ร ำวงมำตรฐำน
• ร ำวงมำตรฐำน เป็นชุดกำรแสดงสมัยจอมพล ป พิบูลสงครำม เป็นนำยกรัฐมนตรี รัฐบำลตระหนักถึง ควำมส ำคัญของกำรละเล่นรื่นเริงประจ ำชำติ และเห็นว่ำคนไทยนิยมเล่นร ำโทนกัน ถ้ำกำรปรับปรุงกำรเล่น ร ำโทนเป็นระเบียบทั้งเพลงร้องลีลำ ท่ำร ำ และกำรแต่งกำย จะท ำให้กำรเล่นร ำโทนเป็นที่นิยม ดังนั้นฐำนะที่ เป็นคนไทยคนหนึ่ง จึงอยำกช่วยกันอนุรักษ์กำรแสดงและสืบทอดชุดกำรแสดงต่อไป สุดท้ำย หวังเป็นอย่ำงยิ่งว่ำ รำยงำนเล่มนี้จะเป็นประโยชน์ต่อผู้สนใจเป็นอย่ำงมำก เด็กชำยธำมินทร์ทิพย์เดช ผู้จัดท ำ
ร ำวงมำตรฐำน เป็นกำรแสดงที่มีวิวัฒนำกำรมำจำก “ ร ำโทน “ เป็นกำรร ำและร้องของชำวบ้ำน ซึ่งจะมีผู้ร ำทั้งชำย และหญิง ร ำกันเป็นคู่ ๆ รอบ ครกต ำข้ำวที่วำงคว่ ำไว้ หรือไม่ก็ร ำกันเป็นวงกลม โดยมีโทนเป็น เครื่องดนตรีประกอบจังหวะ ลักษณะกำรร ำ และร้องเป็นไปตำมควำม ถนัด ไม่มีแบบแผนก ำหนดไว้ คงเป็นกำรร ำ และร้องง่ำย ๆ มุ่งเน้นที่ควำม สนุกสนำนรื่นเริงเป็นส ำคัญ
ต่อมำเมื่อปีพ.ศ.2487 จอมพล ป.พิบูลสงครำม ท่ำนให้ควำมสนใจและ สนับสนุนร ำวงอย่ำงจริงจัง จึงได้มอบหมำยให้กรมศิลปำกรจัดกำร ปรับปรุงกำรร ำ และบทร้องให้มีแบบแผนที่แน่นอน เพื่อเชิดชู ศิลปวัฒนธรรมไทยกำรละเล่นพื้นบ้ำนให้ทีระเบียบ แบบแผนเป็น แบบ ฉบับต่อคนรุ่นหลัง กรมศิลปำกร ประพันธ์ 4 บทเพลง คืองำมแสง เดือน, ชำวไทย ,ร ำซิมำร ำและ คืนเดือนหงำย ท่ำนผู้หญิงละเมียด พิบูล สงครำม ประพันธ์ 6 บทเพลง คือ ดอกไม้ของชำติ , ดวงจันทร์-วันเพ็ญ ,หญิงไทยใจงำม , ยอดชำยใจหำญ ,ดวงจันทร์ขวัญฟ้ำ ,บูชำนักรบ กรมศิลปำกรได้น ำท่ำร ำจำก ท่ำแม่บทของนำฏศิลป์ไทย มำก ำหนดเป็นท่ำร ำของแต่ ละบท เพื่อให้เป็นต้นฉบับ จึงเรียกว่ำ “ร ำวงมำตรฐำน”
• เคร ื อ่งดนตรท ีี ่ใชใ้ นการแสดง “ร ำโทน” หรือ “ร ำวง” นั้นแต่เดิม มีเครื่องดนตรีประกอบกำรร ำ คือ โทน ฉิ่ง กรับ ต่อมำเมื่อมีกำรพัฒนำ “ร ำโทน” ขึ้นจนเป็น “ร ำวงมำตรฐำน” จนถึงปัจจุบัน จึงได้เพิ่มเครื่อง ดนตรีประกอบเป็น วงดนตรีปี่พำทย์ไม้นวม หรือ วงดนตรีสำกลบรรเลง โทน ฉิ่ง กรับ
ชาย นุ่งผ้ำโจงกระเบน สวมเสื้อคอกลม มีผ้ำคำด เอว หญิง นุ่งผ้ำโจงกระเบน ห่มสไบอัดจีบ คำดเข็มขัด
ชำย สวมกำงเกงขำยำว ใส่เสื้อพระรำชทำน (แขนยำวหรือสั้นก็ได้) สวมรองเท้ำ (แบบที่ 1) ชำย นุ่งผ้ำโจงกระเบน ใส่เสื้อรำชประแตน สวมรองเท้ำ ถุงเท้ำยำว (แบบที่ 2) หญิง แต่งชุดไทยเรือนต้น และชุดไทยสมัยรัชกำลที่ 5 สวมรองเท้ำ กำรแต่งกำยร ำวงมำตรฐำน
