ชุดการเรียนที่ 1 แบบจำลองอะตอม

ชุดกิจกรรมวิทยาศาสตร์แบบสืบเสาะหาความรู้
เรื่อง ธาตแุ ละสารประกอบ สาหรับนกั เรียนช้นั มธั ยมศึกษาปี ที่ 4

ชุดที่ 1
เรื่อง แบบจาลองอะตอม

นายวชั ระ จินตนภคอนนั ต์
กลุ่มสาระการเรียนรู้วทิ ยาศาสตร์

โรงเรียนนนทรีวิทยา เขตยานนาวา กรุงเทพมหานคร
สานกั งานเขตพ้นื ท่ีการศึกษามธั ยมศึกษา เขต 2

สานกั งานคณะกรรมการการศึกษาข้นั พ้นื ฐาน กระทรวงศึกษาธิการ

2

คำนำ

ชุดกิจกรรมวทิ ยาศาสตร์แบบสืบเสาะหาความรู้ เรื่อง ธาตุและสารประกอบ สาหรับนักเรียนช้นั

มธั ยมศกึ ษาปี ที่ 4 เป็ นส่ือสาหรับการจดั กิจกรรมการเรียนรู้ที่จดั ทาข้ึนโดยสอดคลอ้ งกบั หลกั สูตรสถานศึกษา

โรงเรียนนนทรีวิทยา พุทธศกั ราช 2552 และหลักสูตรแกนกลางการศึกษาข้นั พ้ืนฐาน พุทธศกั ราช 2551

มุ่ งเน้น ให้นัก เรี ยน สื บ เส า ะ หา ค วา ม รู ้แล ะ สร้ า ง อ งค์ค วา ม รู ้ ด้วยต น เอ ง โด ยใ ช้ท ัก ษ ะ ก ระ บ วน ก า รทา ง

วิทยาศาสตร์ การปฏิบตั ิกิจกรรมร่วมกนั เป็ นกลุ่ม การอภิปรายและแสดงความคิดเห็นร่วมกัน ส่งเสริม

คุณธรรมและจริยธรรมดว้ ยการช่วยเหลือซ่ึงกนั และกนั ขณะทากิจกรรม มีจติ วทิ ยาศาสตร์ สามารถสื่อสารส่ิง

ที่เรียนรู้ เช่ือมโยงความรู้และนาความรู้ไปประยกุ ต์ใช้ในชีวิตประจาวนั ได้ ชุด

กิจกรรมวทิ ยาศาสตร์แบบสืบเสาะหาความรู้มีท้งั หมด 14 ชุด ดงั น้ี

ชุดกิจกรรมท่ี 1 เร่ือง แบบจาลองอะตอม
ชุดกิจกรรมท่ี 2 เร่ือง พฒั นาการของแบบจาลองอะตอม
ชุดกิจกรรมท่ี 3 เร่ือง อนุภาคมูลฐานของอะตอม
ชุดกิจกรรมท่ี 4 เรื่อง สญั ลกั ษณ์นิวเคลียร์และไอโซโทป
ชุดกิจกรรมที่ 5 เรื่อง การจดั เรียงอิเล็กตรอน
ชุดกิจกรรมที่ 6 เร่ือง ตารางธาตุ
ชุดกิจกรรมท่ี 7 เรื่อง พฒั นาการของตารางธาตุ
ชุดกิจกรรมท่ี 8 เร่ือง ชนิดของธาตุ
ชุดกิจกรรมที่ 9 เร่ือง สมบตั ิความเป็นโลหะและอโลหะของธาตใุ นตารางธาตุ
ชุดกิจกรรมที่ 10 เร่ือง พนั ธะเคมี
ชุดกิจกรรมท่ี 11 เรื่อง พนั ธะโคเวเลนต์
ชุดกิจกรรมที่ 12 เรื่อง พนั ธะไอออนิก
ชุดกิจกรรมท่ี 13 เรื่อง พนั ธะโลหะ
ชุดกิจกรรมที่ 14 เรื่อง ความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งสมบตั ิของสารกบั พนั ธะเคมี

ชุดกิจกรรมทน่ี กั เรียนศกึ ษาอยนู่ ้ี คือ ชุดกิจกรรมท่ี 1 เร่ือง แบบจาลองอะตอม หวงั เป็ นอยา่ งยง่ิ
วา่ ชุดกิจกรรมวทิ ยาศาสตร์แบบสืบเสาะหาความรูน้ ้ีจะช่วยครูผสู้ อนในการจดั กิจกรรมการเรียนรู้ และพฒั นา
ผลสมั ฤทธ์ิทางการเรียนของนักเรียนให้เป็ นไปตามจุดมุ่งหมายอยา่ งมีประสิทธิภาพ นักเรียนสามารถนา
ความรู้และทกั ษะท่ีไดไ้ ปใชป้ ระโยชน์ในชีวติ ประจาวนั และในการศึกษาระดบั สูงตอ่ ไป

นายวชั ระ จนิ ตนภคอนนั ต์

3

สำรบัญ

เรื่อง หน้ำ

คานา ก
สารบญั ข
คาแนะนาการใชช้ ุดกิจกรรมวทิ ยาศาสตร์แบบสืบเสาะหาความรู้สาหรบั ครูผสู้ อน ค
คาแนะนาการใชช้ ุดกิจกรรมวทิ ยาศาสตร์แบบสืบเสาะหาความรู้สาหรบั นกั เรียน ง
ตวั ช้ีวดั จุดประสงคก์ ารเรียนรู้ และสาระการเรียนรู้ จ
คาช้ีแจง ฉ
ใบความรูท้ ่ี 1 กิจกรรมการทดลอง เร่ือง กล่องปริศนากบั การสรา้ งแบบจาลองอะตอม 1
ใบความรู้ที่ 2 เร่ือง แบบจาลองอะตอม 2
แบบฝึกกิจกรรมท่ี 1 กิจกรรมการทดลอง เรื่อง กล่องปริศนากบั การสร้างแบบจาลองอะตอม 4
บตั รเฉลยแบบฝึกกิจกรรมที่ 1 8
แบบฝึกกิจกรรมท่ี 2 เร่ือง แบบจาลองอะตอม 12
บตั รเฉลยแบบฝึกกิจกรรมที่ 2 13
แบบฝึกกิจกรรมที่ 3 ผงั มโนทศั น์ เรื่อง แบบจาลองอะตอม 14
บตั รเฉลยแบบฝึกกิจกรรมท่ี 3 15
แบบทดสอบหลงั เรียน 16
กระดาษคาตอบแบบทดสอบหลงั เรียน 18
บตั รเฉลยแบบทดสอบหลงั เรียน 19
บรรณานุกรม 20
แบบบนั ทกึ ผลการประเมิน 21

4

คำแนะนำกำรใช้ชุดกิจกรรมวทิ ยำศำสตร์แบบสืบเสำะหำควำมรู้
ชุดที่ 1 เรื่อง แบบจำลองอะตอม
สำหรับครูผู้สอน

ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์แบบสืบเสาะหาความรู้จดั ทาข้ึนสาหรับใชใ้ นการจัด
การเรียนการสอนแบบเนน้ ผูเ้ รียนเป็ นสาคญั ดังน้ันเพ่ือให้การจดั การเรียนการสอนเป็ นไปอย่างมี
ประสิทธิภาพ ครูควรปฏิบตั ิดงั น้ี คอื

1. ศกึ ษามาตรฐาน ตวั ช้ีวดั จดุ ประสงคก์ ารเรียนรู้ สาระการเรียนของชุดกิจกรรม ข้นั ตอนการ
จดั กิจกรรม การใชส้ ่ือและอุปกรณ์ ตลอดจนแนวทางการวดั และประเมินผลให้เขา้ ใจก่อนดาเนิน
กิจกรรมการเรียนรู้

2. ศึกษาแผนการจดั การเรียนรู้โดยละเอียด และปฏิบตั ิกิจกรรมตามท่ีกาหนดในแผนใหค้ รบ
ท้งั 5 ข้นั จดั เตรียมและตรวจสอบส่ืออุปกรณ์ใหพ้ ร้อมใชง้ านก่อนดาเนินกิจกรรมการเรียนรู้

