SELF ESTEEM หนันัง นั ง นัสืสื สื อ สื อเล่ล่ม ล่ ม ล่ นี้นี้ นี้นี้ มีมีชื่ มี ชื่ มี อ ชื่ อ ชื่ ว่ว่า ว่ า ว่ ”ฉัน”
“ถึงฉันจะเรียนไม่เก่ง แต่ฉันเล่นดนตรีเก่งนะ ” “เพื่อนทุกคนบอกว่าฉันเป็นที่พึ่งได้เสมอ” “ข้อดีของฉันคือเป็นคนยิ้มเก่ง” …รู้มั้ยว่าเราทุกคนล้วนมีคุณค่าในตนเอง อยู่ที่เราจะมองเห็นหรือไม่ 2
คือ ความคิดที่เรามีต่อตัวเอง เช่น เราเป็น ป็ คนแบบไหน เราเหมาะกับอะไร เรามีความสามารถด้านไหน เป็น ป็ ต้น ซึ่งส่งผลต่อความกระตือรือร้นในการที่ จะพัฒนาชีวิตของตัวเองให้ดีขึ้น รวมถึง ความสามารถในการรับมือกับอารมณ์และ สถานการณ์ต่าง ๆ การเห็นคุณค่าในตนเอง self-esteem 3
เป็นคนที่มีทัศนคติที่ดีต่อ ตนเอง มั่นใจในตนเอง เช่น รูปร่าง หน้าตา ความสามารถ ถึงแม้จะมีสิ่งที่รู้สึกว่ายังไม่ พอใจในตัวเองหรือรู้สึกว่ามี เรื่องที่ยังไม่เก่ง ก็ไม่นำ มาบั่นทอนตัวเอง และ พยายามมุ่งมั่นที่จะพัฒนา สิ่งนั้น 5 Self-Esteem สูง
5 จะส่งผลให้รู้สึกแย่กับตัวเอง มีมุมมอง ความคิดต่อตัวเองในแง่ลบ เช่น รู้สึกว่าเราเป็นคนไม่มีความสามารถ ไม่ควรที่จะได้รับสิ่งดีๆ หรือไม่เหมาะ ที่จะได้รับความรักจากใคร ซึ่งเป็นสาเหตุให้ขาดความกระตือรือร้น ในการเรียน การใช้ชีวิต และรู้สึกว่าเรา ไม่สามารถเผชิญหน้ากับปัญหาได้ ! ความคิดต่อตัวเองด้านลบนี้ จะส่งผลให้เกิดปัญหาสุขภาพจิตใน ระยะยาวได้ Self-Esteem ต่ำ
การเชื่อมั่นว่าเรามีคุณค่าเป็น สิ่งสำ คัญที่ไม่ควรละเลย เพราะ ทันทีที่มนุษย์มีชีวิตนั่นคือคุณค่า ในตัวเองได้เกิดขึ้นแล้ว 6
คนที่รู้สึกว่าตัวเองไม่มีคุณค่า หรือ Self-Esteem ต่ำ มักเป็น ป็ คนที่อ่อนไหว ทางอารมณ์ คำ วิพากษ์วิจารณ์จากคนอื่น มักส่งผลให้เกิดความรู้สึกลบต่อตัวเอง มักโทษตัวเอง เศร้า เสียใจง่าย กลัวการเข้าสังคม กลัวจะทำ ผิดพลาด ไม่กล้าปฏิเสธ ไม่กล้าบอกความต้องการ ของตัวเองเพราะกลัวคนอื่นไม่รักหรือ กลัวไม่ได้รับการยอมรับจากสังคม สาเหตุทำ ให้คนรู้สึกไม่มีคุณค่าในตัวเอง 8
ความรู้สึกไม่มีคุณค่าในตัวเองเกิด ขึ้นได้ ตั้งแต่วัยเด็ก โดยได้รับ อิทธิพลมาจากความคิดที่บุคคลใกล้ ชิดหรือครอบครัวหล่อหลอมมารวม ถึงอาจมีปัจจัยอื่น ๆ ที่ทำ ให้มี Self-Esteem ลดต่ำ ลง ได้ เช่น การกลั่นแกล้งหรือทำ ร้าย ร่างกาย เติบโตมาในครอบครัวที่มี ความตึงเครียดมีปัญหาสุขภาพ ร่างกายหรือจิตใจ มีปัญหาเกี่ยวกับ การเรียน หรือปัญหาด้านความ สัมพันธ์ในครอบครัว เป็นต้น 9