แบบสำกลนิยม กำรแต่งกำยร ำวง มำตรฐำน ชำย แต่งชุดสูทสำกล สวมเสื้อเชิ้ตแขนยำว ผูกเนคไท สวมรองเท้ำ หญิง ชุดไทย
เพลงร าวงมาตรฐาน 10 เพลง 1.เพลงงำมแสงเดือน 2.เพลงชำวไทย 3.เพลงร ำมำซิมำร ำ 4.เพลงคืนเดือนหงำย 5.เพลงดวงจันทร์วันเพ็ญ 6.เพลงดอกไม้ของชำติ 7.เพลงหญิงไทยใจงำม 8.เพลงดวงจันทร์ขวัญฟ้ำ 9.เพลงยอดชำยใจหำญ 10.เพลงบูชำนักรบ
1. เพลงงำมแสงเดือน งำมแสงเดือนมำเยือนส่องหล้ำ งำมใบหน้ำเมื่ออยู่วงร ำ เรำเล่นกันเพื่อสนุก เปลื้องทุกข์วำยระก ำ ขอให้เล่นฟ้อนร ำ เพื่อสำมัคคีเอย ความหมายเพลง ยำมที่แสงจันทร์ส่องมำยังโลกท ำให้โลกนี้ ดูสวยงำม ผู้คนที่มำเล่นร ำวงยำมที่แสงจันทร์ส่อง ก็มีควำม งดงำมด้วย กำรร ำวงนี้เพื่อให้มีควำมสนุกสนำน มีควำมสำมัคคีกัน และละทิ้งควำมทุกข์ให้หมดสิ้นไป
ท่ำร ำที่ใช้ ชำย สอดสร้อยมำลำ หญิง สอดสร้อยมำลำ
2.เพลงชำวไทย ชำวไทยเจ้ำเอ๋ย ขออย่ำละเลยในกำรท ำหน้ำที่ กำรที่เรำได้เล่นสนุก เปลื้องทุกข์สบำยอย่ำงนี้ เพรำะชำติเรำได้เสรี มีเอกรำชสมบูรณ์ เรำจึงควรช่วยชูชำติ ให้เก่งกำจเจิดจ ำรูญ เพื่อควำมสุขเพิ่มพูน ของชำวไทยเรำ เอย • ความหมายเพลง หน้ำที่ที่ชำวไทยพึงมีต่อประเทศชำตินั้น เป็นสิ่งที่ทุกคนควรกระท ำ อย่ำได้ละเลยไปเสีย ในกำรที่เรำได้มำเล่น ร ำวงกันอย่ำงสนุกสนำน ปรำศจำกทุกข์โศกทั้งปวงนี้ก็เพรำะว่ำประเทศไทยเรำมีเอกรำช ประชำชนมีเสรีในกำรคิดจะท ำสิ่งใดๆ ดังนั้น เรำจึงควรช่วยกันเชิดชูชำติไทยให้เจริญรุ่งเรืองต่อไป เพื่อควำมสุขยิ่งๆ ขึ้นของไทยเรำตลอดไป
ท่ำร ำที่ใช้ ชำย ชักแป้งผัดหน้ำ หญิง ชักแป้งผัดหน้ำ
3.เพลงร ำมำซิมำร ำ ร ำซิมำร ำ เริงระบ ำกันให้สนุก ยำมงำนเรำท ำงำนจริง ๆ ไม่ละไม่ทิ้งจะเกิดเข็ญขลุก ถึงยำมว่ำงเรำจึงร ำเล่น ตำมเชิงเช่นเพื่อให้สร่ำงทุกข์ ตำมเยี่ยงอย่ำงตำมยุค เล่นสนุกอย่ำงวัฒนธรรม เล่นอะไรให้มีระเบียบ ให้งำมให้เรียบจึงจะคมข ำ มำซิมำเจ้ำเอ๋ยมำฟ้อนร ำ มำเล่นระบ ำของไทยเรำเอย • ความหมายเพลง ขอพวกเรำมำเล่นร ำวงกันให้สนุกสนำนเถิดในยำมว่ำงเช่นนี้จะได้คลำยทุกข์ ถึงเวลำงำนเรำก็จะท ำงำน กันจริงๆ เพื่อจะได้ไม่ล ำบำก และกำรร ำก็จะร ำอย่ำงมีระเบียบแบบแผน ตำมวัฒนธรรมไทยของเรำแล้วจะดูงดงำมยิ่ง
ท่ำร ำที่ใช้ ชำย ร ำส่ำย หญิง ร ำส่ำย
