MODUL TUNDINGAN IMTIYAZ KERTAS 1 2018 (2)

SOALAN SKEMA JAWAPAN

PAHANG 2017 i. Kelebihan mengutamakan ciri beragama :
Antara ciri calon suami dan isteri ialah - Rumahtangga akan bahagia
beragama. - Anak-anak terdidik dengan sempurna
i. Apakah kelebihan mengutamakan - Suami isteri dapat melaksanakan tanggunjawab

ciri tersebut. (2M) dengan baik.
ii. Nyatakan dua syarat sah bakal
ii.Dua syarat sah bakal isteri :
isteri. (2M) - Islam atau ahli kitab
- Perempuan
- Bukan isteri orang
- Bukan dalam iddah talak raj’ie
- Bukan dalam ihram haji atau umrah
- Bukan mahram kepada suami seperti mahram nasab,

persemendaan atau susuan.

SABAH 2017 i. Dua golongan wanita yang haram dikahwini
Islam mengatur keseluruhan aspek (persemendaan)
kehidupan manusia termasuklah
berkaitan perkahwinan demi menjaga - Ibu mertua dan ke atas
kepentingan umatnya. - Ibu tiri dan keatas
- Menantu perempuan
i. Nyatakan dua golongan wanita - Anak tiri dan ke bawah (apabila disetubuhi ibunya)
yang haram dikahwini disebabkan
persemendaan. (2M) ii. Dua tujuan dibenarkan melihat bakal isteri sebelum
berkahwin :
ii. Jelaskan dua tujuan dibenarkan - Supaya berpuas hari dengan pilihan yang telah dibuat
melihat bakal isteri sebelum - Bagi mengelakkan penipuan berlaku
berkahwin. (4M)

TANGGUNGJAWAB SUAMI ISTERI

SOALAN SKEMA JAWAPAN
Dua tanggungjawab suami terhadap isteri selain
Nyatakan dua tanggungjawab suami daripada memberi nafkah zahir dan batin:
terhadap isteri selain daripada memberi
nafkah zahir dan batin. (KED) - Memberi layanan yang baik
- Memberi didikan agama yang sempurna
- Berlaku adil sekiranya berpoligami

Jelaskan persiapan yang diperlukan Persiapan yang diperlukan oleh pasangan suami isteri
oleh pasangan suami isteri untuk untuk mewujudkan keluarga bahagia :
mewujudkan keluarga bahagia. (KED)
- Mempunyai ilmu pengetahuan agama
- Mempunyai sumber pendapatan / kewangan / kerja
- Memiliki akhlak yang mulia
Mana-mana jawapan yang munasabah diterima

38

SOALAN SKEMA JAWAPAN
KBAT (TGNU)
Sila rujuk rubrik penskoran
Seorang isteri telah ditinggalkan oleh Cadangan isi
suaminya tanpa nafkah zahir dan batin
selama lebih dari enam bulan. -Isteri buat aduan di mahkamah
-Mahkamah buat siasatan , panggil pasangan
Bagaimanakah penyelesaian masalah di -Sabit kesalahan perkahwinan dibubarkan
atas berdasarkan hokum syarak. -Kesimpulan: Seorang isteri mestilah sentiasa bersedia
dengan ilmu dalam kehidupan berumahtangga
termasuklah tahu hak-haknya sebagai seorang isteri

KBAT (KED) Sila rujuk rubrik penskoran
Cadangan Isi
Ahmad dan Aminah telah bercerai
ketika anak perempuan mereka
berumur 6 tahun. Mereka telah terlibat
dalam perebutan hak penjagaan anak
berkenaan.

Kemukakan pandangan anda bagi
menyelesaikan permasalahan di atas
agar selari dengan ajaran Islam.

MASALAH RUMAHTANGGA DAN PENYELESAIANNYA

NUSYUZ

SOALAN SKEMA JAWAPAN
Apakah maksud nusyuz (JHR)
- Keengganan isteri menunaikan kewajipan terhadap
suami (1m) tanpa alasan munasabah mengikut
hukum syarak (1m).

Nyatakan dua contoh perbuatan isteri Dua contoh perbuatan isteri yang boleh membawa
yang boleh membawa kepada nusyuz. kepada nusyuz
(MRSM , PHG) - Isteri enggan melayan suami ke tempat tidur
- Keluar rumah tanpa izin suami
- Melakukan kekasaran samada dgn perkataan/

perbuatan / bermasam muka
- Ingkar perintah suami yang tidak bercanggah

dengan syarak
- Membenarkan orang yang tidak disukai oleh suami

memasuki rumah.

Jelaskan dua sebab yang boleh - Isteri enggan melayan suami ke tempat tidur
membawa kepada nusyuz. (JHR) - Keluar rumah tanpa izin suami tanpa sebab-sebab

munasabah.
- Melakukan kekasaran sama ada dengan perbuatan

39

SOALAN SKEMA JAWAPAN

atau perkataan
- Ingkar perintah suami yang tidak bercanggah

dengan syarak
- Membenarkan lelaki yang tidak disukai suami

memasuki rumah semasa ketiadaan suami.

Jelaskan dua kesan perbuatan tersebut Dua kesan perbuatan tersebut kepada suami:
kepada suami (MRSM) - Suami akan bertindak kasar / melepaskan

kemarahan terhadap isteri
- Suami akan rasa tercabar / hilang sabar dengan

sikap isteri
- Suami akan melafazkan talak
- Suami tidak dihormati
- Suami akan kecewa/ tertekan / murung
- Suami akan mengabaikan / tidak menunaikan

tanggungjawab terhadap isteri

Terangkan langkah yang boleh Langkah yang boleh dilakukan oleh suami bagi
dilakukan oleh suami bagi menangani menangani isteri yang nusyuz
isteri yang nusyuz 1. Suami perlu membetulkan kesilapan dirinya
( PHG) sendiri
2. Suami memberi nasihat secara bijaksana
3. Suami asingkan isteri ditempat tidur
4. Suami boleh memukul secara sederhana dengan
tujuan mendidik isteri
5. Bincang dengan keluarga kedua – dua

belah pihak
6. Adukan kepada pejabat kadhi
7. Lafazkan cerai dengan talak satu

TALAK SKEMA JAWAPAN
SOALAN

MRSM 2017 i. Dua rukun talak :
- Suami
Talak merupakan penyelesaian terakhir - Isteri
bagi mengatasi masalah rumah tangga. - Lafaz talak/sighah

i. Nyatakan dua rukun talak. (2M) ii.Dua perbezaan antara talak sunni dan talak bid’ie
ii. Jelaskan dua perbezaan antara talak
Aspek Talak Sunni Talak Bid’ie
sunni dan talak bid’ie. (4M)
iii. Encik Zakuan melafazkan talak Peraturan Sesuai dengan Menyalahi
syarak peraturan syarak peraturan syarak
terhadap isterinya ketika bergurau. Jenis Talak satu dan Talak tiga sekali
Nyatakan hukum dan alasan. (4M) talak dua gus

40

SOALAN SKEMA JAWAPAN

Keadaan Talak ketika isteri Talak ketika isteri
isteri suci daripada sedang haid/ nifas
haid/nifas
Keadaan Talak ketika isteri Talak ketika isteri
isteri suci yang tidak suci dan telah
disetubuhi disetubuhi
Iddah Memudahkan Menyusahkan
isteri isteri untuk isteri untuk
memulakan iddah memulakah iddah

JOHOR 2017 Catatan :
Talak yang diharuskan Islam hendaklah - Jawapan mesti ada perbezaan yang sama aspek
dilaksanakan dengan penuh kesedaran
dan rasa belas kasihan. (2M)
- Jawapan yang tidak sama aspek perbezaan (1M)
i. Nyatakan bahagian talak dari aspek - Jawapan yang tanpa pasangan (0M)
hukum. (2M)
iii. Hukum : Sah talak
ii. Nyatakan hukum dan alasan bagi Alasan : Kerana talak boleh berlaku samaada dalam
situasi berikut: (2M) keadaan bergurau atau sebaliknya
Ketika En Malik bergaduh dengan
isterinya, beliau telah melafazkan i.Bahagian talak dari aspek hukum
talak satu tehadap isterinya dalam - Talak sunni
keadaan marah. - Talak bid’ie

ii. Hukum : Sah talak
Alasan : Kerana talak boleh berlaku samaada dalam
keadaan marah atau sebaliknya

FASAKH

SOALAN SKEMA JAWAPAN
i. Apakah maksud fasakh? i. Maksud fasakh
Pembatalan ikatan perkahwinan (1m) disebabkan
Nyatakan dua sebab yang syarat-syarat yang tidak dipenuhi semasa akad nikah
membolehkan isteri menuntut fasakh. (1m) disebabkan masalah yang berlaku dalam
(KEL) rumahtangga (1m)

Dua sebab yang membolehkan isteri menuntut fasakh.
(Pergi Zoo Melaka Harimau Tidur)

- Suami berPenyakit yang sukar diubati (aids, kusta,
sopak dan mati pucuk)

- Suami Zalim keatas isteri (memukul/mengancam
keselamatan isteri)

41

SOALAN SKEMA JAWAPAN

Jelaskan kesan fasakh terhadap suami - Suami Murtad
dan isteri(KEL) - Suami Hilang (Syafie-4 tahun, Hanafi-6 bulan,

Terangkan hikmah diharuskan fasakh Maliki-1 tahun)
dalam Islam(KEL) - Suami Tidak memberi nafkah zahir dan batin

Kesan fasakh terhadap suami dan isteri
- Suami/isteri tidak boleh rujuk dalam tempoh iddah
- Mereka boleh berkahwin semula dengan akad nikah

dan mahar yang baru

- Peringatan kepada suami (1m) agar
bertanggungjawab dalam menunaikan hak-hak isteri
dan keluarga (1m)

- Memberi peluang kepada isteri (1m) untuk membuat
tuntutan pembatalan perkahwinan (1m)

- Mengelakkan kemudaratan kepada isteri (1m)
sekiranya ikatan perkahwinan diteruskan. (1m)

- Menghindarkan suasana yang tidak baik (1m)
terhadap perkembangan fizikal, mental dan emosi
anak-anak (1m)

- Menyelamatkan akidah isteri dan anak-anak (1m)
ekoran daripada suami yang murtad (1m)

KHULUK

SOALAN SKEMA JAWAPAN

Nyatakan maksud Khuluk Perceraian suami isteri dengan lafaz khuluk atau tebus
(TGNU) talak(1m) yang dikaitkan dengan bayaran tertentu(1m)

Jelaskan dua perbezaan antara fasakh Aspek Fasakh Khuluk
dan khuluk (TGNU) Bayaran Tiada bayaran
Ada bayaran
Sebab Berlaku dengan terentu
sebab Persetujuan
Kuasa Kuasa mahkamah bersama
Kuasa suami

TERENGGANU 2017 i. Maksud khuluk :
i. Nyatakan maksud khuluk. (2M) Penceraian antara suami isteri dengan lafaz talak
atau khuluk (tebus talak) dengan bayaran tertentu.
ii. Fairuzah berkahwin dengan lelaki
ii. Hukum perkahwinan dua minggu selepas bercerai

42

SOALAN SKEMA JAWAPAN

pilihannya hanya selepas dua dengan suami tanpa disetubuhi
minggu diceraikan oleh suaminya Hukum : Sah perkahwinan
tanpa disetubuhi. Nyatakan hukum Alasan : Tiada iddah bagi perempuan yand dicerai
dan alasan. suami tanpa disetubuhi

POLIGAMI

SOALAN SKEMA JAWAPAN
Nyatakan dua syarat berpoligami. Dua syarat berpoligami :
(PRLS) - Tidak melebihi empat orang isteri
- Boleh berlaku adil
KBAT (PRLS) - Mampu dari segi jasmani dan kewangan

Poligami merupakan salah satu cara Poligami merupakan satu penyelesaian masalah sosial
penyelesaian masalah sosial di di Malaysia. Berikan hujah anda.
Malaysia.
Sila rujuk rubrik penskoran
Berdasarkan kenyataan di atas ,
berikan hujah anda. Cadangan isi :

KBAT (NSDK) Sila rujuk rubrik penskoran

Antara syarat berpoligami dalam Islam Cadangan isi :
ialah mampu berlaku adil terhadap
Islam menekankan syarat tersebut kerana maksud adil
isteri-isteri mereka. ialah membahagikan hak sama rata di antara isteri-
Mengapakah Islam menekankan aspek isteri ( Isi-1m) dari aspek harta , keperluan asas,
tersebut. kewangan dan giliran bermalam (H-1m). Justeru itu, ia
dapat mengelakan perasaan tidak puas hati di kalangan
isteri yang akan menyebabkan pergaduhan dan
permusuhan (HL-1m). Oleh itu, syarat adil yang
ditetapkan oleh Islam itu mesti dipatuhi agar konsep
poligami yang dianjurkan oleh Islam tidak
disalahertikan oleh agama lain / oleh suami-suami
yang ingin berpoligami (K-1m).

