho sư>i v iệ c t r ê n th ê thảm như th ế nằo đ i nữ a, những to a
t h ấ t lớ n la o n h ấ t vẫn l à niềm tự hào va y t í n cua Hặm Đổi v ớ i ngườiìđỹ,
vụ tấ n cổng Tet đã gậy nên t ắ t cẳ những noi kinh hoàng cua một vạ Trân
ciiồu cảng khấc và lầ n đàu t i ê a n h iều người kỹ đã nhận r a rằn g họ sẽ
lrhffig th e nào th ắ n g n ỗ i t r ậ n c h iế n tra n h # Đã có một sự ta n vỡ mất h ạ t
niềm t i n . U guời .ta b ắ t dầu đưa r a những l ờ i bào chữ a. Tirớr^ậ ìiíostniore -
la n d đ ã tu y ê n bỗ : "DÙ cho l à vào g iữ a th án g g iê n g chung t ô i b i ế t ĩ\xọo
ch ắc ch ắn l à một cuộc tấ n công quan trọ n g ậ a đưọ’c đ ịc ii quân t r ù t í n h
thự c h ip n vào dịp t ế t đ i nữ a, chúng t ô i vẫn không phỗog đoán*điiyc ban
ch ất t h ậ t sự hoăc quy mô cua một tr â n tấQ công trê n toàn quốc •••Ọàuhg

- 86 -

t ô i đã ichỏng h ề n ^ h l rằ n g địób. quân l ạ i cố th ế dám tiế í) iaành tthững t r ậ n
tá u công có t í n h c h ấ t t ự s a t như vậy t r ư ớ c sứ c mạnh c ũ a chun& t $ i w*

Điều đố hoàn to àn không dún&.DĨ nhiên ỉ a tuvi'flg to estm o relan d d ap h ai
b iể t rấ t rõ về cường đọ cua trận tấn cõDg sắp xảy r a . Tối t i n chắc l à
Xlhà trẩn& t h ì khonfc được b i ế t f nhưng l ạ i .là v ì một l y do cũng r ấ t cổ op-
sơ • Ro ràũg là .m ộ t số các quan chữc lã n h dạo cua Hoa m ở s k i GÒn đã
chủ tâm đưa r a mọt l o ạ t bẫo cẩo lá o g ư i về nhà Trắng đễ cổ gắng auy t r ì
được cảm tưởng l à quân Mỹ đàng chiếm ưu th ế so v ớ i V iệ t cọng# .

Đã p h ả i mắt một v a i năm mới kham phá r a dược t r ò lừ a doX bấn t h ỉ u
này, trư ớ c k h i nha phân t í c h Samuol Aànma, mọt chuyên v iê n củ a ClAohuyên
nghiên cưu về số quâa CUQ V iệ t cộng t i ế t lộ Í1 ) irằng người đã co ' y.
đưa r a những ước tín h có tin h cach lừ a dối v ề 'c á c lự c lượng cõng sán
trư ớ c k iiỉ cuộc tá n ông xảy r a . Ong đã p h á t b iễ u rằ n g mặc dù cẩc báo cẩo-
tìiali bắo đã cho b i ế t l a p h ía cọng s ẳ n vao lu c ỗy có khoảxig 600 .0 0 0 quân
nhưng bô tư lệ n h Hoa Ky ỗ’ V iệ t Xjam v a đ ạ i sư Mỹ ơ s à i GÒn đã cứ n h ấ t
dỉiứi đ ò i c ắ t con số đó xuổng cồn một nưa đễ t r i n h bày cho báo c h í , quốc
h ô i và nhà tr ắ n g b i ế t , Àdama đã đưa r a rứnmg bản đ iệ n t í n cua tướng
C raigton Abrama, người da thay th ế tương W ostm oreland, va cua đ ạ i sứ
Ellworth. Bunker đễ chứng minh l ơ i n ó i cua ôngta«

ệ

VÌ th ể k h i cơ quan CIA t i ê n đoán cuôc tấ p công t ấ t tr ư ớ c đổ h a i
th án g , tỗ chiíc này vẫn còn v iệ n dan con số 300.000 quâtt công s ả n , cồnsố
này đã l o i t h ờ i , và đo đó h ọ 'c ũ n g đã đưa r a ý k iế n l à t r ậ n tấ n công s ẽ
không lớ n lắm. uỉlệ c dù lú c ấy muc đích, cua chung t a l à lừ a g ạ t báo ch.í,
công cỉ>ung và quốc h ộ i Hoa Kỳ, nhưng chung t ô i ơ trong ngành t ìn h bao I
chúng ta quả đã th à n h công tro n g v iệ c tự lừ a g ạ t chúng t ô i 11, ông Adama
dã phải thừa nhận như vây.

Ị lú c cuòc t ẽữ cõng t ế t vừa mó’i xay r a 9 chung t ò i đã khòng tà in a o
tr a n h th u được sự giup đỡ ngay t ứ c H h ì cua p h ía Hoa Ky, trư ớ c k i a , b ấ t
cư lú c nào xầy r a một t r ậ n đ ẩn h , p h ía Hoa Kỳ đ ã phản ứng v ớ i tổ c độ r ấ t
nhanh, nhưng tro n g vụ t ế t họ^đã có mọt tiíẩ i độ "chờ xem" th ậ t l à lạ lù n g .

♦'

ế ;• ■

( 1) - l'rước một uy ban điều t r a cua quốc h ò i vào tiiẩng ch ín 1^75 B

a

- 87

lỉiĩc Ặ y , chutife t o i đ a bắt d ầ u t ự l i ủ i KilOUk i i i ỉ u SU' C8ÌI1 Ì tể ị c ú e a ọ s â a

xa t ơ i mữc nòũ và klioiJfc, hieu liy th ậ t aự k iê u qu^ét líiuúti chiểuthẩíib

hay khoiì^ ? ■ • 2 * $ >v' ' ■ậị -*Ễ •

bau tièy cấc cấp u h ỉ huy nuáu yự Vfj V../JC Ịiìàì iiu y t uụn0 Cu.lull txiiuỹ
có x é t l ọ i quan diễm c h ín h tliiíc của họ về vụ tấ n còn*, 'jL‘ể t và (iicổfcắri£
t r l a h bày vụ này như l a mọt c k ié a th ẩ i)£ . Tưaềa& h e s tp o r e l a n á tu y ê n bó
do l à môt c ỉiiế n tiianfe v l ^ i ệ t cộng da kìiOũei h ề cìiiếin ciườc một thàrứiph.ổ
nào n& oai t r ừ Huế, v à h.0 dã b i t h i ệ t h ạ i r ấ t nặn& n ề . D iều cay. cuing,
nhưng quần chúng iiíỉỹ đã Khonif, sao l l y l ạ i ổượciiiềm t i n doivo’i k ế t quả
cua t r ậ n c h iế u t r à n h . Dẩiể v ớ i ngu’O’i iiổy vụ. t ế t c h i dược xem l à m ọ tch iển
th a u g th e o c h iề u hướng vụ. D unkerque đã l a một c iiiẩ n th ắ n g cu a ngườiArứi
tro n g trậ n ch iến tra n h thế g iớ i thú’ I I .

