ห่วงโซ่อาหาร & สายใยอาหาร.รักษ์พงไพร

สพป.พัทลุง เขต 1

สำนักงำนเขตพน้ื ที่กำรศกึ ษำประถมศกึ ษำพทั ลงุ เขต 1

ตำมโครงกำร ค่ำยเยำวชน...รกั ษพ์ งไพร เฉลมิ พระเกยี รติ 60 พรรษำ
สมเดจ็ พระเทพรตั นรำชสุดำฯ สยำมบรมรำชกุมำรี ประจำปี 2564

Let's go

หว่ งโซอ่ ำหำร ( Food Chains)

&

สำยใยอำหำร ( Food web)

หว่ งโซ่อำหำร ( Food Chains)
ห่วงโซอ่ าหาร (Food chain) หมายถงึ

กระบวนการถ่ายทอดพลงั งานในรูปของอาหาร
เป็นลาดบั ขัน้ จากสิง่ มีชีวิตหนงึ่ ไปยังสิง่ มีชีวติ
อกี หนง่ึ โดยการกนิ กันเป็นทอดๆ

ตวั อยำ่ งเช่น

จากแผนภาพ จะสงั เกตเห็นวา่ การกินต่อกันเปน็ ทอด ๆ ในห่วงโซ่อาหารน้ี เร่มิ ต้นที่ ตน้ ข้าว ตามดว้ ยตัก๊ แตนมากินใบของ
ตน้ ข้าว กบมากินตัก๊ แตน และ เหยย่ี วมากินกบ ซง่ึ จากลาดบั ขัน้ ในการกนิ ตอ่ กนั นี้ สามารถอธิบายได้ว่า
ต้นขำ้ ว เปน็ ผผู้ ลติ ในหว่ งโซ่อาหารน้ี เนอื่ งจากต้นข้าวเป็นพืชซึ่งสามารถสรา้ งอาหารได้เองโดยใชก้ ระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสง
ต๊กั แตน เปน็ ผ้บู ริโภคลาดับท่ี 1 เนอื่ งจาก ตัก๊ แตนเป็นสัตวล์ าดับแรกท่ีบริโภคขา้ วซงึ่ เป็นผู้ผลติ
กบ เป็นผบู้ ริโภคลาดับที่ 2 เนื่องจาก กบจบั ตก๊ั แตนกินเปน็ อาหาร หลังจากที่ต๊ักแตนกินตน้ ข้าวไปแลว้
เหยี่ยว เปน็ ผู้บรโิ ภคลาดับสดุ ท้าย เน่ืองจาก เหยยี่ วจบั กบกินเป็นอาหาร และในโซ่อาหารนไี้ ม่มีสตั วอ์ ื่นมาจับเหยย่ี วกินอีกทอดหนึ่ง

ผผู้ ลติ : แคร์รอต

ผู้บริโภคลำดับท่ี 1 : กระตา่ ย
ผู้บรโิ ภคลำดบั ที่ 2 : สนุ ัขจ้งิ จอก
ผ้บู รโิ ภคลำดับสุดท้ำย : สงิ โต

ผู้ผลติ : หญา้
ผู้บรโิ ภคลำดับที่ 1 : ตก๊ั แตน
ผู้บรโิ ภคลำดับที่ 2 : กบ
ผ้บู ริโภคลำดบั ท่ี 3 : งูเหลอื ม
ผู้บรโิ ภคลำดบั สุดทำ้ ย : นกอนิ ทรี

สรปุ

ในการเขียนห่วงโซ่อาหาร ให้เขยี นโดยเริม่ จากผผู้ ลิต
อยู่ทางด้านซ้าย และตามดว้ ยผบู้ ริโภคลาดับท่ี 1
ผ้บู รโิ ภคลาดบั ท่ี 2, ผู้บริโภคลาดบั ท่ี 3 ต่อไปเร่อื ย ๆ
จนถึงผ้บู ริโภคลาดบั สุดท้าย และเขยี นลูกศรแทนการถา่ ยทอด
พลงั งานจากสง่ิ มีชีวิตหน่งึ ไปยงั อกี สิง่ มีชีวติ หน่ึง หรอื
เขียนให้หวั ลกู ศรชไ้ี ปทางผลู้ า่ และปลายลูกศรหนั ไปทางเหยื่อน่นั เอง

สำยใยอำหำร ( Food web)

หมายถงึ หว่ งโซ่อาหารหลายหว่ งโซ่
ที่มคี วามคาบเก่ียวหรอื สัมพนั ธ์กัน โดยในธรรมชาติการ
กินต่อกนั เป็นทอด ๆ ในโซ่อาหาร จะมี
ความซับซ้อนกันมากข้นึ คือ มีการกินกนั
อยา่ งไมเ่ ป็นระเบยี บ

จากแผนภาพสายใยอาหาร จะสังเกตเห็นได้วา่ ต้นหญ้าที่เปน็ ผผู้ ลิตในระบบนเิ วศน้ันสามารถถกู สัตว์หลายประเภท

บริโภคได้ โดยมีท้ัง กระตา่ ย หนู และ ตัก๊ แตน ซึง่ สัตว์ทีเ่ ปน็ ผ้บู รโิ ภคลาดบั ตา่ งๆก็สามารถจะเป็นเหยอื่ ของสตั ว์อนื่ และยงั เปน็