3. ครูควรศึกษาคน้ ควา้ เพ่มิ เติมให้มีความรู้ความเขา้ ใจในเน้ือหาที่จะสอนอยา่ งถ่องแทจ้ าก
หนงั สือเรียน คู่มือครู และแหล่งเรียนรู้ต่างๆ

4. ครูต้องช้ีแจงข้ันตอนการเรียนรู้โดยใช้ชุดกิจกรรมให้นักเรียนทุกคนเขา้ ใจก่อนท่ีจะ
ดาเนินการจดั กิจกรรมการเรียนรู้ และเปิ ดโอกาสให้นกั เรียนซกั ถามวธิ ีการ ข้นั ตอน หรือบทบาทของ
นกั เรียนตลอดจนขอ้ สงสยั อื่น

5. การจดั ช้นั เรียน ครูควรจดั นกั เรียนนัง่ เป็ นกลุ่ม กลุ่มละ 4-5 คน คละเก่ง ปานกลาง และ
อ่อนตามความเหมาะสม เพอื่ ฝึกทกั ษะกระบวนการและการทางานร่วมกบั ผอู้ ่ืน

6. ครูควรจดั กิจกรรมการเรียนรูโ้ ดยคานึงถึงความสามารถในการรับรู้ของนกั เรียนเป็ นสาคญั
และใชเ้ ทคนิควธิ ีการท่หี ลากหลายเพอื่ ส่งเสริมใหน้ กั เรียนเกิดความรู้ความเขา้ ใจ

7. ในขณะที่นักเรียนปฏิบตั ิกิจกรรม และ/หรือศึกษาใบความรู้ แบบฝึ กกิจกรรม ครูควร
สงั เกตพฤติกรรมและใหก้ ารดูแลนกั เรียนอยา่ งทวั่ ถึง ให้คาแนะนาแก่นกั เรียนที่ไม่เขา้ ใจ กระตุน้ ให้
นกั เรียนทุกคนมีส่วนร่วมในการปฏิบตั ิกิจกรรมดว้ ยตนเองใหม้ ากท่ีสุด

8. เมื่อศึกษาเน้ือหาจบ นกั เรียนและครูร่วมกนั อภปิ รายเพอื่ สรุปส่ิงทเ่ี รียนเป็ นองคค์ วามรู้
9. หลงั นักเรียนทดสอบหลงั เรียนเสร็จ เม่ือครูตรวจคาตอบแลว้ ควรแจง้ คะแนนให้นกั เรียน
ทราบความกา้ วหนา้ ของตนเองทนั ที และซ่อมเสริมนกั เรียนทไ่ี ม่ผา่ นเกณฑด์ ว้ ยวธิ ีการท่เี หมาะสม
10. ครูควรสรุปผลการใช้ชุดกิจกรรม สภาพปัญหาและขอ้ เสนอแนะทุกคร้ังหลังใช้
ชุดกิจกรรมเพอ่ื นาไปใชเ้ ป็นแนวทางในการปรบั ปรุงการเรียนการสอนในคร้งั ตอ่ ไป

5

คำแนะนำกำรใช้ชุดกิจกรรมวิทยำศำสตร์แบบสืบเสำะหำควำมรู้
ชุดที่ 1 เรื่อง แบบจำลองอะตอม
สำหรับนักเรียน

ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วทิ ยาศาสตร์แบบสืบเสาะหาความรู้ที่นกั เรียนจะได้ศึกษาต่อไปน้ีเป็ น
กิจกรรมการเรียนรู้ที่เนน้ ใหน้ กั เรียนไดล้ งมือปฏิบตั ิกิจกรรมสืบเสาะหาความรู้ และสร้างองคค์ วามรู้
ดว้ ยตนเอง โดยเนน้ การใชค้ าถาม การทดลอง ทกั ษะกระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์ และการทากิจกรรม
ร่วมกนั เป็นกลุ่ม นกั เรียนควรปฏบิ ตั ิตามคาช้ีแจงดงั ต่อไปน้ี

1. ศึกษาตวั ช้ีวดั จุดประสงคก์ ารเรียนรู้ สาระการเรียนของชุดกิจกรรมให้เขา้ ใจ และลงมือ
ปฏบิ ตั กิ ิจกรรมตามข้นั ตอนทก่ี าหนด

2. ในแต่ละชุดกิจกรรมจะแบ่งเน้ือหาออกเป็ นเร่ืองๆให้นักเรียนศึกษาทีละเรื่องตามลาดบั
เพอ่ื ใหเ้ กิดความรู้ความเขา้ ใจในเน้ือหาทคี่ รูอธิบายไดด้ ียงิ่ ข้ึน

3. ในขณะทากิจกรรมนกั เรียนควรร่วมการอภิปรายภายในกลุ่มอยา่ งเตม็ ความสามารถเพ่ือให้
นกั เรียนสามารถสรา้ งและสรุปองคค์ วามรูไ้ ดด้ ว้ ยตนเอง

4. ในขณะทากิจกรรมหากนักเรียนคนใดสงสยั หรือมีปัญหาไม่เขา้ ใจในส่วนใดสามารถขอ
คาแนะนาจากครูไดต้ ลอดเวลา เนื่องจากธรรมชาติของวิชาเคมีแต่ละเร่ืองท่ีเรียนจะมีความต่อเนื่อง
สมั พนั ธก์ นั และเรียนรูจ้ ากงา่ ยไปยาก หากนกั เรียนไม่เขา้ ใจเน้ือหาส่วนใดอยา่ งถ่องแทจ้ ะทาให้นักเรียน
เกิดอุปสรรคในการเรียนรูช้ ุดกิจกรรมถดั ไปได้

5. ในแตล่ ะเร่ืองทีเ่ รียนจะมีแบบฝึกกิจกรรมใหน้ กั เรียนฝึกประสบการณ์และตรวจสอบความรู้
ความเขา้ ใจ ดงั น้ันเพือ่ ให้นักเรียนเกิดความเขา้ ใจอยา่ งถ่องแทใ้ นเร่ืองที่เรียนขอให้นักเรียนทาด้วย
ตนเองอยา่ งเต็มความสามารถหากตอบผิดไม่ตอ้ งเสียใจ ใหพ้ จิ ารณาโจทยอ์ ีกคร้ังขอให้เพ่ือนหรือครู
ช่วยอธิบายแนวคิดและทาดว้ ยตนเองอีกคร้งั จนสามารถตอบคาถามไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

6. เมื่อจบเน้ือหาหน่ึงๆนักเรียนและครูจะอภิปรายร่วมกันเพื่อสรุปองค์ความรู้ที่ได้จาก
การเรียนขอใหน้ กั เรียนอภิปรายอยา่ งเตม็ ความสามารถ และเขียนสรุปองคค์ วามรู้ที่ไดล้ งในสมุด

7. ในขณะทาการทดลองและทากิจกรรมกลุ่ม ขอให้นักเรียนทุกคนลงมือปฏิบตั ิดว้ ยตนเอง
อยา่ งเตม็ ความสามารถ

8. นกั เรียนตอ้ งมีความซ่ือสตั ยต์ อ่ ตนเองไม่ลอกคาตอบจากเพ่อื นในขณะทาแบบฝึ กกิจกรรม
หรือแบบทดสอบหลงั เรียน

6

ตวั ชี้วดั จดุ ประสงค์กำรเรียนรู้ และสำระกำรเรียนรู้

ชุดที่ 1

วชิ า เคมีพน้ื ฐาน รหสั วชิ า ว30121 ช้นั มธั ยมศกึ ษาปี ท่ี 4

เร่ือง แบบจาลองอะตอม เวลา 1 ชวั่ โมง

*************************************************************************************

สำระท่ี 3 สำรและสมบัตขิ องสำร

มำตรฐำนกำรเรียนรู้ ว3.1
เขา้ ใจสมบตั ิของสาร ความสมั พนั ธร์ ะหว่างสมบตั ิของสารกบั โครงสร้างและแรงยดึ เหน่ียวระหว่าง