บุคลิกภาพก็เป็นอีกสาเหตุหนึ่งที่ส่งผลให้ มี Self-Esteem ลดลงได้ เช่น มีมุมมอง ต่อตัวเองที่ไม่ตรงตามความ เป็นจริง เช่น เชื่อว่าตัวเองไม่เก่ง ไม่ดีพอ ซึ่งอาจเกิดจากประสบการณ์ ในวัยเด็กที่ผู้ใหญ่หรือคนรอบข้างอาจ ใช้คำ พูดหรือแสดงออกบางอย่างจนทำ ให้ เสียความมั่นใจในตัวเองรู้ลัวที่จะต้อง แสดงออก หรือคนบางคนอาจวาง มาตรฐานของตัวเองไว้สูงจนเกิน ความสามารถหรือคาดหวังต่อตัวเองกว่า ความเป็นจริงเมื่อทำ งานไม่ได้ตาม ที่คาดหวังจึงทำ ให้รู้สึกผิดรู้ว่าตัวเอง ไม่ดีทำ ไม่ได้โทษ หรือตำ หนิตัวเอง 10
“ ไม่เห็นจำ เป็นเลย ที่ต้องตำ หนิตัวเอง “ 11
Self-Esteem ต่ำ ส่งผลอย่างไร อาจส่งผลกระทบต่อร่างกายและจิตใจ โดย อาการที่มักพบ เช่น รู้สึกเกลียดตัวเอง รู้สึกไร้ค่าหรือรู้สึกเหมือนไม่มีใครชอบ มีปัญหาในการตัดสินใจ โทษตัวเอง ไม่มีความสุข ไม่ค่อยมีความมั่นใจ รู้สึกผิด เมื่อใช้เวลาเพื่อความสุขของตัวเอง ไม่เห็นข้อดีของตัวเอง ไม่เชื่อในคำ ชื่นชม ของผู้อื่นที่มีต่อตัวเอง เป็นต้น 12 ซึ่งเมื่อเวลาผ่านไป อาการเหล่านี้อาจนำ ไปสู่ ปัญหาสุขภาพจิต เช่น โรคซึมเศร้าหรือโรค วิตกกังวลได้
Self-Esteem ต่ำ ส่งผลอย่างไร มีปัญหาด้านความสัมพันธ์ ผู้ที่มีSelf-Esteemต่ำ มักจะพยายามอดทนต่อทุก การกระทำ ของคนใกล้ชิด โดยจะไม่พูดหรือระบาย ความรู้สึกที่แท้จริงของตัวเองออกมาเพื่อรักษาความ สัมพันธ์ไว้ แม้ว่าตัวเองจะรู้สึกไม่ดีก็ตาม หรือมีความคิดว่าตัวเองไม่มีวันเป็น ป็ ที่รักของใคร ๆ นอกจากนี้บางคนอาจแปรเปลี่ยนความรู้สึกดังกล่าว เป็นความโกรธ ทำ ร้าย หรือกลั่นแกล้งผู้อื่นได้เช่นกัน นอกจากนี้ การมี Self-Esteem ต่ำ ยังส่งผลต่อคุณภาพชีวิตในหลาย ๆ ด้าน เช่น 13
ชอบเก็บตัว หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ต้องพบปะกับคนอื่น เพราะ คิดว่าคนอื่นอาจจะรู้สึกไม่ชอบเรา 14
กลัวการเริ่มต้นใหม่ ขาดความสามารถในการริเริ่มหรือทำ ในสิ่งที่ ท้าทาย หรือทำ สิ่งที่เป็น ป็ ความท้าทายไม่ได้เพราะ เชื่อว่าไม่มีความสามารถพอ 14