Sĩ • , +Ễ %

• ++ ++ ệ^ ■ \* I /

’ UhươnK JLV

TỐNG TIIỐNG

MỘT LÍ DV vì SAO NỈ-Mil BĨ THĨHS cứ

•N&ày 31 th e n g 3 9 tỗ n g thổn& Jo h n so n đã ban ỉiànii lệ n h lÁgừng niúingvụ
nếm bom v à ' nhưng cu ô c t ấ n ' cổng cu a h ả i quân vào Bắc V iệ t l\iam, ttg o a itrừ
ữ khu vực c á c h khu p h i quân sự h a i trăm dặm về p h ía b ắ c . Mọt l ầ n nữa;
ong đã kêu g ọ i môt cuộc dàn xếp hòa bluh qua thương lương.Sau đố/ôngđấ
cho nỗ một t r ẩ i bom lam xôn xáo dư lu ậ n : tổ n g th ố n g Jo h n so n đã lo a n b ẩo
t i n ông không r a t ắ i líng cử tong th ố n g vào th án g mười mot nữa và nhự
vậy ông cró t h ễ đứn& t r ê n m oi cuộc đấu tra n h , c h ín h t r ị b í m ệt tr o n g n ộ i
bộ v à hương ưng b ấ t cứ san g k iế n tiiãm dò nào nhằm tìm kiếm hòa binh*

I

Chắc chắn l à t r í ông đã h ế t siíc đau khỗ k h i p h ả i quyết địnhnhưtx^ên*
Tỗữg th ố nfe Jo h n so n l ạ i còn đươc c á c cố vấn cua ôiig khuyến cao rằ n g da
cho có g ư i thêm 2 0 0 .0 0 0 quân Jaiỹ san g V iệ t Mẽựn th e o l ờ i yêu can, cua tương
W estm oreland đ i nữa. t h ì Hoa Ky Cling s e vẫn lfkh.ông ơ c a i th e co tiieđaiứi

đuôi dịch quâiỊ ra khỗi Nam Việt ^am hoặc tiêu diệt CGC lưc Ịượng cua

họ được*1.

D iều làm cho to n g f thống Johnson không item lo âu l à sự t h a t vọri&chaa
ngắn vò phương cưu chữa ty p n g dân chúaK iilíỹ, họ khòũ& t a i aào h iễ u ẰỊổi

Ạ

t ạ i s a o một quân d ô i cua nước họ gồm nửa t r iệ u n gư ờ i l ạ i c ó t h ê b ít lụ o

#trong cuộcchiến dấu chống quân Bấc V iet .Nam đến như vậy. i<hữn& ngươi

c h ỉ t r í c h đ ã & ung h a n g đ ả k í c h ầm ĩ v à như m ộ t bản dự t h ả o b ị v o n g l ự c

cưạ một nhom do òữg C lark JM• C lif f o r d , cố vấn th ân cận cũa tỗng thổn&
dứng đầu soạn thảo dã n o i về sự v iệ c này s ns ệ khố có tịiế th u y ể t phục
được cac ngươi ch ỉ t r í c h rằng chúng ta khống p h ải c h ỉ đang tàn pháham ề

V i ệ t j\iaia đ ề " c iíu v ã n n ư ớ c n à y 1* • . - B a n b á o c a o v i ế t t i ế p v ớ i m ục đ í c h

cảnh g iá c tỗng thong trư ớ c t ì n h trạ n g không yên ỗn tro n g -d â n chúng s
n ó i rằng : "Sự b ấ t mãn đang g ia táng này, tiể p theo như s i xảy r a , l à
sự b at ciiấp QÌLiều.hơn nữa đối vớ i lệ n h g ọ i động viên t h i hànỉ± quâa

d ị c h VQ m ọ t t l n i i t r ạ n g c à n g h o a n g m ang th ê m t r o n g n h â n d â n c á c th ạ n h ,
t h ị, v ì tliiê n h ạ cho rằ n g chúng ta đang tliờ ơ trư ơ c những vấn đề tro n g
n ư ớ c , t ấ t c ẳ n h ư n g s ự k i ê n ấy s i đư a đ ế n n h ữ n g n g u y co* t o l ớ n c ổ t h ậ g â y
n ên m ột cu ôc kiuỉng h o ả n g tr o n g nước t r ê n quy mõ lớ n chư a từ n g th ấ y từ

trước đến nay".

Đ ịn h m ên h đ a a n b à i * B ắ c V i ệ t ỈMam v ớ ỉ . m ô t c h i ế n l ư ơ c đ ìĩơ cẩ p cty in g

từ nhiều năm nay đã quyêt tâm muổn làm nhijit ý ch í cua íãỹ, phá iioai Bự

t í n nhiệm cua nươc này đ ổ i v ớ i th e g ỉ ơ ỉ , đã h ổ i th ú c g ià n ii ch o dược

thế lợ itrê n đất Gỹ.Kgay ngày hôm sau j£hi chính phu Bắc Việt Ham đacông
bố l à họ sẵn sàng tiiảo luận v ơ i Hoa Ity về v iệ c ngừng -ném bom iLoàntpàn

O' V i e t ìãam, t h ế l à c u ộ c đàm p h á n c ổ y n g h ĩ a đ ã c ổ t h ề t i ế n h à n h *

Chúữg t ô i đã phải đựng ngoài tro n g những bươc đ i g iữ a iiỉỹ và Bắc
V iệt Warn và d ĩ nhiên l á chiín£ t ô i đã ngờ vực h o , dù cho v iệc th ẫo lu ập
vằ đàffiếphấn đã b ị t r ì iioin đ i nữa v l có sự b ắt đồng ý k il n về địạđiễm
tổ ohiíc cuôc thưcmg lưcmg. Itfgu’O’i Mỹ đã đề nghị Geneve, D ja k a rta , New

I D elh i, RangOjOn và V ie n tia n e va t ấ t cả những nơi này đã b ị Bắc V Ịê tte n

f bác bỗ. Bắc V iệt Ham đã đưa ra đề nghỉ ÌLỌP ở Phnom Pênh va Yfaranw và
cac d ịa điềm nàỹ đã không đươc người i4ỹ chấp nhận* Cuối cùng, ngày 3

thẩng 59 Hoa Ky đã chấp rứiận đề nghị cua Ha n ộ i chọn P a x ia làm n ơ i h ộ i

&9P và đã cư ông A v e re ll Harriman và Cyrus Vance làm đ ạ i d iên tro n g
cuôc đàm phan. Bắc V iệt Nam đã c h ỉ đ ịn h ông Xuân Thủy*

I\jhững cuộc thao lu ậ n về đàm phán đ ã b ị t r l t r ệ tro n g sáu tiián g ,
phần lớ n v ì Ha Noi dã đ ò i h ỗ i ngừng ỉxoànttoàn. nem bom Bắc’V iệ t Xíamtrước
k h i thảo lu ậ n mot cuôc đàn xếp t ố i hậu* Ham V iệt Nam đã khồng thaw dự
những cuộc thao luận t r ê n : đ iều rắ c r ố i l à các' (^3 n^ỉiị l a i r ế t l a mơ
hồ. CiLÚng t ô i dã không h iễ a n ỗ i, p h ả i chăng những cuộc daĩũ phẩn quan .
tro n g đã dự định l a sẽ d iề n r a giữ a Bắc và Nam V iệt Nam hay l à giữaNam
V iệ t Nam và mặt tr ậ n dân tộ c g iẳ i phổng, hay l à g iữ a Hoa Ky Bao v a Naia

89 -

V iệ t Ham, h a y l a g iũ a c ả bốn phe h o ặc l à con có thêm ,phe DQO nữa*

Chung t ô i đã chẳng hề muổn cung ngồi vào bàn h ộ i nghị với nhưng

người công s ả n , và ciiang t ô i l ọ i càng Ithông co ỹ đ ịn h cùng ngồi với

mặt tr ậ n dan tộ c g i ả i phổng v ì làím như vậy changkhac g ì l à công nhận

họ* . -s '■ . p s H*

ĩu y n h iê n , 'tỗ n g th ố n g Jolxnson đã v ộ i v ã gây sứ c ep v ơ i chúng t ô i

dễ hanh, động th e o . Ong và ứng!cu? v iê n đang Dân chu dư tra n h ghế t ỉn g

t h o n g , l à ô n g W ubert H um phrey» mong muổn l à c u ộ c đàm phán v ề h ồ a b ìn h

p h ả i đ ạ t k ể t quả v ì các cư t r i Mỹ đang to r a càng ngày càng chán ngán .

trận. ch iến , tr a n h đang t iế p dien. ở n ơ i xa x ô i n à y , v à m ột sự dàn xếp

nhaxủi ch.ón£ có th ễ s ẽ g i ả i q u y ế t c u ộ c bàu cử có l ợ i cho ứng cư ’ v iê tt

L ââa chu. .