อนุภาค มีกระบวนการสืบเสาะหาความรู้และจิตวทิ ยาศาสตร์ สื่อสารสิ่งทีเ่ รียนรู้และนาความรูไ้ ปใชป้ ระโยชน์
ตัวชี้วัด

ว 3.1 ม.4-6/1 สืบคน้ ขอ้ มูลและอธิบายโครงสรา้ งอะตอมและสญั ลกั ษณ์นิวเคลียร์ของธาตุ

จุดประสงค์กำรเรียนรู้ นกั เรียนสามารถ
1. สืบคน้ และอธิบายแนวคิดท่ใี ชใ้ นการสรา้ งแบบจาลองอะตอมได้
2. ทาการทดลองเพอื่ ศึกษาแนวคดิ ในการสรา้ งแบบจาลองอะตอมจากกล่องปริศนาได้
3. อธิบายความหมายแบบจาลองอะตอมได้
4. อธิบายวธิ ีการท่นี กั วทิ ยาศาสตร์ใชส้ รา้ งและพฒั นาแบบจาลองอะตอมได้
5. บอกสาเหตุท่ที าใหม้ ีการเปลี่ยนแปลงแบบจาลองอะตอมได้

สำระกำรเรียนรู้
แบบจาลอง คอื ตวั แบบทชี่ ่วยในการนาเสนอขอ้ มูลต่างๆของระบบ เพอื่ จะนาขอ้ มูลเหล่าน้นั ไปใช้

ในการแกไ้ ขปัญหา แบบจาลองอาจจะเป็นโปรแกรมท่ีมีความสามารถในการใชส้ ูตรคานวณทางคณิตศาสตร์
เพอื่ วเิ คราะห์ขอ้ มูล คน้ หาคาตอบ หรือจาลองใหเ้ ห็นภาพของขอ้ มูลเพอื่ นาไปใชแ้ กป้ ัญหา

แบบจาลองอะตอม คือ มโนภาพเก่ียวกบั รูปร่าง ลกั ษณะ และโครงสร้างของอะตอม เราสามารถ
สร้างแบบจาลองอะตอมไดโ้ ดยการแปลผลขอ้ มูลจากการทดลอง

7

คำชี้แจง

เอกสำรประกอบชุดกจิ กรรม ชุดท่ี 1

วชิ า เคมีพ้นื ฐาน รหสั วิชา ว30121 ช้นั มธั ยมศึกษาปี ที่ 4

เร่ือง แบบจาลองอะตอม เวลา 1 ชว่ั โมง

**************************************************************************************

ชุดกิจกรรมวทิ ยาศาสตร์แบบสืบเสาะหาความรู้น้ีเป็ นชุดกิจกรรมการเรียนรู้ที่เนน้ ผเู้ รียนเป็ นสาคญั
จดั กิจกรรมการเรียนที่ใหน้ กั เรียนไดเ้ รียนรู้และทากิจกรรมเพอื่ พฒั นาผลสัมฤทธ์ิทางการเรียนท้งั ดา้ นความรู้
ดา้ นทกั ษะกระบวนการ และดา้ นคุณลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์ ส่งเสริมใหน้ ักเรียนใชท้ กั ษะกระบวนการทาง
วิทยาศาสตร์ในการสืบเสาะหาความรู้ มีพฤติกรรมการทางานกลุ่มที่ดีผ่านกิจกรรมหลากหลายเพ่ือให้
นักเรียนได้ช่วยเหลือซ่ึงกันและกัน ส่งเสริมให้นักเรียนมีคุณธรรม จริยธรรม และเกิดเจตคติที่ดีต่อ
วทิ ยาศาสตร์ ในชุดกิจกรรมไดส้ อดแทรกรูปภาพประกอบที่มีสีสนั สวยงามเพือ่ ให้นกั เรียนเกิดความสนใจ
และสนุกกับการเรียนรู้ การจดั ลาดบั เน้ือหาและกิจกรรมเรียงลาดับจากง่ายไปยากและการพฒั นาต่อยอด
ความรู้ ในระหว่างเรียนจะมีกิจกรรมต่างๆใหน้ กั เรียนไดป้ ฏิบตั ิ ซ่ึงนกั เรียนตอ้ งอ่านวิธีการทากิจกรรมให้
เขา้ ใจก่อนลงมือปฏิบตั ิ มีเน้ือหาใหน้ กั เรียนไดศ้ ึกษาคน้ ควา้ มีแบบฝึ กกิจกรรมใหน้ กั เรียนปฏิบตั ิเพ่อื พฒั นา
ความคดิ และทกั ษะการแกป้ ัญหา และมีแบบทดสอบหลงั เรียนใหน้ กั เรียนไดท้ ดสอบเพอื่ ทราบความกา้ วหน้า
ทางการเรียนของตน ชุดกิจกรรมวทิ ยาศาสตร์แบบสืบเสาะหาความรู้มีองคป์ ระกอบดงั น้ี คือ

1. ใบความรู้
- ใบความรูท้ ่ี 1 กิจกรรมการทดลอง เรื่อง กล่องปริศนากบั การสรา้ งแบบจาลอง
- ใบความรูท้ ี่ 2 เร่ือง แบบจาลองอะตอม

2. แบบฝึกกิจกรรมและบตั รเฉลยแบบฝึกกิจกรรม
- แบบฝึกกิจกรรมท่ี 1 กิจกรรมการทดลอง เรื่อง กล่องปริศนากบั การสร้างแบบจาลอง
- แบบฝึกกิจกรรมท่ี 2 เรื่อง แบบจาลองอะตอม
- แบบฝึกกิจกรรมที่ 3 ผงั มโนทศั น์ เรื่อง แบบจาลองอะตอม

3. แบบทดสอบหลงั เรียนและบตั รเฉลยแบบทดสอบหลงั เรียน
4. บรรณานุกรม
5. แบบบนั ทกึ ผลการประเมินประจาชุดกิจกรรม

*************************************************************************************

8

ใบควำมรู้ท่ี 1
กิจกรรมกำรทดลอง เรื่อง กล่องปริศนำกับกำรสร้ำงแบบจำลองอะตอม

จดุ ประสงค์กำรทดลอง นกั เรียนสามารถ
ทาการทดลองเพอื่ ศึกษาแนวคิดในการสร้างแบบจาลองอะตอมจากกล่องปริศนาได้

อปุ กรณ์และสำรเคมี

รายการ จานวนตอ่ กลุ่ม
สำรเคมี
-
-
อปุ กรณ์ 1 กล่อง
1 เสน้
1. กล่องปริศนา
2. ลวดยาวประมาณ 8 – 10 เซนติเมตร

ข้อเสนอแนะก่อนทำกำรทดลอง
1. นกั เรียนตอ้ งปฏบิ ตั ิกิจกรรมตามลาดบั ข้นั คอื ปฏบิ ตั ิตามขอ้ ที่ 1 และขอ้ ท่ี 2 ก่อนแลว้ จึงคอ่ ยนา

เสน้ ลวดไปทาในขอ้ ที่ 3 และขอ้ ที่ 4 ตามลาดบั
2. นกั เรียนตอ้ งพยายามสงั เกตอยา่ งละเอียด เพอื่ ให้ไดข้ อ้ มูลมากเพยี งพอสาหรบั การบนั ทกึ ผล และ

พยายามวาดภาพตามจนิ ตนาการโดยอาศยั ขอ้ มูลทีไ่ ดจ้ ากการสงั เกต

ข้นั ตอนกำรทดลอง

1. ศึกษาลกั ษณะภายนอกของกล่องปริศนา

2. ศึกษาสิ่งท่ีอยภู่ ายในกล่องปริศนาโดยใชป้ ระสาทสัมผสั (หา้ มเปิ ดกล่องเด็ดขาด)จากน้ันใหว้ าด
ภาพสิ่งของท่อี ยภู่ ายในกล่องปริศนาตามจินตนาการของนกั เรียนโดยอาศยั ขอ้ มูลท่ไี ดจ้ ากการสงั เกต