43

SOALAN SKEMA JAWAPAN

KBAT – MELAKA 2017 Sila rujuk rubrik penskoran
Maksud surah an-nisa’ ayat 3 “Dan jika Contoh jawapan :
kamu takut tidak berlaku adil terhadap Antara sebab Islam mengharuskan seseorang lelaki itu
perempuan-perempuan yatim (apabila berpoligami ialah sekiranya isterinya mempunyai
kamu berkahwin dengan mereka), maka penyakit kronik. Sehingga menyebabkan mereka tidak
berkahwinlah dengan sesiapa yang dapat menjalani kehidupan rumah tangga secara
kamu berkenan dari perempuan- normal. Hal ini dapat mengelakkan suami daripada
perempuan (lain): Dua, tiga atau melakukan maksiat kerana tidak mendapat layanan
empat…….. daripada isteri. Oleh itu, suami itu diharuskan
berpoligami tetapi dia hendaklah berlaku adil kepada
Ayat di atas menjelaskan Islam semua isterinya agar rumah tangga aman, bahagia dan
mengharuskan lelaki berpoligami diberkati Allah SWT
dengan syarat-syarat tertentu.
Berikan hujah anda mengapakah Islam Cadangan isi
memberi keharusan tersebut. (4M) - Isteri berpenyakit kronik yang tidak dapat

SABAH 2017 melaksanakan tanggungjawab kepada suami
- Tidak memiliki anak/zuriat
-

Nyatakan hukum dan alasan bagi i. Hukum : Sah

situasi berikut, (4M) Alasan : Kerana kebenaran isteri pertama tidak

termasuk dalam rukun nikah walaupun melibatkan

a. Encik Syukri telah berpoligami poligami

dengan mengahwini seoarang

wanita tanpa mendapat keizinan ii. Hukum : Batal

isteri pertamanya. Alasan : Kerana syarat sah bagi perkahwinan

hendaklah pasangan suami isteri Bergama Islam

b. Isteri Hamdan telah mengaku keluar

daripada agama Islam pada tahun

kedua perkahwinan mereka.

KEMAHIRAN KEIBUBAPAAN SKEMA JAWAPAN

SOALAN Dua tanggungjawab ibu bapa semasa mengandungkan
Apakah dua tanggungjawab ibu bapa anak
semasa menggandungkan (JHR) - Ibu bapa sentiasa mendekatkan diri kepada Allah

SWT.
- Menunaikan kewajipan agama dan bersabar
- Taat kepada perintah Allah SWT dan

meninggalkan maksiat
- Melazimi membaca al-Quran
- Sentiasa menjaga akhlak
- Berdoa supaya dikurniakan anak soleh

44

SOALAN SKEMA JAWAPAN

- Membuat pemeriksaan kesihatan
- Menjaga sistem pemakanan secara seimbang,

berkhasiat, dan dari sumber yang halal.

KBAT : (JHR) Sila rujuk rubrik penskoran

Sabda Rasulullah SAW yang Cadangan isi :
bermaksud : setiap seorang
daripada kamu adalah - Anak-anak membesar sebagai individu yang
pemimpin dan setiap seorang mementingkan diri sendiri.
daripada kamu
bertanggungjawab tentang apa - Mendapat kemurkaan Allah SWT
yang dipimpin.. - Anak-anak terlibat masalah sosial

Ibu bapa wajib melaksanakan
tanggungjawab mendidik anak-anak
merangkumi pendidikan rohani,
jasmani, sosial dan sebagainya. Pada
pandangan apakah yang akan berlaku
sekiranya ibu bapa mengabaikan
perkara tersebut?

Jelaskan amalan yang disarankan dalam - Sentiasa membaca ayat-ayat al-Quran.
Islam kepada ibu yang sedang - Memperbanyak berzikir / bersedekah
mengandung ke arah melahirkan anak - Menjaga solat wajib dan solat sunat
yang soleh. (NSDK) - Membaca buku ilmiah
- Menjaga emosi dan mengelakkan tekanan perasaan
- Makan makanan yang baik, berkhasiat dan halal
- Mengelakkan sifat-sifat mazmumah
- Sentiasa berdoa supaya dikurniakan anak yang

soleh

N.SEMBILAN 2017 Cadangan jawapan :
Sabda Rasulullah S.A.W :
Anak adalah amanah Allah kepada ibubapa. (1)
Maksud : Daripada Abu Hurairah bahawa Justeru itu, ibubapa berperanan mendidik dan
Rasulullah S.A.W telah bersabda: Apabila menunaikan segala hak-hak anak mereka mengikut
manusia mati maka terputuslah segala seperti yang disarankan oleh Islam (2) untuk
amalannya melainkan tiga perkara: menjadikan mereka soleh dan berjaya di dunia dan di
akhirat (3)
Dengan itu bakal ibu hendaklah bersedia
melaksanakan tanggungjawab semasa mengandung
dan selepas melahirkan.(4) Sepanjang tempoh
kehamilan ibubapa disarankan melazimi membaca
ayat al-Quran , berdoa dan menjaga pemakanan.
Selepas kelahiran, ibubapa disunatkan menyambut

45

SOALAN SKEMA JAWAPAN

Sedekah jariah (berterusan), ilmu yang kelahiran bayi dengan azan dan iqamah. Seterusnya
dimanfaatkan atau anak soleh yang ibubapa membentuk keperibadian anaknya mereka
mendoakan untuknya. dengan budaya Islam / akhlak nabi seperti bertahnik,
akikah dan sebagainya. (5)
Berdasarkan hadis di atas, Oleh itu, setiap pasangan, yang berkahwin perlu
bagaimanakah peranan ibubapa untuk mempersiapkan diri dengan dengan ilmu dan
melahirkan anak yang soleh. (6M) kemahiran keibubapaan agar dapat mewujudkan
keluarga sakinah (6)

KBAT (KEL) Sila rujuk rubrik penskoran

“ Ibu bapa bertanggungjawab dalam Cadangan isi :
memberikan pendidikan Islam,
pendidikan moral, pendidikan jasmani, - Anak-anak tidak akan patuh kepada perintah agama
pendidikan intelektual, pendidikan - Anak-anak akan menjauhi adab dan akhlak Islam
rohani dan pendidikan sosial kepada - Anak-anak akan mengabaikan penjagaan kesihatan
anak-anak bermula dari kelahiran bayi
hingga besar” badan
- Anak-anak akan terlibat dengan perkara negative
Apakah yang akan berlaku jika ibu - Anak-anak akan mengamalkan budaya Barat
bapa tidak melaksanakan - Anak-anak akan terlibat dengan gejala social
tanggungjawab pendidikan anak-anak - Maksiat dan perkara mungkar akan berleluasa
dengan sempurna. - Imej agama Islam dan umatnya akan tercemar
- Ibubapa akan dipertanggungjawabkan di akhirat

nanti

UNDANG-UNDANG KELUARGA ISLAM

SOALAN SKEMA JAWAPAN

Nyatakan bidang kuasa mal bagi Bidang kuasa mal mahkamah syariah
Mahkamah Syariah. . (SGOR ) - Pertunangan/perkahwinan/penceraian dan

pembatalan perkahwinan (fasakh)
- Nafkah, kesahtarafan atau penjagaan anak-anak
- Sebaran pelupusan/ tuntutan harta yang wujud

daripada perkara tersebut di atas
- Wakaf dan nazar
- Menentukan pembahagian harta berwasiat / tidak

berwasiat
- Pemberian semasa hidup atau penyelesaian dibuat

tanpa balasan
- Pembahagian dan tuntutan harta sepencarian

46

SOALAN SKEMA JAWAPAN

KBAT (SGOR ) Sila rujuk rubrik penskoran
Cadangan isi :
Puan Hasnah sering mengadu
bahawa dia selalu dipukul
oleh suaminya tanpa sebab
yang munasabah.

Sebagai seorang kawan yang
mengetahui tentang masalah Pn
Hasnah , bagaimana tindakan anda
bagi menangani situasi diatas.

TERENGGANU 2017 i. Dua contoh bidang kuasa Mal Mahkamah Syariah

Mahkamah Syariah ialah institusi ii. Dua peranan Mahkamah Syariah di Malaysia
kehakiman yang membicarakan kes-kes - Memberi khidmat nasihat / kaunseling / runding cara
yang melibatkan orang Islam mengikut
bidang kuasa yang diperuntukan. / perdamaian pergaduhan
- Menyelesaikan kes kekeluargaan Islam / kes jenayah
i. Nyatakan dua contoh bidang kuasa
Mal yang boleh diputuskan di / berdasarkan bidang kuasa.
Mahkamah Syariah. (2M) - Memberi maklumat perundangan / ceramah

ii. Jelaskan dua peranan Mahkamah
Syariah di Malaysia

PERLIS 2017 i. Dua jenis Mahkamah Syariah yang terdapat di
Malaysia
Undang-undang keluarga Islam di - Mahkamah rayuan
Malaysia memperuntukkan hal –hal - Mahkamah tinggi
berkaitan dengan perkahwinan, - Mahkamah rendah
penceraian dan hal-hal umat Islam.
ii.Dua peranan Mahkamah Syariah
i. Nyatakan dua jenis Mahkamah - Memberi khidmat nasihat kepada orang Islam
Syariah yang terdapat di Malaysia. - Menyelesaikan kes-kes secara adil
(2M) - Memberi maklumat perundangan kepada orang

ii. Jelaskan dua peranan Mahkamah ramai
Syariah untuk kebaikan umat Islam.
(4M) iii.Bentuk hukuman bagi kesalahan jenayah
Mahkamah Syariah
iii. Senaraikan dua bentuk hukuman - Penjara 3 tahun
bagi kesalahan jenayah di bawah - Denda RM 5,000.00
bidang kuasa jenayah Mahkamah - Rotan 6 kali sebatan
Syariah. (2M)

47

ANAK ANGKAT

SOALAN SKEMA JAWAPAN

Apakah maksud anak angkat Maksud anak angkat
(SBP , PRLS) Anak yang diperlihara oleh bukan ibubapa
kandungnya

Dua peraturan mengambil anak angkat Dua peraturan mengambil anak angkat :
(SBP) - Diharamkan / larangan membin dan membintikan

anak angkat kepada bapa angkat
- Menjaga batas pergaulan dan aurat antara anak

angkat dan keluarga angkatnya
- Tidak boleh anak angkat mewarisi harta pusaka

bapa angkat dan begitu juga sebaliknya.
- Ibubapa angkat boleh memberi hartanya melalui

kaedah hibah dan hadiah semasa hidup
- Wasiat harta kepada anak angkat tidak boleh

melebihi 1/3 daripada hartanya.

Hadanah ialah hak penjagaan anak Dua sebab gugur hak hadhanah :
yang masih kecil yang belum - Berkahwin dengan seorang lelaki yang tidak
mumayyiz dan tidak mampu
menguruskan diri sendiri. mempunyai pertalian nasab dengan kanak-kanak

Jelaskan dua sebab gugur hak hadhanah tersebut.
(SBP, PRLS) - Berkelakuan buruk secara keterlaluan dan terang-

terangan .
- Berpindah tempat kediaman untuk menghalang

bapa kanak-kanak menziarahinya
- Cuai atau menganiayai kanak-kanak tersebut.
- Murtad

KBAT (SBP) Sila rujuk rubrik penskoran
ii] Ibu adalah individu yang paling
berhak menjaga hadhanah seseorang Cadangan Isi :
anak berbanding bapanya selepas - Ibu yang bersusah payah mengandungkan anak
berlaku penceraian. selama 9 bulan 10 hari
Huraikan pandangan anda tentang - Ibu mampu menyusukan anaknya selama dua tahun
kelebihan hak hadhanah kepada ibu penuh bagi susunan yang sempurna.
- Ibu adalah yempat untuk anak-anak bermanja.
- Anak beras selamat di bawah jagaan ibu

Mana-mana isi jawapan yang sesuai beserta
huraiannya.