• V .. ' ’’ +

++ ++

Chương XVĨ

VIỆT N A M HÓA TỀN GỌI ẤY NGỤ Ý GÌ

Chỉnh sả c h -tra o trả . v a i t r ò ch iến đấu lf ti cho ngườỉ V iệt Nam đả

đ ư ợ c tư ớ n g W e s tm o r e la n d d ề cập t ừ nám 1 9 6 7 ông ta n ổ i v ơ i dânchung

ÌỆ: t r ê n đài. tru y ề n hirứi rằng cổ t h ê 'b ắ t đầu r u t một so binh s ĩ vào

Mm 1969 nếu chương tr in h qưân sự trên bộ và nem bom vầa tiế p tuc ,

uhưng điều này tùy thuộc vao khả năíig cũa miền Najn có tlíễ ganhvẫcđuyc

nhưng trấch nhiêm ch iến đấu nặng nề hơn hay kkÔỊig.

V ip t-2'jaitt hóa l à nguyên tắc cơ bẳn trong Qiiínỉi sách cuìa tỗngthổng
Itfixon ổ’ Đông Dương* Trong cuôc vận động bầu cư nám T968, Nixoa dã hưa

s ẽ àem l £ ữ h idỹ v ề n ư ớ e , n h utxgôn g t a t í n h t o á n r ằ n g Gổ t h ễ d u y t r ì m ột

ohế đọ không ©ầỊg sẩn ơ S a i Gròn bằng cách tăn g cường K lự c lượng cua
miền liám V iệt Ivsau

‘m x o n đẵ g h i vào ngân sắcix 10 tỷ đ õ - la đễ th ự c h iệ n v iê c nay* và
tương Greighton Abraxaa,. người thay tướng Westmoreland làm tư lên h lực
luíơng ÉỆ 1 V iệ t $ỉam Iioiù *iy68, bắt 'đàu m ộ t 'chươngtrìn h cấp tốc tthằmđềy
mạnh. v iệ c huấn lu y ê n quâa đ ộ i miền nam. V iệt iỉanu Mm ly l ||||i § t ộ i dã
ban hành lệ n h tồng dộng v iê n fvbuọc t ấ t cả thanh Aiên từ 18 đến 3 8 tu ỗ i

cỉỉu p h á i d i quân d i ch 5 còn nlỉững íiéỉixơị 1 7 t u ổ i và từ 3 9 đễn 43 t u ỗ i c ó

thê được tíỌÌ g ia nhập oão lực lưựng bao' vệ xã ẩp*

Cho dếtt cuối, năm 1^ 70, quân đ ộ i ưua chưng t ỏ i tăr% thêm 400.000
aấUb tỗMếi 90 lu 1© luyng vũ t ren& lê n t ớ i 1 .0 0 0 .0 0 0 n&xcti*

Tướng Jj’rodericJa Woyafid, phụ t a cua tướng Abrams, đưa 350 toắn cổ •

v ê t ì ẨÉỉíỹ, m o i t o a n gồm 5 n g ư ờ i , đ ỉ h u ẩ n l u y ệ n c á c l ự c l ư ợ n g đ ị à p h ư ơ n g

quần và n&hĩa quân'mà người iẸ g ọ i l à cạc đơn v i 11tá p nham". Moi tu ẫ n
có 100 quân nhân V iệt Nam đ i máy bay saũệMỹ dễ theo hoc các - khóa
huỗữ luyên lâ u từ 6 đền 18 thaõg. Hơn 12-000 s ĩ quanViêt Ivam đ i dự

n h ữ n g k h ó a h p c c a o c a p t ạ i tr ư ờ n g c h i h u y v à th am mưu ở . P o r t L e a v õ n -

w orth (th u ô c tiễ u bang K aosas) và ơ các cắn cứ khác#

Trong vòng 3 năm Họa Ky đã chuyễn g ia o cho chúng t ô i gan 1000000

-JVU k h í n h e 9 4 6 . 0 0 0 x e c ô v à 1 . 1 0 0 m áy b a y k ề c ả m ấy b a y l ê n t h ẳ n g .

Trong k h i đổ quân đ ộ i Jìlỹ b ắ t đầu r ú t . ® ạ n g 6 nám 1 9 6 9 , • lỉỉx o n

l o a n b á o l à 2 5 . 0 0 0 t r o n g t ỗ n g s ổ 541 * 5 0 0 q u â n ỉflỵ s ẽ r u t ' k h ỏ i V i ệ t ỉâam

trư ớ c c u ố i th án g 8 k h i màỆmi en Nam V iệ t Nam. đam niiện tr a c h n h iêm ch iểa

đau nhiều hơn. à .

Đọ’t r ú t quân th ư ỉia i được cotig bo tro n g th an g ^ v à đẫu tiaang • Ị ồ

t h ì tỗDg so quân Mỹ giảm xuống con Ị!fi nghìn 500 n g ư ờ i. Cung tháng, ẫ ỳ \

Aíỹ lo a n bao đ ợ t r ú t quân th ứ b a . hầm 1 ^7 0 , sổ l í n h iđỹ ơ Việt^lam còn

429.900 và đển nám 1972, ta li mà v a i t r ò c h iễ n tr a n h Cua Mỹ Cham àtít*

s ỗ ẩy t ụ t x u ỗ n g chỉ"C'0j3 6 0 . p o o : đo l a c o n s o th ẫ p n iia t k ễ từ ' g iự a

nám 1965 • ' it

'■/-.i.?\ * % .- ? T*/ • * ỉ,

Đem môt quân đ o i l e thuọc phân lớ n và quân đ ộ i bạn v à ẽc h ỉ h u y ,

vũkhì và ngay cả về c h iế n lư ợ c , rè n ủtiíc l ạ i th a n h một quân đ ộ i ' m ới, ...

qua l à mot công v iệ c buồn nan* iĩhững việc* xây* r a cổ d ín h l í u đễn t ô i

t r ả i qua nhiềi* năm đ i làm cho tô ỉ h iễ u b à i'h ọ c này môt cách, sau sắchơn

l à bat cứ ban luận thuyễt nao, x ễl

Cắc bạn đồng minh ndỹ cua chũng t o i không bao g iờ co ỷ ép buộccấc

s l quan V iệ t Kam p h ầ i th eo l ồ i sống iniỹ, nhưng 00 một đ iề u kliông th e

t r a nil được l à chung t ô i đã p h ẵi th íc h n g h i v ớ i l o i ch iền đau của

ngụơ i |H | l'ừ k h i lam tư lệ n h không quân t ô i mơi tỉiấy rõ những nguy Cở

x u ẩ t p h ẩt từ những vân đề ễy* ĩ ô i luôn lu ô n n g h ĩ rằn g nên sư- dụng

không quân một cẫch de x ễ n , càìkủĩi nao cSn t h ỉ ỗ t mới sử dựng một cách

t r à n ngập, ép đ ả o ,'s ớ d ĩ như vậy l à VI V iệ t Nam l à một nước ngJieo I

»