ไม่กล้าตัดสินใจ หรือพยายามหลีกเลี่ยงสถานการณ์ ที่ต้องตัดสินใจ เพราะกลัวว่าจะตัดสินใจ ผิดพลาด 14
นิยมความสบูรณ์แบบ บางคนอาจกดดันตัวเองให้ทำ ในสิ่งที่ สมบูรณ์แบบ ทุกอย่างต้องดีพร้อม ต้องไม่มีที่ติ ซึ่งในความเป็น ป็ จริงเป็น ป็ ไป ไม่ได้เลยที่ทุกอย่างจะดีจนหาที่ติไม่ได้ 14
มีพฤติกรรมที่เสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพ ผู้ที่มี Self-Esteem ต่ำ มักละเลยการ ดูแลตัวเอง และเสี่ยงที่จะมีพฤติกรรม ทำ ร้ายสุขภาพมากขึ้น เช่น ใช้ยาเสพติด ติดสุรา มีความผิด ปกติในการรับประทานอาหาร และบาง คนอาจถึงขั้นทำ ร้ายตัวเอง เป็น ป็ ต้น 14
ทำ อย่างไรให้เห็นคุณค่าในตัวเอง การเห็นคุณค่าในตัวเองเป็นสิ่งที่ฝึกฝนให้ เกิดขึ้นได้ การจะเห็นคุณค่าในตัวเราไม่ เพียงการเห็นด้านดีของตัวเอง แต่เราต้อง เริ่มจากการดูแลสุขภาพร่างกายของเรา ก่อน เพราะร่างกายที่แข็งแรงสอดคล้อง กับสุขภาพจิตที่ดี โดยเราจะเริ่มจากการทำ สิ่งเล็กๆให้ตัวเอง สิ่งเล็กๆนี้เองจะช่วยให้ เราเห็นคุณค่าในตัวเรา หากเราทำ ได้ดีและ ทำ ได้ต่อเนื่อง สิ่งสำ คัญคือระลึกเสมอว่า เราทุกคนล้วนเกิดมามีคุณค่าในตัวเองและ เราควรจะมองให้เห็นคุณค่านั้น 16
ทำ อย่างไรให้เห็นคุณค่าในตัวเอง ดูแลสุขภาพร่างกายให้แข็งแรง ออกกำ ลัง กายให้ได้อย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์ เลือกออกกำ ลังกายให้ได้อย่างน้อย 150 นาที/สัปดาห์ เลือกออกกำ ลังกายที่ทำ แล้ว สนุกและเหมาะกับตัวเรา การออกกำ ลังกายจะ ทำ ให้ร่างกายหลั่งสารสร้างความสุข ที่เรียกว่า ‘เอ็นดอร์ฟินฟิ ’ ซึ่งส่งผลต่อหัวใจ สมอง กล้าม เนื้อ การนอน และช่วยให้รู้สึกมีความสุข เกิด การกระตุ้นให้ร่างกายมีชีวิตชีวามากขึ้น 17
ทำ อย่างไรให้เห็นคุณค่าในตัวเอง รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ อาหารที่ดี กับสุขภาพและอารมณ์ นั่นคืออาหารที่ไม่ ผ่านการแปรรูปแช่แข็ง หรืออาหารฟาสต์ ฟู้ดการรับประทานอาหารที่มีตาม ธรรมชาติ สด ใหม่ และสะอาด จะช่วย บำ รุงกระดูกและข้อเซลล์เนื้อเยื่อต่างๆ ซึ่งจะเป็นผลดีต่อการทำ งานของอวัยวะ ทุกอย่างในร่างกาย 18