48

MODUL IMTIYAZ
PENDIDIKAN ISLAM

SPM 2018

TAMADUN

KERTAS 1 BAHAGIAN B

49

SOALAN PERCUBAAN SPM 2018 ANALISIS TAJUK KELUAR PEPERIKSAAN
KERTAS 1 : BAHAGIAN B
SOALAN 3 & 4: TAMADUN

BIL NEGERI TAJUK TUDINGAN : BERDASARKAN PERCUBAAN SPM 2018

KBU – pengasas kerajaan / Faktor kejatuhan KBU
1 SBP

KBA–Program galakan khalifah / kepentingan menguasai ilmu sains dan teknologi

KBU – Sektor Ekonomi / usaha kerajaan untuk meningkatkan ekonomi negara
2 MRSM

KBA- institusi pendidikan / Kesan penguasaan ilmu dalam membina tamadun

KBU – sumber ekonomi / usaha kerajaan untuk meningkatkan ekonomi negara
3 K’TAN

KBA –Ketenteraan -Pembaharuan / faktor kejayaan ketenteraan

KBU - sejarah penubuhan/tokoh tentera
4 T’GANU

KBA - Faktor kegemilangan/peranan mengembalikan kegemilangan

KKAR – Nama-nama khalifah/ Kesan positif daripada kepimpinan KAR
5 PERLIS

KBA – Struktur utama Ekonomi/ Kesan jika ekonomi tidak diurus dengan baik

6 PAHANG KBU – 2 jenis tentera/pembaharuan bidang ketenteraan
KBA – Ekonomi /faktor perkembangan perdagangan /peranan baitul mal

KBU – Ketenteraan - Peranan Khalifah , Perbezaan zaman KBU dgn KAR
7 JOHOR

KBA – Ekonomi - Sumber , Usaha untuk memajukan perdagangan

KBU – ketenteraan – pasukan tentera / perbezaan
8 SELANGOR

KBA – Ekonomi - contoh hasil pertanian ,usaha memulih bidang pertanian

KBU-KBAT pengajaran daripada kejatuhan, faktor kejatuhan,
9 PERAK

KBA-KBAT persediaan pelajar / kesan sains dan teknologi

KBU - bidang ilmu / faktor perkembangan pendidikan
10 KEDAH

KBA - Penyebaran Islam - faktor dalaman / kesan

KBU – Ekonomi – Langkah Umar Abdul Aziz

11 N.S KBU – Pembaharuan dalam bidang ketenteraan

KBA – Ekonomi – Usaha memajukan pertanian / kesan ekonomi
50

SUKATAN PELAJARAN DAN
TAJUK TUDINGAN SPM 2018

TAMADUN ISLAM

SUKATAN SBP MRS KTA TGN PRL PH JDT SGO PR KE NS
TAMADUN M N U S G R K D
ISLAM

TINGKATAN 4

1 Kerajaan Khalifah
Al-Rasyidin

Kerajaan Bani
2 Umaiyah - Latar

KBU- Ekonomi

KBU –Ilmu

KBU –Faktor
Kejatuhan

KBU - Ketenteraan

TINGKATAN 5

1 Penyebaran Islam
KBA

2 Perkembangan
Pendidikan KBA

Perkembangan
3 sains dan teknologi

KBA

4 Perkembangan
ekonomi KBA

5 Perkembangan
tentera KBA

6 Kegemilangan dan
kejatuhan KBA

51

TINGKATAN 4 : KERAJAAN KHULAFA AR-RASYIDIN

SOALAN SKEMA JAWAPAN

Gelaran Khalifah digunakan Dua nama Khalifah mengikut susunan sebaik sahaja Rasulullah
untuk ketua negara Islam saw wafat.
selepas kewafatan Rasulullah
saw sehingga kerajaan Turki - Khalifah Abu Bakar
Othmaniah. - Khalifah Umar al Khattab

Senaraikan dua nama Khalifah
mengikut susunan sebaik
sahaja Rasulullah saw wafat.
(PRLS)

Jelaskan kesan positif daripada Kesan positif kepimpinan khulafa ar-Rasyidin :
kepimpinan Khulafa al- - Pemimpin negara merupakan ketua agama yang
Rasyidin (PRLS) mendaulatkan syariat Islam
- Pemimpin dipilih dari kalangan orang yang berakhlak
mulia (2m) dan berwawasan memajukan negara (2m)
- Pertahanan negara diberi keutamaan/ memastikan negara
bebas dari serangan luar.
- Dasar ekonomi negara digubal secara adil/dapat
mewujudkan kestabilan rakyat
- Ilmu pengetahuan aqli dan naqli diberi perhatian yang
serius.
- Rakyat diberi layanan yang sama rata
- Kebajikan rakyat diberi keutamaan terutama golongan
fakir dan miskin.

Apakah maksud Khulafak Ar- Maksud Khulafa Ar-Rasyidin
Rasyidin Gelaran kepada empat orang sahabat yang memegang jawatan
(PERLIS,SABAH 2017) dalam Negara Islam selepas kewafatan Rasulullah s.a.w

Jelaskan dua iktibar daripada Iktibar pemerintahan khulafa ar-rasyidin
pemerintahan Khulafa Ar- - Kehidupan umat Islam berpandukan akidah yang benar/ bersih
Rasyidin
(PERLIS 2017) daripada amalan khurafaat dan bid’ah
- Cara hidup mereka adalah berdasarkan syariat Islam
- Mereka adalah golongan yang merealisasikan tuntutan al-Quran

melalui perkataan dan perbuatan
- Melaksanakan keputusan berdasarkan syura bukan pendapat

individu
- Rujuk buku teks ms 188/189

Jelaskan dua kesan positif Kesan positif kepimpinan
daripada kepimpinan Khulafa - Pemimpin Negara merupakan ketua agama yang mendaulatkan
Ar-Rasyidin
(SABAH 2017) syariat Islam
- Pemimpin Negara hendaklah dipilih daripada mereka daripada

mereka yang berakhlak mulia serta berwawasan memajukan

52

SOALAN SKEMA JAWAPAN

Negara
- Pertahanan Negara diberi keutamaan bagi memastikan Negara

bebas daripada serangan luar
- Dasar ekonomi Negara digubal secara adil
- Ilmu pengetahuan diberi perhatian penting ( ilmu nakli /akli )
- Rakyat diberi layanan sama rata
- Kebajikan rakyat diberi keutamaan terutama golongan miskin

Terangkan dua dasar Dasar pentadbiran Khulafa Ar-Rasyidin
pentadbiran - Undang-undang dan perlembagaan negara berdasarkan al-Quran
Khulafa ar-Rasyidin
(JOHOR 2017) dan al-hadis
- Khalifah mempunyai kuasa membuat keputusan berdasarkan
Jelaskan dua pengajaran yang
boleh anda ambil daripada pandangan ahli majlis syura dan ijtihad
sejarah pemerintahan Khulafa - Pemimpin bertanggungjawab menegakkan kebenaran dan
al-Rasyidin dari aspek akidah
dan syariat. memerintah dengan adil
(PAHANG) - Khalifah merupakan ketua Negara
- Khalifah tidak mendapat hak istimewa mengatasi undang-
Jelaskan dua akibat
membelakangkan kepimpinan undang
Khulafa Ar-Rasyidin - Gabenor dan pegawai dilantik berdasarkan kecekapan dan
(MELAKA 2017)
kewibawaan
- Pemimpin dan rakyat sama-sama bertanggungjawab membangun

dan memajukan Negara
- Rakyat wajib mentaati pemerintah yang taat kepada syariat Allah

dan rasulNya
- Rakyat boleh memberi pandangan dan teguran kepada pemimpin

mengikut saluran-saluran yang tertentu
-
Pengajaran yang boleh diambil daripada sejarah pemerintahan
Khulafa al-Rasyidin dari aspek:

 Akidah:
- Kehidupan mereka berpandukan akidah yang benar dan bersih

dari amalan khurafat dan bidah.
- Mereka sanggup menerima ancaman dan dugaan demi

menyelamatkan Islam

 Syariat:
- Cara hidup berdasarkan syariat Islam (Peraturan Islam)

- Melahirkan individu yang kuat beribadat

- Melahirkan individu yang sentiasa berjihad dengan

mengorbankan harta kekayaan dan nyawa demi mendapat

keredaan Allah SWT
Akibat membelakangkan kepimpinan Khulafa’ al-Rasyidin
- Timbul perpecahan aliran pemikiran diantara umat Islam
- Keadaan negara tidak aman/ kacau bilau dan terdedah kepada

fitnah dan peperangan sesame sendiri
- Negara islam dipimpin secara warisan
- Musuh Islam mendapat peluang untuk memecahbelahkan umat

Islam

53

SOALAN SKEMA JAWAPAN

Nyatakan pembaharuan yang Pembaharuan untuk melicinkan pentadbiran negara
dilakukan oleh Khulafa Ar- - Menubuhkan majlis Syura
Rasyidin untuk melicinkan - Mewujudkan pentadbiran wilayah/memperkenalkan jawatan
pentadbiran Negara.
(MRSM2017) baharu/gabenor/wali/ketua setiausaha/ pegawai pemungut
cukai/pegawai polis/pengurus perbendaharaan negara/ ketua
hakim
- Penubuhan jabatan-jabatan/ menubuhkan Diwan al-Jundi/
Diwan al-Kharaj

TINGKATAN 4 : KERAJAAN BANI UMAIYAH

SOALAN SKEMA JAWAPAN
Pengasas kerajaan bani Umaiyah
Kerajaan bani Umaiyah merupakalan
kerajaan Islam yang besar selepas -Muawiyah bin Abu Sufian ra
zaman pemerintahan khulafa l-Rasyidin.

Siapakah pengasas kerajaan bani
Umaiyah (SBP)

Jelaskan dengan ringkas sejarah - Ali bin Abi Talib telah memecat muawiyah daripada
penubuhan kerajaan Bani Umaiyah. jawatan gabenor Syam
(TGNU)
- Muawiyah menentang
- Berlaku perperangan Siffin
- Berlaku Majlis Tahkim
- Puak khawarij tidak bersetuju dengan majlis tahkim
- Puak Khawarij mmbunuh Ali b Abi Talib
- Hassan bin Ali dilantik menjadi Khalifah
- Hassan bin Ali menyerahkan jawatan kepada

Muawiyah dengan bersyarat
- Muawiyah diistiharkan sebagai khalifah

Nyatakan dua sektor ekonomi kerajaan Dua sektor ekonomi kerajaan bani Umaiyah:
bani Umaiyah. (MRSM) 1. Perdagangan
2. pertanian

Nyatakan dua sumber atau hasil Dua sumber ekonomi KBU
ekonomi Kerajaan Bani Umaiyah
(KEL) - Al-Kharaj - Zakat

- Jizyah - Al-Usyur

- Al-fai - Al-Ghanimah

54

SOALAN SKEMA JAWAPAN

Jelaskan dua usaha kerajaan Bani Dua usaha kerajaan Bani Umaiyah untuk meningkatkan
Umaiyah untuk meningkatkan ekonomi ekonomi negara:
negara. (MRSM) - membina saliran air bagi mengairi kawasan pertanian.
- membuat penyelidikan pertanian supaya hasil lebih

banyak dan bermutu
- membina jalan raya
- membina pelabuhan untuk kemudahan persinggahan

kapal
- menyediakan kapal perang khas untuk mengawal lautan

bagi membanteras lanun
- mengemaskini pentadbiran baitulmal
- membangunkan perusahaan kraftangan/kiswah kaabah/

sutera/ permaidani / tenunan bulu dengan memberi
bantuan modal

Apakah langkah yang dilakukan oleh - Membina masjid serta memberi tumpuan kepada
Khalifah Umar bin Abdul Aziz dalam kebajikan rakyat.
mengukuhkan keadaan ekonomi dan
sosial semasa pemerintahannya: - Memecat pegawai yang kurang cekap bagi memastikan
(NSDK) pentadbiran berjalan lancar.

- Menghapuskan cukai jizyah daripada golongan Mawali.
- Melaksanakan hukuman dengan seadil-adilnya.
- Memberhentikan penguasaan wilayah-wilayah dan

menggantikannya dengan kerajaan Islam.