3. ศึกษากล่องปริศนาอีกคร้ังโดยใชล้ วดท่ีครูจดั ให้สอดเขา้ ไปภายในกล่องจากน้ันให้วาดภาพ
ส่ิงของทอ่ี ยภู่ ายในกล่องปริศนาตามจินตนาการของนกั เรียนโดยอาศยั ขอ้ มูลท่ไี ดจ้ ากการสงั เกต

4. เปิ ดกล่องปริศนาเพอ่ื ดูส่ิงทอ่ี ยภู่ ายในกล่อง บนั ทึกรูปร่างของสิ่งทอ่ี ยภู่ ายในกล่อง

9

ใบควำมรู้ท่ี 2
เร่ือง แบบจำลองอะตอม

แนวคดิ เก่ยี วกับอะตอม

รูปท่ี 1 เดโมคริตุส
ที่มา : http://www.siamrath.co.th/web/?q=node/30543

เดโมคริตุส (Democritus) นกั ปราชญช์ าวกรีกเป็นบุคคลแรกทีก่ ล่าวถึงอะตอมโดยเขาใหแ้ นวคิดวา่
1. สสารทุกๆอยา่ งในโลกประกอบดว้ ยอนุภาคขนาดเลก็ มากซ่ึงไม่สามารถแบ่งแยกได้ เรียกวา่ อะตอม
2. อะตอม (atom) มาจากภาษากรีก คือ คาวา่ atomus ซ่ึงคาน้ีมีความหมายวา่ “แบง่ แยกไม่ได”้

จากแนวคดิ น้ีเดโมคริตุสเช่ือวา่ การท่สี สารต่างชนิดกนั มีสมบตั แิ ตกตา่ งกนั เป็ นเพราะวา่ อะตอมของ
สสารแต่ละชนิดมีสมบตั เิ ฉพาะตวั จงึ ทาใหอ้ ะตอมของสารตา่ งชนิดกนั มีสมบตั แิ ตกต่างกนั

เดโมคริตสุ (Democritus) ไดแ้ นวคิดวา่ สสารต่างๆประกอบดว้ ยอะตอมจากการท่ีเขาทาการทุบเกลือ
เม็ดใหแ้ ตกออกเป็ นชิ้นเล็กๆ และทุบเม็ดเกลือชิ้นเล็กๆท่ีไดอ้ ีก เขาพบว่า เม็ดเกลือดงั กล่าวยงั สามารถแตก
ออกไดอ้ ีก ดงั น้นั เขาคิดว่าหากเขาทุบเม็ดเกลือเช่นน้ีไปเรื่อยๆจนถึงจุดจุดหน่ึงซ่ึงชิ้นเกลือที่ไดม้ ีขนาดเล็ก
ท่สี ุดจนไม่สามารถแตกไดอ้ ีกแลว้ (แบ่งแยกไม่ได้ = atomus) จะไดอ้ นุภาคที่มีขนาดเล็กที่สุดและแบ่งแยก
ไม่ไดอ้ ีกแลว้ ซ่ึงอนุภาคดงั กล่าวน้ีเองที่เรียกวา่ อะตอม (atom) เดโมคริตุสเช่ือวา่ สสารทุกอยา่ งในโลกลว้ น
ประกอบดว้ ยอนุภาคท่เี ลก็ ท่สี ุดน้ีท้งั ส้ิน

แบบจำลองคอื อะไร
แบบจาลอง คอื ตวั แบบทชี่ ่วยในการนาเสนอขอ้ มูลต่างๆของระบบ เพอ่ื จะนาขอ้ มูลเหล่าน้ันไปใช้
ในการแกไ้ ขปัญหา แบบจาลองอาจจะเป็นโปรแกรมทมี่ ีความสามารถในการใชส้ ูตรคานวณทางคณิตศาสตร์
เพอ่ื วเิ คราะห์ขอ้ มูล คน้ หาคาตอบ หรือจาลองใหเ้ ห็นภาพของขอ้ มูลเพอื่ นาไปใชแ้ กป้ ัญหา

10
แบบจำลองอะตอมคอื อะไร
แบบจาลองอะตอม คือ แบบจาลองความคดิ ทใี่ ชอ้ ธิบายเก่ียวกบั รูปร่าง ลกั ษณะ และโครงสร้างของ
อะตอม แบบจาลองอะตอมสร้างข้ึนจากการแปลผลขอ้ มูลท่ีไดจ้ ากการทดลอง เน่ืองจากเราไม่สามารถ
มองเห็นอะตอมไดด้ ว้ ยตาเปล่า และแมจ้ ะใชก้ ลอ้ งจุลทรรศน์อิเล็กตรอน (atomic force microscope (AFM) )
ช่วยในการศึกษาโครงสรา้ งของอะตอมกย็ งั ไม่สามารถใหข้ อ้ มูลเก่ียวกบั อะตอมไดอ้ ยา่ งชดั เจน

รูปที่ 2 เครื่อง atomic force microscope
ท่มี า : http://www.atom.rmutphysics.com/charud/scibook/nanotech/Page/Unit4-3.html
น่ีคือภาพแสดงลักษณะภายนอกของอะตอมทองคาซ่ึงแมจ้ ะใช้กลอ้ งจุลทรรศน์อิเล็กตรอนท่ีมี
กาลงั ขยายสูงที่สุดเราก็ยงั ไม่สามารถมองเห็นโครงสรา้ งและลกั ษณะภายในของอะตอมได้

รูปท่ี 3 อะตอมทองคา
ทมี่ า : http://www.thaigoodview.com/files/u2693/atom.gif

11

แบบฝึ กกิจกรรมที่ 1
กจิ กรรมกำรทดลอง เร่ือง กล่องปริศนำกับกำรสร้ำงแบบจำลองอะตอม

รำยชื่อสมำชิกกลุ่ม

1. ช่ือ............................................................................เลขท่.ี .............................ช้นั ....................
2. ช่ือ............................................................................เลขท.่ี .............................ช้นั ....................
3. ช่ือ............................................................................เลขท.่ี .............................ช้นั ....................
4. ชื่อ............................................................................เลขท.ี่ .............................ช้นั ....................
5. ชื่อ............................................................................เลขที่..............................ช้นั ....................

จดุ ประสงค์กำรทดลอง
..........................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................

ข้นั ตอนกำรปฏิบตั กิ ิจกรรม
ใหน้ กั เรียนปฏิบตั ิกิจกรรมตามลาดบั ข้นั ดงั น้ี
ข้นั ที่ 1 ฝึกต้งั ปัญหา
ข้นั ที่ 2 ฝึกต้งั สมมติฐานและกาหนดตวั แปร
ข้นั ที่ 3 อ่านรายละเอียดอุปกรณ์และสารเคมีท่ใี ช้ เขยี นวธิ ีการทดลอง
ข้นั ที่ 4 ตอบคาถามก่อนการทดลอง
ข้นั ท่ี 5 ทาการทดลอง บนั ทกึ ผล และตอบคาถามวเิ คราะหห์ ลงั การทดลอง
ข้นั ที่ 6 สรุปและอภิปรายผลการทดลอง

ข้นั ท่ี 1 ฝึกต้งั ปัญหา
หลงั จากกลุ่มของนกั เรียนร่วมกนั อ่านขอ้ ความในใบความรู้ท่ี 1 กิจกรรมการทดลอง เรื่อง

กล่องปริศนากบั การสรา้ งแบบจาลองอะตอมแลว้ จงเขียนปัญหาของกิจกรรม
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................

12

ข้นั ท่ี 2 ฝึกต้งั สมมตฐิ านและกาหนดตวั แปร
นกั เรียนต้งั สมมติฐานของการทดลองอยา่ งไร
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
ตวั แปรในการทดลอง
ตวั แปรตน้ คอื ……………………………………………………………………………………..
ตวั แปรตาม คือ ……………………………………………………………………………………..
ตวั แปรควบคุม คอื ………………………………………………………………………………….