4.เพลงคืนเดือนหงำย ยำมกลำงคืนเดือนหงำย เย็นพระพำยโบกพริ้วปลิวมำ เย็นอะไรก็ไม่เย็นจิต เท่ำเย็นผูกมิตรไม่เบื่อระอำ เย็นร่มธงไทยปกไปทั่วหล้ำ เย็นยิ่งน้ ำฟ้ำมำประพรมเอย ความหมายเพลง เวลำกลำงคืน เป็นคืนเดือนหงำย มีลมพัดมำเย็นสบำยใจ แต่ก็ยังไม่สบำยใจเท่ำกับกำร ที่ได้ผูกมิตรกับผู้อื่น และ ที่ร่มเย็นไปทั่ว ทุกแห่งยิ่งกว่ำน ้ำฝนที่โปรยลงมำ ก็คือกำรที่ประเทศไทยเป็นประเทศที่เป็นเอกรำช มีธงชำติไทยเป็นเอกลักษณ์ ท ำให้ร่มเย็น ทั่วไป
ท่ำร ำที่ใช้ ชำย สอดสร้อยมำลำแปลง หญิง สอดสร้อยมำลำแปลง
5.เพลงดวงจันทร์วันเพ็ญ ดวงจันทร์วันเพ็ญ ลอยเด่นอยู่ในนภำ ทรงกลดสดสี รัศมีทอแสงงำมตำ แสงจันทร์อร่ำม ฉำยงำมส่องฟ้ำ ไม่งำมเท่ำหน้ำ นวลน้องยองใย งำมเอยแสนงำม งำมจริงยอดหญิงชำติไทย งำมวงพักตร์ยิ่งดวงจันทรำ จริตกิริยำนิ่มนวลละไม วำจำกังวำน อ่อนหวำนจับใจ รูปทรงสมส่วนยั่วยวนหทัย สมเป็นดอกไม้ขวัญใจชำติเอย • ความหมายเพลง พระจันทร์เต็มดวงที่ลอยอยู่บนท้องฟ้ำนั้นช่ำงดูสวยงำม เพรำะเป็นพระจันทร์ทรงกลด คือมีแสงเลื่อมกระจำยออกรอบดวงจันทร์ทั้ง ดวง แต่ถึงจะงำมอย่ำงไรก็ยังไม่เท่ำควำมงำมของดวงหน้ำหญิงสำว ที่ดูผุดผ่องมีน ้ำมีนวล อีกทั้งรูปร่ำงก็ดูสมส่วน กิริยำวำจำก็อ่อนหวำนไพเรำะ สม แล้วกับที่เปรียบว่ำหญิงไทยนี้คือดอกไม้
ท่ำร ำที่ใช้ ชำย แขกเต้ำเข้ำรังและผำลำเพียงไหล่ หญิง แขกเต้ำเข้ำรังและผำลำเพียงไหล่
6.เพลงดอกไม้ของชำติ ขวัญใจดอกไม้ของชำติ งำมวิลำสนวยนำดร่ำยร ำ เอวองค์อ่อนงำม ตำมแบบนำฎศิลป์ ชี้ชำติไทยเนำว์ถิ่น เจริญวัฒนธรรม งำนทุกสิ่งสำมำรถ สร้ำงชำติช่วยชำย ด ำเนินตำมนโยบำย สู้ทนเหนื่อยยำกตรำกตร ำ ความหมาย ผู้หญิงไทยเปรียบได้กับดอกไม้ของชาติยามทกี่รีดกรายร่ายรา กด ็ูอ่อนช้อยงดงาม มีเสน่หต์ามแบบแผน ของนาฏศิลป์ไทย ซงึ่เป็ นการชีใ้หเ้หน ็ ว่า ชาตไิทยเราเป็ นชาตไิทยทเี่จริญรุ่งเรืองด้วยวัฒนธรรม หญิงไทยเรานีนอกจาก้จะ มีความสวยงามแล้ว ด้านการงานกส ็ ามารถทา ได้ทกุอย่าง ยอมเหนื่อยยากลา บากเพอื่ช่วยชายสร้างชาตใิหเจริญรุ่งเ ้ รือง ตามนโยบายของชาติ
ท่ำร ำที่ใช้ ชำย ร ำยั่ว หญิง ร ำยั่ว