Senaraikan dua jenis tentera yang Jenis tentera yang terdapat semasa kerajaan Umaiyah.
terdapat dizaman kerajaan Umaiyah. 1. Tentera Darat
(PHG) 2. Tentera laut

Terangkan dua pembaharuan dalam Pembaharuan dalam bidang ketenteraan pada zaman bani
bidang ketenteraan pada zaman Umaiyah
Kerajaan Bani Umaiyah
(NSDK , PHG) - Pasukan tentera dilengkapkan dengan senjata moden
dan canggih (1m) untuk mempertahankan negara (1m)

- Menubuhkan angkatan tentera yang pelbagai (1m)
terdiri daripada angkatan berkuda, pasukan
berkenderaan dan tentera berjalan kaki. (1m)

- Tentera dilatih berperang pada musim panas dan sejuk
(1m) untuk melahirkan angkatan tentera yang cekap.
(1m)

- Membahagikan tentera kepada lima pasukan. (1m)
iaitu sayap kanan (al-maimanah), sayap kiri (al-
maisarah), pasukan hadapan (al-muqadimah), pasukan
belakang (safatul jaish) dan pasukan teras (qalbu al-
jaish). (1m)

- Menubuhkan pasukan tentera laut yang dilengkapi

55

SOALAN SKEMA JAWAPAN

dengan 1700 buah kapal perang. (1m) untuk
mengawasi perairan negara. (1m)
- Membina pangkalan tentera laut (1m) di Tunisia(1m)
- Menubuhkan jabatan khas ( Diwan al-Jund) (1m) bagi
mentadbir dan menguruskan hal-hal ketenteraan .
(1m)

Nyatakan dua tokoh tentera yang Dua tokoh tentera yang terkenal pada zaman tersebut
terkenal pada zaman tersebut -Muhammad b al-Qasim al-Thaqafi
(TGNU) -Tariq b Ziyad
-Qutaibah b Muslim al-Bahlli
-Musa b Nusair

Jelaskan peranan Khalifah dalam - Menentukan perbelanjaan dan peruntukan
perkembangan ketenteraan zaman - Berkuasa memberi arahan penting bagi mengawal
Umayyah. (JHR)
keselamatan negara.
Tentera kerajaan bani Umaiyah - Menerima pandangan dan nasihat daripada panglima-
dibahagikan kepada lima pasukan.
Nyatakan dua dari pasukan tersebut panglimadan pegawai kerajaan.
(SGOR )
Dua pasukan tentera Bani Umaiyyah
- Pasukan teras (Qalbu al-Jaisy)
- Sayap kanan (al-Maimanah)
- Sayap kiri (al-Maisarah)
- Pasukan hadapan (al-Muqaddimah)
- Pasukan barisan belakang (Saqatul Jaisy)

Jelaskan dua perbezaan ketenteran Aspek Khulafa
kerajaan bani Umaiyah dengan khulafa Bani Umaiyah
ar Rasyidin (SGOR , JHR )
Ar-Rasyidin

Penyertaan secara sukarela Kerahan tenaga

Perlantikan tiada keutamaan Keutamaan
panglima bangsa orang arab
tentera
Latihan secara Dilatih khas
Masa umum untuk musim
latihan panas dan sejuk

56

SOALAN SKEMA JAWAPAN
Khalifah-khalifah kerajaan Bani Dua bidang ilmu zaman bani Umaiyah yang dipelajari
Umaiyah bertindak sebagai penggalak ketika itu :
kepada perkembangan ilmu.
- Ilmu Keagamaan / Ilmu Fekah / Ilmu Tafsir / Qiraat /
Nyatakan dua bidang ilmu yang Tauhid
dipelajari ketika itu (KED)
- Ilmu Aqli / Sejarah / Geografi / Matematik / Mantik
- Bidang Penulisan / Penterjemahan / At-Tadwin

Jelaskan dua daripada perkara berkaitan ASPEK BANI UMAIYAH
ketenteraan pada zaman Bani Umaiyah Pada peringkat awal sukarela
seperti berikut : Cara kemudian ia menjadi satu kerahan
a) cara pemilihan tentera pemilihan tenaga kepada rakyat Arab yang
b) cara perlantikan panglima tentera memenuhi syarat
c) cara latihan tentera
(MRSM 2017) Pelantikan Mengutamakan orang-orang Arab
panglima
tentera Dilatih berperang khas di musim
panas dan musim sejuk
Latihan

Jelaskan dua faktor perkembangan Dua faktor perkembangan pendidikan zaman tersebut
pendidikan zaman tersebut. (KED) ialah

- Galakan daripada khalifah
- Lahirnya tokoh –tokoh ulama / imam abu hanifah /

Khalil bin ahmad / abu aswad ad-Duali .
- Berlakunya perluasan bidang ilmu
- Wujudnya pelbagai kemudahan asas yang

menggalakkan bidang pendidikan.
- Perkembangan Kota Basrah yang menjadi pusat

penyebaran ilmu.
- Bahasa Arab dijadikan bahasa pengantar.

Amalan pilih kasih yang Dua faktor yang mendorong kejatuhan Kerajaan Bani
diamalkan oleh segelintir Umaiyah ialah :
pemimpin kerajaan Bani
Umaiyah merupakan salah - Penentangan rakyat terhadap pemerintah
satu faktor yang mendorong - Sikap pemerintah yang lalai menjalankan tugas dan
kejatuhan kerajaan tersebut.
tanggungjawab disebabkan oleh kemewahan hidup
Nyatakan dua faktor yang mendorong - Segelintir pemerintah cuai melaksanakan sebahagian
kejatuhan kerajaan Bani Umaiyah,
selain faktor di atas. (PRK) tuntutan Islam / Sikap beberapa orang pemimpin
pemerintah yang mengabaikan ajaran Islam
Jelaskan dua faktor kejatuhan kerajaan - Wujud semangat kabilah / mengutamakan bangsa
bani Umaiyah. (SBP) Arab / Pilih kasih dan mengamalkan semula semangat
kabilah

57

SOALAN SKEMA JAWAPAN

KBAT (PRK) Pengajaran yang dapat diambil daripada kejatuhan
kerajaan Bani Umaiyah ialah :
Merujuk pernyataan di atas (pilih kasih),
bagaimanakah anda dapat mengambil Isi Saya akan mengamalkan prinsip keadilan
pengajaran daripada kejatuhan kerajaan (1m) dan mengelakkan amalan pilih kasih
Bani Umaiyah supaya kemerdekaan dalam kehidupan pada setiap masa
negara Malaysia dapat dikekalkan? Huraian Tanpa mengira bangsa, warna kulit dan
(1m) keturunan
Kerana sifat pilih kasih akan
Huraian menyebabkan berlaku keadaan tidak puas
Lengkap hati dalam kalangan masyarakat
Oleh itu saya dapat mengekalkan nikmat
(1m) keamanan dan kesejahteraan yang
dikecapi selama ini, seterusnya dapat
Kesimpula mengelakkan musuh negara mengambil
n peluang untuk menghancurkan negara

(1m)

Mana-mana jawapan yang munasabah diterima

TINGKATAN 5 : KERAJAAN BANI ABBASIYAH

SOALAN SKEMA JAWAPAN

Penyebaran Islam berlaku secara meluas Dua faktor dalaman yang mendorong penyebaran

pada zaman Bani Abbasiah tersebut ialah :

Nyatakan dua faktor dalaman yang - Keinginan penduduk setempat yang tertarik dengan
mendorong penyebaran tersebut (KED) Islam

- Galakan daripada Khalifah yang menyediakan
peruntukan khas untuk pendakwah

- Dasar kerajaan menyamakan bangsa Arab dan bukan
Arab

- Kedudukan Baghdad yang menjadi tumpuan dalam
bidang ilmu dan perdagangan antarabangsa

Jelaskan dua kesan penyebaran Islam Dua kesan penyebaran Islam kepada masyarakat zaman
kepada masyarakat zaman Bani Bani Abbasiah daripada aspek ilmu pengetahuan ialah :
Abbasiah daripada aspek ilmu
pengetahuan. (KED) - Membuka pintu terhadap perkembangan pemikiran
umat.

- Lahirnya pelbagai bidang ilmu seperti Al-Quran,
Hadis, Nahu, Falak, Geografi

- Melahirkan pakar dalam pelbagai bidang
- Umat Islam disegani dan dipandang tinggi bangsa

lain.
- Penyediaan prasarana pendidikan oleh kerajaan

58

SOALAN SKEMA JAWAPAN

Nyatakan dua institusi pendidikan yang Dua institusi pendidikan yang wujud pada zaman
wujud pada zaman tersebut. (MRSM) tersebut:
-masjid
-istana khalifah
-perpustakaan / baitulhikmah/ darul hikmah
-pusat pengajian / madrasah/ sekolah/ university

Jelaskan dua kesan penguasaan ilmu Dua kesan penguasaan ilmu dalam membina tamadun:
dalam membina tamadun. (MRSM) - Menyebarkan perkembangan ilmu pengetahuan
- Memperluaskan penguasaan ilmu fardu ain dan
Pada zaman kerajaan Bani Abbasiyah fardu kifayah / ilmu aqli dan ilmu naqli
tamadun Islam berada di mercu - Melahirkan ramai tokoh ilmuan Islam
kegemilangan - Melahirkan umat Islam yang kuat dari segi
Senaraikan dua khalifah terkenal pada mental dan fizikal
zaman tersebut. (MRSM 2017) - Menjadi pemangkin kepada kebangkitan Eropah
hingga tercetusnya zaman pembaharuan
(Renaissance)
- Karya-karya sarjana muslim yang berbahasa Arab
diterjemahkan ke Bahasa latin / Hebrew/ aktiviti
penterjemahan berkembang pesat.
-

Khalifah terkenal
- Abu Abbas Abdullah as-Saffah
- Abu Jaafar Al-Mansor
- Harun Ar-Rasyid
- Al-Makmun

Nyatakan pembaharuan yang dibuat - Membuka keanggotaan tentera kepada orang bukan
oleh kerajaan Abbasiyah dalam bidang Arab seperti Turki dan Farsi
ketenteraan. (KEL)
- Mengemaskini sistem pentadbiran dan struktur
organisasi ketenteraan

- Memberi gaji dan imbuhan yang lumayan kepada
tentera

Jelaskan dua faktor kejayaan - Dasar ketenteraan yang terbuka
ketenteraan pada zaman kerajaan - Pemimpin yang berkaliber
Abbasiyah (KEL) - Peralatan ketenteraan yg canggih
- Strategi peperangan yang berkesan
- Keimanan dan semangat jihad tentera Islam

Terangkan dua kesan positif penyebaran Kesan positif penyebaran Islam
Islam dalam aspek kemasyarakatan. - Islam mengubah konsep penghambaan /penindasan
2017
(1m)kepada konsep keadilan
- Islam membawa konsep keadilan sesame manusia (1m)

tanpa mengira bangsa dan warna kulit
- Kerajaan Abbasiyah member peluang kepada orang

bukan arab (1m)seperti orang Parsi / memegang

59

SOALAN SKEMA JAWAPAN

jawatan utama Negara
- Orang bukan Islam mendapat layanan baik (1m)

dengan mendapat hak yang sama
- Orang bukan Islam dapat mengamalkan kepercayaan

mereka(1m) tanpa halangan
- Penubuhan Diwan al-Mazalim / Mahkamah Tinggi

Rayuan (1m ) untuk mengadili kes-kes rayuan

Perkembangan sains dan teknologi pada Faktor perkembangan sains dan teknologi
zaman Abbasiyah member impak yang - Aktiviti penterjemahan
besar terhadap pembangunan Negara - Galakan para khalifah
Nyatakan dua faktor perkembangan - Globalisasi ilmu
sains dan teknologi pada zaman tersebut
(SBP2017,PERLIS 2017)

Antara faktor perkembangan sains dan Dua program galakan khalifah tersebut
teknologi kerajaan bani Abbasiah adalah - Mengadakan seminar perubatan yang dihadiri oleh
galakan para khalifah.
pakar-pakar perubatan seluruh dunia pada setiap
Nyatakan dua program galakan khalifah musim haji.
tersebut. (SBP) - Menyediakan peruntukan yang banyak dalam bidang
penyelidikan sains dan teknologi
- Membina pusat penyelidikan sains contohnya khalifah
al-Makmun membina balai cerap.

Huraikan dua kepentingan menguasai Kepentingan menguasai sains dan teknologi
ilmu sains dan teknologi pada masa kini - Umat Islam tidak akan ketinggalan dalam dunia (1m)
( SBP)
yang semakin kompleks dengan kepantasan arus
perdana(1m)
- Umat Islam dapat mencipta sendiri peralatan-peralatan
moden(1m)tanpa mengharapkan ciptaan dari golongan
bukan Islam(1m)
- untuk menghadapi cabaran pada masa hadapan[1m]
supaya umat Islam mampu mempunyai kehidupan yang
baik.
- Ilmu sains dan teknologi ini akan mendominasi
kehidupan manusia yang semakin kompleks [1m]
untuk membantu manusia supaya lebih maju.
- Orang yang tidakmenguasai ilmu sains dan teknologi
akan terkeluar dari arus perdana dunia[1m] kerana
banyak maklumat tidak sampai padanya.