ข้นั ที่ 3 อ่านรายละเอียดอุปกรณ์และสารเคมีทีใ่ ช้ เขยี นวิธีการทดลอง
การทดลองน้ีมขี ้นั ตอนในการดาเนินการเป็นอยา่ งไร
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................

ข้นั ที่ 4 ตอบคาถามก่อนการทดลอง
ใหน้ กั เรียนศึกษาอุปกรณ์ทใ่ี ชใ้ นการทดลองและอภิปรายร่วมกนั เพอื่ ตอบคาถามต่อไปน้ีใหส้ มบูรณ์
1. ลกั ษณะภายนอกของกล่องปริศนาเป็ นอยา่ งไร จงอธิบาย

ตอบ ................................................................................................................................................
2. เหตุใดตอ้ งใชล้ วดสอดเขา้ ไปภายในกล่องปริศนาขณะทาการทดลอง

ตอบ ................................................................................................................................................
3. ขอ้ ควรปฏบิ ตั ิในการทดลองคอื อะไร

ตอบ ................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................

13

ข้นั ที่ 5 ทาการทดลอง บนั ทึกผล และตอบคาถามวิเคราะหห์ ลงั การทดลอง
บนั ทกึ ผลการทดลอง
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................

ภาพลกั ษณะภายในของกล่องปริศนา

คาถามวเิ คราะหห์ ลงั การทดลองเพอื่ สรุปและอภปิ รายผลการทดลอง
1. ส่ิงของภายในกล่องทไี่ ดจ้ ากจินตนาการของนกั เรียนก่อน-หลงั สอดลวดเขา้ ไปแตกต่ำงกนั อยา่ งไร

ตอบ ................................................................................................................................................
2. ส่ิงของภายในกล่องท่ีไดจ้ ากจนิ ตนาการของนกั เรียนเหมือนกบั ส่ิงทมี่ องเห็นเม่ือเปิ ดฝากลอ่ งปริศนา
หรือไม่ อยา่ งไร

ตอบ ................................................................................................................................................
3. นกั เรียนคดิ วา่ อะไรทาใหม้ โนภาพของวตั ถุที่อยภู่ ายในกล่องใกลเ้ คยี งกบั ของจริงมากท่ีสุด
เหตุใดนกั เรียนจงึ คิดเช่นน้นั

ตอบ ................................................................................................................................................
4. มโนภาพของนกั เรียนแต่ละคนเหมือนกนั หรือไม่ อยา่ งไร

ตอบ ................................................................................................................................................
5.จากการทากิจกรรมนกั เรียนไดแ้ นวคิดเกี่ยวกบั การศกึ ษาทางวทิ ยาศาสตร์อยา่ งไร จงอธิบาย

ตอบ ................................................................................................................................................

14

ข้นั ที่ 6 สรุปและอภปิ รายผลการทดลอง
จากการทดลองไดข้ อ้ สรุปเก่ียวกบั การสรา้ งแบบจาลองอะตอมดงั น้ี

...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................

คะแนนเตม็ 10 คะแนน
ทาได้ ……….. คะแนน

เกณฑก์ ารประเมินผลงาน ทาไดถ้ ูกตอ้ งสมบูรณ์
มีขอ้ ผดิ พลาด 1 – 2 จดุ
ดีมาก ไดค้ ะแนน 10 คะแนน มีขอ้ ผดิ พลาด 3 – 5 จุด
ดี ไดค้ ะแนนระหวา่ ง 8 – 9 คะแนน มีขอ้ ผดิ พลาดมากกวา่ 5 จุดข้ึนไป
พอใช้ ไดค้ ะแนนระหวา่ ง 5 – 7 คะแนน
ปรับปรุง ไดค้ ะแนนต่ากวา่ 5 คะแนน

15

บตั รเฉลยแบบฝึ กกิจกรรมท่ี 1
กิจกรรมกำรทดลอง เร่ือง กล่องปริศนำกบั กำรสร้ำงแบบจำลองอะตอม

รำยชื่อสมำชิกกลุ่ม
1. ชื่อ............................................................................เลขที.่ .............................ช้นั ....................
2. ช่ือ............................................................................เลขที่..............................ช้นั ....................
3. ช่ือ............................................................................เลขท่ี..............................ช้นั ....................
4. ช่ือ............................................................................เลขท่.ี .............................ช้นั ....................
5. ช่ือ............................................................................เลขท.่ี .............................ช้นั ....................

จุดประสงค์กำรทดลอง นกั เรียนสามารถ
ทาการทดลองเพอ่ื ศึกษาแนวคดิ ในการสร้างแบบจาลองจากกล่องปริศนาได้

ข้นั ตอนกำรปฏิบัตกิ ิจกรรม
ใหน้ กั เรียนปฏิบตั ิกิจกรรมตามลาดบั ข้นั ดงั น้ี
ข้นั ท่ี 1 ฝึกต้งั ปัญหา
ข้นั ที่ 2 ฝึกต้งั สมมตฐิ านและกาหนดตวั แปร
ข้นั ที่ 3 อ่านรายละเอียดอุปกรณ์และสารเคมีทีใ่ ช้ เขยี นวธิ ีการทดลอง
ข้นั ที่ 4 ตอบคาถามก่อนการทดลอง
ข้นั ที่ 5 ทาการทดลอง บนั ทกึ ผล และตอบคาถามวเิ คราะหห์ ลงั การทดลอง
ข้นั ที่ 6 สรุปและอภปิ รายผลการทดลอง

ข้นั ท่ี 1 ฝึกต้งั ปัญหา
หลงั จากกลุ่มของนกั เรียนร่วมกนั อ่านขอ้ ความในใบความรูท้ ี่ 1 กิจกรรมการทดลอง เร่ือง

กล่องปริศนากบั การสร้างแบบจาลองอะตอมแลว้ จงเขียนปัญหาของกิจกรรม
เราไม่ทราบวา่ อะตอมมีรูปร่างลกั ษณะอยา่ งไร จึงทาการทดลองน้ีเพอ่ิ ศกึ ษาแนวคดิ ท่ีใชใ้ น

การสรา้ งแบบจาลองอะตอม

16

ข้นั ท่ี 2 ฝึกต้งั สมมตฐิ านและกาหนดตวั แปร
นกั เรียนต้งั สมมติฐานของการทดลองอยา่ งไร

การทดลองกล่องปริศนาจะช่วยทาใหเ้ ราเขา้ ใจแนวคิดท่ีนกั วทิ ยาศาสตร์ใชใ้ นการสร้าง
แบบจาลองอะตอม
ตวั แปรในการทดลอง
ตวั แปรตน้ คือ ลกั ษณะภายในของกล่องปริศนา
ตวั แปรตาม คอื รูปภาพที่วาดจากจนิ ตนาการ
ตวั แปรควบคุม คือ ความยาวของลวด ขนาดของกล่องปริศนา ฯลฯ

ข้นั ที่ 3 อ่านรายละเอียดอุปกรณ์และสารเคมีท่ใี ช้ เขียนวิธีการทดลอง

การทดลองน้ีมีข้นั ตอนในการดาเนินการเป็นอยา่ งไร
1. ศกึ ษาลกั ษณะภายนอกของกล่องปริศนา
2. ศึกษาส่ิงที่อยภู่ ายในกล่องปริศนาโดยใชป้ ระสาทสมั ผสั (หา้ มเปิ ดกล่องเด็ดขาด) จากน้นั ให้

วาดภาพสิ่งของทอี่ ยภู่ ายในกล่องปริศนาตามจนิ ตนาการของนกั เรียนโดยอาศยั ขอ้ มูลทไ่ี ดจ้ ากการสงั เกต
3. ศึกษากล่องปริศนาอีกคร้ังโดยใช้ลวดที่ครูจัดให้สอดเขา้ ไปภายในกล่อง จากน้ันให้

วาดภาพสิ่งของทีอ่ ยภู่ ายในกล่องปริศนาตามจนิ ตนาการของนกั เรียนโดยอาศยั ขอ้ มูลที่ไดจ้ ากการสงั เกต
4. ทาการเปิ ดกล่องปริศนาเพอื่ ดูสิ่งที่อยภู่ ายในกล่อง บนั ทกึ รูปร่างของสิ่งทอ่ี ยภู่ ายในกล่อง