ผู้บริโภคสัตว์อ่นื ได้ เช่น กบ สามารถบริโภคต๊กั แตนได้ และในขณะเดยี วกัน กบกม็ โี อกาสทีจ่ ะถกู งูหรอื นกฮูกบริโภคได้เช่นกัน

จากภาพสายใยอาหารสามารถแบ่งเปน็ ห่วงโซอ่ าหารได้ดังน้ี

1. หญำ้  กระตำ่ ย  สุนขั จิ้งจอก 2. หญำ้  กระต่ำย  เหยี่ยว

3. หญำ้  หนู  สุนขั จงิ้ จอก 4. หญำ้  หนู  เหยยี่ ว

5. หญำ้  หนู  นกฮูก 6. หญำ้  ตั๊กแตน  กบ  นกฮกู

7. หญำ้  ตกั๊ แตน  กบ  งู  เหย่ยี ว 8. หญ้ำ  ตัก๊ แตน  นก  งู  เหยีย่ ว

ผผู้ ลิต : หญ้ำ
ผู้บริโภคลำดบั ที่ 1 : กระต่ำย หนู ตั๊กแตน
ผู้บรโิ ภคลำดับท่ี 2 : กบ นก
ผบู้ ริโภคลำดบั ท่ี 3 : งู
ผู้บริโภคลำดบั สดุ ทำ้ ย : สุนขั จงิ้ จอก นกฮูก เหย่ยี ว

จำกภำพสำยใยอำหำรสำมำรถแบ่งเป็นหว่ งโซอ่ ำหำรไดด้ งั น้ี

1. ขา้ วโพด  ตก๊ั แตน  หนู  งูเหลือม  นกอนิ ทรี 2. ข้าวโพด  ตกั๊ แตน  หนู  นกอนิ ทรี

3. ข้าวโพด  ต๊กั แตน  หนู  หมาป่า  นกอนิ ทรี 4. ขา้ วโพด  ตกั๊ แตน  กบ  งูเหลือม  นกอนิ ทรี

5. ขา้ วโพด  ต๊กั แตน  กบ  นกอินทรี 6. พชื ดอก  ผีเส้ือ  กบ  งูเหลือม  นกอินทรี

7. พชื ดอก  ผีเสอ้ื  กบ  นกอินทรี 8. พชื ดอก  ผีเสือ้  แมลงปอ  กบ  งูเหลอื ม  นกอนิ ทรี

9. พชื ดอก  ผีเส้อื  แมลงปอ  กบ  นกอินทรี 10.พชื ดอก  ผีเสือ้  แมลงปอ  นก  หมาป่า  นกอินทรี

11. พชื ดอก  ผเี ส้ือ  แมลงปอ  นก  นกอนิ ทรี 12. ดอกลาเวนเดอร์  ผเี สอื้  แมลงปอ  กบ  งเู หลอื ม  นกอนิ ทรี

13. ดอกลาเวนเดอร์  ผีเสื้อ  แมลงปอ  กบ  นกอินทรี

14. ดอกลาเวนเดอร์  ผีเสื้อ  แมลงปอ  นก  หมาป่า  นกอินทรี

15. ดอกลาเวนเดอร์  ผเี สอ้ื  แมลงปอ  นก  นกอนิ ทรี

16. มะม่วง  แมลงหว่ี  แมลงปอ  กบ  งเู หลอื ม  นกอินทรี 17. มะมว่ ง  แมลงหวี่  แมลงปอ  กบ  นกอินทรี

18.มะมว่ ง  แมลงหว่ี  แมลงปอ  นก  หมาป่า  นกอนิ ทรี 19. มะม่วง  แมลงหวี่  แมลงปอ  นก  นกอนิ ทรี

20. มะม่วง  แมลงหว่ี  นก  หมาปา่  นกอนิ ทรี 21. มะมว่ ง  แมลงหวี่  นก  นกอนิ ทรี

ผู้ผลติ : ขา้ วโพด พชื ดอก ดอกลาเวนเดอร์ มะม่วง
ผบู้ รโิ ภคลำดับที่ 1 : ตกั๊ แตน ผเี สอ้ื แมลงหว่ี
ผบู้ รโิ ภคลำดบั ท่ี 2 : หนู กบ แมลงปอ นก
ผู้บรโิ ภคลำดับท่ี 3 : งเู หลือม หมาป่า กบ นก
ผบู้ ริโภคลำดับท่ี 4 : งูเหลอื ม หมาปา่
ผบู้ ริโภคลำดับสุดท้ำย : นกอินทรี

เรียนรูเ้ รียบรอ้ ยแลว้
ไปทบทวน

ดว้ ยกำรเล่นเกมสนุกๆ
กนั ต่อนะคะ

ขอขอบคุณ

สานกั งานเขตพน้ื ทีก่ ารศกึ ษาประถมศึกษาพทั ลุง เขต 1
นางสาวประณตี ทองหนกั ศึกษานเิ ทศก์ชานาญการ สพป.พท.เขต 1
นางสาวศุภราภรณ์ อนิ เอยี ด ครโู รงเรียนบ้านโหละ๊ เร็ด
นางสาวนตั กิ า คดิ เหมาะ ครโู รงเรียนบ้านโหล๊ะเรด็