- 91

Chững t ô i dã đixpc dạy do p h ãỉ t i ễ t kiệm và iiầu như ha ti ệ n ,tr o n g v iệ c
t i ê u thụ. bom đ ạ n . còn không quân Mỹ có ngân eãch r á t lớ n , nêo họ chẳng
bao g iờ n&hĩ đễn chuyện này*

T ô i nhớ uổ lẫ n một lự c lượng hÕD hợp V iệ t - btíỹ đang t i ễ a quân
t h ì b ấ t ngờ gặp sự chồng cự của dich* Pbãn ưng tiíc knẵe cua Mỹ l à
ngưng t i ể n quân và đ ồ i p h ải gọ ỉ không quâu đễn do i bom lê n đầu đ ịc h .
Chúng t ô i p h ả i đ iề u dộng những may bay đã dược c h i đ ịn h đắnh pha nơi
khấc đễn tầJ3 công v ị t r í này ma về sau mơi b i ễ t l a c h i có sáu . bay
V iệ t cộng chong giữ* Ấy th ế mà đã ph.ảỉ dùng t ỡ i h a i chuyến bay "Con
ma” . Moi chuyễn màng 6 qua bom, và th e o người ta n ổ i v ơ i t ô i t h ì m oi'
qua g i ẫ 6 .0 0 0 đ ô -la * Kểt qũa cuộc tẩ n công â y , cổ cả súng đ ạ i liênyỗm
t r ợ , l à chẵng có bằng chững nào cho th ay đã g i ể t đư<jrc lẩ y một Viôt' ‘ễ
cộng.

Phung p h í bom đan đã l à không t ố t r B i f nhưng đ iề u tệ -h ơ n uữa l à

sự ị ệ thuộc vào phi pháo đã đưa các tương lỉn h cua chúng tỏ i. dễn

những t h o i quen xẫu* JCet cho cùng, tro n g một cuọc c h iễ a tr a n h ơ rừng

rậm ch ốn g du k íc h , không quân c h i co th ễ phụ g iú p th o ỉ , ho dổũg mọt

v a i t r ò ỵễm trọ*. Thực r a , ch ín h bô b in h , người ch ỉễn s i trọ n g rừngrệm

mơi l à ngư ờ i t i ê a chiểbi đốt đ a i . fthưng cố khôn& quân t h ì mọi v iệ c dề

dàn& h ơ n , và n h iẽ u k h i chúng t ô i đã bay t ơ i 5*000 p h i x u at mõi tígày

đ ễ yễm t r ợ C&0 bo binh* • v

T ô i r ẩ t l o lắ n g 2*ỗt nhiều về t i n h th ần b in h s i k h i quân iiflỹ rú t
đễn n ỗ i t ô i đã cẳnh cáo tổng thồng ĨChiêu : MJCiũ đừng tương sau kht
quân Mỹ r u t chung t a vần còn cố hỗa lự c mạnh như trư ớ c 11•

về s a ụ người ùíỹ thường c h i t r í c h k ịc h l i ệ t bộ b in h V iệt Nam

khổng c h ịu t i ễ n hanh dẩnh. nễu không cố không quân yễm t r ợ . Nhưng họẹố

b i ễ t đâu rằ n g ch ín h cácl^hp sư dụng lã n g p h í không quâữ đã dạy cho

b ỉn h s ĩ cua chung t o i ỷ l ạ i vào sự yễm tr ợ cua không quân*

Mặt k h a c , k h i b ẩ t đau V iệt Nam h ố a , chúng t ô i p h ẳi hướng dẫn l ạ i

cach auy n g h ĩ cua những người đã từng chiến đầu s ắ t cãnh v ơ i những

đồng m inh có riuic sổng qua ^f|ác b iệ t* Sụf khác b i ê t về mức sổng đã tạ o

r a vô vàn vồ so van đề mà g iờ đay chúng t ô i thừ a hương như mọt g ia tà ỉ*

Không a i cổ th ê tr á c h người l í n h Jtíỹ ăn ngon, mua th ả cưa hkng kóa

m ien th u ề ơ cưa hàng dành chp quân nhân* .Nhưng k h i mọt dơn v ị V iệt

AIam hành quân s á t bên môt đơn v ị Mỹ t h ì đ iề u chắc chắn xay r a l à người

31 . HB VOB l à những người hào phổng Dhẩt th ể è>ỉới, đem phân p h át kem V0r —

92

thuoc lá không g iơ i hạn cho cao bọn đồng .xnÌĐh* Kểt qua la moi đơn v i
V iệt Xỉam đều tậ a lự c hoạt đông s a t bôn cấc đơn v i ìấỹf va kh i cac đơn
vjL V iêt ftan* đ ộ t nhiên phãi h o ạt đông độc lậ p t h i họ cam thay th ie u ,n h ơ
niui’ng <JỒ xa x l cua Mỹ.

Làm sao có thễ khác được ? Một lẫn t ô i đã chưũg kiếo canh x£ah,

hỹ tắm vòi nước hương sen t ạ i mọt ti ề n đồn trơvơ giữ a rừng rậm. Không

cố buồng tắm đặt vò i nước hương sen trong vòng 20 dặm là . í t nhất,nhưng

vơ^ phư ơng t i ê n cua Mỹ t h l chẳng cổ g ì khổ. cá trám người Mỹ cỡ i quan

áo đíạg quây thành môt nhónu Một ch iểc may bay lên thojig ịuợn bêntrên

và phun nươc xuong người ho* Ke đễn một ch iếc máy bay lên than& thư-

h a i bay tơ? phun xà phòng nước# Năm phut sau, khỉ họ đã kỳ cọ bằng xà

phồng xong t h \ cấ i máy bay lên thẳng thứ nhất trở l ạ i phun nươc lan

nữa cho sạch. yI

lìilọt la n k h á c , VỌ’ t ò i và t c i thám một t i ề a đoa iiílỹ h e o .lê n h g ỗ n b iên

g iơ i Laov TÍt trên đỉnh núi đá cổ một cán cự pháo binh Mỹ đ ế %yẹm họ

ì)iùh: s ĩ đóng bên dưới. Tôi vừa nhẫy ra Jthoi máy bay lên tliẳng đễ bất

ta y viên sĩquan ch ì huy t h ì đã ũg i i thay mùi xào nau thơm phức. ỏ bỗ t

cứ nơi nào, dù xa x ô i heo lắn h, cũng co mọt ngươi đẫn bếp Jn@r mặc tạp

dề tra n g , đ ô i mũ trắ n g , nẩu nướng những miểag t h i t bò chất từng đống ,

thom ngon và đều đặũ cứ như bữa ăn ctla cac nhà phu ho.

ÍDât nhiên người Mỹ cố quyền dùng máy bay lên thẳng tiễ p tễ th ịệt.bồ
cho lín h eda ho, nhưng kai quân dội V iệt và J*iỹ ỡ sá t bên nhau ma lạ.i
song trong h a i thễ g iớ i khắc nhau, do mới là điều đáng noi*

♦ • Wấ l ầ9k
. + w+
« 1 'ịrệ;

I■ . .... • IẼ H ì ' ằr.> ; . V ;}
/_.u_ í
ChươnK XVĩĩ

# ). . . .. Ễ-.. . .

PARIS KHÍ CUỘC CHEM CIỂr PHẢI CHẬM DƯĨ

ĩro n g gẫn mọt năm trb ’i t ô i k ịc h l i ệ t pí&ti đổ i v iệ c ti ề n hành,
phán ả P aris

iíhuỉng m oi tu ầ n qua đ i ch u n g t ô i m ơ i cam th ấ y l à không t h ề t i ễ p t ụ c
c h i ễ n tíỗu. k h ố n g h ạ n đ ir ứ u N g o à i như ng cam g i ắ c m ệt m o i Qua c h ỉ n h t ố i

- 93 -

r i I Cang ngày n&ười iKíy càn^ nổi thẳng oho chúng t o i hiễu là ho quyẵt
tain chỗm đứt cuồc chiều*' \ỉ\ vậy cuổi nềưa 1S6b t ô i đến P a r is , C0JH dầu

p h a i đ o à n m ie n Imqiu V i ệ t ÃMai14 th a m dự dam p h a n hồQ b i n h .