ข้นั ท่ี 4 ตอบคาถามก่อนการทดลอง
ใหน้ กั เรียนศกึ ษาอุปกรณ์ท่ใี ชใ้ นการทดลองและอภิปรายร่วมกนั เพอื่ ตอบคาถามต่อไปน้ีใหส้ มบรู ณ์
1. ลกั ษณะภายนอกของกล่องปริศนาเป็ นอยา่ งไร จงอธิบาย

แนวคำตอบ เป็ นกล่องรูปทรงกระบอก
2. เหตุใดตอ้ งใชล้ วดสอดเขา้ ไปภายในกล่องปริศนาขณะทาการทดลอง

แนวคำตอบ เพอื่ ใชใ้ นการศกึ ษาโครงสร้างภายในของกล่องปริศนา
3. ขอ้ ควรปฏบิ ตั ใิ นการทดลองคืออะไร

แนวคำตอบ 1. นกั เรียนจะตอ้ งทาการทดลองตามลาดบั ข้นั เทา่ น้นั
2. นักเรียนตอ้ งพยายามสังเกตอยา่ งละเอียดเพ่ือให้ไดข้ อ้ มูลมากเพียงพอสาหรับ

การบนั ทกึ ผลและพยายามวาดภาพตามจินตนาการโดยอาศยั ขอ้ มูลท่ีไดจ้ ากการสงั เกต

17

ข้นั ที่ 5 ทาการทดลอง บนั ทกึ ผล และตอบคาถามวเิ คราะหห์ ลงั การทดลอง

บนั ทึกผลการทดลอง
1. รูปทรงภายนอกของกล่องปริศนา คอื ทรงกระบอก
2. เมื่อทาการเอียง หรือ เขยา่ กล่องปริศนา จะไดย้ นิ เสียงวตั ถุกลิ้งไปมาอยภู่ ายในกล่อง
3. เมื่อใชล้ วดสอดเขา้ ไปทางรูที่ปากกล่อง พบวา่ มีวตั ถุตดิ อยกู่ น้ กล่อง
4. เมื่อเปิ ดฝากล่องออกพบวา่ ภายในกล่องมีวตั ถุ 2 ช้ิน ชิ้นแรกตรึงติดอยกู่ บั กน้ กล่อง และ

อีกชิ้นกล้ิงไปมาได้

ภาพลกั ษณะภายในของกล่องปริศนา
ภาพตามจนิ ตนาการ

คาถามวเิ คราะห์หลงั การทดลองเพอ่ื สรุปและอภปิ รายผลการทดลอง
1. ส่ิงของภายในกล่องทไี่ ดจ้ ากจินตนาการของนกั เรียนก่อน-หลงั สอดลวดเขา้ ไปแตกต่ำงกนั อยา่ งไร

แนวคำตอบ เม่ือเปรียบเทยี บผลการทดลองก่อนและหลงั การใชล้ วด พบวา่ มโนภาพทไ่ี ดห้ ลงั การ
สอดลวดเขา้ ไปจะไดม้ โนภาพทีใ่ กลเ้ คียงกบั ความเป็นจริงมากกวา่ เน่ืองจากไดข้ อ้ มูลมากข้ึน
2. สิ่งของภายในกล่องท่ีไดจ้ ากจินตนาการของนกั เรียนเหมือนกบั ส่ิงท่มี องเห็นเม่ือเปิ ดฝากล่องปริศนา
หรือไม่ อยา่ งไร

แนวคำตอบ เหมือนกนั กล่าวคอื มีวตั ถุ 1 ชิ้นกลิ้งไปมาได้ ส่วนวตั ถุอีกชิ้นถูกตรึงอยทู่ ่ีกน้ กล่อง
3. นกั เรียนคดิ วา่ อะไรทาใหม้ โนภาพของวตั ถุท่อี ยภู่ ายในกล่องใกลเ้ คยี งกบั ของจริงมากท่ีสุด
เหตุใดนกั เรียนจึงคิดเช่นน้นั

แนวคำตอบ การใชล้ วดสอดเขา้ ไปช่วยทาให้ไดม้ โนภาพของวตั ถุที่อยภู่ ายในกล่องใกลเ้ คียงกบั
ของจริงทสี่ ุด สาเหตทุ ่ีคิดเช่นน้ีเป็นเพราะวา่ เม่ือเปิ ดกล่องออกมา พบว่ามโนภาพที่ไดจ้ ากการสอดลวด
และ สิ่งของทอี่ ยภู่ ายในกล่องปริศนาเมื่อเปิ ดออกมีลกั ษณะคลา้ ยคลึงกนั

18

4. มโนภาพของนกั เรียนแตล่ ะคนเหมือนกนั หรือไม่ อยา่ งไร
แนวคำตอบ ส่วนใหญจ่ ะเหมือนกนั

5. จากการทากิจกรรมนกั เรียนไดแ้ นวคิดเก่ียวกบั การศึกษาทางวทิ ยาศาสตร์อยา่ งไร จงอธิบาย
แนวคำตอบ เปรียบได้กับการทดลองทางวิทยาศาสตร์เมื่อพฒั นาการความรู้ทางวิทยาศาสตร์

เพิ่มข้ึน มีการใช้เครื่องมือหรืออุปกรณ์ที่มีประสิทธิภาพสูงข้ึนก็จะทาให้ได้รายละเอียดหรือขอ้ มูล
เพม่ิ ข้ึน และ ทาใหเ้ ราตอ้ งปรับปรุง/เปลี่ยนแปลงขอ้ มูลจากทม่ี ีอยเู่ ดิมใหส้ อดคลอ้ งกบั ขอ้ มูลท่ไี ดใ้ หม่

ข้นั ท่ี 6 สรุปและอภิปรายผลการทดลอง
จากการทดลองไดข้ อ้ สรุปเกี่ยวกบั การสร้างแบบจาลองอะตอมดงั น้ี
1. แบบจาลองสรา้ งข้นึ เพอื่ ใชอ้ ธิบายส่ิงใดสิ่งหน่ึงโดยใชข้ อ้ มูลที่ไดจ้ ากการศึกษาคน้ ควา้ และ

ผลการทดลอง
2. แบบจาลอง สามารถเปล่ียนแปลง ลม้ เลิก ไดเ้ ม่ือมีขอ้ มูลใหม่เพ่มิ ข้ึนและแบบจาลองเดิมไม่

สอดคลอ้ งกบั ผลการทดลองใหม่ หรือ ไม่สามารถอธิบายผลการทดลองใหม่ทีค่ น้ พบได้

19

แบบฝึ กกิจกรรมที่ 2
เรื่อง แบบจำลองอะตอม

คำชี้แจง จงตอบคาถามตอ่ ไปน้ีใหถ้ ูกตอ้ ง ( 5 คะแนน)

1. แบบจาลองคอื อะไร จงอธิบาย
ตอบ ................................................................................................................................................
................................................................................................................................................

2. แบบจาลองอะตอมคอื อะไร จงอธิบาย
ตอบ ................................................................................................................................................
................................................................................................................................................

3. ผทู้ ่ีกล่าวถึงอะตอมเป็นคนแรกคือใคร เป็นนกั ปราชญช์ าวอะไร
ตอบ ................................................................................................................................................
................................................................................................................................................

4. อะตอมมีรากศพั ทม์ าจากภาษาใด คาใด และอะตอมแปลวา่ อะไร
ตอบ ................................................................................................................................................
................................................................................................................................................

5. ขอ้ มูลท่ใี ชใ้ นการสรา้ งแบบจาลองอะตอมในปัจจบุ นั ไดม้ าจากแหล่งใด
ตอบ ................................................................................................................................................
................................................................................................................................................