ทำ อย่างไรให้เห็นคุณค่าในตัวเอง นอนหลับให้เพียงพอ เพราะการนอนส่งผล ต่อความจำ การเรียนรู้ การทำ งานของสมอง หากช่วงกลาง คืนเรานอนหลับไม่มากพอ สามารถหาเวลางีบหลับช่วงกลางวันได้ แต่ไม่ ควรนอนเกิน 20 นาที และพยายามอย่างีบ หลับหลังบ่าย 3 โมง เพราะจะทำ ให้กลางคืน หลับยาก 19
ทำ อย่างไรให้เห็นคุณค่าในตัวเอง ฝึกจัดการอารมณ์ความเครียด ด้วยการฝึก หายใจ เพราะออกซิเจน คือแหล่งพลังงาน สำ คัญของร่างกาย การหายใจที่่ดีและสามารถ ช่วยผ่อนคลายความเครียดได้ คือการสูดลม หายใจเข้าลึกๆ แล้วหายใจออกยาวๆ 20
ทำ อย่างไรให้เห็นคุณค่าในตัวเอง คิดเกี่ยวกับตัวเองในแง่บวก เมื่อทำ ผิด พลาด หลายคนอาจจะกดดันหรือโทษตัวเอง มากเกินไป วิธีการคิดในแง่บวก คือลองคิดให้ เหมือนเวลาที่เรากำ ลังจะให้คำ แนะนำ กับเพื่อน สนิทที่มาปรึกษาว่าเขารู้สึกว่าตัวเขาไม่ดีพอ เราจะบอกกับเพื่อนสนิทว่าอย่างไร 21
ทำ อย่างไรให้เห็นคุณค่าในตัวเอง ตระหนักถึงข้อดีและความสำ เร็จของตนเอง อย่าให้ความรู้สึกด้านลบที่เรามีต่อตัวเอง บดบังจนมองไม่เห็นข้อดีของเรา ลองเขียน ถึงสิ่งที่ทำ ได้ดีหรือความสำ เร็จเล็กๆ น้อยๆ แล้วแปะไว้ที่ผนังเพื่อเตือนตัวเอง หากคิดไม่ ออก ให้ลองถามคนใกล้ชิดว่า “ข้อดีของฉัน คืออะไรบ้าง” และหากมีเพื่อนมาถามเราถึง ข้อดีในตัวเขา เราควรสร้างความมั่นใจให้ เพื่อนด้วยการสนับสนุน ชมเชยและให้กำ ลังใจ 22
ทำ อย่างไรให้เห็นคุณค่าในตัวเอง เมตตาต่อตัวเอง คือการคาดหวังกับตัวเอง อย่างเหมาะสม ไม่คาดหวังกับตัวเองสูงจน ทำ ให้รู้สึกกดดันหรือทำ เท่าไหร่ก็ไม่สำ เร็จสักที เพราะสิ่งที่หวังไม่ได้อยู่บนพื้นฐานของความ เป็น ป็ จริง ไม่ตำ หนิตัวเอง ไม่เปรียบเทียบ ตัวเองกับคนอื่น ไม่ต้องสมบูรณ์แบบ และรู้จักให้กำ ลังใจตัวเองเสมอ ขอบคุณทุกสิ่ง ทุกเหตุการณ์ทั้้งดีและไม่ดี เพราะนั่นคือสนามในการเรียนรู้ เพื่อให้เรา พัฒนาตัวเองและเติบโตได้มากขึ้นกว่าที่เป็น ป็ อยู่ 23
“ สิ่งงดงามในตัวเราทุกคน กำ ลังรอให้เรามองเห็น เราไม่ต้องเก่ง ต้องมี หรือต้องเหมือนใคร เพราะเราต่างมีแสงสวยงาม ในตัวเราเอง ในแบบฉบับที่เราเป็น ” 24 A Gentle Reminder
บรรณานุกรม 25 มูลนิธิยุวพัฒน์ https://www.yuvabadhanafoundation. org/th/ข่าวสาร/บทความทั่วไป/คุณค่าในตัวเอง -ยุวพัฒน์/