Nhưng trư ơ c k h i b ẵ t đầu đam phẩn thực sự 0’ khẫch sạn M ajo stic ,
chung t ô i co một thang hay hơn một thang đễ thảo lu ậ n "sơ bộ về hình,
th u c ẩ ỉb ầ n họp• HÌnh th u cua nổ phẵi lầm sao đễ cho chung t ô i co t h l
th ẳo lu ậ n ma van không công nhận M.TDTGP*

Ô i, c ã i ban ẩy ĩ Đo l a một c a ỉ ban ky quẵỉ* í t r a nố cũng ky quẵi
đ ố i v ơ i bao c h í, nhưng đổỉ v ơ i chung t ô i nổ cổ một tSm quan trộ n g cơ
lẫ n # Vi th ể chung t ô i khăng khăng đ o i đưgc thực h iệ n .tưng ly tưng tý
đ i^ u đã đư^c th S a thuận la không phân b ỉệ t MTDTGP như l a Ểmột phe r iê n g ,
r ẽ t ạ i cuqc đaai phẩn, va điều nay cổ nghĩa l à không chính thưc ngồi
cung 'ban v ơ i hQo

NhiHụ c ẩ i ban cổ hlnh thu khac nhau đã đuqc đề nghị nhưng đ^u

,b$ g ạ t bo* Va t ô i n g h ĩlầ t ô i đã giup vằo vị-ệc g iả i quyểt vẩn đề cẵỉbàn

k h i A v e re ll H arrim an, cẫm dau phẩi đoần Mỹ đển thăm t ố i ơ b iệ t th ự cua

chung tô i# Tôi th a y l a ngươi My đa b ạ t đầu bực mình vH c ẩ i điầũ ma hg

cho l ầ một sự bương bĩnh v ặ t -vanh cua chung t ô i , nhưng tô n g thSngThỉệu

đ a c h ỉ t h ị r õ cho t ố i l a không đưqc nhuyng bộ VI b ẩ t cư l ỹ do gi*
•s

Harrim an l a một gã b ẩ t t r ị va ông t a co một th ổ i quen r ỗ t ư lam

cho ngưSã đổi th o ạ i th o ẩ i c h ír Ong t a lan g t a i , p h ẵi đeo ồng nghe va

h e k h ỉ nầo cuộc thẵo lu ậ n lam cho ông ta không quan tâm^hay bực minh

t h i ông t a đưa ta y t ẵ t gơ Sng nghe mgt cach lộ l i e u , cố ý cho người

đ ổ i th o ạ i thẩy# Hôưi ông ta đ?n tim t ô i v ơ i bãn vẽ phẩc một c ẩ i batnhlnh

■bầu d ụ c v a t ô ỉ b ẳ o l a c h u n g t ô i k h ô n g t h e c h ỗ p n h ậ n m ộ t c ẩ ỉ b a n n h ư v ệ y ,

t l í ì t ô i th ây ta y ông t a đưa ta y lê n định gỡ c ẩ i ổng nghe# Như mộtnguSd

íàm t r o ẳo t h u ậ t , t ô i tứ c khắc đưa r a bổn, năm ban vẽ phẩc kiễu bần

khẵc nhau cung vơ ỉ sơ đồ xfp đặt cho ngồỉ*

Tôi n ố l : "EÌừng đưa cho p h ía Bắc V iệt xem t ẩ t cẵ cung một luc*Hay
đừa cho hg xem moi lầ n một ban th ô i* Va bẳn nay - tS ỉ đẩnh dẩu X bang
“but c h \ - la. ban duy n h ẩt ma chung t ô i cố th e chỗp nhận# ‘Mu ông gỉííno
l ạ i đển cuối cung va đưa no r a như l a ý k iể n c5a chính ông, t h i co thê
l ầ họ se đồng ỹ"»

ẩy đa cổ t ẩ c dụng* Sau một thẩng mặc ca h a ỉ hước - vơi lẩ

b a ỉ chu đẩu k ín I Harriman đĩ* nghị p l l c ẩ i ban hInh tr o n f rộng 26"phut"

khôngcổ b iề n tê n , cơ hay dẩu hiệú g ì khẵc, đanh'cho cắc trươngphẩi đoânt

v ầ h a i c ẩ ỉ bằn hình chữ nhật đanh cho cẵc thanh v iê n khẩc, moi c a i
r-ộng 3 "p h u t” , dại 4 - I* - p h u t, đ ặt đổi d i ện nhau each c a i ban tro n
18 "insơ".

Cho đển hôm nay t ô i vẩn t i n rang nếu Harriqiiin mơi th o ạ t vao đã

đ ư a r a đ £ n g h ị ấ y t h Ị k h ô n g b a o g i ơ IỄl N ộ ỉ c h ẩ p n h ậ n *

Luc đổ l à giữa thẩng giêng năm 1969 va r ố t cuộc đã cổ th e bắt
đầu những cuộc đara phần co thực chat# Vơi Nixon bây g iơ & Nha Trắng,
Harrim an r u t l u ỉ khôi san khẩu, và một p h ai đoan mơi cũa riíỹ do Cabot
Lodge cam đầu đển- thay*

về phần My t h i chỉữn tra n h V ỉệt Nam chỗm dưt v ơ i lện h ngưng bắn

v ao nưa đêm thư bay 27 thang Giêng 1973* Bồn ngay trư ơ c đổt tông

th o n g Nixon xuẩt h i|i i tr ê n mẩy tru y ề n ’hlnh sau khi hiập định đưyc kỹ

ơ .P aris va lo a n bẩo 'cho đển ìỉỹ b iể t l a ông đã đạt đuyc hoa bình tro n g

danh dự# Ong noi rang quân đội u ỹ sẽ r u t h ể t tro n g vong 60 ngày kễ tư

k h i Ếngưng ban va t ẩ t c a tu bỉnh My sẽ đưqrc Hầ Nội phong th ích * Ong

t uyên bố rang hoa binh sẽ hoàn thầnh những g ì ma My đã ch iền đẩu đê

bao vệ tro n g bao nhiêu năm tố n hao xương mẩu* "Miền, Nam V iệt Nam (m

g ỉa n h được quyền tự quyểt định tương l a i cua minh"*

Ong hưa v ớ i cac nha lã n h đạo Bắc V ỉệt ran g ilỹ sẽ cổ gang gỉup! họ
han gắn nhưng v ểt thương chiển tra n h .