คะแนนเตม็ 5 คะแนน
ทาได้ ……….. คะแนน

20

บัตรเฉลยแบบฝึ กกจิ กรรมที่ 2
เร่ือง แบบจำลองอะตอม

คำชี้แจง จงตอบคาถามตอ่ ไปน้ีใหถ้ ูกตอ้ ง ( 5 คะแนน)

1. แบบจาลองคืออะไร จงอธิบาย
แนวคำตอบ แบบจาลอง หมายถึง ตวั แบบที่ช่วยในการนาเสนอขอ้ มูลต่างๆของระบบเพ่ือจะนา

ขอ้ มูลเหล่าน้นั ไปใชใ้ นการแกไ้ ขปัญหา
2. แบบจาลองอะตอมคอื อะไร จงอธิบาย

แนวคำตอบ แบบจาลองอะตอม คือ มโนภาพเก่ียวกบั รูปร่าง ลกั ษณะ และโครงสร้างของอะตอม
ซ่ึงแบบจาลองอะตอมสรา้ งข้นึ จากการแปลผลขอ้ มูลทไ่ี ดจ้ ากการทดลอง
3. ผทู้ ี่กล่าวถึงอะตอมเป็นคนแรกคอื ใคร เป็นนกั ปราชญช์ าวอะไร

แนวคำตอบ ผทู้ ีก่ ล่าวถึงอะตอมเป็นคนแรกคอื เดโมคริตุส เป็นนกั ปราชญช์ าวกรีก
4. อะตอมมีรากศพั ทม์ าจากภาษาใด คาใด และอะตอมแปลวา่ อะไร

แนวคำตอบ 1. อะตอม (atom) มีรากศพั ทม์ าจากภาษากรีก
2. ทมี่ าของคาวา่ อะตอม มาจากคาวา่ atomus
3. คาวา่ อะตอม แปลวา่ แบ่งแยกไม่ได้

5. ขอ้ มูลทีใ่ ชใ้ นการสรา้ งแบบจาลองอะตอมในปัจจบุ นั ไดม้ าจากแหล่งใด
แนวคำตอบ โดยใชข้ อ้ มูลจากการศึกษาคน้ ควา้ และจากการทดลองของนกั วทิ ยาศาสตร์

21

แบบฝึ กกิจกรรมท่ี 3
ผงั มโนทศั น์ เรื่อง แบบจำลองอะตอม

คำชี้แจง ใหน้ กั เรียนเตมิ ขอ้ ความลงในผงั มโนทศั นใ์ หส้ มบูรณ์ และระบายสีใหส้ วยงาม ( 5 คะแนน)

สรา้ งข้ึนโดยอาศยั หมายถึง ...............................
............................................... ...............................................
............................................... .......
...............................................

โครงสร้างอะตอม

เปล่ียนแปลงไดเ้ ม่ือ อะตอม (atom) คือ
............................................... ...............................................
............................................... ...............................................
............................................... ...............................................
ผทู้ ี่กล่าวถึงอะตอมเป็ นคนแรก คอื ...............................................
................................................
................................................
...............................................

คะแนนเตม็ 5 คะแนน
ทาได้ ……….. คะแนน

22

บตั รเฉลยแบบฝึ กกิจกรรมที่ 3
ผงั มโนทัศน์ เร่ือง แบบจำลองอะตอม

คำชี้แจง ใหน้ กั เรียนเตมิ ขอ้ ความลงในผงั มโนทศั น์ใหส้ มบรู ณ์ และระบายสีใหส้ วยงาม ( 5 คะแนน)

สรา้ งข้ึนโดยอาศยั หมายถึง มโนภาพทีใ่ ชใ้ นการ
ขอ้ มูลทไี่ ดจ้ ากการทดลอง อธิบายลกั ษณะโครงสรา้ ง
ของอะตอม

โครงสร้างอะตอม

เปล่ียนแปลงไดเ้ ม่ือ อะตอม (atom) คอื
ไม่สอดคลอ้ งกบั ผลการทดลอง อนุภาคท่ีมีขนาดเล็กทส่ี ุด
หรือขอ้ มูลใหม่ ของสาร
...............................................
ผทู้ ีก่ ล่าวถึงอะตอมเป็ นคนแรก คอื ...............................................
เดโมคริตสุ เป็นนกั ปราชญช์ าวกรีก

เป็ นไงทกุ คน ทาไดค้ ะแนนเตม็ กนั
ทกุ คนใช่ม้ยั เอ่ย

23

แบบทดสอบหลงั เรียน

วชิ า เคมีพน้ื ฐาน รหสั วชิ า ว30121 ช้นั มธั ยมศกึ ษาปี ท่ี 4

เรื่อง แบบจาลองอะตอม เวลา 10 นาที

*************************************************************************************

คำชี้แจง 1. แบบทดสอบฉบบั น้ีเป็นชนิดเลือกตอบ 4 ตวั เลือก จานวน 10 ขอ้

2. หา้ มขดี เขยี นขอ้ ความใดๆ ลงในแบบทดสอบฉบบั น้ี

3. เม่ือนกั เรียนทาเสร็จแลว้ ใหค้ นื แบบทดสอบพรอ้ มกระดาษคาตอบ

*************************************************************************************

คำชี้แจง ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย  ลงในช่อง  ในกระดาษคาตอบใหต้ รงกบั อกั ษรขอ้ ทเี่ ลือกตอบ

เพยี งขอ้ เดียว

1. การทากิจกรรมกล่องปริศนากบั การสรา้ งแบบจาลองอะตอมไม่ใช้ประสาทสมั ผสั ใด

ก. การชิมรส

ข. การสมั ผสั

ค. การฟังเสียง

ง. การมองเห็น

2. ขอ้ ใด คือ อุปกรณ์ที่ใชใ้ นการศึกษาลกั ษณะภายในของกลอ่ งปริศนา

ก. เสน้ ผมยาวประมาณ 8 – 10 เซนติเมตร

ข. แท่งไมย้ าวประมาณ 8 – 10 เซนตเิ มตร

ค. แทง่ ลวดยาวประมาณ 8 – 10 เซนตเิ มตร

ง. เสน้ เชือกยาวประมาณ 8 – 10 เซนตเิ มตร

3. ขอ้ ใด คือ ลกั ษณะทางกายภาพของกล่องปริศนา

ก. เป็ นกล่องทรงกรวย I love chemistry
ข. เป็ นกล่องทรงกระบอก

ค. เป็ นกล่องทรงลูกบาศก์

ง. เป็ นกล่องทรงปริซึมฐานหา้ เหล่ียม

4. ขอ้ ใด คือ ลกั ษณะภายในของกล่องปริศนา

ก. ตอนบนโปร่ง ก่ึงกลางของกล่องปริศนามกี ระดาษแขง็ ก้นั อยู่

ข. ตอนบนโปร่ง ประมาณคร่ึงหน่ึงของกล่องปริศนาอุดดว้ ยดินน้ามนั

ค. ภายในกล่องโปร่ง มีวตั ถุภายในกล่อง 2 ช้ิน วตั ถุชิ้นหน่ึงตดิ ตรึงกบั ฝากล่อง อีกชิ้นกลิ้งไปมาได้

ง. ภายในกล่องโปร่ง มีวตั ถุภายในกล่อง 2 ชิ้น วตั ถุช้ินหน่ึงติดตรึงกบั กน้ กล่อง อีกช้ินกล้ิงไปมาได้

24

5. ขอ้ ใด คอื ความหมายของแบบจาลอง สูๆ้ นะคะเพอื่ นๆทกุ คน หนูสอง
ก. มโนภาพท่ีเกิดจากการอ่านและคน้ ควา้ คนขอเอาใจช่วยค่า
ข. จินตนาการท่ีนกั วทิ ยาศาสตร์คาดคิดไว้