7.เพลงหญิงไทยใจงำม เดือนพรำวดำวแวววำวระยับ แสงดำวประดับส่องให้เดือนงำมเด่น ดวงหน้ำโสภำเพียงเดือนเพ็ญ คุณควำมดีที่เห็นเสริมให้เด่นเลิศงำม ขวัญใจหญิงไทยส่งศรีชำติ รูปงำมวิลำสใจกล้ำกำจเรืองนำม เกียรติยศก้องปรำกฏทั่วคำม หญิงไทยใจงำมยิ่งเดือนดำวพรำวแพรว • ความหมาย ดวงจันทร์ที่ส่องแสงอยู่บนท้องฟ้ำมีควำมงดงำมมำก และยิ่งได้แสงระยิบระยับของดวงดำวแล้ว ยิ่งท ำให้ดวงจันทร์นั้นงำมเด่นยิ่งขึ้น เปรียบเหมือนกับดวงหน้ำของหญิงสำวที่มีควำมงดงำมอยู่แล้ว ถ้ำมีคุณควำมดีด้วยก็จะท ำให้หญิงนั้นงำมเลิศ ผู้หญิงไทยเป็นขวัญใจของชำติ เป็นที่ เชิดหน้ำชูตำของชำติ รูปร่ำงก็งดงำม จิตใจก็กล้ำหำญ ดังที่มีชื่อเสียงปรำกฏอยู่ทั่วไป •
ท่ำร ำที่ใช้ ชำย พรหมสี่หน้ำและยูงฟ้อนหำง หญิง พรหมสี่หน้ำและยูงฟ้อนหำง
8.เพลงดวงจันทร์ขวัญฟ้ำ ดวงจันทร์ขวัญฟ้ำ ชื่นชีวำขวัญพี่ จันทร์ประจ ำรำตรี แต่ขวัญพี่ประจ ำใจ ที่เทิดทูนคือชำติ เอกรำชอธิปไตย ถนอมแนบสนิทใน คือขวัญใจพี่เอย ความหมาย ในเวลำค ่ำคืนท้องฟ้ำมีดวงจันทร์ประจ ำอยู่ ในใจของชำยก็มีหญิงอันเป็นสุดที่รักประจ ำอยู่เช่นกัน สิ่งที่เทิดทูนยกย่องไว้ก็คือชำติ ไทยที่เป็นเอกรำช มีอิสระแก่ตน ไม่ขึ้นกับใคร และสิ่งที่แนบสนิทอยู่ในใจของชำยก็คือหญิงอันเป็นสุดที่รัก
ท่ำร ำที่ใช้ ชำย ช้ำงประสำนงำและจันทร์ทรงกลดแปลง หญิง ช้ำงประสำนงำและจันทร์ทรงกลดแปลง
9.เพลงยอดชำยใจหำญ โอ้ยอดชำยใจหำญ ขอสมำนไมตรี น้องขอร่วมชีวี กอบกรณีย์กิจชำติ แม้สุดยำกล ำเค็ญ ไม่ขอเว้นเดินตำม น้องจักสู้พยำยำม ท ำเต็มควำมสำมำรถ • ความหมาย ขอผูกไมตรีกับชำยผู้กล้ำหำญ และจะขอมีส่วนในกำรท ำประโยชน์ท ำหน้ำที่ของชำวไทย แม้จะ ล ำบำกยำกแค้น ก็จะขอช่วยเหลือจนเต็มควำมสำมำรถ
ท่ำร ำที่ใช้ ชำย จ่อเพลิงกำฬ หญิง ชะนีร่ำยไม้
10.เพลงบูชำนักรบ น้องรักรักบูชำพี่ ที่มั่นคงที่มั่นคงกล้ำหำญ เป็นนักสู้เชี่ยวชำญ สมศักดิ์ชำตินักรบ น้องรักรักบูชำพี่ ที่มำนะที่มำนะอดทน หนักแสนหนักพี่ผจญ เกียรติพี่ขจรจบ น้องรักรักบูชำพี่ ที่ขยันที่ขยันกิจกำร บำกบั่นสร้ำงหลักฐำน ท ำทุกด้ำน ท ำทุกด้ำน ครันครบ น้องรักรักบูชำพี่ ที่รักชำติที่รักชำติยิ่งชีวิต เลือดเนื้อพี่พลีอุทิศ ชำติยงอยู่ ชำติยงอยู่ คู่พิภพ • ความหมาย น้องรักและบูชำพี่ เพรำะพี่มีควำมกล้ำหำญ เป็นนักสู้ที่เก่งกล้ำสำมำรถสมกับเป็นชำยชำตินักรบที่มีควำมมำนะอดทน แม้ว่ำจะยำกเย็นแสนเข็ญ พี่ก็ ต่อสู้จนชื่อเสียงเลื่องลือไปทั่วนอกจำกนี้พี่ยังขยันขันแข็งในงำนทุกอย่ำง อุตสำห์สร้ำงหลักฐำนให้มั่นคงและพี่ยังมีควำมรักในชำติบ้ำนเมืองยิ่งกว่ำชีวิต ยอมสละได้แม้ ชีวิตและเลือดเนื้อให้ชำติไทยคงอยู่คู่โลกต่อไป
ท่ำร ำที่ใช้ ชำย จันทร์ทรงกลด/ขอแก้ว หญิง ขัดจำงนำง/ล่อแก้ว