60

SOALAN SKEMA JAWAPAN

KBAT (PRK) : Persediaan yang perlu pelajar lakukan supaya umat
Bagaimanakah persediaan yang perlu Islam tidak ketinggalan dalam bidang ilmu sains dan
anda lakukan supaya umat Islam masa teknologi.
kini sentiasa mendepani dalam bidang
(sains teknologi) tersebut? Saya akan berusaha melengkapkan diri
dengan ilmu-ilmu fardhu ain dan fardhu
Isi kifayah / seperti ilmu sains, fizik, kimia
(1m) dan biologi
Dengan belajar secara gigih dan
Huraian bersungguh-sungguh untuk menguasai
(1m) kepakaran dan kemahiran ilmu tersebut
Kerana ilmu tersebut mendominasi
Huraian kehidupan manusia yang semakin
Lengkap kompleks di era globalisasi ini / umat
Islam akan ketinggalan dari arus
(1m) perdana dunia jika mengabaikan ilmu
tersebut
Kesimpulan Oleh itu saya dapat membuat
(1m) persediaan awal supaya penguasaan
umat Islam dalam bidang ilmu sains
dan teknologi seperti yang dilakarkan
dalam sejarah oleh kerajaan Abbasiah
dapat saya realisasikan.

Mana-mana jawapan yang munasabah diterima

Jelaskan kesan penemuan sains dan Kesan penemuan sains dan teknologi zaman Abbasiah
teknologi zaman Abbasiah kepada umat kepada umat Islam zaman tersebut ialah :
Islam zaman tersebut. (PRK) - Umat Islam hidup maju berbanding umat lain
- Status / imej umat Islam dipandang tinggi / mulia /

disanjung di mata dunia.
- Ramai orang bukan Islam tertarik untuk memeluk

agama Islam.
- Umat Islam berada dalam keamanan dan kesentosaan.

Terangkan kesannya kepada Negara. - Negara akan mundur dan ketinggalan (1m) kerana
(PERLIS 2017) tercicir dari arus kemodenan dunia

- Negara akan ditindas oleh pihak musuh (1m) kerana
tidak berdaya saing

- Negara akan sentiasa meminta bantuan dari pihak lain
(1m) kerana tiada kepakaran dalam negara

Nyatakan sektor utama ekonomi Sektor utama ekonomi kerajaan Bani Abbasiyah
kerajaan Bani Abbasiyah - Pertanian
(PRLS) - Perindustrian
- Perdagangan

61

SOALAN SKEMA JAWAPAN

Kedudukan Baghdad yang strategik Dua contoh hasil pertanian bani Abbasiyah.
menggiatkan kemajuan ekonomi - Bijirin
kerajaan bani Abbasiyah . - Gandum
- Buahan
Nyatakan dua contoh jenis hasil - Anggur
pertanian pada zaman tersebut. - Sayuran
(SGOR ) - Binatang ternakan

Jelaskan dua usaha khalifah dalam Dua langkah yang diambil khalifah untuk membaikpulih
memulih dan menambah baik bidang bidang pertanian
pertanian pada masa itu. (SGOR )
- Melebarkan sungai dan terusan
- Membuat empangan
- Membuka tanah pertanian baru
- Membuat penyelidikan dalam bidang pertanian

Terangkan dua usaha kerajaan Dua usaha kerajaan Abbasiyah dalam memajukan
Abbasiyah dalam memajukan sektor sektor pertanian:
pertanian.
(NSDK) - membina saliran(1m) supaya memudahkan petani
mendapatkan bekalan air (1m)

- melebarkan sungai dan terusan (1m) supaya dapat
tanaman mendapat air yang cukup(1m)

- membuat empangan (1m) untuk mengelakkan
kekurangan air (1m)

- membuka tanah pertanian baru (1m) bagi
mempertingkatkan produktiviti negara (1m)

- membuat penyelidikan dalam bidang pertanian (1m)
supaya menghasilkan tanaman yang berkualiti (1m)

Jelaskan dua faktor yang mendorong ke Faktor yang mendorong ke arah perkembangan
arah perkembangan tersebut ekonomi
( PHG)
- Pembukaan wilaah-wilayah baru
- Perkembangan Industri perkapalan memudahkan

kegiatan perdagangan
- Peranan sarjana Islam yang menjelaskan kelebihan

perniagaan
- Kemahiran orang arab semenjak zaman jahiliah

dalam bidang perniagaan
- Langkah-langkah pro aktif oleh kerajaan dalam

memajukan sektor perdagangan
- Wujud pelabuhan-pelabuhan dan Bandar-bandar

besar seperti Baghdad, Basrah, Antakiah, Oman,
Adnan, Qahirah dan Iskandariah

Nyatakan dua peranan Baitul Mal Peranan Baitul Mal
( PHG) 1. Mengurus sumber pendapatan negara
2. Mengawal perbelanjaan negara

62

SOALAN SKEMA JAWAPAN

Jelaskan dua kesan pembangunan - Umat Islam menikmati taraf hidup yang tinggi
ekonomi terhadap rakyat. (NSDK) - Rakyat dapat menikmati prasarana yang baik
- Menyediakan peluang pekerjaan yang banyak kepada

rakyat
- Rakyat dipandang tinggi oleh masyarakat luar

[Catatan: Mana-mana jawapan yang munasabah
diterima.]

Jelaskan dua kesan jika ekonomi negara Dua kesan jika ekonomi negara tidak diurus dengan
tidak diurus dengan cekap. (PRLS) cekap:

- umat Islam semakin mundur
- berlaku pengangguran di kalangan penduduk
- mana-mana jawapan yang munasabah diterima

Terangkan dua langkah kerajaan  Perdagangan
Abbasiyah dalam memajukan sektor - membina pusat-pusat perniagaan yang dilengkapi
perdagangan. (JHR)
dengan perigi di jalan-jalan utama
Nyatakan dua daripada sumber - mengetatkan kawalan keselamatan untuk mengelak
kewangan kerajaan Abbasiyah.
(JHR) daripada perompak dan lanun
- Membina rumah api untuk panduan kapal pedagang

Sumber kewangan kerajaan Bani Abbasiyah

- Zakat - Fai
- Kharaj - Jizyah
- Ghanimah - Usyur

KEGEMILANGAN DAN KEJATUHAN KERAJAAN ABBASIYAH

SOALAN SKEMA JAWAPAN

Jelaskan faktor yang membawa kepada Faktor Kegemilangan:
kegemilangan kerajaan Abbasiyah [SeDiHBiP]
(TGNU) 1. keStabilan politik dan ekonomi
2.Dasar politik kerajaan yang memberi layanan yang adil

kepada semua rakyat.
3. Menjalin Hubungan diplomatik dengan negara luar.
4. Kedudukan Bahgdad yang strategik ditengah-tengah

lalauan para pedagang timur dan barat.
5. Perpaduan kaum kerana tidak ada diskriminasi oleh

pemerintah.

63

SOALAN SKEMA JAWAPAN

Jelaskan dua peranan yang boleh Dua Peranan:
dilakukan oleh umat Islam sekarang (JIBS) Jihad, Ilmu, Bersatu, Semangat
untuk mengembalikan kegemilangan - Menghidupkan semula semangat Jihad dalam diri
tersebut (TGNU) - Menguasai pelbagai bidang Ilmu pengetahuan dan

kemahiran
- Bersatu padu mewujudkan perpaduan dan keamanan

negara
- Menanam Semangat juang yang tinggi untuk

mempertahankan agama Islam.

Jelaskan dua ikhtibar yang boleh Dua ikhtibar :
dilakukan oleh umat Islam sekarang ( PRU ) Pemimpin, Rakyat, Umat Islam
untuk mengembalikan kegemilangan 1. Pemimpin hendaklah berpegang teguh dengan ajaran
tersebut (2017)
Islam dalam melaksanakan tanggungjawab
Sebagai seorang pelajar, terangkan 2. Rakyat hendaklah bersatu padu dan mengekalkan
peranan anda untuk mengembalikan
kegemilangan tersebut. (2017) perpaduan
3. Umat Islam perlu menguasai ilmu pengetahuan dalam

pelbagai aspek kehidupa

Peranan sebagai seorang pelajar:
- Belajar bersungguh-sungguh untuk mencapai

kecemerlangan akademik
- Menanamkan semangat jihad yang tinggi untuk

mengembalikan kegemilangan Islam

64

MODUL IMTIYAZ
PENDIDIKAN ISLAM

SPM 2018

TOKOH

KERTAS 1 BAHAGIAN B

65

SOALAN PERCUBAAN SPM 2018 ANALISIS TAJUK KELUAR PEPERIKSAAN
KERTAS 1 : BAHAGIAN B
SOALAN 3 & 4: TOKOH

BIL NEGERI TAJUK TUDINGAN : BERDASARKAN PERCUBAAN SPM 2018

As-sayyid Jamaluddin al-Afghani – Maksud taklid a’ma / Sifat peribadi /
1 SBP keperluan islah dalam kehidupan pelajar

Imam Malik – Nama sebenar / Cara menghormati hadis

Ibnu Khaldun – Riwayat hidup / Sumbangan dalam bidang ilmu dan
2 MRSM pemikiran Islam

Imam Bukhari – Sifat peribadi / Syarat hadis sahih

Ibnu Khaldun – keperibadian / garis panduan penelitian dan analisis laporan

3 K’TAN sejarah menurut Islam
Imam Malik – bukti ketegasan Imam Malik dalam mempertahankan ilmu /

sumbangan

Muhammad Abduh-idea islah,pendekatan dakwah
4 T’GANU

Imam as-Syafie-Keistimewaan, sumbangan

Ibnu Sina- Riwayat hidup/ Pencapaian Ibnu Sina
5 PERLIS Al-Imam Ahmad bin Hanbal- Kitab hasil karya/ Cara mencontohi Imam

Ahmad bin Hanbal

Imam Ahmad – Sebab Gelaran Al-Hakam, Nama Guru, Sumbangan
6 PAHANG

Sayyid Jamaludin – Riwayat, Maksud Islah, Idea Islah

As- Sayid Jamaluddin Al- Afghani : Riwayat hidup. Bentuk Islah

7 JOHOR (pembaharuan) yang di bawa.
Imam al- Bukhari : Hasil karya yang termasyhur, Kegigihan beliau dalam

mengumpul hadis.

Ibnu Sina - Sumbangan , Penemuan Penyakit Baru
8 SELANGOR

Imam Ahmad bin Hanbal - Riwayat Hidup , Sumbangan

Imam Malik-KBAT bagaiamana anda mampu menguasai ilmu
9 PERAK

HAMKA-sbg cth pelajar cemerlang,

10 KEDAH Imam Bukhari-Sifat peribadi/Sumbangan
11 N.S
Ibnu Sina- Nama Kitab/Pencapaiaan membangunkan teknologi perubatan.
Ibnu Sina- Riwayat hidup / sifat peribadi/ penemuan beliau dalam
membangunkan teknologi perubatan.
Imam Malik – Bidang ilmu yang dikuasai oleh Imam Malik /KBAT

66

SUKATAN PELAJARAN DAN
TAJUK TUDINGAN SPM 2018

TOKOH

SUKATAN SBP MRS KTA TGN PRL PH JDT SGO PR KE NS
TAMADUN MN U S G R K D
ISLAM

TINGKATAN 4

1 Imam Abu
Hanafiah

2 Imam Malik

3 Iman Syafie

4 Imam Ahmad
b. Hanbal

5 Imam
Al-Bukhari

6 Imam
Al-Ghazali

TINGKATAN 5

1 Ibnu Sina bapa
perubatan dunia

Ibnu Khaldun
2 tokoh sejarah

ulung

3 Syed Jamaluddin
Al-Afhani

Sheikh
4 Muhammad

Abduh

5 Sheikh Tahir
Jalaluddin

6 Hamka

67

SOALAN PERCUBAAN SPM 2018 ANALISIS TAJUK KELUAR PEPERIKSAAN
KERTAS 1 : BAHAGIAN B

TINGKATAN 4
TOKOH : IMAM MALIK

SOALAN SKEMA JAWAPAN
- Malik bin Anas bin Malik bin Amir Al Harith
Nyatakan nama sebenar Imam
Malik rahimahullah.(SBP)

Senaraikan dua cara Imam Malik - Memakai serban
rahimahullah menghormati hadis - Memakai bau-bauan
nabi. - Beliau mandi dan memakai pakaian yang bersih
(SBP)

Orang yang ingin belajar ilmu - Al Quran
hendaklah berusaha mencarinya, - Tafsir
bukan ilmu yang mencarinya - Hadis
- Aqidah/ilmu kalam
Pernyataan di atas adalah antara - Fekah
prinsip Imam Malik rahimahullah
dalam menuntut ilmu.
Nyatakan dua bidang ilmu yang
dikuasai oleh beliau. (NSDK)

Nyatakan bukti ketegasan Imam - Berani menentang pendapat Gabenor Madinah yang
Malik dalam mempertahankan ilmu bertentangan dengan fatwanya.
(KEL)
- Sanggup dipukul kerana mempertahankan Islam
Nyatakan secara ringkas riwayat - Berani menegur khalifah Abu Jaafar al Mansur yang
hidup beliau.
(2017) meninggikan suara dalam majlis ilmu.
- Berpegang kepada prinsip murid mencari guru tanpa

mengira kedudukan.
- Menolak untuk dijadikan kitab Muwattok sebagai

sumber rasmi perundangan Negara.