Nhưng tiể p ơến co một đoạn g ỉẵ đqo đứo ma t ô ỉ khõng th ễ nao chịu
được b&i v ì nổ dổi cẩ ngĩìờl l a i dối minh đển độ lam cho nguơí t a lon
mưa*

Nixon lơ n tiể n g : ’’Chung t a hay tụ’ hao l a My đã không chỗp nhận
một bầu hoa binh nổ cổ thê phan bội đồng minh cua chung t a , bỗ r ơ ỉ tu
b in h cua 'chung t a , chỗm dứt chỉển, tra n h cho rỉê n g chung t a nhưng vẫn
đ ê cho chiển tra n h tỉ ế p dỉ en đSỉNv ơ i 50 t r i ệ u dân Đông Dương*

Những l ơ i tuyên bổ đồng th ơ i cũng đư<3fc đưã r a ơ Hầ Nội và Sai

Son# Tong thong Thiệu đ o i không quân Mỹ hoạt động mạnh mẽ tro n g nhưng

cuộc tẩ n công giơ chổt đễ chĩểra n n đ ẩt đ ai đã mat và ngăn phặn công

sẵn xâm nhập vung flu.Sc gia* Kểt qua l a cẵc may bay phan lự c cua My

đ ã thực hiện 374 phi vụ nểm. bom đ e yẫn t r q bộ b in h , va Ha Nội đã

g iậ n dữ phẵn đồi : "Những ke cuồngchiển" ơ miền Nam#

r Noi Giặt 'chính th ư c , chìển tra n h đa th\|c sự chỗm dưt va ngươi
My r ẩ t phơn phơ#

Tôi h ie u n ỗ i v u i ĐũSmg cua ugươỉ Mỹ k h i họ r u t đưgc r a ktaỉi

vong c h iề n , n h ẩ t l a k h ỉ tigừo’ỉ t a bông bố những con s í về to n p b í cua

&ỹ ơ V iệ t Nam* Trong đo 2 t r i ệ u 3 l í n h My đa chiẩn đẩu ở V ỉệt Namt cổ

5 6 .0 0 0 ngừờd c h ề t (nhưng nên nhơ ran g 38 b ỉn h s ĩ miền Nam V iệt Nam iS

t r ậ n l ê n t ơ i 165*000 ngu?/ỉ)* Mẩy bay nểm bom va e h ỉển đẩu cua My đã

th ự c h iệ n hơn 850*000 p h i x u ẩ t tẩ n công va th ẫ hon sáu t r i ệ u tẩ n bom,

tro n g k h i cẩc may bay lê n th ẳ n g moi nắmthực h iện tr u n g b i n h ' haỉ

t r ỉ ệ u p h ỉ x u ẩ t tẩ n công* My đẵ to n th a t 3o695 mẩy bay v a . 4»783 may

bay lê n thẳng* TÍnh thanh tiề n , p h í tôn cua cuộc chiển lê n tơỉ-khoang

13 0 tỹ đ ô - la , chưa kẽ những sS t i en t r a d a i h§n vầ cỗ l ã i đễ thanh

t òẩn cẩc mon ĨÌCỊỊ v a cấp dương ch iển tx a n h .

+
++

Chưnng XVIII

Khỉ sẵp bâu cư tổng thống va nhỉệm ky bổn năm cua t ô ỉ sẵp I ; h ể t ,
t ô i q u y ểt đ ịn h l a du ông Thiệu cố muổn t ô i cũng không ứng cứ photSng
thống nữa* Nhưng ông Thiệu không muon va đã chqn ông Hươngo Ong Hương
tư n g l a th ủ tương đầu t i ê n cua T hiệuf sau lầm tong th ư kỹ choThỉệu
ơ d inh ^ộc lặp* Con t ô i , t o ỉ quyễt định ưn£ cư tông thống*

p ’f «’ *-1 i I • ' '-Vá^. y <M *' V*1 *£--jw - ' u ‘Vi' 1 1 '&Á * '

Nhưng cuộc ì)ầu cử đã b ị g ia n l ậ n , như t ô i cho đọ*Iỹ Thiệu co h ai

đ ể ỉ thu chính - ông Minh Lơn, tư ngòai chính quyền tr ơ l ạ ỉ va t ô i -

nhưng tra n g bon nấm cam quyìhi Thiệu đa cỉng cố đ ịa v ị cua minh đễn độ

knòng con cổ th e tỗ chức một cuộc bSu cư thự c sự t\j do đưg*c nữa* Ong

đã lam r a những đạo l u ậ t k h iể n cho nguờj t a kho lo n g cố th e tra n h cư,

chơ đừng n ó i đến thẵng cữ. Hồ. Chí Minh cỗ l ẽ -êũng không lam hơn đưực.

}lg\XQ‘i muon ưng cư p h ẳi đ ộ i d ỉệ n cho m§-ễtị đanglơn ( t ô i không . phai

l ằ đẳng v iê n cua một đang n à o ), hoặc p h ẵỉ .được 40 nghị s ĩ , dân biêu

g iễẩ i th iệ u và bao đắm* Nhưng 'Tiiiệu đa kỉễm so ẩ t t ẩ t cẵ cẩc dân bieu

va nfeh ị s Ị . Ngươi t a đoi hSỉ chữ ký èồiơi t h i |u va bao đẵra cuts. 1C0

h ộ i V iên h ộ i đồng tĩn h * Tồi b iổ t la cố đu oố k § í v iề n muốn t ô i r a ưng

cư nhung Thiệu l g l đưa r a một đ%o lu ậ t cho ôhg t a đưọ’? on ven cẫcr.

chSũ ÌIQ một cẩch độc đoI n , VI th ể đã đ ặ t hộ vào một đ ịa J, 1 0 xư*

Thiệu lầm đu đ iề u đe ngăn can cẩc cĩốỉ th u r a tr a n ', cư* Nhiều

n h â n v i ê n m ệ t v ụ c u a ô n g n ổ i v ơ i t ô ỉ l a CO t h e c o đ ể n 6 5 p h a n trăm •

q u â n đ ộ i bầu ch o t ô ỉ h o ặ c ch o ông M inh ĩ)ểu c ố bầu cư tr u n g th ự c ,n h ư n g

8au bốn năn cam quyền Thiệu đa k i era so a t ùuvc công an , va, qua công an ,

đ ã kíerosoẩt được nhân dân*

Trong một nuịyc ma đẩo ch ín h đa t r ỡ th ầ n h com bữa, d ỉ n h ỉê n l ầ
chung t ô i cổ th a o lu ậ n về khẵ năng lầm đẵo ch ín h đe l ậ t đo Thiệ.u® Tôi
b iể t rang t ô i cố thè hoan to an t ỉ n tương ơ khồng quân va đa sổ tương

lãn h tro n g qũân ấ f ì 9 nhưng không th e nầo g iư được đư^c b í mệt bơ i VI

những nguĩ>*ỉ ỉlỹ con l ạ ỉ 'Van l i ê n lạ c chặt chẽ vơ i cẩc đơn v ị V iệt ỉíam©
Chẵc chẵn họ se mẩch Thiệu*

Hhieu tương lanh khẳng định l a chung t ồ i không cần línho "Chỉcần
lầm sao cho cac s ĩ quan cao fcẩp n h ẩ t ký một t ổ i hậu th ư Da T hiệu aể
r a đ i ” , jmgt ngutt’i n ố ỉ như th ể .

Nhưng v iệ c ay không lầm đư^c« ợẩc tương ‘lã n h cổ th e ung hộ raột
SIỊ th a y đ o i ch ín h phuf nhưng những' s ĩ quan cao cap n h ẩ t, nhưng nguỉd
lĩưn v iệ c cho bộ to n g tham tnưu, đã đưqc người líỹ đcn canh cẩo l à đừng
cổ can th ig p , đồng th ơ i t\m cẩch mua chuộc một cẩch t ể n h ị. T ôỉ b iế t
í t n n ẩt cổ ba ngu?>’ỉ ơ Bộ to n g tham mưu r ẩ t g h et Thiệu nhưng vao lu c
ma họ b iể t r a ng khôrig c ố g ì cưu n ỗ i đ ấ t nươc họ nư a, hQ đã đưycnguxri.
Mỹ ti ể p XUC và hưa h$n l a nểu h<Ị không can t h i ệ p » t h i sau, này sang My
hg se .được chu cẩp ọho đển man đơỉ«