ค. มโนภาพทสี่ รา้ งข้นึ โดยอาศยั ขอ้ มูลจากการทดลอง

ง. ตวั แบบทชี่ ่วยในการนาเสนอขอ้ มูลต่างๆของระบบ

6. นกั ปราชญท์ า่ นใด คือ ผทู้ ่ีกล่าวถึงอะตอมเป็ นคนแรก

ก. ทาเลส

ข. ปโตเลมี

ค. เดโมคริตสุ

ง. อริสโตเตลิ

7. ขอ้ ใด คอื เครื่องมือทีใ่ ชถ้ ่ายภาพลกั ษณะภายนอกของอะตอม

ก. atomic force microscope

ข. atomic emission microscope

ค. atomic absorbtion microscope

ง. atomic fluoresene microscope

8. ขอ้ ใด คือ ความหมายของคาวา่ atomus

ก. ทาลายไม่ได้

ข. แบง่ แยกไม่ได้

ค. อนุภาคท่ีเล็กที่สุด ทาไดส้ บายมากคา่
ง. สร้างข้ึนใหม่ไม่ได้

9. ขอ้ ใดกล่าวถูกตอ้ ง

ก. แบบจาลองอะตอมที่ดีควรสร้างโดยการวาดรูปตามขอ้ มูลในตารา

ข. แบบจาลองอะตอมทด่ี ีควรสร้างใหส้ อดคลอ้ งกบั แนวคิดของผสู้ รา้ ง

ค. แบบจาลองอะตอมท่ดี ีเกิดจากการใชก้ ลอ้ งส่องดูอะตอมแลว้ วาดรูปตาม

ง. แบบจาลองอะตอมทด่ี ีตอ้ งสามารถอธิบายผลการทดลองไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

10. นกั วทิ ยาศาสตร์สรา้ งแบบจาลองอะตอมโดยวธิ ีการใด

ก. ทาการทดลองและสร้างแบบจาลองอะตอมไปพร้อมๆกนั

ข. ทาการทดลองกอ่ นแลว้ จงึ สร้างแบบจาลองอะตอมตามผลการทดลองท่ไี ด้

ค. สร้างแบบจาลองข้ึนมากอ่ นแลว้ คอ่ ยทาการทดลองตามแบบจาลองอะตอม

ง. ใชก้ ลอ้ งจุลทรรศน์อิเล็กตรอนส่องดูอะตอมจากน้นั วาดภาพประกอบคาอธิบาย

25

กระดาษคาตอบแบบทดสอบหลงั เรียน
เรื่อง แบบจาลองอะตอม

ชื่อ – สกุล …………………………………………………….. ช้นั ม. 4 / …… เลขที่ …………..

คาช้ีแจง ใหน้ กั เรียนทาเครื่องหมายกากบาท (X) ลงในช่องทเี่ ป็ นคาตอบท่ีถูกทส่ี ุดเพยี งขอ้ เดียว

ขอ้ ก ข ค ง
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10

เกณฑก์ ารประเมินผล ผลการประเมิน
ไดค้ ะแนน 10 คะแนน อยใู่ นเกณฑ์ ดีมาก ทาได้ ………………… คะแนน
ไดค้ ะแนน 8 - 9 คะแนน อยใู่ นเกณฑ์ ดี ประเมินอยใู่ นเกณฑ์ ………………
ไดค้ ะแนน 7 - 6 คะแนน อยใู่ นเกณฑ์ พอใช้
ไดค้ ะแนนต่ากวา่ 6 คะแนน อยใู่ นเกณฑ์ ปรบั ปรุง

26

*************************************************************************************

บตั รเฉลยแบบทดสอบหลงั เรียน

วชิ า เคมีพ้นื ฐาน รหสั วชิ า ว30121 ช้นั มธั ยมศกึ ษาปี ที่ 4

เรื่อง แบบจาลองอะตอม เวลา 10 นาที

*************************************************************************************

ขอ้ คาตอบ
1ก
2ค
3ข
4ง
5ง
6ค
7ก
8ข
9ง
10 ข

*************************************************************************************

มาดูเฉลยกนั เลยค่ะ
ตอบถูกกขี่ อ้ เอ่ย

27

บรรณำนุกรม

กรกช บุญนิคม. (2557). Chemeasy บทสรุปเคมีมธั ยมปลำย. กรุงเทพฯ: เอน็ พี ซพั พลาย พร้ินติง้ .
ไซโต, คะสึฮิโร. (2556). 118 ธำตุเคมฉี บับกำร์ตูน. กรุงเทพฯ: สมาคมส่งเสริมเทคโนโลยี (ไทย-ญี่ป่ ุน).
ไรอนั , ลอวร์ ี. (2543). เคมี. กรุงเทพฯ: นานมีบคุ๊ ส์.
สุทศั น์ ยกสา้ น. (2554). สุดยอดนักเคมีโลก. กรุงเทพฯ: สารคดี.
สถาบนั ส่งเสริมการสอนวทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลย.ี (2539). หนังสือเรียนเคมี เล่ม 1 ว 431. กรุงเทพฯ:

องคก์ ารคา้ ของ สกสค.
. (2547). คู่มอื ครู สำระกำรเรียนรู้พืน้ ฐำน สำรและสมบตั ิของสำร. กรุงเทพฯ: องคก์ ารคา้ ของ สกสค.
. (2553). คู่มอื ครู รำยวชิ ำพืน้ ฐำน เคมี. กรุงเทพฯ: องคก์ ารคา้ ของ สกสค.
. (2553). คู่มอื ครู รำยวิชำพนื้ ฐำน วิทยำศำสตร์ สำรและสมบัตขิ องสำร. กรุงเทพฯ: องคก์ ารคา้ ของ สกสค.
. (2556). หนังสือเรียนรำยวิชำพนื้ ฐำน เคมี. กรุงเทพฯ: องคก์ ารคา้ ของ สกสค.
. (2556). หนังสือเรียนรำยวชิ ำพนื้ ฐำน สำรและสมบตั ิของสำร. กรุงเทพฯ: องคก์ ารคา้ ของ สกสค.
. (2556). หนังสือเรียนรำยวิชำเพมิ่ เติม เคมี เล่ม 1. กรุงเทพฯ: องคก์ ารคา้ ของ สกสค.

Dk online science encyclopeadia. (2004). London: Dorling Kindersley.
Wilbraham, Antony c., Staley, Dennis D. , Matta, Michael S., & Waterman, Edward L. Prentice Hall

Chemistry. (n.d.). Boston: Pearson Prentice Hall.
Seager, Spencer L., & Slabaugh, Michael R. (2004). Chemistry for today : general, organic, and

biochemistry. Belmont: Thomson-Brooks/Cole.

28

แบบบันทึกผลกำรประเมิน
ชุดกจิ กรรมท่ี 1 เร่ือง แบบจำลองอะตอม

มาตรฐานการเรียนรูแ้ ละตวั ช้ีวดั เคร่ืองมือวดั และประเมิน คะแนน ผลการประเมิน
ผลการเรียนรู้ เตม็ ได้ ผา่ น ไม่ผา่ น
10
มฐ.ว 3.1 ม.4-6/1 แบบฝึกกิจกรรมที่ 1 5
5
แบบฝึกกิจกรรมท่ี 2 20
10
แบบฝึกกิจกรรมที่ 3

คะแนนรวม

แบบทดสอบหลงั เรียนประจาชุดกิจกรรมวทิ ยาศาสตร์

เกณฑ์กำรประเมนิ ตัวชี้วัดและแบบทดสอบ เกณฑ์กำรตดั สินระดบั คุณภำพของตัวชี้วดั

ผา่ น = ไดค้ ะแนนต้งั แตค่ ร่ึงหน่ึง ช่วงคะแนน ระดบั คะแนน ระดบั คุณภาพ
ของคะแนนเตม็
17 - 20 4 ดีมาก
ไม่ผา่ น = ไดค้ ะแนนไม่ถึงคร่ึงหน่ึง
ของคะแนนเตม็ 13 - 16 3 ดี

10 - 12 2 พอใช้

ต่ากวา่ 10 1 ปรบั ปรุง

ผลกำรประเมินชุดกิจกรรมวิทยำศำสตร์แบบสืบเสำะหำควำมรู้ ชุดท่ี 1

4 (ดีมาก) 3 (ดี) 2 (พอใช)้ 1 (ปรบั ปรุง)

ลงช่ือ ………………………………..………… ผปู้ ระเมิน
วนั ท่ี ….... เดือน ……………………… พ.ศ. ………