 Nama sebenar Malik bin Anas bin Malik bin Amir al-
Haris

 Lahir di madinah pada 93 H/713M
 Datuknya Ulama Tabie yang terkemuka
 Meninggal dunia pada 179 H/798M ketika berusia 86

tahun
 Disemadikan di perkuburan Baqi’ Madinah

68

SOALAN SKEMA JAWAPAN

Nyatakan dua sifat peribadi beliau.  Berpendirian teguh
(2017)  Bijak/cerdas/kuat ingatan
 Berbudi bahasa/lemah lembut
 Gemar menziarahi orang sakit
 Suka membantu orang yang memerlukan
 Tawaduk
 Tidak suka mencaci orang lain
 Tidak pernah menunggang kuda di Madinah kerana

menghormati jasad Rasulullah SAW
 Berakhlak mulia

Jelaskan bukti bahawa beliau adalah  Beliau mandi dan berpakaian bersih,memakai bau-
seorang ulama yang berwibawa bauan dan serban sebelum menjawab soalan
dalam bidang hadis. berhubung dengan hadis.
(2017)
 Diakui oleh kebanyakan ulama hadis bahawa hadis-
hadis yang diriwayatkan oleh Imam Malik hadis
paling sahih daripada Nafi’, Ibnu Umar, Al Zuhri.

Namakan hasil karya beliau yang  Al Muwatto’
terkenal. (2017)

Sebagai seorang pelajar,  Berusaha/rajin bertanya guru sekiranya tidak
bagaimanakah anda dapat memahami sesuatu perkara.
mencontohi sikap tegas Imam
Malik rahimahullah dalam  Menghadirkan diri ke majlis –majlis ilmu di
menuntut ilmu. (2017) masjid/surau.

 Bersikap proaktif/membuat persediaan terlebih
dahulu sebelum mempelajari sesuatu tajuk.

 Berani menegur sekiranya terdapat perkara-perkara
yang bertentangan dengan syarak.

Jelaskan sumbangan Imam Malik  Menghasilkan karya/ menulis kitab al Muwatta’
kepada perkembanagn tamadun Islam sebagai sumber rujukan umat Islam
(KEL)
 Pengasas mazhab Maliki
 Kitabnya menjadi sumber rujukan terutama dalam

kajian ilmu tafsir, hadis dan fiqh
 Mengkaji dan menganalisis hadis Rasul
 Menyampaikan ajaran Islam kepada umat Islam.

69

SOALAN SKEMA JAWAPAN

KBAT (NSDK) - Berusaha/ rajin bertanya guru (1m) sekiranya tidak
Sebagai seorang pelajar, memahami sesuatu perkara. (1m)
bagaimanakah anda dapat mencontohi
prinsip Imam Malik rahimahullah - Menghadirkan diri ke majlis-majlis ilmu (1m) untuk
tersebut dalam menuntut ilmu. mendalami ilmu agama (1m)

- Bersikap proaktif / membuat persediaan terlebih
dahulu (1m) sebelum mempelajari sesuatu tajuk(1m)

- Berani menegur guru / rakan (1m) sekiranya terdapat
perkara-perkara yang bertentangan dengan syarak (1m)

KBAT (PRK) Bagaimanakah cara menguasai sesuatu bidang ilmu ialah
:

Dialog Ustaz Amran dengan En. Isi Saya perlu berusaha dengan gigih
Azhari (1m) dalam menuntut ilmu.
Kerana ilmu perlu dipelajari secara
Ustaz : Azhar, kamu tahu tak Huraian tekun dan istiqomah untuk
(1m) menguasainya.
Amran siapa Imam Malik? Terdapat galakan menuntut ilmu dalam
Huraian hadis Rasulullah yang bermaksud
En. : Tahu ustaz, ustaz Lengkap “Tuntutlah ilmu dari buaian hingga
keliang lahad”.
Azhari pernah ajar dulu. Beliau (1m) Oleh itu, kita hendaklah berusaha,
fokus kepada pelajaran, taat kepada
pengasas Kesimpulan guru untuk berjaya dalam bidang ilmu
(1m)
Ustaz Mazhab Maliki

Amran : Apa yang kamu faham

pendiriannya dalam

En. pencarian

Azhari Ilmu?

: Beliau seorang yang

Ustaz sangat tegas dengan Mana-mana jawapan yang munasabah diterima

Amran prinsip

terutama dalam soal

mencari ilmu.

: Betul tu.

Merujuk dialog di atas,

bagaimanakah anda mampu

menguasai sesuatu bidang ilmu?

70

TOKOH : IMAM AS SYAFIE

SOALAN SKEMA JAWAPAN
Jelaskan keistimewaan Imam as-
Syafie rahimahullah Keistimewaan Imam as-Syafie rahimahullah
(TGNU) -Menghafaz kitab al-muawatta’ ketika berusia 10 tahun
-Menguasai semua lahjah bahasa dan kebudayaan Arab
Jelaskan sumbangan beliau -Mahir mengubah sajak dan syair
(TGNU) -Menghafaz al-quran ketika berusia 9 tahun

Sumbangan beliau
-Mengasaskan kaedah tertentu dalam hokum usul fiqh
-Tidak menerima kaedah Istihsan
-Berijtihad mengikut tempat dan suasana
-Berhujah dengan golongan anti hadis
-Mempelopori Mazhab Syafie

TOKOH : IMAM AHMAD BIN HANBAL

SOALAN SKEMA JAWAPAN
Tuliskan secara ringkas riwayat
hidup Imam Ahmad bin Hanbal Riwayat hidup Imam Ahmad bin Hanbal
(SGOR ) - Nama beliau ialah Ahmad bin Muhammad bin Hanbal.

Mengapakah Imam Ahmad bin - Dilahirkan pada bulan Rabiul Awwal tahun 164 hijrah
Hanbal diberi gelaran al Hakam bersamaan dengan 780 masihi.
( PHG)
- Dilahirkan di Baghdad, Iraq.
- Beliau meninggal dunia pada tahun 231 Hijrah

bersamaan 855 Masihi.
- Meninggal dunia ketika berusia 77 tahun.

- Dimakamkan di Baghdad.

-

Imam Ahmad bin Hanbal diberi gelaran al Hakam
kerana ; menghafaz lebih dari 700,000 hadis dan
mempunyai pengetahuan mendalam tentang hadis

Namakan dua orang guru beliau yang Guru Imam Ahmad bin Hanbal yang terkenal

terkenal ( PHG) 1. Sufian Bin ‘Uyainah

2. Imam As Syafie

Jelaskan sumbangan beliau kepada - Sumbangan Imam Ahmad kepada tamadun Islam
tamadun Islam. (SGOR , PHG ) - Pengasas mazhab Hanbali
- Mengumpul dan menyusun hadis secara rapi dan

sempurna mengikut nama-nama sahabat Nabi SAW.
- Mengemukakan hujah menolak pendapat yang

berdasarkan pemikiran sendiri dan tidak sesuai dengan
al-Quran dan sunnah dalam bidang fekah.

- Kitab-kitabnya seperti al-Musnad menjadi rujukan dan

kajian sehingga kini.

71

SOALAN SKEMA JAWAPAN
Kata Imam Syafie kepada Imam
Ahmad Bin Hambal “ Aku tidak Dua kitab karangan Imam Ahmad bin Hanbal :
tinggalkan seorang yang lebih baik, - al-Musnad
lebih alim dan lebih tahu hukum - Tafsir al-Quran
fekah selain daripada Imam Ahmad - An-Nasikh wal Mansukh
bin Hanbal” - Al-Manasik al-Kabir
- Al-Manasik as-Saghir
Namakan dua kitab karangan Imam - Al-Illah
Ahmad bin Hanbal. (PRLS) - As-Solat
- At-Tarikh
Sebagai seorang pelajar, -
bagaimanakah kamu
mencontohi keperibadian Imam Rujuk buku teks muka surat 219
Ahmad bin Hanbal dalam
kehidupan seharian. (PRLS) Sebagai seorang pelajar, bagaimanakah kamu
mencontohi keperibadian Imam Ahmad bin Hanbal
dalam kehidupan seharian

- Mencintai ilmu pengetahuan dengan berusaha
bersungguh-sungguh di dalam pelajaran.

- Menjauhi sifat riya’ , sombong dan
mementingkan diri sendiri.

- Sabar menghadapi kesusahan
- Rujuk buku teks muka surat 220

TOKOH : IMAM AL BUKHARI

SOALAN SKEMA JAWAPAN
Nyatakan dua sifat peribadi beliau.
(MRSM, KED) Dua sifat peribadi beliau:
- Seorang yang tekun / gigih mencari ilmu
Jelaskan dua syarat hadis sahih - Sangat menghormati hadis
menurut beliau (MRSM) - Memiliki daya ingatan yang kuat
- Warak
- Kuat ibadah
- Sangat teliti dalam sesuatu perkara

Catatan;
Mana-mana sifat mahmudah yang bersesuaian diterima

Dua syarat hadis sahih menurut beliau:
- Perawi mempunyai ingatan / akal yang kuat
- Perawi orang Islam
- Perawi bersifat thiqah (boleh dipercayai)
- Sanadnya bersambung terus kepada Rasulullah SAW

72

SOALAN SKEMA JAWAPAN

Jelaskan dua sumbangan beliau dalam Dua sumbangan Imam Bukhari dalam bidang hadis ialah:
bidang hadis (KED)
- Menghasilkan kitab Shahih Al-Bukhari yang menjadi
rujukan utama dalam bidang hadis.

- Mengumpulkan 600 ribu hadis shahih selama 16
tahun

Nyatakan hasil karya beliau yang - Sahih Al- Bukhari
termasyhur. (JHR) - Al- Tarikh al- Kabir
- Al- Tarikh al- Ausat
- Al- Tarikh as- Saghir

Jelaskan kegigihan beliau dalam - Menghabiskan selama 16 tahun merantau untuk
mengumpul hadis. (JHR) menuntut ilmu

- Memohon taufik dan hidayah Allah SWT dengan
berwuduk dan menunaikan solat sunat dua rakaat
sebelum memasukan hadis ke dalam kitabnya.

- Rajin menghafaz kitab-kitab yang ditulis oleh Mubarak
dan Waqi’.