Bơi v ln g ư ơ i My cần co một không k h í ch ín h t r ị an to a n đễ hg co
th e r u t quân Về nươo. Thực t h ẽ , đ§ỉ t ẩ , Châu văn T iê n , t ĩ n h trư&ng
G ia Đ ịnh, gan tỉki GÒn, đã d&i th ăn căn cư không quân tro n g lu c t ô ỉ đ ỉ
vẵng và n o i v ơ i binh s ĩ : "Chung t ô i nghe đển tương Ky cổ kể hoạch
ứẳo ch ín h , Nếu chuyễn ẩy xẵy r a chung t ô i s ẽ sSn aang đệp tan* Chung
t ô i co cẩc đơn v ị mẩy bay lê n thẳng cua Mỹ ung hộ va đao chính jnhẩt
đ ịn h aẽ th ẩ ểfc

Co đi^u l ạ lung l à f mặc du ngoại g ỉa o My đa nổỉ cho t ô i hieu
TằLtìg họ không chap nhận một cuộc x u n g 'đ ộ t công k h ai giữa Thỉgu vâ tô i

( hay b ẩ t cứ v iệ c g l co v e như m ột cu ộ c đao c h ín h ) hg l ạ i r ẩ t muốn bại

r a tra n h cư đl chổng Xạỉ Thiệuo Họ n g h ĩ ran g v iệ c ẩy »ẽ lam cho cuộc

- 97 -

b& u c ư CO v ẽ d â n ch u h ơ n * %'ậế b u o i c h ỉ ? u # đ ạ i s ư j u n k e r đ ? n n h à t ô l

tro h g cán cứ không quân va no i v ơ i t ô i : "ổìu cư ma (%c diẽn th \

không p h ẫ ỉ l a tarn gương t ố t cho t h ề g i ơ ! 11. Ong t a con xung phong ki?m

t ỉ S n cho t o i v ậ n dqng cầu cu*, chắc hẳn ông t a th ư a b i ế t t ô i chẳng co

h y vọng g ì tru n g cư, nhưngcỗ l ẽ nguĩyi k ỹ n g h ĩ rang nểu p h aỉ to n p h í

mầ ta o r a đưQ*c một c ẩ i v ỉ n g o a i bẼu cư t ự do t h i cũng đẩng đồng ti^ n #

CIA. cũng lam ẩp lự c đễ t ô i p h a i r a t r a n h cữ , nhưng t ô i t r ẵ .lơ i
họ như t ô ỉ đã t r ẩ l ơ i đ%ỉ 3 U Bunker : "Không th e được* Thiệu nẵn chẵc
q u a , v a n h ấ t đ in h s ẽ không c h ịu đễ cho t ô i tr u n g cửlf. Rổt cu ộ c ,
M inh v à t ô i đều r u t l u i va cuộc bẼu cư đã t i e n hanh v ơ i một t ê n cẳ
n h ẩ t tr ê n lẩ phiểu : tê n cua Thiệu* -duy*

ĩ n ể ẳl ằ , sau h a i năm lam thu tương va bSn năm làm phổ tỗhg thống,
t ô i "ngồi chơi xơi nươc"o Tôi vẫn g iữ quân hamthỉểu tướng không quân,
v an ỗ’ căn nha tro n g căn cứ không quân, va t ô i thương tu» tninh l ẩ i , may-
bay riê n g đ i thăa binh s ĩ khẵp nơỉ trong.nươc đễ nâng cào tin h than,
họ.-

Qua n h iên l a t ô i chẵng cổ v iệ c g ì làm, và sau 1973 t ô i hay đ i đ i

v ề về đồn đ iền cua t ô i ơ Khẩnh Dương, v ì t ô i cỗ mẩy bẩy lê n ihẳng

r iê n g . Ngay ca những lu c vẵng mặt ơ nhà tro n g căn cư không quân tô ịv ẩ n

l i ê n l ạ c thuồng xuyên v ơ i g ia đ ìn h v l t ô i co một đ ai ra d io dân SÌỊ

t r u y ề n t ỉ n va nhện t i n t S t nhẩt miền Nam. Khi t o i quyểt định lam đồn

đ iẽ n , cẩc bạn iíỹ cua t ô i đã ân can nối v ơ i t ô i rang hQ cam pbyc quan

niệm ch ín h t r ị cua t ô i va r a t buftn th ay t ô i r a đ ỉ , cho nên hộ ngo ý

muốn 'dựng cho t ô i một tru n g tâm tru y ề n tin * Hq đẩ lam t h ậ t . Cẩcầ ly

t r o n g rư n g r ậ m , đ a ỉ c ũ a t ô i m $nh đ ể n n o i k h ô n g n h ữ n g t ô i CO. t h e noi

c ịiu y ệ n v ơ i vợ co n t ô i ơ S ai Gon ma con cỗ th ê n ố i chuyện v ơ ỉ ca nươc

ngoai* „

N gtốỉ t a ươc đoẩn lung tung kh ỉ b i ể t chuyện My dijng đai cho tô ỉ#
Một anh t>ạn cũ đển g ặ p 't ô i trò n g oări cứ không quàn, vào dịp t ô i về S ai
Gon đã hôx t ô i ì "Nhà Tráng n g h ĩ th ể nào về. tì n h trạ n g khó khăn c ja t a
hiện nay

Tôi n g ạ c ^ ih iê n n h ìn anh t a vầ h ỗi l ạ i ĩ "làm sao t ố i Ì>i3t đư?c?".

Đen lư ^ t ánh t a ngtịc n h iên t r ả l ơ i : "Ngừơi ta -bảo t ô i là^anhvẫn
l i ê n l ạ c th in g v á i Nhà Trắng qua điện đ à i tro n g rùng c ỉa anh mà".

Khi cuộc tẩ n công mãnh l i ệ t b ắ t <fcu - và cho đển liĩc b<ji tr ậ n -

Chung t ô i l i ê n . tiể p đưtfc đgc nhưng b ẵ i phống sự kễ chuyên bỉnh

ari^n Nam hoang mang booJb§y tro n g kỉnh hoang, bơi chung không con

q u â n đ ộ ĩ My y ễ m tr ợ c h o h ọ n ữ a . Đ ô ỉ k h ỉ n h ư n g b a i p h ổ n g SIX ẩ y đung

aif thực cũng đíng BIỊ thực như nhưng chuyện xay r a Sr Phap thang 6

năm 1940 - nhưng nổ điều đang t ỉ ể c l a nểu như câu ty c ngư "không có

t i n gLjfetSe l a CO t i n vui** đ u c g , t h ì t a c u n g c ỗ t h e n o i r a n g p ố tin

v u i tưc l a không cố t i l l gLể

Chĩ t r í c h b§ bỉnh cua chung t ô i chưa đ u , nguơi t a con gay gắt

c h ê b a i khôrigquân Cua chung t ô i l a b ẩ t l ự c VI ch ư n g u ỹ r u t q u â iu T ẩ c

g ì ẵ nhưng lơ ỉ chề b a i này thuợng l ầ những nha bẩo không bao g iơ chịu

t nực tằm. tim h iễ u xem t ỳ i s a o mẩy b a y cu a c h u n g t ô i l ạ i th ư ơ n g ' n ầ a

0' đươi <Ểt hơn l ạ bay tr ê n tix r ỉ. Tôi hoan to a n bẩc bS nhưng l ơ i ch ỉ
t r í c h này mặc du lu c đổ t ồ ỉ không con l à tư lệnh không quân nưa - v5r

t h ể t ô i không tlm cá ch t ự bầo chư# C hĩ t r í c h như v ậ y chư ng to r a n g

ngu& ỉ ta hoan to a n không h iễu b iể t g l về tìn h trạ n g phức tạ p gây ra
n g â y t ư đ â u b ơ ỉ SIỊ c ố m ặ t c u a q u â n đ ộ i My Ơ-. V ỉ ệ t Nam .

Nhưng lơ i c h ĩ t r í c h thương v ỉể t như sau : uỹ đã đe n g w i va mẩy

m ỗ c v ầ o m i^ n Nam c h o đ ể n k h i m iề n }ĩam t r ề n t h ự c t ể t r ơ t h a n h m ột

tro n g năm nươc cổ không quân m§nh nhẩt th ể g iơ i (đ ie u này đung). Co

th ơ i miền Nam đẩ co t ơ i tr ê n mộtnghìn tnẩy bay va năn, sẩu tram t may

b a y l ê n th ẵ n g # T hể nhưng ( c ẩ c n h à p h ê b in h b&o v â y ) S\Ị h iễ u b i ế t v ề

kỹ th u ậ t h iện đ%;Ị cua chung t ô i ngheo nàn đển đQ chung tô ỉ không giữ

n o i cho cố laột chyc mẩy bay bay cung một luc« Ngứơỉ t a đã v ỉể t

những câu chuyện khSng khiểp v ề những tỉễ u đoan mẩy bay p h ẳ i n ần trê n

'bàì ơ s à i Gon không c a t canh duxyc chi VI th iể u một c ẩ i b u ji hay một

mỉềng đệm chẩt đẩng, chưa mơ r a , trong nhưng nhà kho đồ SQ ơ Biên

Hoa, nơi ma nguờỉ ỉíỹ, tro n g một g ia i đoạn, đa chưa nhỉều v ệ t lỉệ u c u a

hg»

Loỉ lam t a i hạỉ nhất cua nguơi l a cho rang hg p h ẫỉ xây dựng

không quân V iệt Kam theo như bxnh ẵnh cua không quân ỉlỹ va cố th ễ sư

d.\;ng kiiông quân v iệ t Nam đễ đánh Bắc V iệt cũng như đ ã sư dụng không

quân mỹ đễ đẩnh Đưc ơ Au châu* Đố l a một t r ỉ ể t lỹ mầ ngươi Mỹ kbông

baọ giờ co thể thanh công ơ V iệt Nam mặc du đôí khỉ chung t ô i đã bay

t ơ i m ộ t m g h ln p h i 3CUẩt ra õ ỉ n g a y , t h ờ i t ô i c o n la m t ư l ệ n h k h ô n g q u â n .

►Ế-TịỊĨ' *Ễ‘ niệm

Phẳl tlm trong ii c h sư mơi thỗy c ẩ ỉ lỹ do khiễn cho 'quan

n ổ i trê n cua Mỹ đưa đfn t.hỗt b ạ ỉ không sao trẩ n h đư<yc» Phai đ i ngưgc

t ơ ỉ t h ơ i k y p h ầ p r u t q u â n V6L b ẵ t đ ầu h u ể n l u y ệ r i c h ú n g t ô i o S a u c h i ể n

- 99 -

t r a n h th ể g iơ i th ư hai Phẩp l a một nươcngheo nhưng l ạ i luôn luôn tự

h ao c a i t a i ưng b iể n cụa mình* Cho nên n g w ỉ Phẩp đa bẵt đầu xây

đựng không quân eua chung t ô i vơi r ẩ t í t lưng vốn# Chung t ô i đa

đu^c học t ẩ t câ nhưng điSu can b iế t về vẩn đề bay* Điễmqúan trq n g

• không kẵn l a cac thq' mẩy bẳo quẵn cung đưực học t ẩ t ca. những đỉ^u cần

b i ể t về một c ẵ ỉ mẩy bay* Thương t h l ch ĩ cổ m§t thqr mẩy cho moi mẩybay

va anh nay p h a i'tin h tuơng mgi m ạt, tư điều Chĩnh hệ thổng thuy động

h ay thay một ổng dẫn dầu b ị 'VỠ*. đ?n tlra ìra một cho nổỉđiện b ị hơ. ‘ Va

s a u k h ỉ đa phân lo ạ i vẩn đề t h ì oawi lẫ n hểt ch ín , anh t a phẫi’ ưng

t ỉ í n tam r a một g iẵ ỉ $hap® Thơi ỗỹ chung t ô i c h ĩ co một í t may bay-

n h ư n g nhưng c o n n g u ĩfỉ la m v iệ c th â u đêm t r o n g c ẵ c n h à mẩy b a y đễ -ch o

nhưng mẩy bay ấỷ cố th e c a t cẩnh đuyc chírih l a nhưng tỉn h hoa, ’ r ể t

g i o i về may mổc đẩng t ỉ n cậy, cần cu và chătt c h í.

Roi nhưng cổ vẩn My đSu t i ê n đữn va b ẵ t ta y vao vỉệc_huẩạ Ịuyện
một thí? hệ thợ mẩy mơi, dựa t r ê n những lỹ th u y ể t hoan to à n trẩ ỉ
tigư^c v ơ i lý th u y ể t cpa n g w i Phẩp dẹ sễn® Chẳng bao lâu nhưng đffng
đồ phụ tung cao như n u i đỗ v ao. Va chung t ô i th ả hồ ma sữ dyng*

Tôi con nhơ mãi một anh tru n g s ĩ chuyên v iê n ngurcl tlỹ, cố chấp

n h ư n g t ổ t "bụng, m ộ t hôm b ư ơ c v a o t r o n g Ĩiĩaầ đ ễv m ẩ y b a y đ ã h ẩ h ổ c mSm

k h i th ẩy ni§t thq; mẩy V igt líam đang* dung dao dip o%0 một c ẩ ỉ b u ji 'cho
sạch* Anh t a nổi nữa đuạ nưa th ậ t : "Trời đất ơ i ! Kểu. a ỉ cũng lầm
như anh t h ì con gì la n^n kinh t ể ,cua nươc Mỹ ! th ô i quăni? nố đ ỉ,a ĩih :
Ngoai k ia chung tô ỉ cố cẳ t r i ệ u cẩỉ mố’ỉ lf.

Điều mĩa maỉ ìà Ịu c đỗ SI£ lãng p h í ẩy chẵc chẵn cổ hiệu lự c hơru

Không a ỉ cổ th e phu nhận đưtfc rang cẩeh lạm ciĩa u ỹ , nliơ cổ t i ề n bạc

va nhưng giây .chuyền sẵn x u ẩ t, đã giữ cho mẩy bay luôn luôn ơ Ị tro n g

t i n h trạ n g sẵn sang c a t canh* Chiển tra n h du sao cũng l a v iệ c tổ n

t i ề n , những th ơ i giơ con quy hơn t i ề n tíạe* Trươc k ia , mgt ngutod thự

]'■ ì.y do Phap huẩn luyện p h ẵi mất nhiều ngày mơi tun r a vầ sưa ứư<Ịc nuQt

bộ phận hư hong# Một thự mẩy do My-huẩn luyện co th ễ th ơ i gian ẩy

I xuống con v a i g iơ bầng cẵch vưt bo luôn Qẳ c ẩ ỉ động cơ cũ đ i V& thay

*bầng mội; động cơ mơi. Chí cSn p h ẳỉ vặn mọt v ầ i đinh ổc, kgp một v a i

dây chính dẫn đ iệ n , th ể l a mẩy bay cổ th ễ l | p tư c c a t cẵnh* Tuy n h iê jj

cungcach ẩy đa di$a tr ê n sự co tttặt cua My lu c hộ con ơ V iệt Nanio

Nhưng tín h ra đã 20 năm kể từ ngày những thqf mẩy đau t i ê n doPhắp
huẩn lu y ện , chẵp vẩ nhưng may bay DC3 đầu t i ệ n cua chung tô i* Những
ngiỉờí ẩy nay đa qua g ia , qua cưng rẵ n , qua sen n h ặt, không th íc h hgp