TINGKATAN 5

TOKOH : AS-SAYYID JAMALUDDIN AL-AFGHANI

SOALAN SKEMA JAWAPAN

Terangkan secara ringkas riwayat  Sayyid Jamaludin bin Safdar al-Afghani
hidup tokoh.  Lahir pada 1254H/1838M di Qabul
(PHG, JHR )  Digelar al-Sayyid kerana keturunan bersambung

As-sayyid Jamaluddin al-Afghani dengan Saidina Ali dan rasulullah, imam Termizi
adalah seorang pejuang Islam yang  Pernah dilantik sebagai anggota Majlis Maarif di
gigih serta pengasas idea islah. Beliau
juga turut mengkritik taklid a’ma. Istanbul
Apakah maksud taklid a’ma. (SBP)  Meninggal pada 5 Syawal 1314H ketika berusia 60

tahun

 Mengikut secara membuta tuli

Apakah maksud al Islah yang di Maksud al Islah yang di bawa oleh Al-Sayyid
bawa oleh Al-Sayyid Jamaluddin Al- Jamaluddin Al-Afghani
Afghani
( PHG) Gerakan perubahan atau pembaikan terancang ke arah
yang lebih baik / tanpa membelakangkan dasar syariat
yang qatie ( yang ditetapkan )

73

SOALAN SKEMA JAWAPAN

Nyatakan dua sifat peribadi As- 
sayyid Jamaluddin al-Afghani.
(SBP,)  Berani memperjuangkan kebenaran
 Tekun menuntut ilmu
 Berwawasan tinggi
 Suka merantau untuk mencari ilmu

Terangkan dua keperluan Islah dalam Dua keperluan Islah dalam kehidupan seorang
kehidupan seorang pelajar. pelajar.
(SBP ) - pelajar menjadi lebih rajin belajar [1m] kerana sedar

kepentingan menuntut ilmu dalam kehidupan [1m]
- pelajar menjadi semakin berdisiplin [1m] kerana sedar

disiplin adalah asas kejayaan.[1m]
- keputusan peperiksaan semakin cemerlang [1m]

setelah membuat pembaikan kaedah pembelajaran.

Catatan :
Mana-mana jawapan lain yang munasabah diterima.

Terangkan idea kandungan Islah yang  Mengembalikan kecemerlangan umat Islam
di bawa oleh Al-Sayyid Jamaluddin  Mengkritik taklid secara membuta tuli dengan menyeru
Al-Afghani
( PHG ) umat Islam kembali ke ajaran Islam yang sebenar

Jelaskan bentuk islah (pembaharuan)  Membina perpaduan tanpa mengira bangsa dan budaya
yang dibawa oleh beliau. (JHR) melalui gagasannya Al-Jamiah Al-Islamiyah

 Menyedarkan umat Islam tentang keburukan fanatik
mazhab yang memecahbelahkan kesatuan umat Islam

 Menumpukan perhatian kepada usaha-usaha untuk
memerdekakan tanah air dan pemikiran masyarakat
daripada penjajah

Sayyed Jamaluddin al-Afghani sangat  Beliau petah berpidato untuk menaikkan semangat

berani memperjuangkan kebenaran umat Islam supaya bersatu menentang penjajah.

dan merupakan tokoh Islah.  Beliau diusir dari India/Turki/Mesir

Nyatakan bukti beliau seorang yang
berani memperjuangkan
kebenaran. (2017)

Jelaskan cara beliau menyampaikan  Melalui jawatan yang disandang

idea islahnya kepada umat Islam.  Menerusi penerbitan Majalah Urwatul Wusqa

(2017)

Sayyid Jamaludin al-Afghani  Anggota kementerian pendidikan di Istanbul, Turki
merupakan pelopor kepada gerakan 74
Islah.
Nyatakan jawatan yang pernah
disandang oleh beliau. (2017)

TOKOH : IBNU SINA

SOALAN SKEMA JAWAPAN
Umat Islam kini sewajarnya
mencontohi Ibnu Sina untuk Riwayat hidup Ibnu Sina ::
menerokai pelbagai bidang ilmu. - Nama sebenar : Al-Hussain bin Abdullah
- Tahun Lahir : 370 H (980 M)
Tulis secara ringkas riwayat hidup - Tempat Lahir : Afshanah Bukhara, Turkistan
Ibnu Sina. (PRLS , NSDK ) - Bapanya seorang penguasa Kharmaisan, Bukhara
- 390 H/1000M berpindah ke Khawarizmi, Jurjan, Rai

dan Hamazan.
- Seorang Pakar Perubatan diwilayah Rai
- Penasihat Agung Amir Ala’uddaulah di Esfahan.
- Meninggal dunia di Hamazan.
- Meninggal dunia pada tahun 428H (1037M)
- Gelarannya di Barat – Avicenna

Nyatakan dua sifat peribadi - Tekun mempelajari ilmu
beliau.(NSDK) - Taat beragama / sentiasa berdoa
- Pintar / bijak
- Inovatif / kreatif / rajin membuat penyelidikan
- Rajin
- Amanah /bertanggungjawab
- Bersungguh-sungguh dalam menuntut ilmu/ tidak

mudah putus asa

Nyatakan dua kitab beliau dalam Dua kitab Ibnu Sina dalam bidang perubatan ialah:
bidang perubatan. (KED) - Al-Qanun Fi Tibb (The Canon Of Medicine)
- Al-Adawiyyah al-Qalbiyah
- Al-Fiyyah At-Tibbiyah

Jelaskan pencapaian beliau dalam Pencapaian beliau dalam membangunkan teknologi
membangunkan teknologi perubatan perubatan ialah :
(KED)
- Mencipta benang yang khusus untuk menjahit luka
Jelaskan dua penemuan beliau dalam pembedahan.
membangunkan teknologi perubatan.
(NSDK) - Mencipta picagari.
- Mencipta ubat bius

Nyatakan dua penemuan penyakit Dua penemuan penyakit baru serta punca
baharu. (SGOR ) - Pengaruh kuman dalam penyakit
- Jangkitan virus TB
- Penyakit Rubella/alahan/cacar

Jelaskan pencapaian Ibnu Sina Pencapaian Ibnu Sina sehingga beliau dikagumi sehingga
menyebabkan beliau dikagumi hari ini.
sehingga kini. (PRLS) - Penemuan penyakit baru dan puncanya/pengaruh

kuman dalam penyakit/jangkitan virus seperti
TB/penyakit rubella, alahan cacar dan penyakit jiwa

75

SOALAN SKEMA JAWAPAN

Ibnu Sina adalah tokoh perubatan - Menghasilkan ubat dan preskripsi yang mujarab
dunia yang terkemuka. untuk pelbagai penyakit kronik
Nyatakan dua sumbangan beliau
dalam bidang perubatan (SGOR ) - Menghasilkn ubat bius
- Mencipta benang khusus untuk menjahit luka

pembedahan
- Mencipta picagari

Dua sumbangan Ibnu Sina dalam bidang perubatan
- Menghasilkan al-Qanun Fi Tib
- Menalpasti lebih dari 360 jenis penyakit dan cara

mengubati
- Memperkenalkan kaedah baru dalam perubatan seperti

X –Ray dan Ultra sound untuk mengesan sesuatu
penyakit
- Menghasilkan ubat bius
- Mencipta benang untuk menjahit luka pembedahan
- Mencipta picagari

TOKOH : IBNU KHALDUN

SOALAN SKEMA JAWAPAN

Tulis secara ringkas riwayat hidup  Nama sebenar : Abdul Rahman bin Muhammad bin
beliau. (MRSM) Muhammad

 Tempat lahir : Tunisia
 Tahun Kelahiran : 732 H / 1332 M
 Keturunan: Arab Yaman
 Bapanya seorang sarjana
 Tempat meninggal : Kaherah Mesir.
 Tahun meninggal 808 H / 1406 M
 Umur meninggal : 87 tahun

Nyatakan dua keperibadian Ibnu - Tekun mencari ilmu
Khaldun yang boleh diambil iktibar. - Berjiwa pemimpin
(KEL) - Kreatif

Jelaskan garis panduan penelitian dan - Membandingkan antara peristiwa-peristiwa
analisis laporan sejarah menurut berdasarkan sebab musabab
beliau (KEL)
- Mengambil kira pengaruh iklim dan alam sekitar
terhadap apa yang berlaku

- Mengkaji peristiwa lalu sebagai iktibar kepada
peristiwa yang sedang berlaku

- Mengambil kira kedudukan ekonomi dan budaya
terhadap peristiwa yang berlaku

76

Jelaskan sumbangan beliau dalam  Beliau berjaya menganalisis aspek kemasyarakatan/
bidang ilmu dan pemikiran Islam. ekonomi/ politik/ pendidikan dalam karyanya
(MRSM)
 Memberi idea / panduan terbaik kepada manusia
tentang asas pembinaan sesebuah tamadun

 Pelopor kepada pemikiran moden / dalam bidang
sejarah / politik / ekonomi / sosiologi / pendidikan

 Menghasilkan karya terkenal al-Mukaddimah.
Catatan :
-menghasilkan karya (1m)

TOKOH : SYEIKH MUHAMMAD ABDUH

SOALAN SKEMA JAWAPAN

Jelaskan idea Islah yang dibawa oleh Idea Islah yang dibawa oleh beliau
beliau - Menyeru umat Islam supaya kembalikepada ajaran
(TGNU)
yang asli dan murni berpandukan al-quran dan as-
Sunnah
- Menyesaikan ajaran Islam dengan kehendak zaman
- Menolak taklik buta
- Menggesa umat Islam mempelajari ilmu naqli dan
akli

Jelaskan pendekatan dakwah yang Pendekatan dakwah yang digunakan oleh beliau
digunakan oleh beliau dalam dalam menyampaikan idea Islah
menyampaikan idea Islah
(TGNU) -Mengadakan pengajian di masjid-masjid
-Menggunakan media massa sebagai perantara
-Menggunakan karya-karya ilmiah
-Melalui jawatan yang disandang

Syeikh Muhammad Abduh adalah  Beliau dibuang negeri pada tahun 1882M kerana
tokoh islah yang agong. dituduh terlibat dengan pemberontakan (1m) Urabi.
Jelaskan sebab beliau dibuang (1m)
negeri pada tahun 1882M(2017)

Nyatakan dua sifat peribadi Syeikh  Berani menyatakan idea
Muhamad Abduh yang boleh  Tegas dan penyayang kepada anak-anak murid
dicontohi oleh pelajar. (2M)  Tokoh yang berketrampilan
(2017)  Kuat ingatan
 Berpandangan luas
 Memiliki semangat juang yang tinggi

Catatan: jawapan munasabah diterima

77

TOKOH : HAMKA

SOALAN SKEMA JAWAPAN
Mencontohi HAMKA untuk cemerlang ialah :
KBAT : (PRK)
Setelah HAMKA melalui pelbagai Isi Saya akan berusaha bersungguh-
ujian dan halangan dalam pencarian (1m) sungguh untuk menuntut ilmu.
ilmu, beliau kemudiannya telah Huraian Kerana ilmu dapat menjadikan
dinobatkan sebagai tokoh ulama (1m) seseorang mulia pada pandangan
tersohor di Nusantara. manusia dan di sisi Allah
Huraian Sebagaimana firman Allah tentang
Merujuk pernyataan di atas Lengkap perbezaan orang berilmu sebagaimana
bagaimanakah anda mencontohi firman Allah yang bermaksud “ Allah
HAMKA untuk menjadi seorang (1m) mengangkat darjat orang-orang yang
pelajar cemerlang. berilmu.
Kesimpulan Oleh itu, hendaklah kita tekun dan terus
(1m) berusaha mencari ilmu agar beroleh
kejayaan yang cemerlang.

Mana-mana jawapan yang munasabah diterima

78

MODUL IMTIYAZ
PENDIDIKAN ISLAM

SPM 2018

ADAB

KERTAS 1 BAHAGIAN B

79

SOALAN PERCUBAAN SPM 2018 ANALISIS TAJUK KELUAR PEPERIKSAAN
KERTAS 1 : BAHAGIAN B
SOALAN 3 & 4: ADAB

BIL NEGERI TAJUK TUDINGAN : BERDASARKAN PERCUBAAN SPM 2018

Adab Ditempat Rekreasi
1 SBP

Adab Berjihad

Adab Bermusafir
2 MRSM

Zikrullah Pengubat Hati

Akal Cahaya Kehidupan
3 K’TAN

Adab Bermusafir

Adab Dengan Rasulullah S.A.W
4 T’GANU

Adab Memberi Dan Menerima Hadiah Serta Sedekah

5 PERLIS Adab Berzikir
Adab Bermusafir

Akal Cahaya Kehidupan
6 PAHANG

Adab Berjihad

Adab Memberi Dan Menerima Hadiah Serta Sedekah
7 JOHOR

Adab Berhias Diri

Adab Ziarah Jenazah
8 SELANGOR

Adab Musafir

Adab Ditempat Rekreasi
9 PERAK

Adab Memelihara Alam

Adab Amar Makruf Nahi Munkar
10 KEDAH

Adab Berjihad

Zikrullah Pengubat Hati
11 N.S

Adab Bermusafir

80

SUKATAN PELAJARAN DAN
TAJUK TUDINGAN SPM 2018

ADAB

SUKATAN SBP MR KT TG PR PH JDT SG PR KE NS
TAMADUN SM AN NU LS G OR K D
ISLAM

TINGKATAN 4

1 Akal cahaya
kehidupan

2 Adab berhias diri

3 Adab menjaga
orang sakit

4 Adab amar makruf
nahi munkar

5 Adab ditempat
rekreasi

6 Adab menjaga
kemudahan awam

7 Adab menziarahi
jenazah

8 Zikrullah pengubat
hati

9 Adab dengan
Rasulullah s.a.w.

TINGKATAN 5

1 Adab bermusafir

2 Adab bernegara

3 Adab dengan
pemimpin

4 Adab berjihad

5 Adab memelihara
alam

Adab memberi dan

6 menerima hadiah

serta sedekah

7 Adab berniaga

81

ADAB - TINGKATAN 4
AKAL CAHAYA KEHIDUPAN

SOALAN SKEMA JAWAPAN
Nyatakan dua sumber
berfikir menurut Islam - Wahyu dan syariat Islam / al-Quran dan Hadis
(KEL , PHG ) - Akal fikiran
- Bukti kajian saintifik
Jelaskan cara-cara berfikir - Maklumat dan fakta
yang berkesan. (KEL) - Matlamat yang jelas

- Mengetahui tujuan berfikir
- Mengetahui perkara yang difikirkan
- Mengetahui cara dan mencapai matlamat
- Mengetahui batas dan kemampuan akal
- Mengetahui risiko yang akan berlaku

KBAT (PHG) Kaedah - kaedah yang harus dilakukan oleh umat Islam bagi
Cadangkan kaedah - menajamkan daya akal berfikir bagi melahirkan generasi
kaedah yang harus Islam
dilakukan oleh umat yang hebat
Islam bagi menajamkan
daya akal berfikir bagi Cadangan Isi
melahirkan 1. Berteraskan wahyu Ilahi dan Hadith
generasi islam yang hebat 2. mengetahui perkara yang hendak difikirkan / bukan
imaginasi semata-mata
3. Mengetahui tujuan dan matlamat berfikir yang jelas
4. Mengetahui cara untuk mencapai matlamat berdasarkan
kemampuan akalnya
5 Mengetahu risiko dari buah fikirannya

[ mana – mana jawapan yang munasaba diterima ]

KBAT (KEL) Sila rujuk rubrik penskoran

“Umat Islam di larang Cadangan isi :
berfikir sesuatu perkara
yang bertentangan dengan
kehendak Islam”

Apakah yang akan berlaku
sekiranya seseorang itu
bertindak dengan
membelakangkan al Quran
dan Sunnah?

82

SOALAN SKEMA JAWAPAN

Nyatakan dua peranan Dua peranan akal:
akal dalam kehidupan - Mempertingkatkan iman dan amal seseorang untuk menuju
manusia (2017)
ke mercu kejayaan hidup di dunia dan akhirat
- Berfikir tentang kejadian alam pada setiap masa agar dapat

meyakini kewujudan Allah s.w.t.
- Dapat membezakan Antara perkara yang hak dan yang batil

ADAB BERHIAS DIRI

SOALAN SKEMA JAWAPAN

Nyatakan dua contoh - Memakai emas dan sutera tulen bagi lelaki
amalan berhias diri yang - Berpakaian berlainan jantina
dilarang dalam Islam. - Menyambung rambut atau memakai rambut palsu
( JHR) - Membuat tatu pada anggota badan
- Memakai susuk
- Melakukan pembedahan plastic untuk kecantikan.

Terangkan dua akibat tidak - Mendapat kemurkaan Allah SWT (1m) kerana ingkar
mementingkan kekemasan perintahNya (1m).
diri dalam kehidupan.
(JHR) - Dipandang rendah oleh orang bukan Islam (1m) kerana tidak
menjaga maruah diri (1m)

- Masyarakat tidak yakin dengan kebolehan yang dimilikki
(1m) kerana penampilan tidak menarik (1m)

- Mudah mendapat penyakit (1m) kerana tidak menjaga
kebersihan diri (1m).

KBAT : (JHR) Sila rujuk rubrik penskoran

“PAKAIAN Cadangan isi :
MENCERMINKAN
- Pakaian menutup aurat dapat memelihara maruah.
PERIBADI” - Berpakaian sopan menjadi contoh teladan.

Berdasarkan pernyataan di
atas kemukakan hujah anda.

83

ADAB AMAR MA’RUF NAHI MUNKAR

SOALAN SKEMA JAWAPAN

Nyatakan contoh amar Contoh amar makruf dan nahi munkar yang boleh anda
makruf dan nahi munkar lakukan di sekolah.
yang boleh anda lakukan di - Mengajak rakan solat Jemaah di surau
sekolah. - Mengajak rakan hadir majlis ilmu
(KED) - Menegur rakan yang ponteng kelas / sekolah
- Menghalang rakan dari perbuatan membuli
Mana-mana jawapan yang munasabah diterima

Terangkan dua hikmah amar Dua hikmah amar makruf kepada individu. ialah :
makruf kepada individu - Dapat mengatasi kemungkaran dalam kalangan individu
(KED) - Dapat memelihara maruah / harta /keturunan dan hak-hak

KBAT (KED) individu
- Dapat membentuk disiplin diri / kerana taat perintah Allah
- Menjadi seorang yang berjaya / kerana memiliki akhlak

baik
Mana-mana jawapan yang munasabah diterima

Sila rujuk rubrik penskoran

Merujuk kepada ayat di Cadangan Isi :
atas, bagaimanakah kita
dapat memastikan seruan
amar makruf dapat diterima
dengan baik oleh
masyarakat.

ADAB DI TEMPAT REKREASI

SOALAN SKEMA JAWAPAN
Nyatakan jenis-jenis
rekreasi. (PRK , SBP) Jenis rekreasi ialah :
- Aktif
Nyatakan dua contoh - Pasif
rekreasi aktif. (2017)
Dua contoh rekreasi aktif:
- Bersukan
- Kembara
- Mendaki bukit
- Berenang
- Memanah
- Menunggang kuda

84

SOALAN SKEMA JAWAPAN

Jelaskan dua faedah Dua faedah rekreasi dari aspek psikologi:
rekreasi dari aspek - Menjadikan badan lebih ceria / kerana badan sihat
psikologi untuk jangka - Menjadikan otak lebih cergas / agar dapat melaksanakan
panjang. (PRK)
tugasan dengan baik
- Ketahanan dari daripada serangan penyakit berjangkit
- Memantapkan kecergasan badan dan fizikal
- Menguatkan antibodi dan daya tahan diri

Terangkan dua Dua kemungkinan yang akan berlaku sekiranya gejala ini tidak
kemungkinan yang akan ditangani dengan segara ialah :
berlaku sekiranya gejala ini
tidak ditangani dengan - Membahayakan keselamatan pengguna seperti berlakunya
segera. (PRK) kecederaan dan luka.

- Menjejaskan pemandangan kerana terdapat contengan yang
memburukkan suasana.

- Membazirkan wang kerajaan kerana terpaksa membaiki
kemudahan tersebut.

KBAT (SBP) -Mendaki
gunung
Aktiviti -Berkelah di tepi
rekreasi pantai
-Mandi di air

Sila rujuk rubrik penskoran

Berdasarkan aktiviti di atas Cadangan Isi :
bagaimanakah ia mampu - Keindahan semula jadi alam adalah seperti fitrah hidup
memberi ketenangan fikiran manusia
kepada individu yang - Aktiviti tersebut mencetuskan interaksi manusia dengan
berekreasi ? makhluk yang lain
- Menkmati fauna dan flora dan alam semula jadi

Mana-mana isi jawapan yang sesuai beserta huraian diterima

Senaraikan dua ciri tempat Dua Ciri Tempat Rekreasi Yang Baik
reakrasi yang baik. (2017)
 Aspek kemudahan fizikal
- fizikal seperti surau
- Tempat wuduk
- Tandas
- Tempat istirahat

 Aspek Keselamatan
- tidak berbahaya
- ada alat pemadam api
- penguatkuasa undang-undang / peraturan yang jelas.

85

SOALAN SKEMA JAWAPAN

Terangkan dua adab Dua Adab Di Tempat Rekreasi
ditempat rekreasi (2017) - Mematuhi peraturan-peraturan yang disediakan oleh pihak

berkuasa.
- Sama-sama menjaga kebersihan kawasan rekreasi.
- Bertanggungjawab menjaga alam semula jadi seperti flora

dan fauna, sumber air dan kebersihan persekitaran.
- Menghormati pengunjung dengan tidak menimbulkan

sebarang gangguan .

ADAB MENZIARAHI JENAZAH

SOALAN SKEMA JAWAPAN

Nyatakan dua adab ketika Dua adab ketika menziarahi jenazah
menziarahi jenazah..
(SGOR ) - Berdoa supaya jenazah mendapat keampunan Allah SWT.
- Menunaikan solat jenazah.
- Memberi pertolongan dalam urusan pengkebumian.
- Melahirkan perasaan dukacita keada waris di atas

kembalinya ke rahmatullah.
- Mengucapkan kata-kata yang yang boleh mengurangkan

Perasaan dukacita keluarga jenazah.
- Mengucapkan takziah kepada keluarga jenazah.
- Berpesan supaya bersabar atas kematian.
- Membaca ayat al-Quran dan berdoa sebelum dikebumikan

Terangkan dua kelebihan Dua kelebihan menziarahi jenazah
menziarahi jenazah. - Memberi keinsafan kepada seseorang (1m) kerana
(SGOR )
kematian adalah satu kepastian kepada semua makhluk
yang bernyawa. (1m)
- Mengeratkan hubungan silaturahim dengan keluarga
jenazah (1m) kerana saling mengambil berat antara satu
sama lain (1m).
- Mengurangkan tekanan keluarga jenazah (1m) kerana
pengurusan jenazah diuruskan dengan sempurna (1m).

KBAT . (SGOR ) Sila rujuk rubrik penskoran

Huraikan mana-mana Akibat tidak beradab ketika menziarahi jenazah
satu akibat tidak
beradab ketika Cadangan jawapan :
menziarahi jenazah (a) Terhadap individu
sama ada (a) atau (b).
- Dibenci oleh orang lain
(a) kepada individu - Memutuskan silaturahim
(b) kepada masyarakat
(b) Terhadap masyarakat
- Masyarakat berpecah belah
- Masyarakat memandang serong kepada orang Islam

86

ZIKRULLAH PENGUBAT HATI

SOALAN SKEMA JAWAPAN
Apakah maksud zikir?
(PRLS , NSDK ) Maksud zikir :
Mengingati Allah dengan hati, lisan dan perbuatan
Terangkan dua hikmah
berzikir kepada individu. Dua hikmah berzikir kepada individu: (Terangkan)
(PRLS) - meningkatkan keimanan dan ketakwaan kepada Allah
kerana sentiasa mengingatiNya
- melatih jiwa sentiasa mengingati Allah sama ada ketika
senang atau susah

*mana-mana jawapan yang munasabah diterima

Senaraikan dua adab Dua adab berzikir :
berzikir (MRSM) - Menyebut lafaz zikir dengan betul
- Memahami maksud zikir
Jelaskan dua sebab - Berzikir dalam keadaan bersih daripada hadas
perlunya beradab ketika - Zikir dgn lafaz-lafaz yang terdapat dalam al-Quran Dan Hadis
berzikir (MRSM) - menggunakan suara yang perlahan
- memperbanyakkan berzikir dalam suasana genting
- berzikir dengan lafaz tertentu
- tidak berzikir semasa qada’ hajat

Dua sebab perlunya beradab ketika berzikir.
- Tidak mengganggu ketenteraman orang lain (1m) dengan

memperlahankan suara (1m)
- Mencapai kesempurnaan dalam ibadah (1m) kerana

mengikut tertib dalam beribadah (1m)
- Selaras dengan sunah Rasulullah (1m) sebagaimana yang

terdapat dalam hadis (1m)
- Supaya zikir diterima Allah (1m) kerana lahir dari hati yang

ikhlas (1m)
- Berdisiplin dalam menunaikan ibadah (1m) kerana memilih

doa dari nas al-Quran dan hadis(1m)

Mengapakah zikir seseorang - Tidak melafaz zikir dengan sebutan yang betul (1m) ketika
itu tidak diterima oleh Allah
SWT berzikir (1m)
(NSDK) - Diri tidak suci /qadha hajat/ tidak berwudhuk (1m) ketika

berzikir (1m)
- Melafazkan dengan suara yang lantang (1m) menyebabkan

ketenteraman orang lain terganggu. (1m)

- Mengamalkan makanan/pakaian/sumber pendapatannya yang
haram(1m) dalam kehidupan seharian(1m)

87